2026.231 bijlage 2 EWSD rapportage (1707222)

Energie Werkt voor Schouwen Duiveland (EWSD) wil stokje overdragen Datum: Augustus 2025 EWSD heeft de afgelopen 10 jaar gewerkt aan een klimaatneutraal eiland. Hiervoor hebben wij verschillende initiatieven en mogelijkheden onderzocht en waar mogelijk uitgevoerd. In de bijlage vind je hiervan een tijdlijn 2014-2024 om te laten zien welke successen EWSD heeft behaald en tegen welke problemen de coöperatie het afgelopen decennium is aangelopen.

Wie is EWSD? EWSD oftewel Energie werkt voor Schouwen-Duiveland, is een eilandelijke coöperatie. De voorbereidingen voor het opzetten van een coöperatie begonnen in 2014 en EWSD is officieel opgericht in 2015. De bedoeling bij de opzet van EWSD was om leden aan te binden aan de coöperatie via op te zetten klein- en grootschalige zonneprojecten.

Duurzaam en sociaal Het doel was dan ook op sociale wijze bijdragen aan de opgave om te komen tot een energieneutraal eiland. Energieneutraal door in te zetten op grootschalige eilandelijke zonneprojecten. En sociaal door de verbinding te zoeken met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hier is dan ook een mooi traject uitgekomen waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zijn opgeleid tot taxichauffeurs. Deze taxichauffeurs konden ingezet werden voor het project de Buurtauto waarin ouderen met een elektrische Buurtauto naar de kapper, supermarkt of bekende gebracht werden via elektrisch vervoer. Er zijn in totaal 8 taxichauffeurs opgeleid en er zijn honderden ritjes met de Buurtauto gereden. Alle taxichauffeurs zijn uiteindelijk uitgestroomd naar betaald werk en de Buurtauto is overgegaan in een aparte stichting: SD op Weg. Nu rijdt de Buurtauto nog steeds rond, echter maken zij nu gebruik van vrijwillige chauffeurs.

Startlening De gemeente Schouwen-Duiveland heeft EWSD bij de start van de coöperatie een opstartlening verstrekt. De lening werd verstrekt om de coöperatie verder te ontwikkelen en projecten op te kunnen zetten. Er was een professionaliseringsslag nodig om van ideeën te komen tot concrete projecten/businessmodellen. De vrijwilligers en het bestuur konden met deze lening een parttime

medewerker (2 dagen in de week) aantrekken om zo de administratie van leden en projecten op te zetten en contacten te onderhouden. Ook kwam er acquisitiemateriaal, werden er events gedraaid en er moest huur betaald worden voor de kleine kantoorruimte die EWSD had betrokken. Overigens heeft de coöperatie de inkomsten die vanuit het project de Buurtauto binnen kwamen gebruikt om een deel van de lening van de gemeente terug te kunnen betalen. De verdere afbetaling zou plaats vinden nadat de eilandelijke zonneprojecten opgezet waren en er eigen inkomsten binnen zouden komen.

Tijdperk van voor de netcongestie Bij de start van de coöperatie – een aantal jaren voordat de netcongestie ontstond- zijn er verschillende initiatieven ontplooid en in de pijplijn gezet. Zo zijn er verschillende zonneprojecten opgestart in Brouwershaven en Bruinisse samen met de inwoners van deze dorpen. Het doel van EWSD was om 400 MW aan zonne-energie op te wekken door middel van de realisatie van eilandelijke zonneparken of grootschalig zon op dak en hier postcoderoosprojecten aan te koppelen. Met de inkomsten van al deze verschillende projecten zouden we de lening aan de gemeente binnen een aantal jaren terug kunnen betalen en als coöperatie verder kunnen groeien. Echter, is daar ineens de netcongestie en valt het businessmodel van EWSD in het water. Er worden geen grootschalige aansluitingen meer toegekend en al opgezette initiatieven worden “on hold” gezet of afgeblazen.

Netcongestie Later – nadat bekend werd dat netcongestie de komende jaren nog veel impact zou hebben- is EWSD gaan onderzoeken hoe zij toch kon blijven bijdragen aan een klimaatneutraal eiland en aan de eerder opgestelde energie-agenda van de gemeente. EWSD is zich meer gaan focussen op dienstverlening richting ondernemers. Samen met de gemeente zijn we ondernemers gaan ondersteunen in de verduurzamingsopgave. Op dit moment voert EWSD dan ook een aantal projecten uit in samenwerking met en in opdracht van de gemeente Schouwen-Duiveland. Dit doet EWSD in partnership met NME Schouwen-Duiveland (backoffice en menskracht).

Wat doet de coöperatie nu dan zoal? • Er zijn 76 duurzaamheidsscans uitgevoerd voor bedrijven o.b.v. de milieubarometer, inclusief maatwerkrapport. • In de afgelopen vier jaar heeft EWSD de Duurzaam Ondernemen Prijs mede georganiseerd. • Initiëren en mede uitvoeren van verduurzamingsprojecten, o.a. actief in Zierikzee Zuid, Renesse en Burgh-Haamstede. • Intermediairfunctie tussen ondernemers, gemeente, provincie, netbeheerder en andere belangrijke stakeholders binnen de energiesector.

Bestuur van de coöperatie Bestuursleden die waren toegetreden tot de coöperatie om zonneprojecten op te zetten, haakten in de loop der tijd af. Er werd gezocht naar nieuwe bestuursleden voor de coöperatie maar dit verliep en verloopt erg moeizaam. Het bestuur is op dit moment samengesteld uit drie bestuursleden.

Rechtsvorm Door de noodgedwongen verandering van koers sluit de gekozen rechtsvorm van coöperatie niet meer goed aan bij de activiteiten van de organisatie. Ook verloopt het zoeken van nieuw bestuursleden moeizaam. Daarom is het bestuur op zoek naar een passende oplossing waarin opgedane kennis en ervaring geborgd kan worden maar de coöperatie zelf naar de achtergrond verdwijnt. EWSD heeft hier gesprekken over gevoerd met de ondernemerskring Schouwen-Duiveland. Samen koersen zij aan op een overdracht van werkzaamheden en op het borgen van een aantal opgezette projecten binnen een nieuw op te zetten werkgroep binnen OSD. Zo blijft de kennis en ervaring behouden voor het eiland en kan de dienstverlening doorgang vinden via OSD en kan EWSD als coöperatie uit gefaseerd worden. Uiteraard wordt er wel gezorgd voor een warme overdracht. NME SD blijft het contact tussen ondernemers faciliteren in opdracht van de gemeente SchouwenDuiveland en ook ondersteuning bieden op de niet energietransitie-thema's.

Samenwerkingsvorm OSD is al sinds jaar en dag de gemeenschappelijke belangenbehartiger voor ondernemers op SchouwenDuiveland. Daarmee is het eigenlijk heel logisch dat ook zij een rol spelen in de ondersteuning van ondernemers op het gebied van duurzaamheid. Door ondernemers, voor ondernemers.

Organisatie advies augustus 2025