2025.407 Raadsbrief Programma Living Lab 2025-2029 en motie bestaanszekerheid agrarische sector (1578585)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Programma Living Lab 2025-2029 en motie bestaanszekerheid agrarische sector 1578585 4 november 2025 Ruimte en Milieu (RenM) C.H. Poortvliet Afdelingshoofd RenM

Inleiding Op 9 november 2023 heeft uw gemeenteraad de motie Bestaanszekerheid voor agrarisch ondernemers aangenomen. Afgelopen jaren is samen met agrariërs en Agrarisch Schouwen-Duiveland, overheden en andere partijen binnen het Living Lab uitvoering gegeven aan het programma Broedplaats Zoet Water. Met een afvaardiging van Agrarisch Schouwen-Duiveland en het Agrarisch Jongeren Kontakt van SchouwenDuiveland (AJK) is een nieuw programma opgesteld voor de periode hierna, van 2025 tot en met 2029. Met dit nieuwe programma richten we ons op de toekomst van de agrarische sector en de toekomst van het landelijk gebied waarbij bestaanszekerheid voor de ondernemers voorop staat. Dit programma Living Lab 2025-2029 past binnen het totale beschikbare budget voor Living Lab tot en met 2029. Kernboodschap We zetten het Living Lab Schouwen-Duiveland voort. Daarvoor is in overleg met Living Lab partners een nieuw programma opgesteld met een budget van 1,1 miljoen tot en met 2029. Met het programma Living Lab werken we samen aan een toekomstbestendig platteland in Schouwen-Duiveland. We combineren maatregelen voor water, bodem en klimaat met doelen voor de landbouw, natuur, landschap en gezonde voedselproductie. Ook kijken we daarbij naar de leefbaarheid in het landelijk gebied. Het programma helpt agrariërs om hun bedrijf voort te zetten en mee te groeien met veranderingen.

Met het nieuwe programma Living Lab komen we tegemoet aan de motie Bestaanszekerheid agrarische sector. We continueren de actiegerichte aanpak om de zoetwaterbeschikbaarheid te vergroten, zoals eerder bij de broedplaats zoet water. We werken samen met de partijen uit de Zuidwestelijke Delta. We stellen subsidies beschikbaar voor agrariërs om concrete maatregelen te treffen. Ook onderzoeken we hoe een klimaat robuust water- en bodemsysteem er in de toekomst uit ziet. We koppelen de zoetwateropgave aan de andere opgaven en uitdagingen van agrariërs en werken zo samen aan een toekomstbestendige agrarische sector. Het programma Living Lab bestaat uit verschillende samenhangende onderdelen. Net als bij broedplaats zoet water is er een samenhang tussen inhoud, kennis en governance. Innovatieve maatregelen die al beproefd zijn willen we verder uitrollen met een subsidieregeling. We doen onderzoek naar nieuwe oplossingen, voor nu en later. Het kan zijn dat een nieuwe oplossing niet past in het beleid en de regels, we kijken dan ook hoe deze aangepast kunnen worden. We brengen het onderwijsdeel van programma Living Lab onder bij Living Lab Experience Noord-Zeeland. We werken samen met het Delta Climate Center en gemeente Tholen om te komen tot een Living Lab Experience Noord-Zeeland.

In dit Living Lab pakken studenten en onderwijsinstellingen verschillende vraagstukken op vanuit verschillende vakgebieden. Het gaat om brede integrale vraagstukken zoals: waterveiligheid, kustverdediging en behoud van stranden, landbouw- en voedseltransitie, klimaat adaptieve landschappen en groen-blauwe dooradering in buitengebied, waterkwaliteit en waterkwantiteit Zo blijft Schouwen-Duiveland een interessante leeromgeving voor studenten. Op deze manier betrekken we jongeren actief bij onze opgaven. Living Lab Experience Noord-Zeeland maakt onderdeel uit van de Regiodealafspraken Zeeuws-VlaanderenZeeland (2026-2029) met subsidiemogelijkheden. Pagina 1 van 2

Samen met het Delta Climate Center en gemeente Tholen stellen we een definitief projectvoorstel op en vragen subsidie aan bij de penvoerder van deze Regiodeal, gemeente Sluis. Hiermee kunnen we onze investering voor het onderwijsdeel verdubbelen en met elkaar meer bereiken. Deze samenwerking vergroot ons netwerk en levert extra kennis die bijdraagt aan oplossingen. We verbinden de theorie met de praktijk. Deze leeromgeving draagt bij aan de aantrekkelijkheid van de regio. Consequenties Voor het bewaken van de voortgang en financiën verdelen we het beschikbare budget Living Lab overeenkomstig de fasering van de projecten in het programma. Deze financiële verdeling van de projecten Living Lab over de jaarschijven verwerken we bij de eerstvolgende financiële rapportage in 2026. Communicatie Het proces om te komen tot een nieuw programma is in 2024 al opgestart met diverse bijeenkomsten en gesprekken. Diverse concepten en projectideeën zijn besproken met de agrarische sector en andere partijen. Dit is samengebracht in het programma dat er nu ligt. We informeren Agrarisch Schouwen-Duiveland en het Agrarisch Jongeren Kontakt van ASD en andere betrokken partners van het Living Lab over het besluit en het nieuwe programma Living Lab 2025-2029. Daarnaast maken we het nieuwe programma en de start van de uitvoering bekend op de website Living Lab en de LinkedIn-pagina.

Vervolg We maken afspraken over de organisatie, werken het programma concreet uit in verschillende project- of maatregelfiches. Er volgen verschillende inkooptrajecten met partijen/partners die in opdracht een onderdeel uitvoeren of bij gaan dragen aan de uitvoering. Bijlagen

1. Programma Living Lab 2025-2029 B&W 2. Begroting Living Lab 2025-2029 B&W 3. Motie bestaanszekerheid agrarische sector d.d. 9-11-2023 Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 2 van 2