954354 Bijlage 1 Notitie adviesrecht onder de Omgevingswet

Notitie ‘adviesrecht onder de Omgevingswet’ Datum: 17 juli 2023

Inleiding Tijdens een informatiebijeenkomst op 31 oktober 2022 jongstleden is uw gemeenteraad geïnformeerd over de invoering van de Omgevingswet. Tijdens de bijeenkomst is aandacht besteed aan:  Waarom de Omgevingswet?  Stand van zaken van de implementatie  De reis van het initiatief  De rolverdeling tussen raad en college Onderdeel van deze rolverdeling is de invulling van het zogenoemde adviesrecht. Het college is straks onder de Omgevingswet bevoegd om omgevingsvergunningen voor een omgevingsplanactiviteit te verlenen ook als deze niet passen in het omgevingsplan, tenzij de gemeenteraad kiest voor een adviesrecht. Verderop in dit commissievoorstel gaan we nader in op het adviesrecht. Onder de Omgevingswet liggen de regels voor de fysieke leefomgeving vast in het omgevingsplan. Dit omgevingsplan, vergelijkbaar met het huidige bestemmingsplan, wordt door de gemeenteraad voor de gehele gemeente vastgesteld. Het is onmogelijk van tevoren alles te voorzien. Het is dus best mogelijk dat een initiatiefnemer met een plan komt dat heel goed aansluit bij gemeentelijke doelstellingen, maar niet precies past in het omgevingsplan (nu: bestemmingsplan). Voor die gevallen bestaat de mogelijkheid onder de huidige wet en straks ook onder de nieuwe wet dat in een vergunningprocedure wordt afgeweken van het bestemmingsplan (straks: omgevingsplan).

Onder de Omgevingswet wordt dit een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) genoemd. De mogelijkheid bestaat dat de gemeenteraad over deze buitenplanse omgevingsplanactiviteiten een bindend advies geeft. Dit is vergelijkbaar met de huidige verklaring van geen bedenkingen. Er is echter een belangrijk verschil met de huidige regeling. Nu gaat de raad erover, tenzij de raad zelf heeft beslist dat dat niet nodig is. Straks gaat de raad er niet over, tenzij de ontwikkeling een geval is, dat is aangewezen voor (bindend) advies. Wanneer de raad geen besluit neemt ligt het dus volledig bij het college. Een keuze over de invulling van het adviesrecht vraagt een politiek-bestuurlijke afweging. Tijdens de bijeenkomst van 31 oktober 2022 is de afspraak gemaakt dat het college ten behoeve van het maken van deze afweging een aantal scenario’s uitwerkt. Deze scenario’s zijn besproken in de commissie Ruimte en Economie van 5 juni 2023. Het doel van het commissievoorstel was een standpunt van de commissie op te halen zodat het college met een volledig voorstel naar de raad kan. De commissie heeft zich op 5 juni uitgesproken over het voorkeursscenario, informatievoorziening, evalueren en een extra raadscommissie. In de voorliggende notitie is het voorkeursscenario beschreven.

Over de andere onderdelen van de Omgevingswet, bijvoorbeeld participatie en de omgevingsvisie, wordt u op een ander moment geïnformeerd

Huidige praktijk

Zoals gezegd is de gemeenteraad onder de huidige wetgeving bij uitgebreide vergunningprocedures betrokken door middel van de verklaring van geen bedenkingen. In onderstaand overzicht hebben we de afgelopen 20 dossiers op een rijtje gezet waarvoor de gemeenteraad een verklaring heeft afgegeven. Datum behandeling 1

20-10-2022

2 3 4 5

23-6-2022 28-4-2022 30-9-2021 30-9-2021

6 7 8

24-6-2021 25-3-2021 25-2-2021

9 10

17-12-2020 24-9-2020

11

24-9-2020

12 13 14 15 16 17

24-9-2020 9-7-2020 9-7-2020 4-6-2020 9-4-2020 9-4-2020

18

9-4-2020

19 20

5-3-2020 5-12-2019

Onderwerp 2 appartementengebouwen met 43 appartementen (Cooperplein) Hotelontwikkeling met 17 hotelkamers, commerciële ruimten op de begane grond en 14 parkeerplaatsen Nieuwbouw schuur Realiseren woning Legaliseren van 2 reeds gerealiseerde garageboxen Woningbouw met 6 levensloopgeschikte huurappartementen in het middeldure huursegment Realiseren woning achter bijgebouw Realiseren van een retraitecentrum Ontwikkeling gezondheidscentrum en toevoegen 11 woningen Natuurlandschap Realiseren bouwkavel voor 1 vrijstaande woning (Oostkenshil) Residence Oud-Bommenede (17 recreatie-zorg woningen, een gezondheidscentrum en zorgchalet) Realiseren 5 patiowoningen Realiseren 4 vrijstaande woningen Realiseren 24 tiny houses Bouw nieuwe woning Bouwen kampeerhuisje Omzetten 5 niet-permanente standplaatsen naar 5 permanente standplaatsen Bouwen van een berging t.b.v. dienstverlening en beheer op eigen perceel Heroprichten 2 recreatiewoningen

VVGB afgegeven?

hamerstuk / bespreekstuk hamerstuk

ja bespreekstuk ja ja ja ja ja ja ja ja ja

hamsterstuk hamsterstuk hamerstuk bespreekstuk hamsterstuk bespreekstuk hamerstuk hamerstuk hamerstuk

ja hamerstuk ja ja ja ja ja ja

hamerstuk bespreekstuk hamerstuk hamerstuk hamerstuk hamerstuk

ja

ja

hamerstuk

ja

hamerstuk

Een belangrijk verschil met de huidige praktijk is dat er onder de Omgevingswet in de basis geen onderscheid is tussen reguliere vergunningen en uitgebreide vergunning. Elke aanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is gelijk. Overwegingen In het commissievoorstel zijn er 3 scenario’s besproken. Tijdens de behandeling heeft de commissie haar voorkeur uitgesproken voor scenario 2. Om deze reden zijn de andere scenario’s niet meer genoemd in voorliggende notitie. Onder argument 2.1 van het raadsvoorstel zijn de overwegingen van het college opgenomen op de naar voren gebrachte kanttekeningen van de commissie. In de voorliggende notitie is scenario 2 van het commissievoorstel opgenomen en daaronder scenario 2 voor het nu voorliggende raadsvoorstel. In rood zijn de aanpassingen weergegeven. Doorlooptijd voor de aanvrager en efficiency Een doelstelling van de Omgevingswet is bekorting van doorlooptijd (sneller antwoord) voor de aanvrager. Invulling van het adviesrecht betekent een extra stap in het proces van vergunningverlening en daarmee extra doorlooptijd. De aanvrager zal langer moeten wachten op een beslissing. In principe moeten aanvragen binnen 8 weken worden behandeld, met de mogelijkheid tot verlenging met 6 weken. Uitgaande van de huidige vergaderfrequentie van de raad betekent dit in ieder geval dat de wettelijke beslistermijn van acht weken, inclusief

verlenging met zes weken, niet kan worden gehaald. De extra procedurestappen betekenen vanzelfsprekend ook extra werk voor de ambtelijke organisatie. Taakverdeling raad en college De gemeenteraad stelt de kaders en controleert het college. Het college is belast met de uitvoering. Vergunningverlening is de taak van het college. Voor die gevallen waarin het college voor het verlenen van een vergunning af moet wijken van de kaders van het Omgevingsplan kan de gemeenteraad voor zichzelf een adviesrecht in het leven roepen. Dit advies is bindend, het college mag er niet van afwijken. Daarmee kan een te ruime invulling van het adviesrecht leiden tot een verkapte verschuiving van bevoegdheden. Andere middelen naast het adviesrecht Afgezien van dit adviesrecht heeft de gemeenteraad de mogelijkheid zich te laten informeren (actieve informatieplicht college, vragenrecht) en het college ter verantwoording te roepen. Bij de afweging van het adviesrecht gaat het ook over bestuurscultuur en de vraag in welke mate de gemeenteraad bereid is het college ruimte en vertrouwen te geven. Mate van betrokkenheid van de gemeenteraad De gemeenteraad heeft ervoor gekozen onder de huidige wet intensief betrokken te zijn bij initiatieven waarvoor met een zogenaamde uitgebreide procedure wordt afgeweken van het bestemmingsplan. Deze aanvragen hebben een beslistermijn van 26 weken.

In alle gevallen is daarvoor een verklaring van geen bedenkingen van de gemeenteraad nodig. Het is mogelijk dat de raad een lijst maakt met gevallen waarvoor een verklaring van geen bedenkingen niet nodig is. Zo’n lijst hebben we in onze gemeente niet meer. De gemeenteraad heeft er op 9 mei 2019 voor gekozen de bestaande lijst in te trekken. Uit dit besluit spreekt een behoefte om als raad betrokken te zijn bij individuele gevallen. Leren door te doen Hoe de Omgevingswet in het samenspel tussen gemeenteraad, college en ambtelijke organisatie in de praktijk gaat werken, is lastig te voorspellen. Daarvoor moet eerst ervaring worden opgedaan en lessen geleerd. Het is verstandig na inwerkingtreding van de wet periodiek te evalueren en waar nodig bij te stellen. Scenario 2 Voorstel commissie: Adviesrecht voor een aantal specifieke onderwerpen     

Nieuwvestiging van verblijfsrecreatie. Uitbreiding van verblijfsrecreatie in oppervlakte en/of eenheden met meer dan 20%. Nieuwvesting van een horecabedrijf. Uitbreiding van een horecabedrijf in oppervlakte met meer dan 20% Realiseren van woningbouwprojecten van meer dan 20 woningen;

Voorstel raadsvoorstel: Adviesrecht voor een aantal specifieke onderwerpen     

Nieuwvestiging van verblijfsrecreatie. Uitbreiding van verblijfsrecreatie in oppervlakte en/of eenheden met meer dan 10%. Nieuwvesting van een horecabedrijf. Uitbreiding van een horecabedrijf in oppervlakte met meer dan 20% Realiseren van woningbouwprojecten van meer dan 11 woningen;

Consequenties 1. Voor de genoemde gevallen is extra proceduretijd nodig. De wettelijke termijn van acht weken (mogelijk te verlengen met zes weken) zal niet worden gehaald.

2. In dit scenario worden, beperkt, extra stappen gezet. Dit vraagt, ten opzichte van scenario 1, extra ambtelijke inzet. 3. Het college heeft minder bewegingsruimte op genoemde onderwerpen maar is gebonden aan het advies van de gemeenteraad. Voor de overige onderwerpen heeft het college wel de ruimte in te spelen op ontwikkelingen en de mogelijkheid om maatwerk te leveren. 4. De gemeenteraad heeft actieve betrokkenheid bij een aantal politiek-gevoelige onderwerpen. Wat onderwerpen betreft sluiten deze ontwerpen min of meer aan bij de dossiers die afgelopen periode op de agenda van de gemeenteraad zijn gekomen voor een verklaring van geen bedenkingen.