Document · PDF

671589 Bijlage 1 Beheer- en beleidsplan wegen 2023-2027

Gemeenteraad 16 februari 2023, gemeente Schouwen-DuivelandBij agendapunt: RVS Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 (671589)16.635 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Verantwoording

Titel: Onderwerp:

Beheer- & beleidsplan Wegen 2023 - 2027

Klant:

Gemeente Schouwen-Duiveland

Versie:

V08_definitief

Datum:

5-1-2023

Auteur: E-mailadres:

Marion Hommels

Gecontroleerd door: Paraaf gecontroleerd:

Eelco van Popering

Vrijgegeven door: Paraaf vrijgegeven:

Henry Schokker

Document referentie:

Beheer- en beleidsplan wegen 2023-2027 C2.0_v08.docx

Click or tap here to enter text.

Inhoudsopgave

SAMENVATTING ............................................................................................. 5 1. 1.1 1.2 1.3

INLEIDING .................................................................................... 8 Aanleiding en doel ........................................................................ 8 Bereik ........................................................................................... 8 Leeswijzer ..................................................................................... 9

2. WEGBEHEER ............................................................................ 10 2.1 Beheercirkel ................................................................................ 10 2.2 Beheerproces ............................................................................. 10 2.3 Prestaties, kosten en risico’s ...................................................... 11 2.4 Organisatie ................................................................................. 11 2.4.1 De beheercirkel in relatie tot de organisatie ............................ 12 2.5 Onderdelen beleid wegen .......................................................... 12 2.6 Onderhoud .................................................................................. 13 2.6.1 Regulier groot onderhoud........................................................ 13 2.6.2 Klein onderhoud ...................................................................... 13 2.6.3 Rehabilitatie ............................................................................. 13 3. KADERS EN RANDVOORWAARDEN ...................................... 14 3.1 Landelijke wet- en regelgeving ................................................... 14 3.2 Gemeentelijke kaders en randvoorwaarden .............................. 14 3.2.1 Strategische Visie – Tij van de Toekomst ...............................

14 3.2.2 Samen koers houden .............................................................. 15 3.2.3 Duurzaamheid en klimaat........................................................ 15 3.3 Integraal beheer ......................................................................... 16 4. 4.1

WAAR STAAN WE? ................................................................... 17 Beheer- en beleidsplan Wegen 2017-2021 ................................ 17

Sweco | Projectnummer: sweco.projectId Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief Document referentie: https://gemsd-my.sharepoint.com/personal/evelien_marteijn_schouwenduiveland_nl/documents/bureaublad/11 schouwen duiveland/beheerplannen/wegen/defintieve versie/beheer- en beleidsplan wegen 2023-2027 c2.0_v09.docx

4.2 Schoon, heel en veilig ................................................................. 18 4.2.1 IBOR ........................................................................................ 18 4.2.2 Beleving vanuit inwoners en toeristen ..................................... 18 4.3 Areaal Verhardingen ................................................................... 18 4.3.1 Ontwikkeling ............................................................................. 20 4.3.2 Fietspaden ............................................................................... 20 4.3.3 Structuurgebieden .................................................................... 20 4.4 Huidige kwaliteit .......................................................................... 21 4.4.1 Analyse huidige kwaliteit wegen .............................................. 22 4.4.2 Onderhoudsachterstand .......................................................... 22 4.4.3 Gewenst kwaliteitsniveau ......................................................... 23 4.5 Ontwikkeling kwaliteit .................................................................. 23 5. Wat komt er op ons af? ............................................................... 25 5.1 Algemene ontwikkelingen ...........................................................

25 5.1.1 Klimaatadaptatie ...................................................................... 25 5.1.2 Energietransitie ........................................................................ 26 5.1.3 Burgerparticipatie/ veranderende rol overheid......................... 26 5.1.4 Mobiliteitsvraagstukken ............................................................ 26 5.1.5 Omgevingswet ......................................................................... 26 5.1.6 Duurzaamheid en circulariteit .................................................. 27 5.1.7 Inclusie (toegankelijkheid) ........................................................ 27 5.2 Data op orde ............................................................................... 27 6. 6.1 6.2 6.3

Hoe pakken we het aan? ............................................................ 29 Beheer ......................................................................................... 29 Huidige werkwijze ....................................................................... 29 Doel strategie .............................................................................. 29

3/58

6.4

Planmatig onderhoud ................................................................. 30

7. Wat kost het?.............................................................................. 31 7.1 Soorten kosten ........................................................................... 31 7.1.1 Groot onderhoud ..................................................................... 32 7.1.2 Klein onderhoud ...................................................................... 32 7.1.3 Rehabilitatie ............................................................................. 32 7.1.4 Overig onderhoud .................................................................... 32 7.1.5 Diensten .................................................................................. 32 7.2 Onderhoudsachterstand ............................................................. 33 7.2.1 Maatregelentoets ..................................................................... 33 7.3 Scenario’s beheer en onderhoud ............................................... 33 7.3.1 Koppeling projecten ................................................................. 33 7.3.2 Voorziening achterstallig onderhoud ....................................... 34 7.4 Financiële berekening scenario’s ............................................... 34 7.4.1 Scenario 1 ...............................................................................

34 7.4.2 Scenario 2 ............................................................................... 35 7.4.3 Scenario 3 ............................................................................... 35 7.5 Klein onderhoud ......................................................................... 36 7.6 Financieel overzicht .................................................................... 36 7.7 Huidig beschikbaar budget ......................................................... 36 7.8 Financiële ontwikkeling .............................................................. 36 7.9 Areaaluitbreiding......................................................................... 37 8. 8.1 8.2 8.3

Bijlage 3: Wegbeheer ............................................................................ 43 Bijlage 4: Wettelijk kader en milieu ....................................................... 52 Bijlage 5: Proces wegbeheer ................................................................ 57 Bijlage 6: Financiële uitwerking scenario 2 ........................................... 58

Waar moeten we op letten? ....................................................... 38 Conclusie .................................................................................... 38 Aandachtspunten........................................................................ 39 Aanbevelingen ............................................................................ 40

Bijlage 1: De beheercirkel ..................................................................... 41 Bijlage 2: Organogram gemeente Schouwen-Duiveland ..................... 42 Sweco | Projectnummer: sweco.projectId Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief Document referentie: https://gemsd-my.sharepoint.com/personal/evelien_marteijn_schouwenduiveland_nl/documents/bureaublad/11 schouwen duiveland/beheerplannen/wegen/defintieve versie/beheer- en beleidsplan wegen 2023-2027 c2.0_v09.docx

4/58

SAMENVATTING De verkeersinfrastructuur in de gemeente Schouwen-Duiveland is belangrijk voor onder andere het toerisme. Onderdeel hiervan is het wegennet. Een goed inzicht in de samenstelling en de kwaliteit hiervan is van belang om de juiste beleidskeuzes te kunnen maken en goed beheer te kunnen waarborgen. Dit beheer- en beleidsplan omvat het technisch beheer van de verhardingen, waarbij het gaat om het in stand houden van de weg en haar functie. Herinrichtingen vormen geen onderdeel van dit plan. Ook overige onderdelen zoals bebording, bermen en sloten, straatmeubilair, reiniging en gladheidsbestrijding zijn hierin niet opgenomen. Het proces voor doelmatig en duurzaam beheer wordt weergegeven met de beheercirkel, gebaseerd op de roos van iAMPro. Hierin onderscheiden we binnen beheer het strategisch niveau, tactisch niveau en operationeel niveau. Het type onderhoud dat wordt ingezet, is afhankelijk van de aard en de omvang van de schade. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in regulier groot onderhoud, dagelijks klein onderhoud en rehabilitatie. Bij de wijze van beheer moet rekening worden gehouden met landelijke wet- en regelgeving, ontwikkelingen en trends, maar ook met gemeentelijke kaders en randvoorwaarden.

Voorbeelden van deze laatste zijn onder andere de strategische visie “Tij van de Toekomst”, het collegeprogramma “Samen koers houden”, het huidige beleid, duurzaamheid en klimaat en integraal beheer. De gemeente Schouwen-Duiveland heeft in totaal 2.426.000 m2 verhardingen in beheer. Dit areaal is onder te verdelen in de verhardingstypen asfalt, elementen, beton en onverhard. De afgelopen jaren is deze oppervlakte licht

toegenomen, met name door een optimalisatie van de database maar ook dooruitbreiding van het areaal. Het kwaliteitsniveau van de verhardingen wordt uitgedrukt in vijf niveaus zoals beschreven in de ‘Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2018’ (CROWpublicatie 380). Deze niveaus zijn gekoppeld aan de systematiek voor wegbeheer. Op basis van de resultaten van de globale visuele inspectie uit 2021 kan worden gesteld dat de gemiddelde kwaliteit van het gehele wegennet ligt op de grens van niveau B en C. Dit wordt met name veroorzaakt doordat 9% van de verhardingen een kwaliteit D heeft. Deze resultaten zijn een theoretische benadering. In 2022 is, opvolgend aan de weginspectie, een maatregelentoets uitgevoerd. Hiermee wordt een vertaling gemaakt van de theoretische weginspectie naar werkelijke kwaliteit van de wegen en benodigde maatregelen. Het resultaat van deze maatregelentoets laat zien dat de werkelijke onderhoudsachterstand en werkelijk benodigde maatregelen 60% lager uitvalt dan theoretisch is bepaald. Dit komt door: • •

Vanuit de inspectie zijn onderdelen van het wegareaal onjuist in de database verwerkt waardoor dubbeling of een onjuiste kwaliteit categorie is geconstateerd; Door bovenstaande fout in de database is groot onderhoud of rehabilitatie als theoretische maatregel berekend voor diverse locaties. Werkelijk is klein onderhoud voldoende om de kwaliteit te waarborgen.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 5/58

(Bedragen in €)

Scenario 1

Scenario 2

Scenario 3

Groot onderhoud

1.196.808

1.238.187

1.044.024

De overgebleven (geplande) onderhoudsachterstand wordt deels binnen de rioleringsprojecten en de uitvoering van de dorpsvisies opgepakt.

Klein onderhoud

178.248

182.492

163.394

Rehabilitatie

538.935

Onderhoudsachterstand op wegen ontstaat door het uitstellen van (grootschalige) werkzaamheden door planning van andere werkzaamheden bijvoorbeeld de aanleg van glasvezel, vervanging van riolering en/of nutsvoorzieningen. Het is doelmatig deze werkzaamheden te combineren. Er ontstaat voor enige tijd (geplande) onderhoudsachterstand, ook wel evenwichtig onderhoud. Er zal dus altijd (geplande) onderhoudsachterstand aanwezig zijn.

Overig onderhoud

314.881

Diensten

65.000

2.293.872

2.339.495

2.126.234

De gemeente Schouwen-Duiveland doorloopt jaarlijks de stappen uit de beheercyclus, zodat op basis van de uitkomsten van de weginspectie onderhoud kan worden gepleegd. Hiervoor is het optimaliseren van de database van groot belang. Om de wegen te beheren zijn budgetten nodig voor dagelijks onderhoud, regulier groot onderhoud en voor het vervangen van de verhardingen. Op basis van de onderhoudsstrategie zijn de hiervoor benodigde bedragen bepaald, waarbij voor het groot onderhoud: Scenario 1: Scenario 2: Scenario 3:

Gehele areaal op kwaliteitsniveau B Centrumgebieden en begraafplaatsen op kwaliteitsniveau A, rest op B Centrumgebieden en begraafplaatsen op kwaliteitsniveau A, rest op C

Totalen per jaar

In onderstaande tabel worden de benodigde jaarlijkse budgetten uit de uitgewerkte drie scenario’s vergeleken met de beschikbare budgetten uit de huidige begroting. (Bedragen in €)

Scenario 1

Scenario 2

Scenario 3

Totaal beschikbaar

2.339.495

Totaal benodigd

2.293.872

2.339.495

2.126.234

45.623

213.261

Beschikbaar -/- benodigd

Voor het wegwerken van de onderhoudsachterstand moet een voorziening worden gevormd, die als volgt wordt ingezet: (Bedragen in €) Dotatie voorziening achterstallig onderhoud

2022

2023

2024

187.500

375.000

Onderstaande tabel geeft een overzicht van alle structurele jaarlijkse kosten. Onttrekking voorziening achterstallig onderhoud

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 6/58

Alle bedragen zijn exclusief de personele kosten. Uit bovenstaande tabel blijkt dat het beschikbaar budget voor alle drie de scenario’s toereikend is. Scenario 2 bevat een hoger kwaliteitsniveau voor de centra en begraafplaatsen ten opzichte van de andere scenario’s. Wij adviseren te kiezen voor scenario 2.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 7/58

1. INLEIDING Schouwen-Duiveland is een gemeente en een eiland in de provincie Zeeland. Het eiland is zeer in trek bij toeristen en er is een groot aantal natuurgebieden te vinden. De verkeersinfrastructuur vormt hierin een belangrijke schakel en omvat onder andere het wegennet. Een goed inzicht in de samenstelling en de kwaliteit van het wegennet is noodzakelijk voor het waarborgen van een hoed beheer.

1.1 Aanleiding en doel Ten behoeve van het beheer van infrastructuur dienen beleidskeuzes voor kwaliteit en kosten te worden gemaakt. Zo kunnen verschillende eisen worden meegegeven voor het wegbeheer. Verschillende beleidskeuzes zullen resulteren in verschillende beheerkosten. Na het vaststellen van de keuzes kunnen voor de korte maar ook lange termijn onderhoudsplanningen worden gemaakt, die de basis vormen voor de uitvoering van het onderhoud. De functie van het wegennet is het verkeer veilig, vlot en comfortabel te verwerken. Het is de taak van de overheid ervoor te zorgen dat dit wegennet zijn functie blijvend kan vervullen. Dit beleidsplan vormt het kader voor de gemeente om aan de wettelijke verplichting voor goed wegbeheer te kunnen voldoen. In 2016 is het Beheer- & Beleidsplan Wegen 2017-2021 opgesteld. De looptijd van dit beheer- en beleidsplan is verstreken wat de aanleiding is een nieuw beheer- en beleidsplan op te stellen voor de komende vijf jaar (2023-2027).

Het doel van dit beheer- en beleidsplan is het leggen van een bestuurlijke, beheersmatige en financiële basis voor het wegbeheer. In dit plan worden de beleidskaders omschreven en uitgewerkt tot beleidsdoelstellingen en strategieën, zoals bijvoorbeeld de kwaliteitsambitie en prioriteiten ten aanzien van verschillende beleidsthema’s. Aan de hand hiervan worden adviezen gegeven zodat de gemeenteraad de juiste beleidskeuzes kan maken. Ook wordt in dit beheer- en beleidsplan de stap gemaakt naar een meer integrale benadering van de openbare ruimte. Een koppeling met andere disciplines en opgaves (riolering, groen, verkeer, klimaatadaptatie, energietransitie, nutsvoorzieningen, etc) vormen de rode draad in dit plan.

1.2 Bereik Wegbeheer is een belangrijk onderdeel van het integraal beheer van de openbare ruimte. De totale gemeentelijke beheertaak voor wegen heeft een koppeling met uit verkeer, wegmeubilair, openbare verlichting, riolering en afval/reiniging. Dit beheer- en beleidsplan heeft primair betrekking op beleidskeuzes voor het borgen van de functie wegennet. Secundair worden de beleidskeuze vormgegeven door het borgen van de integrale benadering van de openbare ruimte. Voorliggend beheer- en beleidsplan wegen omvat het technisch beheer van de verhardingen, waarbij het gaat om werkzaamheden die tot doel hebben de huidige functie van de weg in stand te houden. Wijzigingen van de vormgeving

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 8/58

van de weg als gevolg van een veranderende functie, oftewel herinrichtingen, vormen geen onderdeel van dit plan.

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 beschrijft het beheerproces, de organisatie van wegbeheer en de positie van voorliggend beheer- en beleidsplan binnen dit proces. Dit alles in relatie tot hoe het wegbeheer in de gemeente Schouwen-Duiveland wordt vormgegeven. Hoofdstuk 3 bevat de beleidskaders voor het wegbeheer. Dit omvat zowel weten regelgeving als gemeentelijke kaders. In hoofdstuk 4 beschrijft waar we als gemeente Schouwen-Duiveland op dit moment staan en wat ons areaal omhelst. Hoofdstuk 5 laat zien welke ontwikkelingen en opgaves op ons afkomen die van invloed zijn op de manier waarop we de openbare ruimte, in dit beheer- en beleidsplan specifiek het wegenareaal, beheren. Hoofdstuk 6 beschrijven we onder meer wat het beheer inhoudt en hoe we dit de komende 5 jaar gaan aanpakken. De financiële analyse is opgenomen in hoofdstuk 7, waarin aan de hand van drie verschillende scenario’s het benodigd budget voor het wegbeheer in de komende periode wordt berekend en wordt vergeleken met het beschikbaar budget. In hoofdstuk 8 volgen tenslotte de conclusies en adviezen die naar aanleiding van voorgaande zijn opgesteld.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 9/58

2. WEGBEHEER De gemeente Schouwen-Duiveland heeft als doelstelling veilig, leefbaar en duurzaam te beheren. In dit hoofdstuk staat beschreven hoe het beheerproces van wegen is georganiseerd om deze doelstelling te behalen.

2.1 Beheercirkel Het proces voor doelmatig en duurzaam beheer wordt vormgegeven met de beheercirkel, gebaseerd op de roos van iAMPro. Hiermee wordt het beheer op

een gestructureerde en overzichtelijke wijze georganiseerd. Ambities, organisatiedoeleinden en benodigde onderhoudsbudgetten worden vertaald in beleidsplannen. Deze kaders worden vastgesteld door de raad en gebruikt voor het opstellen van beheer- en uitvoeringsplannen. Met de monitoring wordt getoetst of de gewenste ambitie gehaald wordt. Bij afwijkingen dient er bijgestuurd te worden in prestatie of budgetten. Bij het opstellen van een beleidsplan maken we gebruik van het bovenste deel van de beheercirkel en richten we ons op het strategisch niveau. Bij het beheerplan maken we gebruik van het middelste deel en richten we ons op het tactisch niveau. In bijlage 1 is de volledige beheercirkel weergegeven.

2.2 Beheerproces In de procesbeschrijving op de volgende pagina zijn de verschillende onderdelen weergegeven die leiden tot een beleidsplan. Op basis van vigerende wet- en regelgeving, gemeentelijke kaders en landelijke ontwikkelingen worden beleidskaders vastgesteld en vastgelegd in een beleidsplan. De systematiek voor wegbeheer is beschreven in Publicatie 147 waarvan in 2019 een herziene versie door Stichting CROW is uitgebracht. CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) is een Nederlandse stichting die zich

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 10/58

opstelt als kennisinstituut voor infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer, en werk en veiligheid. Voor de theoretische achtergronden van de beheersystematiek wordt verwezen naar bijlage 3 van dit rapport. De beheersystematiek omvat de volgende hoofdtaken: -

Verzamelen en actueel houden van gegevens van het wegennet; Vaststellen van budgetten en prioriteiten door de raad (beleidsplan); Inspecteren kwaliteit; Opstellen beheerplan met een meerjarenplanning voor het college; Uitvoering van het vastgestelde beheerplan met gestelde randvoorwaarden.

Wet- en regelgeving

Gemeentelijke beleidsthema’s en plannen

2.3 Prestaties, kosten en risico’s Om het wegbeheer goed uit te kunnen voeren is het vaststellen van heldere kaders van belang. Goed beheer is het maken van de juiste keuzes die zorgen voor een goede balans tussen de gewenste prestatie en het benodigd budget, tegen acceptabele risico’s. Kaders op het gebied van prestatie, kosten en risico’s worden met het beheer- en beleidsplan door de raad vastgesteld en geven richting aan de uitvoering.

Landelijke ontwikkelingen en trends

Beleidskaders

Beleidsplan

Beheerplan

Bijbehorende kwaliteitsambities voor verhardingen worden vastgelegd in dit beheer- en beleidsplan. Het beheer- en beleidsplan onderbouwt welk budget nodig is om aan de prestatie te voldoen en welke risico’s hierbij aanvaard worden.

2.4 Organisatie Om de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte in goede banen te leiden, is een overzichtelijke opzet van de organisatie nodig. In bijlage 2 is het

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 11/58

organogram van de gemeentelijke organisatie van Schouwen-Duiveland opgenomen. Hieronder staat een uitsnede van dit organogram, met hierop aangegeven de disciplines die verantwoordelijke zijn voor het beheer van de openbare ruimte. •

Ingenieursbureau. Concreet houdt dit in het plannen en uitbesteden van groot onderhoud en structureel klein onderhoud van de kapitaalgoederen. Daarnaast is ook het beleid van assets ondergebracht. Openbare Werken/ Uitvoeringsbedrijf besteedt de uitvoering van het incidenteel klein onderhoud uit, wat overeenkomt met beheer op operationeel niveau.

2.5 Onderdelen beleid wegen Dit beheer- en beleidsplan betreft het beheer en onderhoud van de (weg)verhardingen en omvat alle verhardingen die de gemeente in beheer heeft, zoals rijbanen, parkeervakken en -terreinen, fiets- en voetpaden en alle overige oppervlaktes in de openbare ruimte met een asfalt-, elementen- of cementbetonverharding.

2.4.1

De beheercirkel in relatie tot de organisatie

De organisatie van het wegbeheer binnen de gemeente Schouwen-Duiveland heeft parallellen met de niveau-indeling uit de beheercirkel: •

•

Ruimte & Milieu houdt zich met name bezig met de uitvoering van projecten in de buitenruimte (ontwikkelingen, in- en uitbreidingen), beleid non assets (milieu, klimaat, energietransitie, etc) en het beheer op strategisch niveau. Openbare Werken/ Ingenieursbureau: Het beheer op tactisch niveau komt voor rekening van Cluster Beheer, onderdeel van het

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 12/58

Overige onderdelen zoals bebording, bermen en sloten, straatmeubilair, reiniging en gladheidsbestrijding zijn niet opgenomen in dit beheer- en beleidsplan.

2.6 Onderhoud

2.6.3

Rehabilitatie

Rehabilitatie is de zwaarste maatregel die in de praktijk kan worden uitgevoerd. Voor rehabilitatie kan ook vervanging worden gelezen. Bij rehabilitatie wordt de bestaande volledige verhardingsconstructie inclusief fundering verwijderd en opnieuw aangebracht.

Het type onderhoud dat wordt ingezet is sterk afhankelijk van de aard en omvang van de schade. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in regulier groot onderhoud, dagelijks klein onderhoud en rehabilitatie.

2.6.1

Regulier groot onderhoud

Zonder onderhoud verslechterd de kwaliteit van de verhardingen in de tijd. Op het moment dat de kwaliteit onder het gewenste kwaliteitsniveau komt, moet er onderhoud worden uitgevoerd. Dit zogenaamde regulier groot onderhoud zorgt ervoor dat de verhardingen weer op een accepttabel niveau komen te liggen. De belangrijkste eigenschappen van regulier groot onderhoud zijn: • • •

Het onderhoud heeft een grootschalig karakter; Het onderhoud heeft een grote kwaliteitsverhoging; Het onderhoud is programmeerbaar en kan systematisch uitgevoerd worden;

2.6.2

Klein onderhoud

Klein onderhoud wordt voornamelijk uitgevoerd wanneer lokaal ongewenste en onveilige situaties ontstaan. De belangrijkste eigenschappen hiervan zijn: • • • • •

Het onderhoud heeft een incidenteel karakter; Het onderhoud wordt vooral gestuurd door meldingen; Het onderhoud geeft slechts een gedeeltelijke kwaliteitsverhoging; Het onderhoud is om veiligheidsredenen zeer gewenst; Het onderhoud wordt maatschappelijk erg op prijs gesteld.

Poststraat (Zierikzee) na rehabilitatie

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 13/58

3. KADERS EN RANDVOORWAARDEN Beleidskaders, vastgesteld door de gemeenteraad, vormen het raamwerk waarin de wijze van beheer op de lange termijn is verwoord. Enerzijds moet daarbij rekening worde gehouden met landelijke wet- en regelgeving, ontwikkelingen en trends. Anderzijds zal de gemeente zelf deze kaders moeten aangeven.

3.1 Landelijke wet- en regelgeving Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte moet worden uitgevoerd binnen de geldende wet- en regelgeving. De belangrijkste daarin is het Burgerlijk Wetboek en de daarin gestelde zorgplicht en risicoaansprakelijkheid. Wetten: • • • •

Burgerlijk Wetboek (algemene zorgplicht); Wegenwet (onderhoud) Wegenverkeerswet (verkeersregels); Wet milieubeheer.

Algemene richtlijnen: • • •

Bouwstoffenbesluit; Wet basisregistratie grootschalige topografie; CRO-richtlijnen.

In bijlage 4 staat een uitgebreide beschrijving van de wettelijke kaders.

3.2 Gemeentelijke kaders en randvoorwaarden De strategische visie voor het beheer van de openbare ruimte is vastgelegd in “Tij van de Toekomst”. Op basis hiervan is een collegeprogramma opgesteld, “Samen koers houden” waarin uitgangspunten en beleidskaders zijn vastgelegd. Het beleidskader voor het onderhoud van de wegen wordt in dit beheer- en beleidsplan verder uitgewerkt en past binnen de strategische visie en het collegeprogramma.

3.2.1

Strategische Visie – Tij van de Toekomst

De strategische visie “Tij van de Toekomst” is opgesteld in 2011 als richtinggevend kader voor een duurzaam economische en sociaal evenwichtige toekomst van Schouwen-Duiveland tot 2040. Uit de omgevingsanalyse kan worden geconcludeerd dat Schouwen-Duiveland is gevormd en verbonden door water. Waar staan we nu in relatie tot het beheer en beleidsplan wegen?. Er is een groeiend aantal zakelijke dienstverleners en een hoog ondernemerschap. De smalle 80 kilometerwegen zijn een probleem (vooral in de zomer).

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 14/58

Het kenmerkende landschap biedt mogelijkheden om mensen en bedrijven te trekken. Vergrijzing, ontgroenen en de veranderende huishoudensamenstelling zetten de economie onder druk. Kernwaarden: • • •

Kernkwaliteiten: • • • •

Betrokken Eigenzinnig Kwaliteit van leven

Dynamisch Evenwichtig Veelzijdig Cultuurrijk

De strategie moet leiden tot concrete keuzen die op hun beurt de basis leggen voor het te voeren beleid.

Wonen: • • •

Goed en realistisch voorzieningenniveau Wonen naar wens Leefbare kernen met betrokken inwoners

Verblijven: • •

Schouwen-Duiveland vakantie-eiland Krachtige toeristische hoofdstructuur

Naast bovenstaande gaat “Samen koers houden” ook over hoe de taken worden ingevuld, welke rol het bestuur in de lokale samenleving wil spelen en over hoe zij zich in de samenleving wil opstellen. Kernbegrippen daarbij zijn dat zij duidelijk, daadkrachtig, betrokken en betrouwbaar is.

Strategische thema’s: • • •

3.2.3

Werken Wonen Verblijven

De komende periode wordt de strategische visie geactualiseerd.

3.2.2

Samen koers houden

“Samen koers houden” is het collegeprogramma voor de periode 2022-2026, waarin de in de voor ons liggende bestuursperiode ingezette koers wordt doorgezet. Dit programma sluit aan op de strategische visie “Tij van de Toekomst”. In dit programma worden de strategische thema’s verder uitgewerkt. Er staat in beschreven wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. De strategische thema’s die betrekking hebben op het dit plan zijn:

Duurzaamheid en klimaat

Duurzaamheid neemt een steeds prominentere rol in de gehele levenscyclus (aanleg, onderhoud en vervanging) van wegen in. In toenemende mate worden duurzame materialen en technieken toegepast of wordt hiermee geëxperimenteerd. Deze kunnen aanvankelijk duurder zijn, maar door een langere levensduur of goedkoper onderhoud kunnen ze over de gehele levensduur goedkoper zijn. Duurzaamheid houdt ook in dat er kritisch gekeken wordt naar de gebruiksfunctie van een weg en naar het materiaalgebruik, met aandacht voor hergebruik en schaarste van grondstoffen. Bij groot onderhoud of vervanging kan worden gekeken of de weg nog functioneel is. Zo niet, dan kan er worden besloten tot herinrichting, opwaardering of afwaardering van een weg. Ook wordt er gekeken naar de mogelijkheid “groen voor grijs”. Daarnaast wordt ernaar gestreefd om binnen de geldende regelgeving zoveel mogelijk vrijkomende materialen te hergebruiken.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 15/58

Een herinrichting waarbij de functie van de weg wijzigt, betreft niet het beheer van de bestaande verhardingen en vormt dus ook geen onderdeel van dit beheer- en beleidsplan wegen.

3.3 Integraal beheer Wegen zijn slechts één onderdeel van de openbare ruimte. Vanuit andere disciplines worden ook beleidsuitgangspunten gesteld die raakvlakken hebben met wegbeheer. Met name mobiliteit & verkeer, riolering, groen, openbare verlichting en civiele constructies stellen kaders voor het beheer van wegen. Dit vraagt om een integrale aanpak bij het voorbereiden en uitvoeren van werkzaamheden. Disciplines Openbare Ruimte: • • • • •

Mobiliteit & Verkeer Wegen Openbare Verlichting Civiele Constructies Nutsvoorzieningen

• • • •

Stedelijk waterbeheer Riolering Grondwater Groen

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 16/58

4. WAAR STAAN WE? Het jaar 2022 is het ijkpunt voor het vaststellen van de beleidsuitgangspunten en beheer strategie voor de komende vijf jaar. In dit hoofdstuk blikken we kort terug naar de afgelopen vijf jaar en wat hierin de belangrijkste ontwikkelingen en besluiten zijn geweest. De basis voor goed wegbeheer is het op orde brengen en houden van de vaste gegevens van het wegennet. Hierin is het beheerprogramma Obsurv de key-factor. In het beheerprogramma worden de locatie, de constructie, het gebruik, de omvang en de variabele gegevens zoals kwaliteit geborgd. Weten wat je hebt, waar het ligt en wat de toestand ervan is, zijn de belangrijkste vragen binnen het areaalbeheer!

4.1 Beheer- en beleidsplan Wegen 2017-2021

Doelstellingen uit het huidige beleid zijn onder andere: •

•

• •

Alle wegen moeten op een gemiddeld onderhoudsniveau worden gebracht en gehouden door het onderhoud uit te voeren conform het onderhoudsprogramma dat is gebaseerd op inspecties volgens de CROW-methodiek; Overlast van wegenonderhoud voor de burger moet zoveel mogelijk worden beperkt door onder andere het integreren van weg- en rioolbeheer; Per jaar wordt 1% van het verharde oppervlak afgekoppeld. Deze maatregelen worden genomen in combinatie met het onderhoud aan de riolering en/of wegen; Het gehele areaal dient te voldoen aan minimaal niveau B.

Het huidige beleid op het gebied van wegbeheer staat beschreven in het “Beheer- en beleidsplan wegen 2017-2021, dat is opgesteld binnen het bestuurlijk kader zoals aangegeven in de programmabegroting. Het beheer- en beleidsplan is een vertaling van hetgeen door de gemeenteraad en het college is vastgesteld. Voorliggend Beheer- en beleidsplan wegen 2023-2027 is een vervolg hierop.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 17/58

In 2020 is ervoor gekozen om het minimaal gewenste kwaliteitsniveau van het areaal aan verhardingen te verlagen van niveau B naar niveau C, vanwege de grote financiële tekorten op de begroting. In het verlengde hiervan is in 2021 en in 2022 € 400.000 per jaar bezuinigd op het budget voor het beheer en onderhoud van de wegen. In 2023 is deze bezuiniging teruggedraaid.

4.2 Schoon, heel en veilig De gemeente Schouwen-Duiveland is een toeristische gemeente waarbij het uitgangspunt is om prettig te werken, leven en verblijven. De vertaling naar onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte is schoon, heel en veilig.

4.2.1

IBOR

Het proces kwaliteit gestuurd beheer van de openbare ruimte is vanaf 2010 geïntroduceerd in de gemeente Schouwen-Duiveland. Dit is vastgelegd in het Integraal Beheer Kwaliteitsplan Openbare Ruimte (IBOR). Het IBOR beleid wordt regelmatig herzien. Daarin zijn verschillende onderhoudsscenario’s geschetst met verschillende prioriteiten op het gebied van onderhoud en beheer.

vast te stellen. Omdat de beeldkwaliteit wordt toegepast op de gehele openbare ruimte (inclusief wegen) is het mogelijk om de kwaliteit onderling te vergelijken.

4.2.2

Beleving vanuit inwoners en toeristen

Er na het invoeren van het IBOR-beleid is de beleving van de inwoners en toeristen niet specifiek gemonitord. Op basis van de klachten & meldingen kan wel een analyse gemaakt worden hoe deze beleving is. Het systeem om meldingen te doen is voor steeds meer mensen makkelijk en toegankelijk. De komende periode binnen dit beheer- en beleidsplan wege willen we gebruiken om actief met de inwoners contact te leggen naar welke prioriteiten en welk beleid voor hun de voorkeur heeft.

4.3 Areaal Verhardingen In het beheersysteem Obsurv is de feitelijke informatie van het wegenareaal opgeslagen. Tweejaarlijks worden weginspecties uitgevoerd conform de CROW-systematiek, door een gecertificeerd bedrijf. Het beheerprogramma wordt voortdurend geactualiseerd en aangevuld. Het verbeteren van de betrouwbaarheid zit in de toepasbaarheid van het beheerprogramma voor het maken van lange termijn planningen. Alle in dit hoofdstuk genoemde hoeveelheden zijn gebaseerd op de huidige stand van het beheersysteem.

De toegepaste IBOR-systematiek wordt landelijk gebruikt en sluit aan bij de eerder genoemde CROW-systematiek. Onderdeel van de systematiek is het meten van de kwaliteit aan de hand van beeldmeetlatten (A+, A, B, C en D). A kwaliteit betekent nagenoeg ongeschonden en D kwaliteit betekent zeer slecht. Periodiek worden schouwen uitgevoerd om de actuele beeldkwaliteitsniveaus

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 18/58

Areaal

Asfalt

899.000

1.479.700

Beton

45.500

Onverhard

1.800

2.426.000

100

Elementen

Totaal

Het totale wegareaal heeft een omvang van 2.426.000 m 2. Dit oppervlak is opgedeeld in 4 type verhardingen: asfalt, elementen (gebakken of beton straatstenen), beton en onverhard (wandelpaden). Onderdeel van de elementen verharding is de keibestrating (kinderkoppen) in de oude centra. Dit betreft in totaal 47.900 m2. Het bestaande areaal is onder te verdelen in 7 wegtypen, conform de CROWwegbeheersystematiek. Wegtype 1 – Hoofdweg en Wegtype 2 – Zwaar belaste weg komen niet voor binnen de gemeente Schouwen-Duiveland. Wegtype

% totaal

% asfalt

% elementen

3 Gemiddeld belaste weg

4 Licht belaste weg

5 Weg in woongebied

6 Weg in verblijfsgebied

7 Fietspaden

100

Totaal

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 19/58

Lengte rijbaan in asfalt: Lengte rijbaan in elementen: Totale lengte rijbaan:

4.3.1

151 km 151 km 302 km

Uit deze grafiek blijkt dat de oppervlakte asfalt- en elementenverhardingen licht is toegenomen. De toename van “diversen” is relatief groter. Dit zit hem vooral in een toename van de betonverhardingen.

Ontwikkeling

In onderstaande grafiek is de ontwikkeling van het areaal over de afgelopen 6 jaar opgenomen. De gegevens uit 2016 zijn overgenomen uit het Beheer- en beleidsplan wegen 2017-2021.

4.3.2

Fietspaden

Het typisch Zeeuwse eiland Schouwen-Duiveland trekt veel toeristen. Eén van de doelen onder het thema “Verblijven” uit de strategische visie, is een krachtige toeristische hoofdstructuur. De recreatieve fietsroutes langs natuurgebieden, monumenten en pittoreske dorpjes nemen een prominente plaats in binnen deze (fiets-)infrastructuur. Fietspaden

Asfalt

54.600

Elementen

21.200

Beton

4.200

100

80.100

100

Onverhard Totaal

Lengte fietspaden asfalt: Lengte fietspaden elementen: Totale lengte fietspaden:

4.3.3

18 km 9 km 27 km

Structuurgebieden

Om de gemeenteraad keuzes te bieden in het gewenste kwaliteitsniveau, en de financiële gevolgen daarvan inzichtelijk te maken, moet er voor verschillende gebieden binnen het areaal verhardingen een doorrekening kunnen worden gemaakt op verschillende kwaliteitsniveaus. Deze gebieden

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 20/58

zijn gedefinieerd in de database, en we noemen ze structuurgebieden. In hoofdstuk 7 gaan we hier verder op in. In onderstaande tabel staan deze structuurgebieden weergegeven. Per kern zijn de structuurgebieden opgenomen in de database Obsurv. Structuurgebied

Kwaliteitsniveau

Asfalt m2

Elementen m2

Beton m2

Centrumgebieden

75.700

327.700

7.400

Begraafplaatsen

15.600

5.300

Stranden

55.600

16.300

22.700

Sportpark

*B muv Laco

4.300

17.200

747.800

1.113.200

15.400

899.000

1.479.700

45.500

Basisgebied Totaal

Kwaliteitsniveau

Omschrijving systematiek

Zeer slecht

Achterstallig ingrijpmaatregel

Slecht

Richtlijn is overschreden → binnen 2 jaar ingrijpmaatregel

Matig

Waarschuwingsgrens bereikt → binnen 5 jaar ingrijpmaatregel

Goed

Enige schade, maar waarschuwingsgrens nog niet bereikt

Zeer goed

A+

Helemaal geen schade

De resultaten van de globale visuele inspectie uit 2021 zijn getoetst aan de richtlijnen die per schadebeeld door CROW zijn opgesteld. Deze technische kwaliteit is vervolgens omgezet naar bovenstaande vijf kwaliteitsbeoordelingen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen asfalt en elementenverhardingen.

*Verlaagd naar kwaliteitsniveau C in 2020 ivm bezuiniging

4.4 Huidige kwaliteit Het in de komende periode uit te voeren onderhoud en de daarmee samenhangende kosten worden voor de korte termijn bepaald door de huidige kwaliteit van de verhardingen en voor de lange termijn op basis van onderhoudscycli. Sinds 2007 wordt de kwaliteit van de openbare ruimte gedefinieerd door deze te beschrijven met behulp van kwaliteitsbeelden. Daarbij worden 5 kwaliteitsniveaus gedefinieerd. In de ‘Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2018’ (CROW-publicatie 380) zijn deze niveaus beschreven voor alle objecten in de openbare ruimte. Deze onderhoudsniveaus zijn eveneens gekoppeld aan de systematiek voor wegbeheer. Hierdoor kunnen de resultaten van de globale inspectie worden gepresenteerd in deze beeldkwaliteitsniveaus.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 21/58

4.4.1

Analyse huidige kwaliteit wegen

Bij zowel de asfalt als de elementen verharding laat de grafiek zien dat het overgrote deel van het oppervlak voldoen aan de kwaliteit A+, A en B. Niveau C is minimaal aanwezig. De matige tot slechte kwaliteit wegen bevindt zich voornamelijk in niveau D. Doordat de categorie C minimaal is, is aannemelijk dat het achterstallig onderhoud wegen in de categorie D niet exponentieel zal toenemen op korte termijn.

4.4.2

Onderhoudsachterstand

Uit de inspectieresultaten 2021 blijkt dat theoretisch 9% van de verhardingen een kwaliteit D (zeer slecht) heeft gekregen. Dit komt overeen met 215.000 m2.

De gemiddelde kwaliteit van het gehele wegennet ligt op de grens van niveau B en C. Om te toetsen of de kwaliteit voldoet aan het vastgestelde kwaliteitsniveau is door het CROW de ingedikte kwaliteit bepaald op basis van de 90%-regel. Hierbij wordt de kwaliteit van de verhardingen gelijkgesteld aan de minimale kwaliteit die door 90% van het areaal verhardingen wordt gehaald. Wanneer 90% van het areaal verhardingen kwaliteit B of hoger heeft, dan wordt de ingedikte kwaliteit voor alle verhardingen samen met kwaliteit B beoordeeld. Uit de grafiek blijkt dat de ingedikte kwaliteit van het gehele wegennet uitkomt op kwaliteit B, maar wel op de grens met niveau C.

In 2022 is, opvolgend aan de weginspectie, een maatregelentoets uitgevoerd. Hiermee wordt een vertaling gemaakt van de theoretische weginspectie naar werkelijke kwaliteit van de wegen en benodigde maatregelen. Het resultaat van deze maatregelentoets laat zien dat de werkelijke onderhoudsachterstand en werkelijk benodigde maatregelen 60% lager uitvalt dan theoretisch is bepaald. Dit komt door: • •

De werkelijk (geplande) onderhoudsachterstand is bepaald op 86.000 m2, kwaliteit D. Dit komt overeen met een gemiddelde onderhoudsachterstand van ca. 4% van het totale wegenareaal in plaats van de theoretische 9 %. De overgebleven (geplande) onderhoudsachterstand wordt deels binnen de rioleringsprojecten en de uitvoering van de dorpsvisies opgepakt. Dit is nog eens 25%, wat overeenkomt met 53.750 m2.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 22/58

Deze onderhoudsachterstand valt in de overgebleven 15% (32.250 m2). Het is van belang deze achterstand te monitoren en waar nodig aan te pakken. In hoofdstuk 7 wordt de financiële consequentie van de theoretische onderhoudsachterstand en het resultaat van de maatregelentoets benoemd.

4.4.3

4.5 Ontwikkeling kwaliteit In de volgende grafieken wordt de huidige kwaliteit vergeleken met voorgaande jaren. Deze gegevens zijn gebaseerd op de resultaten van voorgaande inspecties, zoals aanwezig in de database. Uit de grafieken blijkt dat de kwaliteit van de asfaltverhardingen is afgenomen van niveau B in 2016 tot niveau C nu. De kwaliteit voldoet nog net aan de CROW norm. Het is uiteraard niet wenselijk dat deze trend doorzet. In de kwaliteit van de elementenverhardingen is ook een afname zichtbaar. De kwaliteit was in 2016 en 2018 niveau B, en is dat nu nog steeds. In contrast tot bovenstaande is het percentage A+ wel toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door de aanleg van nieuwe weg(verharding)en, en dus niet door een toename van de kwaliteit van bestaande verhardingen.

Gewenst kwaliteitsniveau

Zoals reeds genoemd in paragraaf 3.2.3, was het gewenste kwaliteitsniveau in de gemeente Schouwen-Duiveland aanvankelijk niveau B. In verband met de structurele bezuinigingstaakstelling op het wegbeheer van € 400.000 is deze in 2020 naar beneden bijgesteld naar niveau C. Bij de begrotingsbehandeling 2023 is deze bezuinigingstaakstelling, vooruitlopend op de vaststelling van beheer- en beleidsplan Wegen, teruggedraaid. Het huidige kwaliteitsniveau voldoet nog wel aan deze ambitie, maar kwaliteitsniveau C is lager dan het door CROW bepaalde minimale niveau voor verantwoord wegbeheer. Het is dus niet wenselijk om het kwaliteitsniveau nog verder te laten dalen.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 23/58

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 24/58

5. Wat komt er op ons af? De wereld staat niet stil en is continu aan verandering onderhevig Deze ontwikkelingen hebben invloed op de manier waarop we ons beheer en onderhoud uitvoeren. In dit hoofdstuk geven we aan welke grote externe ontwikkelingen invloed gaan hebben op het beleid en beheer van het wegenareaal. Het overzicht is niet limitatief, enkel de meest invloedrijke ontwikkelingen zijn benoemd.

5.1 Algemene ontwikkelingen De gemeente Schouwen-Duiveland heeft de ambitie invulling te geven aan diverse opgaves, als voorbeeld klimaatadaptatie. Eenvoudig is dit mogelijk door het verminderen van het wegenareaal en het vergroenen van de leefomgeving, daar waar mogelijk “groen voor grijs”. Het verbeteren van de leefomgeving door vergroening van de openbare ruimte is een indirect effect. Daarnaast zijn er nog een aantal opgaves die (in)direct invloed hebben op het wegenareaal:

5.1.1

Klimaatadaptatie

Het klimaat op onze aarde verandert, waardoor we steeds vaker extreme weersomstandigheden zullen ervaren. Denk hierbij aan droge zomers en hevige stortregen. Om goed voorbereid te zijn op toekomstige weersomstandigheden zijn aanpassingen in onze leefomgeving noodzakelijk. We noemen dat klimaatadaptatie.

Klimaatadaptatie betekent dat de leefomgeving zo wordt ingericht dat de samenleving minder kwetsbaar is voor de gevolgen van klimaatverandering zoals wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. De Nederlandse overheid heeft ambities geformuleerd om de gevolgen van klimaatverandering zo veel mogelijk te beperken. Een van de belangrijkste ambities is om in 2050 heel Nederland bestendig te hebben ingericht tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dit betekent dat op lokaal niveau aanpassingen nodig zijn in de openbare ruimte. Omdat verhardingen zowel wateroverlast als hittestress veroorzaken is samenwerking tussen wegenbeleid en rioolbeleid/ groenbeleid van groot belang. Voorbeelden hiervan zijn het vervangen van “grijs voor groen”, het en het bergen en/of oppervlakkig afvoeren van oppervlakkig regenwater. Welke maatregelen in het kader van klimaatadaptatie het best genomen kunnen worden zijn op dit moment nog niet inzichtelijk. De klimaat adaptieve maatregelen moeten zich nog vertalen in meekoppelkansen in komende projecten die zullen worden uitgevoerd en worden opgepakt wanneer kan worden meegelift met andere projecten in de buitenruimte. Er wordt altijd bekeken of relatief simpele maatregelen tegelijkertijd met de onderhoudswerkzaamheden kunnen worden meegenomen voor het verbeteren van de klimaatbestendigheid.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 25/58

5.1.2

Energietransitie

De energietransitie is wellicht de grootste maatschappelijke opgave voor de komende decennia. We gaan van een samenleving op basis van fossiele brandstoffen naar een samenleving op basis van duurzame energie. Dit betekent dat we in de openbare ruimte meer ruimte moeten creëren voor het opwekken, transporteren en beschikbaar stellen van duurzame energie. Zowel bovengronds als ondergrond heeft dat effect op de inrichting van de openbare ruimte. Dit zal ongetwijfeld tot gevolg hebben dat de ondergrondse netten door modernisering worden aangepast of uitgebreid. Net zoals de implementatie van het glasvezelkabel. In de nabije toekomst worden daarom veel kabel- en leidingwerkzaamheden verwacht. In deze werkzaamheden zal afstemming gezocht moeten worden met de onderhoudswerkzaamheden van de wegen. Hiervoor wordt het platform AZON reeds ingezet Conform afspraken uit het klimaatakkoord is Nederland verdeeld in dertig regio’s. Het behalen van de energiedoelen uit het klimaatakkoord is een landelijke uitdaging die door de dertig afzonderlijke regio’s behaald dient te worden.

5.1.3

Burgerparticipatie/ veranderende rol overheid

De samenleving bevindt zich in een fase waarin een fundamentele ontwikkeling naar een duurzame samenleving noodzakelijk is. Dit vraag ook een andere rol als overheid. De vraag naar (open) data die altijd en overal op aanvraag beschikbaar is, vraagt om een andere manier van dataregistratie en presentatie.

werkvormen om de relatie tussen bestuur en samenleving te versterken én de kracht van de samenleving te benutten. Al deze ontwikkelingen vragen om een andere houding, rol en werkwijze van de overheid en onze gemeente. Naast de traditionele rol van bepalende overheid zal onze gemeente ook steeds meer andere rollen gaan vervullen. Participatie en co-creatie worden steeds belangrijker.

5.1.4

Mobiliteitsvraagstukken

Mobiliteit is het domein waarin veranderingen en innovaties een vlucht hebben genomen. De elektrische auto en de openbare laadpaal wordt steeds vertrouwder in ons straatbeeld en tevens doen diverse vormen van (deel)mobiliteit zijn intrede. De snelheden worden meer divers en de afstanden die met de fiets af te leggen zijn worden groter. De materiaalkeuze moet bovendien voldoen aan de leidraad “Standaard ontwerp- en materiaaleisen buitenruimte”. Hierin staan de ontwerp principes en de standaard te gebruiken materialen omschreven. Ook is er een relatie tussen mobiliteit en de materiaalkeuze van de wegen. Voor een 30 km zone is asfalt niet wenselijk.

5.1.5

Omgevingswet

De Omgevingswet is een aangenomen maar nog niet in werking getreden Nederlandse wet die een verregaande vereenvoudiging van het stelsel van wetgeving voor de ontwikkeling en het beheer van de leefomgeving (omgevingsrecht) beoogt, door tientallen wetten en honderden regels te bundelen in één nieuwe wet. De wet betekent een aanzienlijke inhoudelijke reductie van regels op het terrein van water, lucht, bodem, natuur, infrastructuur, gebouwen en cultureel erfgoed.

Ook zien we dat inwoners steeds vaker maatschappelijke initiatieven ontplooien en zelf op zoek gaan naar oplossingen voor maatschappelijke ontwikkelingen. De veranderende samenleving vraagt om veranderende

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 26/58

De mogelijke gevolgen van deze nog te implementeren wet voor het wegenbeleid en beheer zijn nog niet inzichtelijk. Dit zal komend jaar duidelijker moeten worden.

5.1.6

Duurzaamheid en circulariteit

Duurzaamheid is het zorgen voor evenwicht tussen mens, milieu en economie om de aarde niet uit te putten. Voor nu en voor de komende generaties. Het voorzien in onze eigen behoefte moet dus in evenwicht zijn met dat wat de aarde aan kan. Dit vraagt ook om een milieuverantwoord wegbeheer. Gemeente Schouwen-Duiveland ziet het belang in van een duurzame samenleving. We hebben als doelstelling een toekomstbestendige gemeente te worden en de landelijke klimaatdoelen te bereiken. Duurzaamheid is een rode draad bij alles wat we doen! BIj uitwerking van duurzaamheid in beleid en plannen sluiten we aan bij de duurzaamheidsdoelen van de Verenigde naties (Global Goals). Waar we de mogelijkheid hebben en het in balans is met de middelen, gaan we voor duurzame keuzes. Dat geldt ook voor het beheer en onderhoud van de wegen, waarbij veel materiaal nodig is en ook vrij komt. We streven daarbij naar duurzame inkoop en circulariteit van de materialen. Daarnaast passen we duurzame materialen toe (bijvoorbeeld gebakken stenen in plaats van betonnen stenen) en verwijderen we teerhoudend asfalt uit de keten. De gemeente Schouwen-Duiveland wil alle wegen waar teer zit in kaart brengen. Dit betekent weliswaar éénmalig een grootschalig onderzoek, maar dan hoeft er in het vervolg bij onderhoudswerkzaamheden geen onderzoek meer te worden uitgevoerd.

Bij het aantreffen van teerhoudend asfalt kan met de projectramingen rekening worden gehouden met meerkosten. Gezien de kosten die dit met zich mee zal brengen zal dit plan apart aan het bestuur worden voorgelegd.

5.1.7

Inclusie (toegankelijkheid)

In 2016 heeft Nederland het VN-verdrag inzake rechten van mensen met een handicap (VN-verdrag Handicap) geratificeerd. Met deze bekrachtiging hebben gemeenten de verplichting gekregen om een lokale inclusie agenda op te stellen. Gemeente Schouwen Duiveland heeft in mei 2022 de “Lokale Inclusie Agenda Schouwen-Duiveland” vastgesteld. In deze agenda zijn actiepunten verdeeld over vijf thema’s. Voor het beheer- en beleidsplan Wegen is er aansluiting gezocht bij het thema “Wonen in een inclusieve buurt: bouwen, wonen en buitenruimte”. De actiepunten die als meekoppelkans worden gezien voor dit plan zijn: -

Inclusief ontwerp en toegankelijkheid verankeren in leidraad en richtlijnen voor de inrichting van de openbare ruimte (LIOR), gebouwen en woningen: De uitgangspunten voor beheer en onderhoud van het wegenareaal aan laten sluiten bij de leidraad LIOR. De vertaling van deze uitgangspunten uit LIOR is opgenomen in het “Standaard detailboek”, vastgesteld door het college; Een visie en actieplan maken voor inclusief ontwerp van de openbare ruimte: Door projecten in de openbare ruimte integraal te benaderen en de juiste participatie toe te passen wordt invulling gegeven aan inclusief ontwerpen. De ervaringen worden als input gebruikt voor het opstellen van de visie; We maken het centrum van Zierikzee voor iedereen bereikbaar op tijdstip van eigen keuze: Voor het afvlakken van de kinderkoppen in het centrum van Zierikzee is jaarlijks een budget gereserveerd binnen de exploitatie wegen.

5.2 Data op orde Om onze dienstverlening op orde te krijgen én ons areaal goed te kunnen onderhouden en beheren is het essentieel om te weten wat we hebben. Dat is een eerste voorwaarde om weloverwogen keuzes te kunnen maken en een duurzaam beleid voor het beheer en onderhoud op te stellen. Daarnaast is het

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 27/58

een voorwaarde om onze bewoners, organisatie en bestuur van de juiste informatie te kunnen voorzien. Om te kunnen voldoen aan de gestelde voorwaarden moet de vertaling van het wegenareaal in het beheerprogramma Obsurv geoptimaliseerd worden. In de vorige beleidsperiode is dit al ingezet. In de komende periode wordt de volgende stap gemaakt deze data te optimaliseren. Dat wil zeggen verder inzicht krijgen in werkprocessen en verantwoordelijkheden en nog meer gedetailleerde data in het beheersysteem. Het areaal veranderd voortdurend. Deze wijzigingen moeten doorgevoerd worden zodat er een up to date beeld is van het areaal. We gaan verder inzichtelijk maken hoe dit proces er uit ziet en wie welke rol hierin neemt.

Beheerdata op orde is cruciaal voor een efficiënt en effectief beheer van de openbare ruimte.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 28/58

6. Hoe pakken we het aan? Met de voorgaande hoofdstukken hebben we inzichtelijk gemaakt waar we staan, wat er op ons afkomt en wat we belangrijk vinden vanuit een beleidsperspectief. In dit hoofstuk gaan we dit concrete vertalen naar een beheerstrategie met onderhoudsdoelen.

6.1 Beheer Beheer betekent letterlijk de zorg en verantwoordelijkheid hebben voor iets. Het is een breed palet aan activiteiten dat gericht is op het in stand houden en laten functioneren van de openbare ruimte. Beheeractiviteiten zijn onder andere het inventariseren, inspecteren en onderhouden van het wegenareaal. Maar ook het toezien op een juiste registratie van data, financien, prioritering en planning.

6.2 Huidige werkwijze Voor het opstellen van de onderhoudsplanning voor wegen doorloopt de wegbeheerder jaarlijks de stappen in de beheercyclus:

• • • •

Weginspectie Maatregeltoets Aanvullend onderzoek Opstellen onderhoudsplan

Met deze werkwijze wordt er onderhoud gepleegd op basis van de uitkomsten uit de weginspectie. De afweging en prioritering wordt met name gemaakt op basis van de technische noodzaak en afstemming met andere beheerdisciplines en projecten. Zie ook bijlage 5.

6.3 Doel strategie Het doel is om te gaan werken volgens de onderhoudsstrategie, om zo de openbare ruimte op kwaliteit te brengen en te houden. Het gaat hierbij om een functionele benadering. Daarom noemen we dit functioneel beheer. Dit houdt in dat er gekeken wordt naar de functie en het gebruik van een weg. Het onderhoud wordt per type weg (gebruik en ligging), verhardingssoort en ondergrond bepaald met maatregelen en een frequentie die passen bij het gebruik en de functie van de weg. Daarbij gaan we in de komende periode bewust kijken wat er op het gebied van andere beleidsvelden de komende jaren gaat spelen om zo de overlast voor de inwoners te beperken, kosten te besparen en integraal meer kansen te benutten. In onderstaande afbeelding zijn de processtappen voor het functioneel beheer weergegeven.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 29/58

Door de openbare ruimte integraal aan te pakken kan het uitstellen van onderhoud effectiever zijn dan het tijdig uitvoeren van planmatig onderhoud.

Onderhouds strategie • Prestatie • Functie • Gebruik • Budget • Risico's Functioneel beheer

• Wegtype • Onderhouds maatregel • Jaar van aanleg

Uitvoering Onderhoud • Weginspectie • Maatregeltoets • Aanvullend onderzoek

• Planjaar • Maatregel • Kosten

Planning onderhoud

6.4 Planmatig onderhoud

Uit het planproces blijkt dat de planning meerdere keren wordt geoptimaliseerd. Op basis van aanvullende (onderzoeks) gegevens en inbreng van andere disciplines wordt een integraal afgewogen meerjarenplanning samengesteld. Belangrijke stap bij het opstellen van een meerjarenplanning is, naast de technische beoordeling, de integrale afweging die multidisciplinair gemaakt wordt. Naast het combineren van werkzaamheden wordt gekeken naar de financiële onderhoudsopgave en de mogelijkheid of door slim plannen en het tijdig uitvoeren van onderhoud, de verwachte piek in de vervangingen afgezwakt kan worden.

Met het functioneel beheer wordt ingezet op het creëren van veilige en beschikbare verbindingen. De onderhoudsstrategie is gericht op het zo lang mogelijk in stand houden van de verhardingen met tijdig en levensduur verlengend onderhoud. Het tijdig uitvoeren van (planmatig) onderhoud voorkomt achteruitgang en zwaardere maatregelen op een later tijdstip.

Project: Beheer- en beleidsplan Wegen 2023-2027 Datum: 5-1-2023 Versie: V08_definitief 30/58

7. Wat kost het? Om de wegen te beheren zijn budgetten nodig voor dagelijks onderhoud, regulier groot onderhoud en voor rehabilitatie. Op basis van de CROWonderhoudsstrategie zijn de hiervoor benodigde bedragen berekend. De budgetopbouw en de verantwoording dienen te voldoen aan de eisen van de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten).

Het BBV is de basis voor de financiële kaders en uitvoering van het financiële beleid en beheer bij provincies en gemeenten. Voor de opzet en inhoud van de begroting en jaarrekening gelden wettelijke eisen die zijn vastgelegd in het BBV.

De vraag is hoe de ambities kunnen worden waargemaakt met het beschikbaar BBV eist:

• De ambitie en het beschikbaar onderhoudsbudget moeten in verhouding zijn.

• Het inlopen van de onderhoudsachterstand moet met een meerjarenplanning inzichtelijk worden gemaakt.

7.1 Soorten kosten

budget. Hierbij kan gedacht worden aan meer inzetten op investeringen en meer integraal onderhoud, onder andere in combinatie met rioolonderhoud. Integrale afstemming van het beheerplan wegen en de maatregelenprogramma’s van groen en riolering kan leiden tot een geïntegreerde uitvoeringsplanning.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12330598/1