2025.178 Bijlage a -BBV Ontwerpbrief GS - voor Zeeuwse Colleges van BW - Antwoordnota GS op ontwerp Energievisie Zeeland (1473265)

Gedeputeerde Staten

Abdij 6 4331BK Middelburg Postbus 6001 4330 LA Middelburg +31 118631011 IBAN NL08 BNGH 0285010557

Aan de colleges van B&W van alle Zeeuwse gemeenten

Onderwerp

Terugkoppeling op gemeentelijke reactie concept ontwerp Energievisie

Zaaknummer

663335

Behandeld door

A.S.F. Calon +31 6 21854248

Verzonden

Middelburg, 8 april 2025 Van 21 januari tot 21 maart jl. heeft het ontwerp van de Zeeuwse Energievisie ter consultatie voorgelegen bij Zeeuwse gemeenten. Vrijwel alle gemeenten hebben van de gelegenheid gebruik gemaakt om een reactie in te dienen. Wij danken u hartelijk voor de gegeven input. Wij hebben uw opmerkingen verwerkt in het ontwerp dat wij ter vaststelling naar Provinciale Staten hebben gestuurd. Via deze brief informeren wij u over de belangrijkste aandachtspunten die uit deze consultatie naar voren zijn gekomen en de verwerking hiervan. Herkenning van leidende principes en bestuurlijke keuzes Uit de reacties maken we op dat de inhoud van de Energievisie in het algemeen herkend en ondersteund wordt. Verschillende gemeenten onderstrepen in hun reacties het belang van de leidende principes in de vorm van Zeeuwse Vuistregels en de bestuurlijke keuzes die in de Energievisie zijn opgenomen. En enkele gemeenten geven expliciet aan dat de Energievisie hen helpt om in de gemeente het goede gesprek te kunnen voeren over de ontwikkeling van het energiesysteem. Deze gezamenlijkheid is wat ons betreft van groot belang: we moeten als Zeeuwse overheden en netbeheerders gezamenlijk optrekken om het energiesysteem van de toekomst vorm te geven. Intensieve samenwerking tussen alle partijen is hiervoor noodzakelijk.

Verduurzaming van de industrie en samenhang met MKB Meerdere gemeenten wijzen op de ingrijpende gevolgen van de verduurzaming van de industrie, zowel voor het energiesysteem als ruimtelijk. Zij vinden dat deze gevolgen in de Energievisie beperkt zijn uitgewerkt en vragen om een duidelijke rol in de besluitvorming over grootschalige energieinfrastructuur. Gemeenten vinden het belangrijk dat besluitvorming integraal en transparant plaatsvindt. Wij herkennen ons niet in het beeld dat de Provincie Zeeland in de Cluster Energie Strategie (CES) keuzes heeft gemaakt over de verduurzaming van de industrie. De regie over de verduurzaming van deze clusters valt onder verantwoordelijkheid van het Rijk en is belegd binnen het Nationaal Programma Verduurzaming Industrie (NPVI). Industriële partijen schetsen in de CES hoe zij in 2050 aan afspraken uit het Klimaatakkoord kunnen voldoen. Op basis hiervan wordt door het Rijk besloten welke infrastructuur beschikbaar komt. Projecten die voortkomen uit de CES komen in aanmerking voor een MIEK-status. Voor Zeeland zijn dit o.a. de aanleg van twee waterstofleidingen als onderdeel van het Nationale Waterstofnetwerk en een 380kV hoogspanningsverbinding naar Zeeuws-Vlaanderen. Deze projecten zijn van groot maatschappelijk belang voor Zeeland. Niet alleen voor de verduurzaming van de industrie, maar ook voor de verduurzaming van andere sectoren.

Het energiesysteem is onderling verbonden: zonder hoogspanning geen laagspanning.

We gaan er dan ook vanuit dat deze projecten gerealiseerd worden omdat dat zij een positieve bijdrage leveren aan het hele energiesysteem in Zeeland. Vanwege nationale waterstofinfrastructuur kan op lokale schaal gewerkt worden aan een aftakking op het netwerk in Kapelle. De Energievisie laat zien dat het energieverbruik van het Zeeuwse industriecluster veel hoger is dan dat van andere sectoren, maar dat maakt de industrie niet belangrijker dan het MKB. Wij herkennen ons daarom ook niet in het beeld dat het MKB op een ‘tweede spoor’ wordt gezet. Speciaal voor het MKB is in 2024 de Taskforce Zeeuwse Netoplossingen opgericht met als doel regionale bedrijventerreinen te verduurzamen via Energiehubs. Daarnaast kunnen MKB-bedrijven terecht bij het Expertplatform van Impuls Zeeland en is er een subsidieregeling ‘Toekomstbestendige Bedrijventerreinen’ beschikbaar. Besluitvorming Wij zien besluitvorming over de verduurzaming van de industrie nadrukkelijk in relatie tot andere belangen in Zeeland en de Zeeuwse leefomgeving. Hierin is een belangrijke rol voor zowel Provincie als gemeenten voorzien. Denk daarbij aan trajecten zoals NOVEX North Sea Port District, het Ruimtelijk Arrangement voor Zeeland en de Zeeuwse Voorwaarden die in het kader van de mogelijke komst van kerncentrales zijn opgesteld. Deze besluitvorming gaat over meer dan energie alleen.

Het gaat ook over de samenhang met regionale economie, natuur, wonen, landbouw, recreatie, etc. Grote (inter)nationale projecten Meerdere gemeenten geven in hun reacties aan dat nationale energieprojecten zoals de mogelijke bouw van kerncentrales en de aanlanding van wind op zee van grote invloed zijn op het energiesysteem, en geven aan dat de Energievisie hier nog beperkt op ingaat. Ook voor deze projecten geldt dat de Rijksoverheid bevoegd gezag is en dat de uiteindelijke besluitvorming plaatsvindt op Nationaal niveau. Maar dat neemt niet weg dat het effect op Zeeland groot is: projecten brengen een aanzienlijke aanvoer van elektriciteit met zich mee en zijn van grote betekenis voor het Zeeuwse energiesysteem. Mede om die redenen doorlopen we voor kernenergie en aanlanding Wind op Zee aparte trajecten en zitten we ook steeds met de meest betrokken gemeenten om tafel. Daarnaast spreken we over het onderwerp kernenergie ook regelmatig in OZO-verband. Beide onderwerpen zijn desondanks bewust wel in de Energievisie opgenomen als belangrijke ontwikkelingen voor het totale energiesysteem en zien wij nadrukkelijk in relatie tot de Zeeuwse vuistregels. In de Energievisie is de vuistregel van vraag en aanbod (in tijd en plaats) dicht bij elkaar brengen een belangrijk ontwikkelprincipe.

We streven naar een goede balans in het systeem door grootschalige opwek zoveel mogelijk te koppelen aan nabijgelegen vraag en opslagmogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan de omzetting van elektriciteit uit wind op zee naar groene waterstof, die vervolgens direct gebruikt kan worden door de industrie. Hetzelfde geldt voor het onderling gebruik van restwarmte op bedrijventerreinen en de uitkoppeling van restwarmte naar de gebouwde omgeving. Door opwek, conversie en afname te clusteren creëren we een robuust, stabiel en weerbaar energiesysteem. Ruimtelijke impact en integraliteit Veel gemeenten constateren dat de verbouwing van het energiesysteem veel (schaarse) ruimte vraagt. Zij zien de ontwikkeling van het energiesysteem als een ruimtelijk vraagstuk dat vraagt om samenhang met andere opgaven, zoals woningbouw, mobiliteit, circulariteit, landbouw, recreatie en natuur. Wij onderstrepen het belang van een integrale ruimtelijke benadering, maar zien daarbij ook een mate van volgordelijkheid. Voor veel opgaven is (toegang tot) energie randvoorwaarde. Zonder energie geen woning, zonder laadpalen geen mogelijkheden voor het opladen van auto’s. Tegelijkertijd geldt dat er voor energie-infrastructuur veel koppelkansen zijn met bijvoorbeeld stikstof, natuur en klimaat.

De Provincie brengt daarom de inhoud van de Energievisie in bij bredere ruimtelijke agenda’s, zoals NOVEX North Sea Port District en het Ruimtelijk Arrangement. Daarnaast bevat de Energievisie agenderende keuzes die bij de betreffende sectorale tafels zullen worden ingebracht. Integrale afwegingen die in deze sporen worden gemaakt vormen daardoor weer input voor een volgende versie van de Energievisie.

Behoort bij brief met zaaknummer: 663335

2

Proces en betrokkenheid In aanloop naar de definitieve ontwerp Energievisie Zeeland zijn diverse ambtelijke en bestuurlijke (informatie)sessies georganiseerd. Alle Zeeuwse gemeenten hebben een reactie gegeven op de concept ontwerp Energievisie. Deze betrokkenheid is wat ons betreft cruciaal: het is belangrijk dat we als Zeeuwse overheden samen optrekken in de ontwikkeling van het energiesysteem. Enkele gemeenten hebben suggesties gedaan voor het proces richting de volgende Energievisie. Waaronder afstemming tussen verschillende sporen en een intensievere betrokkenheid van de gemeenteraad. Waarbij duidelijk moet zijn dat gemeenteraden juist in positie komen als vanuit de Energievisie doorvertaling gaat plaatsvinden richting gemeentelijke omgevingsplannen. De suggesties nemen we mee richting het vervolg. Daarnaast wensen diverse gemeenten intensief betrokken te worden bij de uitvoering van de Energievisie. Dit zal gebeuren door de voortgang van de Energievisie periodiek te bespreken in de Energieraad en terug te koppelen in het Overleg Zeeuwse Overheden Klimaat, Energie en Milieu (OZO-KEM). Overige opmerkingen Naast de voorgenoemde hoofdlijnen zijn er diverse specifieke vragen, opmerkingen en aandachtspunten benoemd.

Bijvoorbeeld over grensoverschrijdende vraagstukken, juridische (on)mogelijkheden, warmte, biomassa, batterijopslag, (externe) veiligheid en specifieke infrastructuurprojecten. Verschillende van deze reacties hebben geleid tot aanpassingen in de Energievisie. Enkele andere reacties nemen we mee in andere trajecten zoals de Regionale Energie Strategie (RES) en het Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (PMIEK). En voor sommige punten geldt dat deze worden meegenomen richting het vervolg van deze Energievisie, bijvoorbeeld in de uitvoeringsagenda. In de bijlage bij deze brief treft u een overzichtstabel waarin per commentaar is aangegeven op welke manier dit is meegenomen. Met vriendelijke groet, Gedeputeerde Staten van Zeeland, {{esl:Signer2:capture:size(200,50)}} H.M. de Jonge Voorzitter {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}} drs. M.C.J. Franken Secretaris-algemeen directeur

Bijlagen: 1. Verwerking reacties gemeenten op ontwerp Energievisie Noem in uw contact met ons steeds het zaaknummer. Dit staat bovenaan deze brief.

Behoort bij brief met zaaknummer: 663335

3