671589 RVS Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027

Raadsvoorstel Urgentie

Onderwerp Zaaknummer Datum Openbaarheid Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Hoog, De provincie Zeeland heeft, als toezichthouder op onze begroting, bij de begroting 2023 een kanttekening gemaakt over het nog niet beschikbaar hebben van een vastgesteld wegenbeheer- en beleidsplan. Door dit voorstel uiterlijk in de raad van februari 2023 te behandelen komen we tegemoet aan de wens van de provincie om dit zo vlug mogelijk te realiseren. Met de accountant hebben we afgesproken dat er een actueel plan zou liggen voordat de accountantscontrole over de jaarrekening 2022 plaatsvindt. Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 671589 17 januari 2023 Externe communicatie Openbare Werken (OW) A.M.J. van Burg Afdelingshoofd OW

Voorstel 1. In te stemmen met het beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027; 2. In te stemmen met het uitvoeren van scenario 2 (onderhoudsstrategie wegen op niveau B, begraafplaatsen en centrumgebieden op A conform CROW systematiek); 3. In te stemmen met het vormen van een voorziening voor de aanpak (gepland) achterstallig onderhoud van € 375.000,-. 4. In te stemmen om het vormen van de voorziening te betrekken bij de jaarrekening 2022.

Inleiding Het vigerende beheer- en beleidsplan Wegen liep van 2017 tot en met 2021. Om te voldoen aan de wettelijke verplichting om de gemeentelijke kapitaalgoederen op de juiste manier te onderhouden moet een nieuw beheer- en beleidsplan Wegen worden opgesteld. Het nieuwe plan, welke loopt van 2023 tot en met 2027, is de wijze waarop het beheer en beleid wordt ingevuld vastgelegd. In het plan worden zowel het beleid (beleidskaders vertalen naar beleidsdoelstellingen en strategieën) als het beheer (jaarlijkse opgaves met bijbehorende financiële doorrekening) beschreven. De stap wordt gemaakt naar een meer integrale benadering van de openbare ruimte. Een koppeling met andere disciplines en opgaves (riolering, groen, verkeer, klimaatadaptatie, energietransitie, nutsvoorzieningen, etc) vormen de rode draad in dit plan. In 2025 is een evaluatie van het beheer-en beleidsplan Wegen 2023-2027 ingepland. De evaluatie is gericht op het effect van het vergroten van klein onderhoud ten bate van de integrale aanpak. Beoogd resultaat Goed en veilig wegennetwerk in de gemeente Schouwen-Duiveland. Hiervoor het beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 vaststellen waarin de aanpak van (gepland) achterstallig onderhoud gekoppeld is aan een doelmatige en integrale aanpak van de openbare ruimte.

Argumenten 1.1 Met een actueel beleids- en beheerplan zorg je voor een goede en veilige weginfrastructuur De weginfrastructuur (straten, wegen, fiets- en voetpaden) beslaat het grootste deel van de openbare ruimte in de bebouwde omgeving. Het is letterlijk de verbindende factor en maakt verplaatsingen van mensen en goederen op een snelle, veilige en comfortabele manier mogelijk. Ook bepalen de wegen een groot deel van de uitstraling van de openbare ruimte. Het is daarom belangrijk dat de kwaliteit van onze weginfrastructuur goed is. Om goed inzicht te hebben in de kwaliteit van de wegen en te beslissen wanneer onderhoud, reparatie en vervanging aan de orde zijn is een beheer- en beleidsplanwegen noodzakelijk. Dit geeft namelijk inzicht in de onderhoud status van onze wegen, de jaarlijkse opgaves en financiële consequenties. 1.2 Volgens de Wegenwet moet de wegbeheerder zorgen dat “de binnen haar gebied liggende wegen in goede staat verkeren”. Pagina 1 van 3

Deze wet verplicht de gemeente om wegen regelmatig en duurzaam te onderhouden. Om dit te bereiken moeten we inzicht hebben in basisgegevens zoals eigendom, areaal en kwaliteit. Met dit beheer- en beleidsplan Wegen zorgen we dat we actueel inzicht hebben in deze gegevens. 2.1 Met het uitvoeren van scenario 2 uit het beheer- en beleidsplan wegen 2023-2027 voldoen wij volledig aan onze wettelijke taak en ambitie. In hoofdstuk 7, paragraaf 3 Groot onderhoud worden drie scenario's doorberekend. • Scenario 1: Alle wegen kwaliteitscategorie B; • Scenario 2: Centrumgebieden en begraafplaatsen kwaliteitscategorie A en alle andere wegen kwaliteitscategorie B; • Scenario 3: Huidig beleid. Centrumgebieden en begraafplaatsen kwaliteitscategorie A en alle andere wegen kwaliteitscategorie C. 2.2 Door scenario 2 te volgen haken we aan op de bestaande en nog te ontwikkelen dorpsvisies, visie op de binnenstad Zierikzee en (landelijke) opgaves in de openbare ruimte. Binnen de verschillende (dorps)visies worden ambities bepaald over de staat van onderhoud van de weginfrastructuur. Door scenario 2 te volgen kunnen deze kernen op dit niveau onderhouden en beheerd blijven. Scenario 2 sluit ook aan bij de (landelijke) opgaves in de openbare ruimte zoals klimaatadaptatie, energietransitie, inclusie, burgerparticipatie, mobiliteit, implementatie omgevingswet en duurzaamheid/ circulariteit.

Overkoepelend is de integrale benadering van de openbare ruimte waardoor het beheer en onderhoud van het wegenareaal op een doelmatige manier wordt uitgevoerd. 2.3 Door het laten vervallen van de bezuinigingstaakstelling kunnen we weer voldoen aan de gemeentelijke ambitie “Tij van de Toekomst”. In 2020 is besloten om van kwaliteit A/B naar A/C te gaan zodat de bezuiniging van €400.000,- mogelijk was. Het effect van de toen genomen bezuiniging is terug te zien in de inspectieresultaten van 2021. De kwaliteit van de wegen is achteruit gegaan. Er is op korte termijn meer onderhoud benodigd met bijbehorend (financieel) risico. Dit is een consequentie van het verlagen van het kwaliteitsniveau B naar C. 2.4 De werkelijk (geplande) onderhoudsachterstand nemen we als basis voor het doorrekenen van de scenario's in plaats van een theoretische berekening Uit de inspectieresultaten blijkt dat theoretisch 9% van de verhardingen een kwaliteit D (zeer slecht) heeft gekregen. Dit betreft achterstallig onderhoud. Technisch gezien is het verder uitstellen van dit onderhoud niet acceptabel. In 2022 is, opvolgend aan de weginspectie, een maatregelentoets uitgevoerd, Hiermee wordt een vertaling gemaakt van de theoretische maatregelen naar werkelijke kwaliteit en benodigde maatregelen.

Het resultaat van deze maatregelentoets laat zien dat werkelijke onderhoudsachterstand en werkelijk benodigde maatregelen 60% lager uitvalt dan theoretisch is bepaald. Dit komt doordat: • We na het verwerken van de inspectieresultaten dubbelingen hebben geconstateerd in de database en daarbij ook foutieve categorisering van de kwaliteit van het wegenareaal; • Op diverse locaties klein onderhoud toereikend is waardoor kosten lager uitvallen dan bij groot onderhoud of rehabilitatie. 3.1 Door gebrek aan capaciteit en achterstanden in de beheerdata is achterstallig onderhoud aan de wegen ontstaan. In 2016 zijn we overgegaan naar een ander digitaal beheersysteem, Obsurv. In de daaropvolgende jaren is er geleidelijk aan steeds meer inzicht gekomen in de ontbrekende data/ staat van onderhoud. Er is de afgelopen jaren een inhaalslag gemaakt in het vullen van de database en beheerdata op orde te krijgen. Dit wordt beschreven in het beheerplan in paragraaf 5.2. In 2016 was het totaal areaal 2.291.084 m2 en in 2022 is het totaal 2.426.000 m2. Dit is een toename van 5.6%. Deze toename wordt voornamelijk veroorzaakt door de actualisatie van de database met beheergegevens. Dit heeft ook direct gevolgen voor de inspectieresultaten, de hoeveelheid (gepland) achterstallig onderhoud en bijbehorende financiële gevolgen.

3.2 Met het vormen van een tijdelijke voorziening kan achterstallig onderhoud worden aangepakt. Uit de op CROW methodiek, gebaseerde weginspecties 2021, blijkt het dat theoretisch 9% van ons wegenareaal in categorie D (zeer slecht) zit. In 2022 blijkt uit de maatregelen toets dat het werkelijk (geplande) achterstallig onderhoud wegen 60% lager is. Door de omvang van het kleinschalig onderhoud te vergroten en hiervoor een tijdelijke voorziening te vormen van € 375.000,-- blijven de wegen veilig. Bij het uitvoeren van een integraal project wordt groot onderhoud of rehabilitatie (volledig vervangen) van de wegen toegepast. Pagina 2 van 3

4.1 Het achterstallig onderhoud was al bekend bij het opstellen van de jaarrekening 2022 Omdat het achterstallig onderhoud al bekend was bij het opstellen van de jaarrekening 2022, vormen we deze voorziening nog in het dienstjaar 2022 en boeken we het benodigde bedrag van € 375.000 voor het wegwerken van het achterstallig onderhoud ook in dat jaar. Kanttekeningen 1.1 Database is nog niet op orde De basis voor goed wegbeheer is het op orde brengen en houden van de vaste gegevens van het wegennet. De gemeente Schouwen-Duiveland maakt gebruik van Obsurv als beheersysteem. Wanneer de database onvoldoende wordt bijgehouden of werkbaar wordt gemaakt dan zijn de gegevens onbetrouwbaar. Daarom is het essentieel om tijd en energie te blijven steken in het up to date houden van de database Obsurv. 1.2 Zonder goede afstemming met stakeholders behalen we de planning niet Een integrale aanpak vraag afstemming met interne- en externe stakeholders. Wanneer deze afstemming vertraging oploopt, wordt de planning van het inlopen van achterstallig onderhoud wegen niet behaald. Daarom is een helder werkproces belangrijk. Financiën Begroting Begrotingswijziging Eenmalige lasten Structurele lasten Eenmalige baten Structurele baten Dekking

Niet binnen begroting Ja 375000,00 2339000,00 jaarrekeningsaldo 2022, budget onderhoud wegen

De dotatie aan de voorziening onderhoud wegen van € 375.000 verantwoorden we in 2022 op het element onderhoud wegen (62101101/460100). De onttrekking aan de voorziening ramen we in 2023 en 2024 (elk jaar € 187.500). We ramen de exploitatiebudgetten van het nieuwe beheer- en beleidsplan Wegen vanaf 2023 op het element onderhoud wegen. Zie voor de onderverdeling bijlage 7 van het beheer- en beleidsplan wegen 2023-2027. In totaal bedraagt de nieuwe structurele raming van het wegenbeheerplan € 2.339.000. Dit past binnen de huidige raming. Wel is een interne verschuiving tussen onderdelen nodig waarvoor we een administratieve begrotingswijziging maken. Dit lukt overigens alleen doordat we, vooruitlopend op de vaststelling van het nieuwe plan, de structurele bezuiniging van € 400.000 op het wegenonderhoud bij de begroting 2023 hebben teruggedraaid. Communicatie Het wegennet beslaat het grootste deel van de openbare ruimte in de gemeente Schouwen-Duiveland. Het is daarom belangrijk om collega's die met of in die openbare ruimte werken te informeren over het beleidsplan omdat zij dit plan als uitgangpunt moeten gebruiken. De integrale aanpak van de openbare ruimte dient als rode draad in projecten binnen de openbare ruimte toegepast te worden.

Uitvoering Binnen de organisatie wordt gecommuniceerd dat er een nieuw beheer en beleidsplan Wegen beschikbaar is met een looptijd van 2023-2027. Bij het uitvoeren van beheer- en onderhoud wegen maar ook bij het uitvoeren van in- en uitvoeringsplannen dient dit plan als uitgangspunt gehanteerd te worden.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3