23 07 14 Memo ontwerpproces herinrichting centrum Haamstede DEFINITIEF

Memo ontwerpproces herinrichting centrum Haamstede (bijlage college- en raadsvoorstel) Op 7 juli 2023 is de stuurgroep Dorpsvisie Burgh-Haamstede bij elkaar gekomen om het Definitief Ontwerp (DO) centrum Haamstede vast te stellen, exclusief de ontwerpopgave voor de positionering en inrichting van de terrassen aan de noordzijde van de Ring. Dat specifieke deelgebied van het DO is in het plan aangeduid met een arcering en wordt in het najaar van 2023 uitgewerkt in samenspraak met de betreffende ondernemers, de ondernemersvereniging (OVBH) en de Dorpsraad. Zie verderop in deze memo voor het procesvoorstel daaromtrent. Tijdens de stuurgroep bijeenkomst van 7 juli 2023 heeft de OVBH niet ingestemd met het DO. De OVBH heeft tijdens de stuurgroepvergadering van 7 juli 2023 de volgende punten benoemd als reden voor het niet instemmen: ontbreken van de kruising Serooskerkseweg/Noordstraat in de scope van het project, een wijziging in de uitwerking van het waterelement, een wijziging in vormgeving en materialisatie van het plein op de Ring en de wijziging in de positionering van de terrassen op de Ring. De OVBH geeft in aanvulling hierop aan, dat het DO te veel afwijkt van het oorspronkelijke (vastgestelde) stedenbouwkundig plan.

De stuurgroep werd overvallen door dit expliciete standpunt in het laatste stadium van de besluitvorming, en heeft de signalen dat de OVBH niet akkoord was op deze punten, niet eerder in deze vorm gehoord. Vervolgens heeft de OVBH op 13 juli nog een brief gestuurd met daarin een bevestiging van hun standpunt in de stuurgroep van 7 juli en een nadere onderbouwing van de hierboven genoemde inhoudelijke aandachtspunten. In deze memo, die onderdeel is van het college- en raadsvoorstel over vaststelling van het DO centrum Haamstede, volgt een tijdlijn van het participatieproces sinds begin 2023, een inhoudelijke reactie op de onderbouwing van de OVBH en een doorkijk naar het vervolgproces over terrassen aan de Ring. Tijdlijn Hieronder volgt een toelichting op de tijdlijn van het participatieproces sinds begin 2023. Met als doel om vast te stellen of de OVBH eerder in de gelegenheid is geweest om haar standpunten naar voren te brengen. Belangrijkste conclusie is dat het afgevaardigde projectgroeplid (tevens bestuurslid) van de OVBH voor alle projectgroepen en inloopavonden is uitgenodigd. De betreffende vaste vertegenwoordiger is enkele keren (met kennisgeving) niet aanwezig geweest, vooral aan het eind van het ontwerpproces.

Hoe dan ook hebben wij tijdens de projectgroep bijeenkomsten geen signalen ontvangen dat het ontwerp niet past bij de visie en/of de standpunten van (het bestuur van) de OVBH. Op de regelmatig per e-mail toegestuurde stukken (waaronder verslagen en ontwerpen) is er ook nooit een reactie gekomen. Er is door de vertegenwoordiger van de OVBH altijd ingestemd met keuzes die de projectgroep heeft gemaakt. Kortom, door deze wijze van participeren hebben wij nooit rekening gehouden c.q. kunnen houden met de input die de vertegenwoordigers van de OVBH tijdens de meest recente project- en stuurgroep hebben gegeven. Het is ook aan de overige deelnemers in de projectgroep, waaronder vier burgerleden, niet uit te leggen waar deze input van de OVBH ‘opeens’ vandaan komt. Zij mochten, gelet op het ontwerpproces, veronderstellen dat de OVBH bepaalde keuzes ondersteunde. Verder is in het ontwerpproces de stuurgroep bijeenkomst van 21 april 2023 van groot belang. Daar heeft Bureau B+B het concept Voorlopig Ontwerp gepresenteerd. In het vastgestelde verslag (is bijgevoegd) staat letterlijk het volgende omschreven bij de vertegenwoordiger van de OVBH “Ziet er heel mooi uit.

Kijkend naar de seizoensafsluiting, is er iets gedaan met de opmerkingen van een aantal ondernemers in het gebied? Zijn er alternatieven voor afhaalmogelijkheden? Denk ook aan het PostNL punt.” Daarbij tekenen we aan dat de OVBH in de stuurgroep wel altijd kritisch is geweest over de halfverharding. Het afgelopen jaar hebben de volgende bijeenkomsten plaatsgevonden. Dit naast de reguliere bijeenkomsten van de stuurgroep die eens per vier weken plaatsvinden en waar ook terugkoppeling plaatsvindt over het project: -

PG 7 februari 2023 PG 7 maart 2023 WG 7 maart 2023 Inloopbijeenkomst 14 maart 2023 PG 28 maart 2023 PG 18 april 2023 SG 21 april 2023 (met presentatie BplusB van het VO) PG 9 mei 2023

-

Inloopbijeenkomst 23 mei 2023 WG 5 juni 2023 PG 13 juni 2023 WG 27 juni 2023 PG 4 juli 2023

Van de bijeenkomsten zijn, daar waar mogelijk, de vastgestelde verslagen steeds gedeeld en openbaar gemaakt. De projectgroep ontvangt concept verslagen van de bijeenkomsten van de projectgroep overigens altijd binnen een week, nadat de vergadering heeft plaatsgevonden. Dat biedt iedereen de mogelijkheid om, bijvoorbeeld bij afwezigheid, te bezien wat er besproken is in de betreffende bijeenkomst. Stedenbouwkundig plan dorpsas Het door de gemeenteraad in maart 2023 vastgestelde stedenbouwkundig plan dorpsas is een soort Masterplan voor de herinrichting van de openbare ruimte op de dorpsas. Het plan is sturend op ambities en hoofdlijnen, maar biedt ook ruimte voor nadere uitwerking in inrichtingsplannen per deelgebied op de dorpsas. Uiteraard dienen de uitgangspunten zoveel mogelijk te worden gevolgd en hebben inwoners/ondernemers mogelijkheden gehad om in dit plan te participeren of hierop te reageren. Het stedenbouwkundig plan is van een vrij hoog abstractieniveau en aan de hand van verdere participatie (projectgroep, werkgroep, inloopavonden) zijn er op enkele punten gewijzigde inzichten gekomen. Vaak rekening houdend met belangen van direct betrokken inwoners en/of ondernemers en uitwerking van de plannen op basis van technische en budgettaire randvoorwaarden.

Als we alleen participeren om alles wat in het stedenbouwkundig plan staat te bevestigen, dan hadden we dat proces niet hoeven doorlopen. Reactie op input OVBH De OVBH heeft diverse inhoudelijke aandachtspunten bij het definitief concept DO. Die heeft de OVBH onlangs, na afloop van de stuurgroep, per brief (nogmaals) kenbaar gemaakt. Per punt volgt een inhoudelijke reactie namens de gemeente, waarbij geldt dat het aandachtspunt over de kruising wel is benoemd in de stuurgroep, maar niet in brief. -

Het kruispunt met de Serooskerkseweg is niet in het ontwerp meegenomen. o Vanaf de start van het ontwerpproces centrum Haamstede is het kruispunt nooit onderdeel geweest van de planvorming. Deze kruising vergt een aparte ontwerpopgave met bijbehorend budget, dat overigens nog niet eens beschikbaar is gesteld door de raad. Bovendien willen we eerst bekijken wat het aangepaste verkeersregime betekent voor de verkeersstromen rond het centrum. Het kruispunt is in het VO en het DO opgenomen binnen de plangrens ‘aanheling bestaande situatie’. Hiermee wordt de herinrichting van de Noordstraat zo goed mogelijk aangesloten op het kruispunt in afwachting van de herinrichting van het kruispunt zelf. Dat kruispunt is ook nooit onderdeel geweest van het budget voor de herinrichting centrum Haamstede. Verder hebben we in de memo met flankerende verkeer- en parkeermaatregelen (die medio juni nog aan alle projectgroep leden ter beoordeling is rondgezonden) diverse maatregelen opgenomen om de veiligheid en doorstroming op het kruispunt te waarborgen en mensen zo min mogelijk naar het centrum te leiden. ▪ In de VO-tekening stuurgroep 21 april 2023 is de beoogde herinrichting van het kruispunt als onderdeel van de ‘aanheling’ opgenomen. Dit betekent dat we de overgang tussen het her in te richten gebied en bestaand gebied zo natuurlijk mogelijk laten verlopen.

In de DO-tekening is de huidige situatie ingetekend, maar de bedoeling is dus aanhelen (en een volledige integratie en herinrichting van dit kruispunt is nooit aan de orde geweest).

-

Het waterelement is vereenvoudigd o Dat is een juiste constatering. In een van de projectgroepen in de fase van het DO (13 juni) hebben we dit ook keurig uitgelegd. Nadat aannemer van Gelder in de projectgroep is aangeschoven, hebben we contact gezocht met Gruppen, onze vaste leverancier van waterelementen (zie ook Renesse en Bruinisse centrum). We hebben offertes opgevraagd en daarbij is de watertafel € 27.000 duurder dan de versie met bedriegertjes. En dat is nog exclusief bijkomende werkzaamheden als graven en metselen. Beide opties toepassen, is financieel onacceptabel. De offerte voor bedriegertjes bedraagt al € 195.000 euro (exclusief bijkomende werkzaamheden). Bovendien hebben de bedriegertjes een toegevoegde waarde als ‘speelelement’ voor kinderen en heeft een watertafel als statisch element veel minder belevingswaarde. Daarnaast neemt een watertafel nog wat zicht op de slotmuur weg, vanuit bepaalde oogpunten. Tot slot kunnen we eenvoudiger

aanpassingen doen aan de situering van bedriegertjes, als het archeologisch onderzoek daartoe aanleiding geeft. ▪ In de VO-tekening stuurgroep 21 april is een watertafel gepresenteerd. In de toelichting zijn bedriegertjes gepresenteerd als alternatief. -

Materialisatie (halfverharding) o De keuze voor halfverharding is in diverse projectgroepen aan de orde geweest, waarbij specifiek is gewezen op het intensieve onderhoud van deze materiaalkeuze. Om een goed beeld te krijgen bij de vormgeving, uitstraling en beheer/onderhoud is er een excursie naar Leiden georganiseerd, waarbij vertegenwoordigers van gemeente, Bureau B+B en de aannemer aanwezig waren. Helaas was er niemand van de OVBH aanwezig, zodat de ervaringen niet rechtstreeks met de OVBH konden worden gedeeld. Halfverharding is een vorm van verharding die de ruimtelijke beleving van het centrum goed kan invullen en past bij de historische kwaliteiten. Het beeld van halfverharding sluit aan bij de oude foto’s van de locatie. Het vormt een neutrale ondergrond waarop alle ander elementen (bomen, muurtje, enz.) goed tot uiting komen c.q. levensvatbaar zijn. Het is een materiaal dat wel goed moet worden beheerd om onkruidvorming, invloed van het weer en oneffenheden te voorkomen. Voor het alternatief van lichte gebakken klinkers geldt het voorgaande ook. Met het huidige klimaat is halfverharding geschikt voor de Nederlandse omstandigheden, terwijl het eerder vooral gebruikt werd in meer zuidelijke landen. In de binnensteden van België en Frankrijk zien we het gebruik al veel vaker terug en ook in Nederland wordt halfverharding inmiddels veelvuldig toegepast (o.a.

Bellamypark Vlissingen, Lebuinusplein Deventer, Hooglandse kerkgracht Leiden). De excursie heeft ook de mensen van beheer en onderhoud, en de aannemer overtuigd van de mogelijkheid halfverharding toe te passen. Daar komt bij dat we ook hier een financiële afweging hebben gemaakt. Het prijsverschil tussen een vierkante meter halfverharding en natuursteen is enorm groot, zo laat aannemer Van Gelder weten. Voor het totale plangebied betreft dit een verschil van ongeveer € 500.000 tussen halfverharding en natuursteen, aangezien het bijna 4.000 m2 betreft. • Qua verharding hebben we de voorkeur voor halfverharding in de stuurgroep van 21 april al benoemd met als alternatief een lichte gebakken klinker, met mededeling dat we dit financieel en technisch verder afwegen.

-

Vormgeving plein op de Ring o Daarnaast benoemt de OVBH een wijziging in de vormgeving van het plein op de Ring. In het stedenbouwkundig plan werd het plein getekend tot aan de gevel van Moods. Hierdoor liep de doorgaande fietsroute over het plein. Aan het begin van het VO-proces is de vormgeving van het plein aangepast naar de voorgestelde vorm. Met de uitwerking van het plein in halfverharding is het niet mogelijk om de doorgaande route over het plein te laten lopen. Bovendien bleek de uitwerking en detaillering van de aansluiting van het plein op de gevel van Moods en de slotmuur niet optimaal. Om deze reden is de contour van het plein verplaatst naar de huidige positie. ▪ In de stuurgroep van 21 april is het plein al gepresenteerd in de voorgestelde vorm zonder pleinverharding tot aan de gevel van Moods.

Terrassen Voor het specifieke planonderdeel terrassen aan de Ring doorlopen we dit najaar een apart proces om te komen tot een zo optimaal mogelijke oplossing, vandaar de keuze op die plaats in het DO een arcering aan te brengen. De planning op hoofdlijnen is als volgt: •

• • • •

Week van 4 september: aanleveren modellenstudie met referenties: o Terrassen aan de gevel o Terrassen aan de overzijde o Mix van terrassen aan gevel en overzijde Week van 11 september: bijeenkomst horeca-exploitanten over modellen met referenties met voorzitters dorpsraad en OVBH Week van 11 september: bijeenkomst PG (eventueel met 1 lid van de WG) over modellen met referenties Week van 25 september: aanleveren verder uitgewerkte modellenstudies (max 2) op basis van bijeenkomsten week van 11 september Week van 9 oktober: terugkom bijeenkomst horeca-exploitanten met voorzitters Dorpsraad en OVBH + afvaardiging PG om voorkeursmodel te kiezen

• • •

Week van 23 oktober: afronding voorkeursmodel 10 november: besluit stuurgroep Eind november: collegebesluit met raadsbrief

Verder geldt voor de terrassen, zowel aan de Noordstraat als de Ring, nog het volgende: Op grond van het bestemmingsplan Burgh-Haamstede zijn in de Noordstraat en op de Ring terrassen aangegeven op de plankaart (rood omcirkeld). Ter plaatse van die aanduidingen is een horecaterras ten behoeve van horeca-activiteiten op een aangrenzende bestemming toegestaan.

Om de locatie van deze terrassen te verplaatsen is een wijzigingsplanbevoegdheid opgenomen in het bestemmingsplan. Een wijzigingsbevoegdheid wordt onder de Omgevingswet (2024) als omgevingsvergunning verleend. De precieze kosten van een omgevingsvergunning zijn nog niet bekend, maar de inschatting is nu rond de €750. Wij zijn daarbij voornemens de ondernemers zo nodig tegemoet te komen in deze kosten.