2026.040 Raadsbrief Vergunningvrij bouwen Omgevingswet (1601846)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Vergunningvrij bouwen Omgevingswet 1601846 10 februari 2026 Ruimte en Milieu (RenM) A.M.J. van Burg Afdelingshoofd RenM

Inleiding Op 16 juni 2025 zijn er vragen gesteld bij het digitaal raadsspreekuur. Insteek van de vragen was de impact van vergunningvrij bouwen duidelijk te maken voor wat betreft de volgende aspecten:

• • • •

ruimtelijk; juridisch; ecologisch; sociaal.

Gesteld werd dat de Omgevingswet mogelijkheden biedt om hiervoor eigen beleid te maken. Naar aanleiding van het raadsspreekuurwillen de fracties van de gemeenteraad een aantal vragen stellen om te kunnen beoordelen wat de impact is van vergunningvrij bouwen. De vragen zijn: 1. Wat zijn specifiek de regels die in Schouwen-Duiveland gelden als het gaat om vergunningvrij bouwen? Dit wat betreft m2, hoogte, materiaal keuze? 2. Zijn die regels gelijk voor heel Schouwen-Duiveland, of is het gebiedspecifiek? En zo ja, wat geldt waar? 3. Zijn er andere situaties bekend waarbij het vergunningvrij bouwen tot problemen geleid in de gemeente. In deze raadsbrief geven wij u hierop een antwoord. Kernboodschap Vergunningvrij bouwen onder de Omgevingswet Onder de Omgevingswet kan bij bouwen sprake zijn van de technische bouwactiviteit en de omgevingsplanactiviteit bouwwerken. Het Rijk heeft bij beide activiteiten een aantal activiteiten vrijgesteld van de vergunningplicht. Het vergunningvrij bouwen onder de Omgevingswet vindt haar basis in de voorheen geldende wetgeving, de Wabo. In het algemeen geldt dat de mogelijkheden vergelijkbaar zijn met de kaders onder de oude wetgeving. Technische bouwactiviteit Wanneer in de Omgevingswet gesproken wordt over een 'bouwactiviteit' gaat het over de technische bouwkwaliteit van een bouwwerk, bijvoorbeeld constructie-eisen.

Deze zijn opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Er wordt daarom gesproken over de technische bouwactiviteit. De technische bouwvergunning is een landelijke regeling en de gemeente kan hier zelf geen veranderingen doorvoeren over wat vergunningvrij is en wat niet. Omgevingsplanactiviteit bouwwerken Een omgevingsplan activiteit wordt in de Omgevingswet als volgt gedefinieerd:

1. een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die niet in strijd is met het omgevingsplan, 2. een activiteit waarvoor in het omgevingsplan is bepaald dat het is verboden deze zonder omgevingsvergunning te verrichten en die in strijd is met het omgevingsplan, of 3. een andere activiteit die in strijd is met het omgevingsplan. Pagina 1 van 3

De omgevingsplanactiviteit ziet op het ruimtelijke deel van een initiatief en niet op het technische (veiligheid) deel zoals hierboven besproken. In hoofdlijnen komt het op het volgende neer: • De voorheen landelijke geldende regeling voor vergunningvrij bouwen is voor het grootste deel ‘overgeheveld’ naar het gemeentelijk omgevingsplan. • Voor een beperkt aantal soorten bouwwerken geldt nog wel een landelijke regeling (in het Bbl), aan die lijst kunnen wij als gemeente dus niets wijzigen. Het gaat onder meer om dakkapellen op het achterdakvlak, zonnepanelen en erfafscheidingen tot 1 meter. • Verder bepaalt het omgevingsplan wanneer een (bouw)activiteit vergunningplichtig is of niet. • Op dit moment bestaat ons omgevingsplan alleen nog uit een ‘tijdelijk deel’, te weten (onder meer) de oude bestemmingsplannen. Verder is ook de regeling (bouw)vergunningvrij opgenomen in dit tijdelijke deel. Inhoudelijk gezien is de regeling nagenoeg gelijk aan de regeling onder de oude wet. • In grote lijnen is onder allerlei voorwaarden mogelijk bouwwerken zonder vergunning te bouwen/plaatsen (art. 22.27 en 22.36 omgevingsplan): o Bijbehorende bouwwerken bij hoofdgebouwen tot een bepaalde hoogte en oppervlakte o Dakkapel in het voordakvlak o Erfafscheiding tot 2 meter • De komende jaren gaan we beetje bij beetje de regels uit het tijdelijke deel vervangen door een nieuwe regeling.

In die nieuwe regeling gaan we de keuze maken welke (bouw)activiteiten vergunningplichtig zijn en dus voor ook welke bouwactiviteiten geen vergunning nodig is. Antwoord op de vragen Wat zijn specifiek de regels die in Schouwen-Duiveland gelden als het gaat om vergunningvrij bouwen? Dit wat betreft m2, hoogte, materiaal keuze? De huidige regels vergunningvrij bouwen zijn in beginsel gelijk aan zoals het was onder de Wabo. Bij het omzetten van het ‘tijdelijk deel’ van het omgevingsplan naar een nieuw deel, kan de regeling worden aangepast. Hierbij kan gekozen worden om de regeling vergelijkbaar te houden met de huidige regeling, maar de regeling zou ook een verruiming of juist een beperking ten opzichte van de huidige situatie kunnen betekenen. Dit geldt niet voor de technische bouwactiviteit. Hier kunnen wij geen wijzigingen in aanbrengen. Zijn die regels gelijk voor heel Schouwen-Duiveland, of is het gebiedspecifiek? En zo ja, wat geldt waar? Op dit moment zijn de regels voor vergunningvrij bouwen op heel Schouwen-Duiveland nog gelijk. Natuurlijk zijn er aantal kernen aangewezen als beschermd Stads- of dorpsgezicht wat extra beschermingsregels met zich meeneemt. Ook voor Rijksmonumenten gelden andere regels. Tijdens de transitiefase wordt het omgevingsplan gebiedgewijs omgezet naar een definitief omgevingsplan.

Tijdens de omzetting van de verschillende gebieden kan de raad besluiten om meer of juist minder activiteiten vergunningvrij te maken. Bij de eerste wijziging informeren wij u hier uitgebreider over in een werk-/themasessie. Zijn er andere situaties bekend waarbij het vergunningvrij bouwen tot problemen geleid in de gemeente. Op dit moment zijn er geen situaties bekend waarbij het vergunningvrij bouwen onder de Omgevingswet tot problemen heeft geleid.

Pagina 2 van 3

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3