968753 RVS Bijdrage realisatie fietstunnel bij rotonde N59-N654

Raadsvoorstel Urgentie Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Hoog, Een positief besluit van de raad is een opschortende voorwaarde voor de definitieve toekenning van de benoemde subsidiegelden. Bij de in te dienen aanvraag zal de garantie voor de cofinanciering eind 2023 getoetst worden. De raad voorstellen een bedrag van € 1.050.000 beschikbaar te stellen aan het Ministerie I&W/RWS voor de realisatie van fiets- en voetgangerstunnel nabij de nieuw aan te leggen turborotonde N59/N654 968753 22 augustus 2023 Externe communicatie Ruimte en Milieu (RenM) J.G. Smit Afdelingshoofd RenM

Voorstel 1) Een bedrag van € 1.050.000,- (incl. BTW) beschikbaar te stellen aan het Ministerie I&W/RWS voor de realisatie van een turborotonde met fiets- en voetgangerstunnel(s) nabij de nieuw aan te leggen turborotonde op de kruising N59/N654, met inachtneming van opgenomen voorwaarden. 2) Deze financiële bijdrage als activum in bijdrage van derden op de balans te verantwoorden en de gemiddelde kapitaallast van € 66.024 vanaf 2028 ten laste te brengen van de budgettaire ruimte. Inleiding Conform de aankondiging in de raadsbrief d.d. 11 april 2023 (zaaknummer 85921) is er nu duidelijkheid over de financieringsopgave voor de reconstructie van de grote rotonde N59/N654 met bijbehorende maatregelen. Vanuit de opgaven - zoals die geformuleerd zijn in de GGA Zierikzee - werken wij intensief samen met Rijkswaterstaat (hierna: RWS), de adviesbureaus RoyalHaskoningDHV en Juust op dit moment aan ‘een blauwdruk’, ontwerp voor een reconstructie van het tracé N59 binnen Zierikzee en de daar bijbehorende kruispunten, de grote rotonde N59/N654, en de nieuwe permanente aansluiting bij de Grevelingenstraat. Voor de besluitvorming in dit advies en bijgevoegd raadsvoorstel gaat het enkel om een financieringsbijdrage voor de reconstructie van de rotonde N59/N654, de zogenaamde grote rotonde, zijnde dé veroorzaker van de problematiek in de doorstroming op de N59 binnen Zierikzee.

Parallel aan het integrale ontwerptraject loopt het proces van de ministeries Infrastructuur en Waterstaat en Binnenlandse Zaken die met een regeling gemeenten in staat stellen om snel extra infrastructurele voorzieningen te realiseren, via de zogenaamde SPUK-regeling. Dit is nodig om op korte termijn grootschalige woningbouwlocaties te kunnen bouwen door heel Nederland. Het kabinet wil het tekort aan (betaalbare) woningen oplossen door 900.000 extra woningen te bouwen tot en met 2030. Dit vraagt om maximale inspanning van alle partijen om op kleine, middelgrote en grootschalige locaties woningen te bouwen. En om wegen, busbanen en fietspaden naar deze nieuwe woningen aan te leggen. Om dit te kunnen doen, is voor de komende tien jaar € 7,5 miljard in het Mobiliteitsfonds beschikbaar gesteld. Hiervan is € 1,5 miljard bestemd om bij woningbouwplannen die binnen 3 tot 5 jaar van start gaan infrastructurele maatregelen uit te voeren. Het gaat om maatregelen zoals: • aanpassingen van wegen; • (fiets)tunnels; • knooppunten waar verschillende vervoerswijzen en hun infrastructuur samenkomen (mobiliteitshubs); • aanpassingen rond (bus)stations en; • aanleg van fietsroutes. Pagina 1 van 5

De opgave in de GGA gericht op verbetering van veiligheid en leefbaarheid van inwoners rondom de N59 en het gebruik van specifiek langzaamverkeer deelnemers op deze grote rotonde sloot hier mooi op aan. Doel van de SPUK-regeling De regeling biedt gemeenten de mogelijkheid om met deze specifieke uitkeringen snel de benodigde bereikbaarheids- en infrastructuurmaatregelen te nemen. Hierdoor kunnen woningbouwplannen op korte termijn uitgevoerd worden, zodat binnen 3 tot 5 jaar met bouwen gestart kan worden. In totaal worden 105 woningbouwplannen met deze regeling op korte termijn uitgevoerd. Hiermee wordt de bouw van circa 207.000 woningen mogelijk gemaakt. In afstemming met RWS dienden wij op 19 mei 2022 een subsidieaanvraag in voor de reconstructie van de grote rotonde (zie Bijlage D MEMO: Versnellingsopgaven Wonen Zierikzee – Bovenwijkse infra voorziening). Hierin hebben we een inschatting gemaakt van alle lopende en minimaal verwachtte woningbouwprojecten tot 2034 in Zierikzee, met een minimaal aantal van 510 woningen, waarvan tenminste 50% betaalbaar. Uiteraard kan in de praktijk mogelijk een verschuiving van deze verwachting plaatsvinden, zowel de beoogde locaties, als de aantallen en de verdeling. Zie ter indicatie, bijlage C, het presentatieboekje voor de ministeries.

In het bestuurlijk overleg MIRT op 10 november 2022 is besloten de gevraagde subsidie 65% van € 10.500.000 (onder voorwaarden), te weten € 6.825.000 aan onze gemeente toe te kennen. Hierover informeerden wij de raad al via een raadsinformatiebrief (850212) in april 2023. Met het ministerie en tot aan de directeur-generaal RWS traden wij intensief in overleg over de verdeling van de kosten, de voorwaarden en de vervolgstappen om te komen tot de toekenning van de subsidie, met een zo’n minimale eigen gemeentelijke bijdrage. Immers het probleem betreft het infradeel, eigendom van RWS. We bereikten hierover ambtshalve overeenstemming en het is noodzakelijk dit bestuurlijk vast te leggen en voor het resterende deel eigen bijdrage - € 1.050.000 eigen middelen van de gemeente – in te zetten voor flankerende maatregelen aan deze reconstructie, te weten de fiets- en voetgangerstunnel. Deze voorziening draagt bij aan de veiligheid en leefbaarheid van het langzame verkeer, veelal onze eigen inwoners, toeristen en bezoekers. Het Rijk levert nu – inspelend op ons specifiek ingediend verzoek – ter dichting van ‘gat in de cofinanciering’, € 3.000.000 - € 1.050.000 = € 1.950.000 via een aanvullende bijdrage vanuit de verkeersveiligheidsmiddelen (MIRT).

Om de definitieve toekenning van de subsidiegelden te ontvangen dient de garantie – de toezegging van het gemeentebestuur inzake de garantstelling voor het bedrag van € 1.050.000 – bij de ministeries Infrastructuur en Waterstaat Binnenlandse Zaken op tafel te liggen, dat de cofinanciering die randvoorwaarde voor de subsidie is, is gegarandeerd. Beoogd resultaat Komen tot realisatie van aanpassing van de grote rotonde met mitigerende maatregelen, ter bevordering van de doorstroming, de veiligheid en de leefbaarheid. Argumenten 1.2 Voor het bepalen van het subsidiebedrag is uitgegaan van een eerste kostenraming. Zoals onder argument 2.3 is aangegeven, is voor het bepalen van het subsidiebedrag uitgegaan van een eerste kostenraming voor de aanpassing van de grote rotonde. Het is mogelijk dat de kosten op basis van de nadere uitwerking van het ontwerp hoger uitvallen. Als dit het geval is, zal RWS moeten komen tot de benodigde dekkingsmiddelen voor realisatie. Hoewel de gemeentelijke bijdrage gebaseerd is op een percentage van de te verwachten kosten (10%), is er sprake van een vaste bijdrage van € 1.050.000,-. Indien de kostenraming wordt verhoogd, betekent dit dan ook niet dat de gemeentelijke bijdrage (zonder meer) wordt verhoogd. 1.1 De definitieve aanvraag(mogelijkheid) wordt naar verwachting later dit jaar opengesteld.

De voorlopige toekenning van de subsidie is gebaseerd op een concept aanvraagformulier. Over de regeling is vervolgens een zogenaamde voorhangprocedure in de Tweede Kamer gestart. De Tweede Kamer besloot een schriftelijk overleg te voeren over de regeling en vragen van de Tweede Kamer worden door het ministerie beantwoord. Op basis daarvan zal de Tweede Kamer besluiten of ze over de regeling in debat wil gaan en zo ja, wanneer dat debat zal plaatsvinden. Als de Kamerbehandeling is afgerond, zal de regeling worden gepubliceerd in de Staatscourant. Op dat moment is het voor ons mogelijk de formele aanvraag in te dienen. De verwachting is dat dit eind 2023 zal zijn.

Pagina 2 van 5

1.2 Om de subsidie definitief te maken, dienen wij de aanvraag definitief te maken. Op basis van de concept aanvraag is de subsidie voorwaardelijk toegekend. Om deze definitief te maken, is het noodzakelijk dat wij overgaan tot een formele aanvraag en onze cofinanciering garanderen. In overleg met het Ministerie dragen we zorg voor indiening hiervan. 2.1 Toekenning van de subsidie is gebaseerd op cofinanciering. De kosten voor de realisatie van de grote rotonde zijn vooralsnog geraamd op € 10,5 miljoen (incl. BTW). Dit bedrag is als basis gehanteerd voor de aanvraag van de subsidie en de (co-)financiering. Uitgangspunt voor het toekennen van de subsidie is dat sprake is van cofinanciering. De afgelopen periode voerden we overleg met het ministerie en RWS om invulling te geven aan de wijze waarop de diverse bijdragen worden toegekend. Er vond veelvuldig en intensief ambtelijk en bestuurlijk overleg plaats, omdat een verdeelsleutel gevonden moest worden die aansluit op de uitgangspunten van de subsidie (35% cofinanciering en 65% subsidie) én waarin de gemeentelijke bijdrage niet hoger is dan het eerder voorlopig toegezegde bedrag van € 1.050.000,-.

Dit heeft geleid tot een verdeling waarin deels sprake is van a) subsidie die direct gekoppeld is aan de gemeentelijke bijdrage, en daarnaast b) een directe rijksbijdrage vanuit het programma Woningbouw & Mobiliteit en c) een rijksbijdrage vanuit de verkeersveiligheidsmiddelen. Dit betekent dat het daadwerkelijke subsidiebedrag enigszins is gewijzigd ten opzichte van het eerdere bedrag. De gemeentelijke bijdrage is echter ongewijzigd gehandhaafd op € 1.050.000,- en het totaal beschikbaar gestelde bedrag is eveneens ongewijzigd gehandhaafd op € 10.500.000,- . In overleg met de ministeries en RWS zijn we tot de volgende verdeling gekomen: 1) Vanuit de SPUK-regeling wordt subsidie toegekend aan onze gemeente voor realisatie van de fiets- en voetgangersonderdoorgang ter grootte van € 1.950.000,-; 2) Een gemeentelijke bijdrage voor de fiets- en voetgangersonderdoorgang van € 1.050.000,3) Het Rijk levert bijdragen vanuit: • a) het programma Woningbouw & Mobiliteit aan het hoofdwegennetwerk, gelet op het feit dat het primair een RWS-project betreft, van € 4.875.000,-; • b) een bijdrage vanuit de verkeersveiligheidsmiddelen (MIRT) van € 2.625.000,-. Totaal € 10.500.000,-( alle bedragen inclusief BTW). Toelichting: De feitelijke gemeentelijke bijdrage bedraagt € 1.050.000,-. De subsidie die vanuit de SPUK-regeling wordt verstrekt, € 1.950.000 wordt toegekend aan de gemeente.

Deze subsidie dient vervolgens, samen met de eigen bijdrage door de gemeente aan het ministerie/RWS te worden uitgekeerd voor realisatie van de fiets- en voetgangersonderdoorgang. Het totaal door de gemeente uit te keren bedrag bedraagt ‘administratief, inclusief de SPUK- subsidie’ zodoende € 3.000.000 (incl. BTW), zijnde de theoretisch equivalent voor de aanlegkosten van de voetganger-/fietstunnel inclusief meerjarig onderhoud. Ten laste van de gemeentebegroting komt bij een positieve besluitvorming enkel het bedrag van € 1.050.000. 2.2 Aanpassing van de grote rotonde is voor de doorstroming van groot belang. Uit diverse onderzoekrapportages is gebleken dat de grote rotonde in de huidige vorm grote invloed heeft op de doorstroming op de N59 en hierin een bottleneck vormt. De grote rotonde is in eigendom en beheer van RWS. Het aanpassen hiervan is dan ook een primaire verantwoordelijkheid van RWS. De grote rotonde heeft grote impact op de verkeersafwikkeling in Zierikzee en daarmee op de leefbaarheid en veiligheid. Zoals eerder aangegeven achten wij het daarom wenselijk een gemeentelijke bijdrage te doen aan de aanpassing hiervan. Hiervoor hanteren wij een bedrag van 10% van de totaalsom, te weten € 1.050.000,-. Hiermee leveren wij een substantiële bijdrage aan het verbeteren van de verkeersafwikkeling en de doorstroming in de kern Zierikzee.

De toekenning van de subsidie dient op ‘specifieke maatregelen’ te zien. Daarom koppelen we onze bijdrage van totaal ‘€ 3.000.000’ aan de realisatie van de fiets- en voetgangersonderdoorgang bij deze rotonde. 2.3 Wij stellen diverse voorwaarden aan de toekenning van de gemeentelijke bijdrage. De subsidie wordt verleend onder voorwaarde dat uiterlijk in 2034 510 woningen in Zierikzee gerealiseerd dienen te worden. We zetten als gemeente actief in op realisatie van deze woningen, maar zijn hierin mede afhankelijk van ontwikkelaars. Pagina 3 van 5

Daarnaast is het zo dat de subsidie en de benodigde bijdragen gebaseerd zijn op het voorlopig geraamde bedrag voor uitvoering van de werkzaamheden (€ 10,5 miljoen). Op dit moment is echter nog niet zeker of dit bedrag daadwerkelijk toereikend zal zijn. Tot slot is de bijdrage gekoppeld aan de realisatie van de fiets- en voetgangersonderdoorgang. Het is echter niet wenselijk dat we vanuit de gemeente hierin een nadere (toekomstige) verantwoordelijkheid m.b.t. realisatie en beheer hebben. Voorwaarden: De toekenning van de gemeentelijke bijdrage is dan ook (in elk geval) onder de volgende voorwaarden: • Gemeente heeft een inspanningsverplichting om te komen tot realisatie van de woningbouw, gekoppeld aan de SPUK-regeling. Het betreft echter geen resultaatsverplichting. • Gemeente levert een bijdrage van € 1.050.000,- (incl. BTW) ten behoeve van de realisatie van de fiets- en voetgangersonderdoorgang voor de aanpassing van de grote rotonde. • Gemeente draagt zorg voor doorbetaling van de te verkrijgen subsidie ten behoeve van de realisatie van de fiets- en voetgangersonderdoorgang voor de aanpassing van de grote rotonde. • Indien de geraamde kosten hoger uitvallen ofwel de te verkrijgen subsidie lager uitvalt, is gemeente niet gehouden de door haar toegezegde bijdrage van € 1.050.000,- te verhogen.

• Gemeente heeft geen (financiële) verantwoordelijkheid in het kader van realisatie en/of beheer van de uitvoeringsmaatregelen. Deze afspraken leggen wij vast in met RWS op te stellen Uitvoeringsovereenkomst. In deze overeenkomst leggen we afspraken vast over de financiële bijdrage, de verantwoordelijkheidsverdeling en andere (operationele) zaken bij de uitvoering van het project, waaronder de planning. 3.1 De financiële bijdrage voldoet aan de criteria "Activum in bijdrage van derden". In onze Beleidsnota activeren, waarderen en afschrijven van investeringen (uit 2020) staat: “we activeren bijdragen aan activa in eigendom van derden indien volledig wordt voldaan aan de voorwaarden van artikel 61 van het BBV”. Deze bijdrage voldoet aan de voorwaarden: het gaat om een investering die bijdraagt aan de publieke taak en de gemeente kan de derde partij (in dit geval Rijkswaterstaat) verplichten daadwerkelijk te investeren. Dit leggen we vast in de overeenkomst. 3.2 Binnen onze huidige begroting is er geen ruimte voor dekking van deze financiële bijdrage. Omdat er nu al een toezegging gevraagd wordt moeten we ook aangeven hoe we deze bijdrage dekken als het plan doorgaat.. Voor de dekking van de gemiddelde kapitaallast van € 66.024 (bij een afschrijvingstermijn van 25 jaar) is er geen ruimte binnen onze begroting.

We stellen daarom voor om deze kapitaallast vanaf het verwachte jaar na gereedkomen van de investering) , dus vanaf 2028, ten laste te brengen van de budgettaire ruimte. Kanttekeningen 1.1 Definitieve toekenning van de subsidie is afhankelijk van meerdere factoren. Zoals onder argument 2.3 aangegeven is de definitieve toekenning van de subsidie afhankelijk van meerdere factoren. Gelet op de doorlooptijd (tot en met 2034) zal ook pas over meerdere jaren sprake zijn van definitieve toekenning. Wij hebben als gemeente in die tijd een inspanningsverplichting om te komen tot de opgenomen woningbouw. In de met RWS te sluiten Uitvoeringsovereenkomst leggen wij vast dat er geen sprake kan zijn van nadere verantwoordelijkheid c.q. aansprakelijkheid voor de gemeente als aan een van de voorwaarden niet voldaan kan worden en de subsidie lager uitvalt. 1.2 Voor het bepalen van het subsidiebedrag is uitgegaan van een eerste kostenraming. Zoals onder argument 2.3 is aangegeven, is voor het bepalen van het subsidiebedrag uitgegaan van een eerste kostenraming voor de aanpassing van de grote rotonde. Het is mogelijk dat de kosten op basis van de nadere uitwerking van het ontwerp hoger uitvallen. Als dit het geval is, zal RWS moeten komen tot de benodigde dekkingsmiddelen voor realisatie.

Hoewel de gemeentelijke bijdrage gebaseerd is op een percentage van de te verwachten kosten (10%), is er sprake van een vaste bijdrage van € 1.050.000,-. Indien de kostenraming wordt verhoogd, betekent dit dan ook niet dat de gemeentelijke bijdrage (zonder meer) wordt verhoogd.

Pagina 4 van 5

Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Nee 1050000,00 66024,00 Budgettaire ruimte 2028 en verder

Op basis van de nu bekende gegevens is het proces van voorbereiding, van Initiatief naar Definitief Ontwerp tot Realisatie voorzien in de periode van 2025 tot en met 2027. Over het concrete ontwerp, het definitieve budget, de nadere planning en verdeling van gelden zullen wij u nader informeren. Belangrijk nu is dat we de toezegging doe van een bijdrage van € 1.050.000 en dat we de dekking binnen onze begroting borgen. Het gaat hierbij om een gemiddelde kapitaallast van € 66.024 die we, als het plan doorgaat, ten laste brengen van de budgettaire ruimte 2028 en verder. Op dit moment maken we nog geen begrotingswijziging. Communicatie Wij informeren RWS en de ministeries I&W / BZK schriftelijk over het genomen raadsbesluit. Uitvoering Zodra de regeling wordt gepubliceerd in de Staatscourant dragen wij – uiteraard pas na akkoord van de gemeenteraad voor het toezeggen van de eigenbijdrage van € 1.050.000 de zorg voor de definitieve aanvraag op grond van de SPUK-regeling. De nadere afspraken hierover leggen we (na toekenning) vast in een Uitvoeringsovereenkomst met RWS. In overleg met RWS werken we in de tussentijd aan de verdere uitwerking van de N59/grote rotonde. Begin 2024 verwachten we hierover besluitvorming en zicht op de (uitvoerings)planning.

Bijlagen A) Brief Ministerie - SPUK-regeling; B) Bijlage bij brief A - Toekenning subsidie aan SD - blz.33; C) Presentatieboekje aan Ministeries voor GGA Zierikzee - Subsidie grote rotonde versus Woningbouwopgaven Zierikzee; D) Memo behorend bij subsidieaanvraag Versnellingsopgave Wonen - Bovenwijkse Infra-voorziening Zierikzee - Schouwen-Duiveland; E) Bo-Mirt brief voorjaar - Subsidietoekenning SD -blz.23. Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 5 van 5