730201 RVS Zeeuwse afspraken opgave Asielketen

Raadsvoorstel

Urgentie Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Hoog, Voorstel op de agenda van 26 januari. Zeeuwse afspraken opgave Asielketen 730201 13 december 2022 Externe communicatie Werken, Wonen en Leven (WWL) J.G. Smit Afdelingshoofd WWL

Voorstel In te stemmen met de onderstaande voorstellen onder voorbehoud van ondersteuning en financiering vanuit het Rijk: 1. Zo spoedig mogelijk een noodopvang-locatie op Schouwen-Duiveland te realiseren voor maximaal 150250 asielzoekers. 2. Deze noodopvang-locatie beschikbaar te stellen als reservecapaciteit tot 1 januari 2028. 3. Uitvoering te geven aan het Zeeuwse plan 'sociaal werkers'. 4. Huisvesting te realiseren via NIDOS voor 8-12 alleenstaande minderjarige statushouders. Inleiding Binnen het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) Wonen en Voorzieningen is afgesproken om met 'Zeeuwse afspraken opgave Asielketen' richting het Rijk te gaan. Deze afspraken zijn gemaakt om gezamenlijk uit de asielcrisis te komen. De focus ligt op duurzame afspraken zodat we als gemeente en regio bijdragen aan structurele oplossingen. Deze afspraken staan in een memo beschreven (zie bijlage 1) en worden verder toegelicht in bijlage 2. Onder voorbehoud van instemming van uw raad hebben wij ingestemd met onze gemeentelijke bijdrage in de Zeeuwse afspraken opgave Asielketen. Voor de verschillende instrumenten uit deze Zeeuwse afspraken wordt een bijdrage vanuit het Rijk gevraagd. Bij meer concrete voorstellen leggen we de financiële afwegingen voor aan uw raad. De realisatie van een noodopvang-locatie sluit aan bij een gelopen traject bij uw raad in 2016.

Naar aanleiding van de verhoogde instroom van asielzoekers uit Syrië is in 2016 in opdracht van u een onderzoek verricht naar de realisatie van een opvang locatie. Uiteindelijk bleek het niet nodig deze locatie te realiseren. Momenteel is de realisatie van een dergelijke voorziening wel noodzakelijk. In de Zeeuwse afspraken Asielopvang en dit raadsvoorstel worden verschillende termen en typen opvang gebruikt. Bijlage 3 geeft een toelichting op de verschillende termen. Beoogd resultaat De gemeente Schouwen-Duiveland levert een evenredige gemeentelijke bijdrage aan de Zeeuwse afspraken opgave Asielketen. Argumenten 1.1 Spoedige realisatie van een noodopvang locatie voor asielzoekers draagt bij om uit de asielcrisis te komen. Met de realisatie van duurzame opvanglocaties in Zeeland is er nog steeds een tekort aan opvangplekken voor asielzoekers. Door het beperkte woningaanbod is er onvoldoende doorstroom van statushouders vanuit Pagina 1 van 3

asielzoekerscentra naar gemeentes. Dit heeft als gevolg dat asielzoekerscentra vol zitten en er wordt gezocht naar alternatieve opvangvormen, zoals noodopvang, crisisnoodopvang en tijdelijke opvang (zie bijlage 3 voor de definities). Dit betekent dat asielzoekers in onzekerheid blijven over waar zij opgevangen worden. Om het constant verhuizen van mensen te voorkomen, is het van belang om met een meer structurele oplossing te komen. Daarom willen wij de mogelijkheden onderzoeken voor het realiseren van een locatie voor noodopvang voor maximaal 250 personen. Hiermee hopen we de doorstroom op gang te brengen en samen in Zeeland uit de asielcrisis te komen. Een noodopvang biedt opvang aan minimaal 150 personen. De gemeente stelt een locatie beschikbaar, het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) is verantwoordelijk voor de opvang. We werken momenteel uit welke mogelijke locaties geschikt zijn. Wanneer een locatie voor de noodopvang bekend is worden omwonenden hier tijdig over geïnformeerd en in meegenomen. 2.1. Het beschikbaar stellen van de noodopvang-locatie als reservecapaciteit tot 1 januari 2028 draagt bij om uit de asielcrisis te blijven. Het realiseren van reservecapaciteit is nodig om een asielcrisis zoals we die nu zien te voorkomen. Momenteel moet ad hoc voortdurend naar extra opvangplekken worden gezocht.

Door de realisatie van reserve opvangplekken kan dit in de toekomst worden voorkomen. De focus kan hierdoor liggen op de realisatie van voldoende opvangplekken in asielzoekerscentra (azc). De gemeente Goes realiseert een azc voor de Oosterschelderegio. De noodopvang-locatie biedt een flexibele schil in de asielopvang. Wanneer er in azc's voldoende opvangplekken zijn, hoeft er geen aanspraak worden gemaakt op de noodopvang-locatie. De noodopvanglocatie blijft wel beschikbaar als reservecapaciteit. Als er een tekort aan opvangplekken in azc's ontstaat, kan de noodopvang-locatie dit tekort tijdelijk opvangen. 2.2. Door realisatie van een noodopvang locatie spelen we als gemeente in op het verplicht opvangen van asielzoekers als gevolg van de Spreidingswet asielzoekers. De Spreidingswet asielzoekers voorziet op het beleggen van asielopvangvoorzieningen bij provincies en gemeenten als wettelijke taak (zie bijlage 4). Deze maatregel is vergelijkbaar met de huisvesting van statushouders. Elke gemeente in Nederland heeft als wettelijke verplichting om jaarlijks een evenredig aantal statushouders te huisvesten. Met de Spreidingswet asielzoekers wordt ook het opvangen van een evenredig aantal asielzoekers een wettelijk verplichting voor provincies en gemeenten. Het kabinet streeft ernaar de Spreidingswet asielzoekers per 1 februari 2023 in te latengaan.

Over de precieze invulling van de Spreidingswet wordt de komende tijd meer duidelijk. Er is bijvoorbeeld nog onzekerheid over het minimale aantal opvangplekken per gemeente. Daarnaast zijn er vragen gesteld over het 'beloningssysteem' dat wordt gekoppeld aan het aantal opvangplekken dat een gemeente realiseert (zie bijlage 5). 3. Het leveren van de juiste zorg aan statushouders draagt positief bij aan hun integratie en inburgering. Doordat statushouders vaak uit conflictgebieden komen is er vaak sprake van traumatische ervaringen. In Zeeland is echter geen gespecialiseerde instelling beschikbaar om hierin de benodigde zorg, gericht op hun specifieke achtergrond, te bieden. Dit levert regelmatig belemmeringen op bij het proces van inburgering en integratie. Vanuit de Zeeuwse Werkgroep Veranderopgave Inburgering is een plan opgesteld die voorziet in de zorg inzet van sociaal werkers. Vanuit het plan worden voor heel Zeeland 6 sociaal werkers uit de doelgroep statushouders opgeleid. Waarvan 2 sociaal werkers per subregio. Bij het toepassen van de financiële verdeelsleutel zijn wij uitgegaan van dezelfde verdeling die ook is gehanteerd bij de financiering van de inburgeringstrajecten voor de Onderwijsroute. Deze verdeelsleutel betekent voor Schouwen-Duiveland een bijdrage van 9% op het totaalbedrag. Zonder Rijksbijdrage betekent

Pagina 2 van 3

dit voor onze gemeente een bijdrage van € 37.535 per jaar voor een periode van 5 jaar. Wanneer er duidelijkheid is over de Rijksfinanciering komen we met een dekkingsvoorstel bij u terug. 4. Door huisvesting van 8 tot 12 minderjarige statushouders leveren we een evenredige bijdrage in de opvang van kinderen. De huisvesting van statushouders is een opgave per gemeente. Een manier om aan deze opgave te voldoen is door het huisvesten van alleenstaande minderjarige statushouders (amv). De huisvesting van minderjarige statushouders wijkt af van reguliere huisvesting en loopt via het NIDOS. De huisvesting gebeurt in woongroepen tussen de 4 en 12 bewoners. De begeleiding van deze kinderen wordt geregeld via het NIDOS. Het betekent voor de gemeente dus geen extra huisvestingsopgave, maar een andere wijze waarop het huisvesten van statushouders wordt ingevuld. Bij de huisvesting van amv-statushouders zijn geen directe kosten voor de huisvesting voor de gemeente. Dit loopt via NIDOS en het Rijk. Als een minderjarige statushouder bijvoorbeeld een jeugdzorgtraject nodig heeft, dan komen die kosten wel ten laste van het budget van de gemeente. Dit is een risico gelet op de beperkte capaciteit in de jeugdzorg.

In de Zeeuwse afspraken opgave Asielketen is als voorwaarde opgenomen dat het Rijk de verhoogde uitgaven van gemeenten op het gebied van het sociaal domein zoals onderwijs, Wmo en jeugdhulp als gevolg van de invulling van de opgaven compenseert. Het Rijk heeft al wel besloten dat het voor deze groep mogelijk is om langere begeleiding (tot 21 jaar) te krijgen. De kosten van deze verlengde begeleiding zijn voor rekening van het Rijk.

Communicatie We blijven uw raad informeren en komen bij u terug wanneer er voortgang kan worden gemeld. Bijlagen Bijlage 1. Memo Zeeuwse afspraken Asielopvang Bijlage 2. Zeeuwse afspraken opgave Asielketen Bijlage 3. Definities Bijlage 4. Kamerbrief Spreidingswet Asielzoekers Bijlage 5. Spreidingswet Asielzoekers Toelichting Systematiek Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland hebben op 13 december 2022 besloten, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3