2026.161 Bijlage 1 Gemeentebrief - nieuw prioriteringskader van de ACM (1692184)

retouradres: Postbus 49, 3000 AA Rotterdam

Stedin Netbeheer B.V. Blaak 8

Colleges van Burgemeester en Wethouders van de Zeeuwse gemeenten

3011 TA Rotterdam 088 896 39 63 www.stedin.net KvK Rotterdam 24289101

Datum Onderwerp

18 december 2025 Nieuw prioriteringskader van de ACM: regels voor prioriteit bij vol stroomnet

Behandeld door

Dhr. M. Martens

Geachte heer, mevrouw, Het stroomnet in Nederland is vol en staat onder grote druk. Als gevolg van de netcongestie moeten we scherpe keuzes maken over wie toegang krijgt tot het stroomnet. Daarom heeft de Autoriteit Consument en Markt (ACM) op 12 december 2025 een nieuw maatschappelijk prioriteringskader gepubliceerd omdat de bestaande regels niet meer voldeden. In dit kader staat welke maatschappelijke functies en groepen voorrang krijgen op de wachtlijst voor vermogen, zodra er capaciteit beschikbaar is. Op dit moment hebben netbeheerders alleen wachtlijsten voor grootverbruikers. Kleinverbruikers hebben op een aantal plekken al te maken met langere wachttijden, maar kregen nog wel transportcapaciteit toegewezen waarvoor ruimte was gereserveerd. De netbeheerders gaan per 1 januari werken volgens dit nieuwe kader. In deze brief geef ik u een korte uitleg van wat er tot nu toe bekend is. Het volledige kader kunt u lezen op de website van de ACM, zie Codebesluit prioriteringsruimte transportverzoeken 2025 | ACM. Wat verandert er? Maatschappelijk belang blijft leidend In het nieuwe kader heeft de ACM méér maatschappelijke functies toegevoegd in de categorieën 2 en 3. Hierdoor kunnen meer klanten aanspraak maken op prioriteit ten opzichte van het huidige kader. Dit betekent ook dat sommige klanten niet onder het prioriteringskader vallen en dus geen prioriteit krijgen.

De indeling in de drie categorieën blijft gelijk. • Categorie 1: Congestieverzachters. Dit zijn partijen die helpen het net te ontlasten, worden beoordeeld op effectiviteit en kostenefficiëntie. Criteria zijn onder andere: locatie, hoeveelheid transportvermogen, beschikbare vermogen in een regio en de prijs per MWh. • Categorie 2: Veiligheid: uitbreiding met functies zoals telecom voor veiligheidsdiensten, verkeersveiligheid (lucht, spoor, water, wegen) en aanbieders van zeer sensitieve technologie. • Categorie 3: Basisbehoeften: toevoegingen zoals afvalstoffenbeheer, openbaar vervoer, telecom voor openbare netwerken en uitbreiding van subcategorieën zoals gezondheidszorg (ziekenhuizen en bloedvoorziening) en woonbehoefte (individuele woningen en collectieve woonvormen). Het nieuwe prioriteringskader maakt geen onderscheid meer tussen grootverbruik en kleinverbruik. Met dit nieuwe kader wordt geregeld dat maatschappelijke functies zo goed mogelijk door kunnen gaan, ondanks netcongestie. Netbeheerders werken op basis van het prioriteringskader toe naar een integrale wachtrij. Die wachtrij wordt geordend op basis van het prioriteringskader en de datum van het verzoek tot vermogen. Belangrijke data Vanaf 1 januari 2026 kunnen meer grootverbruikers een aanvraag indienen om maatschappelijke prioriteit te krijgen.

Dit zijn onder meer aanvragen in de categorie telecom voor beveiligde netwerken, verkeersveiligheid, afvalstoffenbeheer en collectieve woonvormen. Als hun verzoek voldoet aan de bewijslast die de ACM heeft vastgesteld, krijgen die organisaties voorrang op de wachtlijst. Hierdoor kan de volgorde van de wachtlijst veranderen en daarmee de huidige positie van grootverbruikers. Wij bereiden onze websites en systemen hierop voor, zodat grootverbruikers eenvoudig een aanvraag kunnen doen. Klanten die nu op de wachtlijst staan, worden hierover begin januari geïnformeerd.

1

Onderwerp

Nieuw prioriteringskader van de ACM: regels voor prioriteit bij vol stroomnet

Pagina

2 van 2

In de loop van het eerste kwartaal 2026 Provincies en gemeenten krijgen een uitzondering voor het aanvragen van toekomstige projecten voor woningbouw, onderwijshuisvesting en maatschappelijke en commerciële activiteiten die onlosmakelijk verbonden zijn met het project. Zij krijgen de mogelijkheid om eerder een aanvraag te doen en daarmee eerder kans te hebben op transportcapaciteit. De ministeries van KGG en VRO zijn hierover in gesprek met NBNL, ACM, VNG en IPO om uit te werken hoe dit eruit gaat zien. In deze nieuwe werkwijze wordt de prioritaire status van woningbouw geborgd. Nieuwe werkwijze vanaf 1 juli 2026: belang voor woningbouw Vanaf 1 juli 2026 gaat deze nieuwe werkwijze voor woningbouw in. Gezien het belang om woningbouw zoveel mogelijk door te laten gaan, is het verstandig dat gemeenten nu al voorbereidingen treffen. In het herziene prioriteringskader staat welke stukken nodig zijn om prioriteit te krijgen. Het is op dit moment nog niet mogelijk om volgens de nieuwe werkwijze transportcapaciteit aan te vragen bij netbeheerders. Wel helpt het om projecten voor de komende jaren alvast in kaart te brengen en te concretiseren met een realistische planning. Vanaf 1 juli 2026: kleinverbruikers op een wachtlijst in gebieden met congestie Kleinverbruikers hebben op een aantal plekken al te maken met langere wachttijden, maar kregen nog wel transportcapaciteit toegewezen.

Kleinverbruikers kwamen daardoor eerder nog niet op een wachtlijst. Vanaf 1 juli 2026 gaat deze werkwijze veranderen volgens de regels van de ACM. Vanaf die datum komen kleinverbruikers die niet onder het prioriteringskader vallen samen met grootverbruikers op een wachtlijst in gebieden waar al congestie is. Dit geldt bijvoorbeeld voor MKB-bedrijven en publieke laadpalen. Klanten met maatschappelijke prioriteit – zowel groot- als kleinverbruikers – krijgen vanaf 1 juli 2026 stapsgewijs eerder gereserveerde capaciteit toegekend, zolang er capaciteit beschikbaar is. Dit verschilt per gebied en hangt af van de lokale netsituatie. De berekeningen hiervoor vinden de komende maanden plaats waarover we u informeren zodra er meer over bekend is. Vanaf 1 januari 2027 reserveren netbeheerders alleen nog een beperkte hoeveelheid capaciteit om onvoorziene omstandigheden op te vangen. Hoe deze reservering precies wordt vormgegeven, is nog onderwerp van gesprek. Het ministerie van Klimaat en Groene Groei, ACM, IPO, VNG en netbeheerders geven hierover snel duidelijkheid. Tot die tijd verandert er niets aan het proces. Daarnaast wordt vanaf 1 januari 2027 alle resterende ruimte op het elektriciteitsnet verdeeld onder de geïntegreerde wachtlijst. Bij het bepalen van deze beschikbare capaciteit hebben we de komende jaren te maken met grote onzekere factoren.

Zowel ten aanzien van de snelheid waarmee de samenleving elektrificeert als in de snelheid en effectiviteit waarmee maatregelen ingezet kunnen worden. Om hier meer grip op te krijgen, gaan we vanaf volgend jaar periodiek vaststellen hoeveel capaciteit er nog beschikbaar is en op basis van welke voorwaarden klanten kunnen worden aangesloten. Op termijn kunnen hierdoor tijdelijke pauzemomenten ontstaan in het vrijgeven van capaciteit aan klanten. Begin 2026 verwachten we helderheid te kunnen geven in wat dit concreet betekent. Hoe nu verder Op dit moment lopen de gesprekken met de bovenstaande betrokken organisaties. Voor de laatste stand van zaken kunt u altijd contact opnemen met uw belangenorganisatie. Wij informeren u zodra er een definitief besluit genomen is. Tot die tijd verandert er niets. Belangrijk om te weten We willen benadrukken dat er met prioritering geen extra ruimte op het stroomnet beschikbaar komt. Het regelt alleen de volgorde van aansluiten in geval van schaarste. Meer informatie Heeft u vragen of wilt u weten wat dit betekent voor uw gemeente? Neem gerust contact op met uw gebiedsregisseur Jaco Verburg. In de Energieraad Zeeland van 21 januari 2026 staat het nieuwe maatschappelijk prioriteringskader op de agenda. Daarnaast organiseren we een bijeenkomst (of webinar) waarin we meer toelichting geven en uw vragen kunnen beantwoorden.

U ontvangt hiervoor separaat een uitnodiging. Met vriendelijke groet, Martin Martens Regiodirecteur Zeeland