807797 Bijlage 3 Gebiedsvisie Rampweg ter vaststelling

28

Marktperspectief In deze paragraaf is het marktperspectief per accommodatietype geraamd. Dit marktperspectief moet als een eerste indicatie worden gezien, omdat recent alleen voor de hotelmarkt een uitvoerig onderzoek op provinciaal niveau is uitgevoerd. Voor deze deelmarkt is dus meer concrete informatie beschikbaar, maar voor de andere deelmarkten geldt dat niet en is het marktperspectief dus ook kwalitatief beschreven. Toeristisch kamperen (incl. camperplaatsen) De landelijke trend wat betreft toeristisch kamperen was tot op enkele jaren geleden licht negatief, mede vanwege de toegenomen vraag naar luxe. Onder invloed van enkele goede zomers werd het tij gekeerd, en tijdens de coronacrisis boden campings een betaalbaar alternatief in eigen land. Op Schouwen-Duiveland groeide in de afgelopen jaren het aantal overnachtingen, en was de ontwikkeling dus positiever dan het sectorale gemiddelde. Hierdoor beschouwen wij het perspectief voor de sector als gemiddeld tot positief. Een bijzondere kampeervorm met een iets hoger luxeniveau past wel bij de trends in de markt, en kan, mits voldoende onderscheidend vermogen, een verrijking van het aanbod betekenen. Daarnaast is de campermarkt, ook in de coronacrisis, sterk groeiende. Naar verwachting zet deze groei zich in de komende jaren door.

Het aantal benodigde plaatsen voor Schouwen-Duiveland is echter lastig vast te stellen, omdat o.m. gegevens over (piek-)bezetting ontbreken. Daarnaast kunnen campers in het geval van een volledige bezetting van camperplaatsen vaak ook op reguliere kampeerplaatsen terecht.

29

Stacaravans en chalets op jaarplaatsen Het perspectief voor stacaravans en chalets op jaarplaatsen is voor de middellange termijn als licht negatief ingeschaald. Na een periode van forse afname aan plaatsen is de balans tussen vraag en aanbod teruggekeerd en was zelfs sprake van een bescheiden groei in overnachtingen op deze plaatsen op Schouwen-Duiveland in de meest

betekent dat de aanbodtoename is geabsorbeerd door de markt10. De groei van het buitenlands toerisme speelde hier een belangrijke rol in. Tijdens de coronacrisis stond de bezetting op jaarbasis meer onder druk, door perioden van sluiting tijdens de eerste lockdown (maartbegin mei 2020). Ook leidden overheidsmaatregelen in buurlanden België en Duitsland tot minder buitenlandse overnachtingen. De

recente jaren. De coronacrisis heeft ook voor een herwaardering van eigen bezit gezorgd, maar het is de verwachting dat op termijn buitenlandse vakanties weer terugkeren in de reispatronen van de consument. Jongere generaties zijn tevens minder gehecht aan bezit, waardoor een stacaravan op de langere termijn een minder interessante accommodatievorm is.

verwachting is echter dat deze deelmarkt Ȃ zeker op provinciaal niveau- na de crisis wederom gaat groeien, omdat het product Zeeland nog steeds in trek is.

Bungalows en groepswoningen Omdat groepswoningen steeds vaker in bungalowparken worden geïntegreerd, is de marktruimte voor deze deelsectoren samen beschouwd. In de afgelopen jaren zijn in Zeeland verschillende nieuwe parken ontwikkeld, voor toeristisch gebruik en voor gebruik als tweede woning. De toevoeging heeft op basis van gegevens van het CBS tot en met 2019 niet tot een verslechtering van de bezetting geleid, wat

9

Zie tabel 4 voor de bezettingsgraden in 2014 en 2018.

Op Schouwen-Duiveland zijn in de afgelopen jaren relatief weinig ontwikkelingen gerealiseerd. Ook enkele grootschalige plannen zijn uiteindelijk niet gerealiseerd. De gast wordt steeds veeleisender wat betreft het luxeniveau van een woning en de voorzieningen op het park. De kwaliteit van het huidige aanbod wordt geborgd door herinvesteringen, om in te spelen op nieuwe trends en luxeniveaus is de ontwikkeling van nieuwe parken met onderscheidende concepten (op de huur- en/of koopmarkt) mogelijk. Groepswoningen spelen daarin een rol door het belang van meergeneratievakanties. Uit een benchmark onder vakantieparken die in de afgelopen jaren zijn gerealiseerd in Nederland blijkt dat circa 10% van het aantal eenheden voor 10 of meer personen zijn.

30

Hotels In 2019 heeft ZKA Leisure Consultants samen met Horeca Maatwerk een provinciaal hotelmarktonderzoek uitgevoerd10. Uit dat onderzoek kwam naar voren dat in de regio-Noordzeekust Ȃ waartoe de gebiedsontwikkeling rondom de Rampweg behoort Ȃ zeer sterk afhankelijk is van toeristische vraag en van gasten uit Duitsland. Dit zorgt er automatisch voor dat met name in het laag- en schouderseizoen de kamerbezetting en Ȃprijzen enigszins onder druk staan. Op basis van de historische vraaggroei en markttrends werd een marktruimte van enkele honderden kamers voor de deelregio geraamd, die grotendeels wordt ingevuld door de huidige (harde) planvoorraad. Op basis daarvan blijft relatief weinig marktruimte over voor andere initiatieven. Deze conclusie komt overeen met eerdere inzichten die ZKA en Seinpost hebben opgedaan, in het kader van de horecavisie voor Schouwen-Duiveland. Toen is ook de marktruimte voor de hotelsector t/m 2025 beschouwd11. Op basis van de toen beschikbare data was weinig reden tot (reguliere) uitbreiding van het hotelaanbod. De cijfers uit het provinciale hotelmarktonderzoek geven hier wel aanleiding toe, maar deze wordt dus al grotendeels ingevuld door bestaande initiatieven.

11 ZKA Leisure Consultants & Horeca Maatwerk. Hotelmarktonderzoek provincie Zeeland 10 Zie Marktonderzoek horeca Schouwen-Duiveland 2020-2025 (2017), p.43

Belangrijk voor de Rampweg is een vaststelling uit de horecavisie, die in het provinciaal hotelmarktonderzoek werd bevestigd. Veel van de hotels aan de Noordzeekust en op Schouwen-Duiveland zijn relatief kleinschalig en zijn relatief kwetsbaar/minder vitaal, bijvoorbeeld door het uitblijven van herinvesteringen. Daarom werd in de horecavisie een versterking van de hotelsector op Schouwen-Duiveland aanbevolen. Op basis van markttrends zijn daarom destijds suggesties gedaan ter versterking: ‡ de uitbreiding van bestaande hotels ter bevordering van de kritische massa; ‡ GHRQWZLNNHOLQJYDQHHQKRWHOPHWHLJHQȆFRQWHQWȇ ]RDOVWKHDWHU wellness, casino, zalencapaciteit, congressen, sport); ‡ de koppeling van een hotel aan een authentieke, onderscheidende plek (bijv. monument); ‡ een kwaliteitsverhoging van het aanbod met nieuwe hotels in de hogere segmenten. Zeker hotels die verblijfsmogelijkheden koppelen aan eigen content zijn marktvergrotend en leggen in mindere mate beslag op de reguliere marktruimte. Dit biedt kansen voor de gebiedsontwikkeling rondom de Rampweg.

31

Algemene conclusie Omdat de marktvooruitzichten overwegend positief zijn, mede door de verwachte terugkeer van de vraaggroei uit het buitenland na de coronacrisis, is in de meeste deelmarkten een groei van het verblijfsaanbod op Schouwen-Duiveland mogelijk, zeker als het verblijfsconcept over onderscheidend vermogen beschikt. Daarin speelt mee dat de locatie van de gebiedsontwikkeling aan de Rampweg uitermate kansrijk is. De potentiële gast baseert zijn keuze veelal op macro- en mesoniveau. Op macroniveau maakt de potentiële gast een keuze voor een type locatie, aan de hand van factoren als onderscheidend vermogen en bereikbaarheid met in het achterhoofd restricties als tijd en inkomen. Zeeland beschikt zoals gesteld over uitermate onderscheidende omgevingskwaliteiten. Ook op mesoniveau is de ligging (nagenoeg aan de kust) uitstekend12. Het gemeentelijk beleid, in lijn met de Kustvisie, is er op gericht om een kwaliteitsimpuls te geven aan de accommodaties. Differentiatie is ook belangrijk. Mede daarom moeten er keuzes gemaakt worden tussen deelsectoren. Onderscheidend vermogen kan hierin een belangrijke rol spelen.

12 De locatie op microniveau, tenslotte, bepaalt of de manier van inpassing in de omgeving waarde toevoegt voor de potentiële gast. Dit is enkel op planniveau te beoordelen.

Tabel 2. Groeipotentieel per deelmarkt DEELMARKT

GROEIPOTENTIEEL

TOERISTISCH KAMPEREN (INCL. CAMPERS)

+/- TOT +

STACARAVANS EN CHALETS

- TOT +/-

HOTELS

+/- TOT +

BUNGALOWS EN GROEPSACCOMMODATIES

Figuur 2. Keuzeproces consument

+

32

Verdieping: Ontwikkeling vraag Zeeland en Nederland Tabel 3. Ontwikkeling overnachtingen Zeeland en Nederland 2014

2016

2018

2019

2020

GEM. GROEI PER JAAR 2014-2019

GEM. GROEI PER JAAR 2016-2019

GROEI 2019-2020

NEDERLAND EXCL. AMSTERDAM

27.326.000

30.607.000

34.938.000

36.028.000

23.150.000

5,7%

5,6%

-35,7%

ZEELAND

1.485.000

1.641.000

1.812.000

1.858.000

1.339.000

4,6%

4,2%

-27,9%

NEDERLAND

38.400.000

40.711.000

43.723.000

47.165.000

36.146.000

4,2%

5,0%

-23,4%

ZEELAND

4.383.000

4.628.000

5.074.000

5.543.000

4.288.000

4,8%

6,2%

-22,6%

NEDERLAND

21.487.000

20.911.000

20.748.000

21.875.000

20.972.000

0,4%

1,5%

-4,2%

ZEELAND

3.962.000

3.847.000

3.608.000

3.710.000

3.394.000

-1,3%

-1,2%

-8,5%

TYPE

GEBIED

HOTELS

HUISJESTERREINEN EN GROEPSACCOMMODATIES KAMPEERTERREINEN

Bron: CBS Statistiek Logiesaccommodaties. Bewerking cijfers door ZKA. De overnachtingen op huisjesterreinen en in groepsaccommodaties zijn samengevoegd, omdat vakantieparken steeds vaker groepswoningen aanbieden. Hierbij gaat het om woningen met 20 slaapplaatsen of meer. Het CBS hanteert dit aantal als ondergrens voor groepsaccommodaties.

33

Verdieping: Ontwikkeling bezetting Zeeland en Nederland Tabel 4. Bezettingsgraad Zeeland en Nederland TYPE HOTELS HUISJESTERREINEN EN GROEPSACCOMMODATIES KAMPEERTERREINEN

GEBIED

EENHEID

2014

2019

2020

NEDERLAND EXCL. AMSTERDAM

KAMER

57%

68%

39%

ZEELAND

KAMER

58%

68%

47%

NEDERLAND

SLAAPPLAATS

30%

34%

26%

ZEELAND

SLAAPPLAATS

33%

35%

27%

NEDERLAND

SLAAPPLAATS

8%

8%

8%

ZEELAND

SLAAPPLAATS

11%

11%

10%

34

2.2

ZKA Impactmodel

Voor de berekening van de economische impact van het toeristisch-recreatieve programma is gebruik gemaakt van het Impactmodel Vrijetijdssector (weergegeven in figuur). Dit model bepaalt aan de hand van het aantal overnachtingen en/of bezoekers en bijbehorende bestedingsprofielen zowel de bestedingen als ook de daaruit voortvloeiende directe en indirecte werkgelegenheid. Hierbij wordt geen rekening JHKRXGHQPHWHHQȆZHJOHNHIIHFWȇ Input Het verblijfsrecreatieve programma (bungalows, groepswoningen, hotelkamers/appartementen en toeristische plaatsen/campers) vormt de input van het model. Hiervoor is geraamd hoeveel overnachtingen dit voortbrengt en welke bestedingen hier bij horen. Output De resultaten van de berekeningen geven de betekenis van het programma weer, XLWJHGUXNWLQEHVWHGLQJHQ LQ(XURȇV HQZHUNJHOHJHQKHLG LQ)XOO7LPH(TXLYDOHQWHQ ΖQ KHWPRGHOZRUGWJHHQUHNHQLQJJHKRXGHQPHWHHQȆZHJOHNHIIHFWȇ EHVWHGLQJHQGLH buiten de regio worden gedaan). Het model geeft geen inzicht in kwalitatieve aspecten zoals de afgeleide en additionele economische betekenis van toerisme en recreatie ȆVSLQRIIȇ GHNZDOLWHLWYDQGHZHUNJHOHJHQKHLGHWF Bestedingen De berekening van de bestedingen geschiedt op basis van gemiddelde bestedingen

35

per persoon per overnachting. De volgende categorieën worden onderscheiden in de bestedingen: logies (verblijfskosten in logiesaccommodaties, exclusief horeca), horeca, detailhandel, entree, vervoer. Werkgelegenheid De werkgelegenheid kan worden berekend nadat de bestedingen bekend zijn. Hiervoor worden de totale bestedingen gecorrigeerd voor een tweetal effecten: ȏ De bestedingen zijn inclusief BTW en accijns. Omdat deze tarieven geen directe invloed hebben op de werkgelegenheid in de sector, vindt hiervoor een correctie plaats; ȏ Daarnaast vindt er een correctie plaats voor de inkoopcomponent. Het aandeel ȆLQNRRSȇYDQGHVHFWRUOHYHUWLPPHUVJHHQZHUNJHOHJHQKHLGLQGHGHVEHWUHIIHQGH sector maar genereert voornamelijk werkgelegenheid bij de groot- en tussenhandel en producenten van levensmiddelen en non-food (brandstof, e.d.). 'H]HZHUNJHOHJHQKHLGLVRSJHQRPHQDOVȆRYHULJȇ Na het vaststellen van de directe werkgelegenheid, kan de indirecte werkgelegenheid worden bepaald. De indirecte werkgelegenheid is met name het gevolg van

toeleveranties (productiemiddelen, bouwnijverheid, dienstverleners (banken, verzekeringsmaatschappijen, wasserij, etc.) die nodig zijn om de afzet in de diverse sectoren te kunnen realiseren. De indirecte werkgelegenheid wordt in zijn totaliteit, met behulp van een multiplier, bepaald. Deze werkgelegenheidsmultiplier bedraagt 1,39. Met andere woorden 1 FTE directe werkgelegenheid genereert 0,39 FTE indirecte werkgelegenheid.

GEBIEDSVISIE RAMPWEG

35