2025.297 Bijlage 1 Samenvatting Impactrapport

SAMENVATTING IMPACTRAPPORT BOUW KERNCENTRALES BORSSELE

Lasten en lusten in balans

V E R S I E 1 .0 J A N U ARI 2025

Lees het volledige impactrapport: Ga naar www.zeeland.nl/

energie-en-klimaat/kernenergie of scan de QR-code:

Wat betekent de komst van kerncentrales voor de directe omgeving en de regio?

Conclusie onderzoek

HZ en Lysias concluderen dat de bouw van nieuwe kerncentrales in Borssele een megaproject is dat

zowel kansen als uitdagingen met zich meebrengt. De verwachte positieve impact en de mogelijk-

heden om meerwaarde te realiseren, hebben met name betrekking op het economisch domein van

De gemeente Borsele en de Provincie Zeeland willen dat, áls

de regio. Terwijl de gevolgen voor het sociaalmaat-

met zo min mogelijk overlast gebeurt en bovendien positief

de directe omgeving van de bouwlocatie. Door tijdige en

de economie en het milieu. Om die reden stelden ze al de

en lusten met elkaar in balans te brengen en een positieve

voorwaarden en kansen willen ze nu verder aanvullen en aan-

realiseren. Dit vereist een structureel partnerschap tussen de

en adviesbureau Lysias opdracht om een goed onderbouwde

seren van uitvoeringskracht.

kerncentrales op de directe omgeving en de bredere regio.

De verwachte effecten van de bouw en de aanbevelingen van

Opzet onderzoek

Voor meer gedetailleerde informatie en nadere toelichting op de

het Rijk besluit om de kerncentrales in Borssele te bouwen, dit

schappelijke en fysieke domein meer nadelig zijn voor

bijdraagt aan de gemeenschap, de natuur, het landschap,

doordachte maatregelen te nemen, is het mogelijk lasten

Borselse voorwaarden en de Zeeuwse voorwaarden op. Deze

nalatenschap voor de inwoners van Borsele en Zeeland te

scherpen. Daarom gaven ze HZ University of Applied Sciences

betrokken overheden, duurzame investeringen en het organi-

inschatting te maken van de impact van (de bouw van) de

de onderzoekers zijn op de volgende pagina’s samengevat.

aanbevelingen nodigen we u uit het volledige rapport te lezen.

HZ en Lysias gingen aan de slag om de gevolgen van de bouw van kerncentrales in Borssele te analyseren. Hierbij keken ze naar:

- de invloed op de inwoners en bedrijven in de directe omgeving en de rest van Zeeland;

- maatregelen om negatieve effecten te verminderen en positieve effecten te versterken;

- een goede basis voor een nulmeting en monitoringsprogramma.

Het onderzoek is een combinatie van documentstudies, analyse

Wat wordt met dit impactrapport gedaan?

Het impactrapport is een levend document. Er komen volgende versies als

nieuwe informatie en uitkomsten van andere onderzoeken hier aanleiding toe

geven. De Provincie en de gemeente gebruiken de informatie in de gesprekken met het Rijk over een Rijk-Regiopakket. Dit is een pakket met maatregelen om de impact van de bouw te beperken en in te spelen op kansen voor de regio als het Rijk besluit om de kerncentrales in Borssele te bouwen.

van bestaande data, gesprekken met specialisten, betrokkenen

bij de bouw van vergelijkbare kerncentrales in andere landen en organisaties en inwoners uit de regio. Het onderzoek is uitge-

voerd rekening houdend met alle energieprojecten die spelen en mogelijk gaan spelen in de regio.

1

2

Het impactrapport richt zich op de mogelijke bouw van kerncentrales in Borssele. Toch bevat het rapport elementen die ook waardevol kunnen zijn voor de regio als geheel ongeacht de vestigingslocatie in Zeeland. Deze samenvatting van het impactrapport (versie 1.0) is samengesteld door de gemeente Borsele en de Provincie Zeeland. De teksten in deze samenvatting zijn hier en daar vereenvoudigd of ingekort ten opzichte van de teksten in het rapport.

SAMENVATTING IMPACTRAPPORT BOUW KERNCENTRALES BORSSELE (VERSIE 1.0, JANUARI 2025)

3

Verwachte economische impact van (de bouw van) kerncentrales in Borssele De komst van twee nieuwe kerncentrales heeft grote gevolgen voor de economie en werkgelegenheid in Zeeland. Denk aan circa 8.000 tijdelijke banen (inschatting piek) gedurende de bouwperiode, die naar verwachting zo’n 10-15 jaar duurt. Denk hierbij aan technisch personeel in onder andere de bouw en elektrotechniek, maar ook aan ondersteunende functies zoals in de catering, schoonmaak en beveiliging. Lokale bedrijven krijgen kansen, maar zullen moeten investeren in onder andere certificeringen voor nucleaire bouw. Het opleiden van geschikt personeel kan een impuls geven aan het onderwijs. Na de bouw gaat het om ongeveer 1.000 vaste banen in de kerncentrales.

AANBEVELINGEN

Versterken positieve impact • Realiseer een positieve nalatenschap voor Borsele en Zeeland o o

Investeer in de leefkwaliteit, infrastructuur, economie en het onderwijs.

Vergroot de aantrekkingskracht van de regio, door Zeeland te profileren

VERWACHTE EFFECTEN

voor de directe omgeving/regio

Impact • Inwoners en bedrijven in de directe nabijheid van de bouwlocatie

zullen de meeste hinder ondervinden van de bouwwerkzaamheden.

als een groene, duurzame en gezonde provincie.

• Start een ondersteuningsprogramma voor het voorbereiden van lokale bedrijven o

Ondersteun bij certificering en complexe contracten.

o

Investeer in de infrastructuur (wegen en spoorwegen), de bereikbaarheid

• Versterk het vestigingsklimaat voor bedrijven

o

en zorg voor voldoende stroom.

Intensiveer en versnel de inzet om te investeren in (technisch) onderwijs en het uitvoeren van de onderwijsagenda.

• Ontwikkel een strategie voor álle opgaven in de energietransitie o o

Kijk naar benodigde mensen en vaardigheden.

Werken en leren • Het regionale onderwijs kan een impuls krijgen door de toename van de vraag naar geschoold personeel en trainingen.

• Meer banen in technische sectoren, maar ook in aanverwante beroepen.

• Er kunnen personeelstekorten en oplopende bedrijfskosten voor werkgevers ontstaan door krapte op de arbeidsmarkt.

Ontwikkel een fonds voor lokale bedrijven, waarbij milieuwinst voorop staat.

Welvaart Verminderen negatieve impact • Kom inwoners die de meeste overlast ervaren ruimhartig tegemoet o o o

Verduurzaam woningen en zorg voor compensatie bij overlast.

Laat inwoners meeprofiteren van ontwikkelingen in de regio, bijv. een

• Ondernemingen betrokken bij de bouw kunnen nieuwe kansen krijgen.

• Een deel van de financiële investering kan ‘weglekken’ naar buiten de regio.

warmtenet.

• Na de bouwfase kan werkloosheid toenemen door de afname

behoeften.

• Het vestigingsklimaat voor bedrijven kan na de bouw verbeteren

Blijf in de komende periode met inwoners in gesprek over zorgen en

• Bespreek met havenbedrijf North Sea Port en bedrijven in het Sloegebied de mogelijkheden o

• De koopkracht kan toenemen door hogere salarissen.

van werkgelegenheid.

door een betere infrastructuur, wat bedrijven kan aantrekken.

Bespreek gewenste maatregelen om negatieve gevolgen te beperken en kansen te benutten.

SAMENVATTING IMPACTRAPPORT BOUW KERNCENTRALES BORSSELE (VERSIE 1.0, JANUARI 2025)

5

Verwachte sociaalmaatschappelijke impact van (de bouw van) kerncentrales in Borssele De komst van nieuwe kerncentrales zorgt voor een toestroom van (internationale) arbeidskrachten. Bij de bouw van kerncentrales in Engeland (Hinkley Point C en Sizewell C) komt 64 procent van buiten de regio. De vraag naar (huur)woningen en verblijfsaccommodaties in Zeeland zal hierdoor stijgen. Deze arbeidskrachten kiezen vaak voor steden en grotere dorpen dichtbij de bouwlocatie. Denk aan steden als Vlissingen, Oost-Souburg, Middelburg, Terneuzen en Goes en grotere dorpen als Heinkenszand, Arnemuiden en ’s-Gravenpolder.

Nieuwe inwoners kunnen een impuls geven aan het in stand houden van voorzieningen. Tegelijkertijd betekenen ze een extra belasting voor de zorgsector. Ook zal het verkeer rond de bouwlocatie toenemen door woon-werkverkeer en bouwverkeer. Bij Hinkley Point C en Sizewell C wordt het woon-werkverkeer beperkt door campussen naast de bouwlocatie, P&R-terreinen op ongeveer 15 kilometer van de bouwplaats en vervoer met bussen.

AANBEVELINGEN

Versterken positieve impact • Richt een structureel partnerschap in tussen de betrokken overheden o

Organiseer de samenwerking met

maatschappelijke organisaties, het onderwijs, het bedrijfsleven, de bouwers en andere

o

relevante partijen.

Waarborg duurzame investeringen in de regio.

Verminderen negatieve impact • Ontwikkel een programma voor het huisvestingsvraagstuk o

Organiseer regionale afstemming.

o

Waar mogelijk op of nabij het bouwterrein.

• Creëer voorzieningen voor zorg en onderwijs • Anticipeer op onzekerheden in de planning

VERWACHTE EFFECTEN

voor de directe omgeving/regio

Wonen • Inwoners kunnen hun woonomgeving als

minder prettig ervaren door meer verkeer,

langere reistijden en minder rust in de omgeving.

• Meer nieuwe inwoners kunnen ervoor

zorgen dat voorzieningen in kleine dorpen, zoals winkels en scholen, blijven bestaan.

Samenleving

tijdelijk personeel. Dan kunnen huizen leeg komen te staan, voorzieningen wegvallen en huizenprijzen dalen.

• Investeren in wegen en openbaar vervoer kan Zeeland beter bereikbaar maken en aantrekkelijker maken om te wonen en werken.

Veiligheid

• Veel nieuwe inwoners kunnen zorgen

voor problemen op de woningmarkt. Ook

kunnen er culturele botsingen ontstaan.

• Als arbeidskrachten na de bouw in Zeel-

and blijven wonen, kan dit bijdragen aan sterkere kernen.

• Na de bouw van de kerncentrales vertrekt

• De komst van arbeidskrachten kan leiden tot meer (kleine) delicten en drukte op de

weg. Dit kan de veiligheid of gevoelens van onveiligheid beïnvloeden.

van het bouwproces o

Houd rekening met de mogelijkheid dat de

o

Bedenk wat de mogelijke impact is van

uitvoering langer duurt dan gepland.

vertragingen en hoe negatieve gevolgen

daarvan tijdig kunnen worden verminderd.

• Besteed voortdurend aandacht aan

informatie-uitwisseling en participatie met direct omwonenden en bedrijven

Gezondheid • De toenemende vraag naar zorg kan leiden tot een daling in de zorgkwaliteit door een tekort aan zorgmedewerkers, langere wachttijden en vertraagde ambulances.

• Meer verkeer vergroot de kans op ongelukken en kan de gezondheid van bewoners langs drukke wegen schaden.

SAMENVATTING IMPACTRAPPORT BUW KERNCENTRALES BORSSELE (VERSIE 1.0, JANUARI 2025)

7

Verwachte fysieke impact van (de bouw van) kerncentrales in Borssele De bouw zal overlast tot gevolg hebben voor omwonenden en de natuur. Denk aan een

toename van verkeersbewegingen en hinder van geluid, trillingen en (fijn)stof. De bouw van de nieuwe kerncentrales verandert het landschap in de directe omgeving door de omvang van de gebouwen, infrastructurele aanpassingen en de optelsom van de effecten van andere energieprojecten. Ook is sprake van een verhoogd veiligheidsrisico. De bouw en exploitatie van de kerncentrales kan de natuurlijke omgeving verstoren, bijvoorbeeld door het verdwijnen of doorkruisen van leefgebieden van planten en dieren, en door emissies. Voor de impact op de fysieke leefomgeving, wordt het gebied met een straal van 8 kilometer rond de bouwlocatie gezien als gebied dat de meeste impact ondervindt.

AANBEVELINGEN

Versterken positieve impact • Ontwikkel een integrale landschapsvisie en investeringsprogramma o o o o

Benut eerder gemaakte visies en de nieuwe visie voor de Sloerand voor de te ontwikkelen integrale landschapsvisie.

Neem de gebiedskwaliteiten als uitgangspunt en bewaak de cultuurhistorie.

Betrek het College van Rijksadviseurs.

Koppel een investeringsprogramma aan de landschapsvisie.

Verminderen negatieve impact • Tref maatregelen om de overlast van het bouwverkeer te beperken o o

Waarborg de verkeersveiligheid.

Sluit aan bij de nieuwe regionale mobiliteitsstrategie.

• Breng in beeld over welke onderwerpen afspraken nodig zijn in aanbestedingsvoorwaarden en vergunningverlening

o

Betrek bij de onderhandelingen de lokale kennis van het gebied over

de bedrijvigheid, de omgeving, de arbeidsmarkt en voorzieningen.

VERWACHTE EFFECTEN

voor de directe omgeving/regio

Milieu • De uitstoot van broeikasgassen

• Groene elementen kunnen uit het

• Grondwater wordt aan de bo-

gelijke negatieve gevolgen voor

en fijnstof kan toenemen.

dem onttrokken met (tijdelijke)

gevolgen voor de grondwater-

landschap verdwijnen met mode biodiversiteit.

stand en de mate van verzilting.

Wonen • Het woongenot kan dalen door lawaai, stof, verkeersdrukte en verstoring van het landschap.

• De activiteiten tijdens de bouw kunnen leiden tot trillingen en

daarmee tot schade aan bestaan-

de gebouwen en infrastructuur.

• Na de bouw kan het woongenot herstellen, als er wordt geïnvesteerd in bijvoorbeeld blijvende

infrastructurele verbeteringen en groen.

• Stel een crisisteam samen om snel en adequaat te kunnen handelen wanneer er iets misgaat

o o

Ga in gesprek met Veiligheidsregio Zeeland over de

aandachtspunten die zij signaleren.

Breng evacuatiemogelijkheden en -routes in kaart.

• Anticipeer op onzekerheden in de planning van het bouwproces o

o

Houd rekening met de mogelijkheid dat de uitvoering langer duurt dan gepland.

Bedenk wat de mogelijke impact is van vertragingen en hoe

negatieve gevolgen daarvan tijdig kunnen worden verminderd.

Gezondheid

Veiligheid

• De bouw kan negatieve

• Het gevoel van onveiligheid kan

hebben door hinder,

aanwezigheid van kerncentra-

gezondheidseffecten

overlast en mogelijke

schadelijke emissies naar water, lucht en bodem.

toenemen door zorgen over de les in combinatie met bedrij-

ven die aardolie verwerken en vloeibare gassen opslaan.

SAMENVATTING IMPACTRAPPORT BOUW KERNCENTRALES BORSSELE (VERSIE 1.0, JANUARI 2025)

9