2025.143 Bijlage 2 Evaluatie actie klimaatagenda (1335985)

Inhoud Inleiding ................................................................................................................................................ 2 Stand van zaken na 1 jaar. .................................................................................................................. 2 Voortang acties thema ALGEMEEN (A) .............................................................................................. 3 Voortang acties thema BEBOUWD GEBIED (B) ................................................................................. 5 Voortang acties thema COMMUNICATIE (C)...................................................................................... 7 Voortang acties thema LANDBOUW (L) .............................................................................................. 8 Voortang acties thema NATUUR (N) ................................................................................................. 11 Voortang acties thema OVERSTROMINGEN (O) ............................................................................. 13 Voortang acties thema RECREATIE (R) ........................................................................................... 14 Voortang acties thema SAMENWERKING (S) ..................................................................................

15 Voortang acties VITALE EN KWETSBARE INFRASTRUCTUUR (V)............................................... 17 Budget ................................................................................................................................................ 18 Budget 2025 ................................................................................................................................... 18

1

Inleiding Op 29 februari 2024 is de Agenda klimaatadaptatie Schouwen-Duiveland 2024-2028 door de gemeenteraad vastgesteld. De Agenda klimaatadaptatie Schouwen-Duiveland is een uitwerking van de Klimaatadaptatie Strategie Zeeland (KaSZ) in een actieprogramma voor de gemeente SchouwenDuiveland. Jaarlijks evalueren we de uitvoering van de klimaatagenda en houden we vinger aan de pols. We monitoren de voortgang, stellen doelen bij of scherpen deze aan en agenderen nieuwe acties. In dit advies leest u per thema de voorgang en evaluatie van 2024 en kijken we vooruit naar 2025.

Stand van zaken na 1 jaar. In het uitvoeringsprogramma zijn 72 acties opgenomen binnen de thema’s Algemeen, Communicatie, Vitaal en kwetsbare infra, Samenwerking, Bebouwd gebied, Natuur, Landbouw, Overstromingen en Recreatie. Na circa een jaar na de vaststelling van de agenda zijn 17% van de acties volledig afgerond. Daarnaast zijn 13 acties (18%) op structureel gezet omdat deze jaarlijks of continue worden uitgevoerd. Het merendeel van de acties (54%) zijn momenteel in uitvoering. Van de totaallijst zijn er nog 8 acties die later worden opgestart. Een aantal acties zijn samengevoegd omdat deze te veel overlap hadden.

STAND VAN ZAKEN ACTIES KLIMAATAGENDA NA 1 JAAR structueel 18%

afgrond 17%

niet opgestart 11%

loopt 54%

Op de volgende pagina’s is per thema de voorgang in meer detail weergegeven. De verwachting is dat we in 2025 vooral acties gaan afronden op gebied van biodiversiteit, hitte en bewustwording. De acties onder het thema’s landbouw worden met name via het Living Lab uitgevoerd.

2

Voortang acties ALGEMEEN (A)

A1

Tegelwip actie

Status: Afgerond

Meedoen aan de landelijke tegelwip actie waarbij fysiek de verharding wordt verwijderd en meer groen wordt gerealiseerd. De Tegelwip actie van 2024 is afgerond. De actie heeft 6386 gewipte tegels opgeleverd. 50e van Nederland, 6e van Zeeland. De tegelwipactie loopt nog door in 2025.

A2

Lokale klimaatdialogen

Status: Loopt

We voeren waar nodig een lokale klimaatdialoog uit bij projecten. In 2024 zijn er geen klimaatdialogen gehouden. In 2025 wordt een klimaatdialoog in Oosterland uitgevoerd.

A3

Natuurinclusieve samenleving

Status: Loopt

Werken aan een Natuur inclusieve leefomgeving. In het gemeentelijk groenbeleids- en beheerplan is biodiversiteit opgenomen. Eind 2024 is een offertetraject gestart voor het opstellen van de biodiversiteitsvisie. Dit wordt verder uitgewerkt in 2025. A4

Regentonnenactie

Status: Afgerond

Uitvoeren van een regentonactie waar inwoners een bijdrage krijgen voor de aanschaf van een regenton. In 2024 zijn meer dan 400 aanvragen binnengekomen waarvan 281 tot heden een subsidie hebben verkregen, dit komt deels omdat aanvragers de benodigde stukken achteraf vergeten in te leveren of niet tot aankoop van een regenton zijn overgegaan en daarom de voucher niet konden verzilveren. Het project wordt nog geëvalueerd.

A5/B10

Afwegingskader klimaatbestendig waterrobuust

Status: Loopt

Ontwikkelen van een afwegingskader op gebied van klimaatbestendigheid via een labelsystematiek. Deze actie (A05 is gecombineerd met B10). Vanuit de provincie is een Klimaatlabel atlas opgesteld met hierin per postcode 6 gebied, een klimaatlabel voor een groot aantal indicatoren op de kaart. Binnen de organisatie wordt deze nog niet structureel gebruikt omdat deze niet openbaar is en er voor sommige onderdelen eigen (meer specialistische) kaarten beschikbaar zijn. In 2025 worden er stappen genomen de kaart openbaar te maken en deze te integreren.

A6

Klimaatadaptatie in dorpsplannen

Status: Loopt

Opnemen van het thema klimaat in (nieuwe) dorpsplannen. Wordt meegenomen (via het participatieproces) in de dorpsplannen. Klimaatadaptatie is vaak stedenbouwkundig al "standaard". 2025 start Oosterland.

3

A7

Spelregels en beleid klimaatadaptatie in omgevingsplan

Status: Niet opgestart

Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om klimaatadaptatie in het omgevingsplan op te nemen en komen met een concreet voorstel hoe dit te regelen. We onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om klimaatadaptatie in het omgevingsplan op te nemen en komen met een concreet voorstel hoe dit te regelen. Het opstellen van het Omgevingsplan is nog in ontwikkeling. Dit zal later worden opgepakt.

A8

Integreren klimaatadaptatie in de omgevingsvisie en Status: Afgerond strategische visie Integreren klimaatadaptatie in de omgevingsvisie en strategische visie. Het onderwerp klimaatadaptatie is duidelijk opgenomen in de strategische visie en is een cruciaal uitgangspunt voor een verantwoorde groei van het aantal inwoners en het behouden van een mooi en krachtig Schouwen-Duiveland in 2040

A9

Digitale klimaatlkennisbank Schouwen-Duiveland

Status: Afgerond

We onderhouden de digitale Klimaatkennisbank van Schouwen-Duiveland. De Klimaatkennisbank en atlas (https://klimaatkennisbanksd.nl/) is online en wordt bijgehouden. Data en kaarten zijn overgezet naar onze eigen ArcGIS online omgeving.

A10

Uitvoeren stresstesten

Status: Loopt

Het periodiek uitvoeren van stresstesten met de meest recente klimaatprognoses. Er worden door de provincie de volgende zaken opgepakt: 1. klimaatstresstest vitaal en kwetsbare infrastructuur 2. bovenregionale stresstest wateroverlast voor een bui van 200 mm in 48 uur tijd. Daarnaast gaan we als gemeente in 2025 aan de gang met het updaten van de stresstesten.

A11

Opstellen en uitvoeren van een gemeentelijk Hitteplan

Status: Loopt

We stellen een gemeentelijk hitteplan op en voeren dit uit. Het project is opgestart en loop goed. Er zijn tot heden twee werkbijeenkomsten geweest en er is een start gemaakt met het concept hitteplan. Doel is een gemeentelijk hitteplan voor de zomer 2025 vast te laten stellen.

A12

Klimaatrechtvaardigheid

Status: Niet opgestart

Uitwerken van het begrip klimaatrechtvaardigheid. Tot nu toe nog niet opgepakt. De kans is groot dat juist mensen die het wat minder hebben meer last hebben van klimaatverandering dan de mensen die meer te besteden hebben. Met acties kan hier wat aangedaan worden. Denk bijvoorbeeld aan subsidie mogelijkheden voor bepaalde voorzieningen voor deze groep.

4

Voortang acties BEBOUWD GEBIED (B)

B1

Aanvragen en uitvoeren maatregelen met TIK

Status: Loopt

We maken (indien toegekend) gebruik van de “Tijdelijke Impulsregeling Klimaatadaptieve maatregelen (TIK)”. Er zijn TIK subsidies ontvangen in 2021 en 2023. Uitgevoerd is Renesse. In uitvoering zijn Zierikzee Zaagmolen, Bruinisse Dorpsweg, Noordstraat en Schoolstraat, Burgh-Haamstede Noordstraat. Deze moeten voor 2027 gerealiseerd zijn. Vergroenen van schoolpleinen is ook in uitvoering (B02). Zierikzee Balie wordt in 2026 opgestart.

B2

Groene revolutie/speelplaatsen en schooltuinen

Status: Loopt

Starten van het project “ Groene revolutie “ waarbij speelplaatsen en schooltuinen worden vergroend. Schooltuinen Bruinisse en Zierikzee zijn afgerond. Groene schoolpleinen gerealiseerd bij alle 3 de basisscholen in Bruinisse. Vervolg traject gestart voor overige schoolpleinen (met NME) We hebben vorig jaar drie schoolpleinen in Bruinisse vergroend. Daarnaast zijn er schooltuinen gerealiseerd in Bruinisse en in Zierikzee (bij Zierik7). 2024 was pilotfase. In 2025 staan volgende schoolpleinen op de planning: ’t Kofschip, de Meie, Willibrordus allemaal in Zierikzee en De Morgenster in Kerkwerve. B4

Opstellen beleidsregels natuurinclusieve bouw

Status: Niet opgestart

We stellen in 2024 beleidsregels natuur inclusief bouwen op Het opstellen is opgenomen als actie in het spoorboekje Biodiversiteit en wordt later opgepakt.

B5

Opstellen beleidsplan openbare ruimte en materialen Status: Afgerond boek Afdeling openbare werken actualiseert het beleidsplan openbare ruimte en materialenboek. Het hoofdstuk "klimaatadaptatie" is opgenomen in het materialenboek. B6

Opstellen altijd goed maatregelenpakket

Status: Structureel

We stellen in een altijd goed maatregelenpakket op voor de openbare ruimte Bij werkzaamheden in de openbare ruimte wordt er door de discipline Riolering een controle gedaan op de kans op wateroverlast/schade met behulp van diverse bronnen en kennis en hoe dit risico beperkt kan worden door toepassen van een slim ontwerp of een daadwerkelijke maatregel als er al waterschade heeft opgetreden.

B7

Beheren van zoet water voorraad

Status: Niet opgestart Samenwerken met het waterschap, provincie Zeeland en de landbouwsector aan een regeling voor het beheren van de zoet water voorraad. Is nog niet opgepakt. Op dit moment hebben we wel inzicht in het vrijkomend hemelwater uit het hemelwaterriool. In het hemelwaterriool is altijd zoet water beschikbaar. De kwaliteit en de hoeveelheid is mede afhankelijk van het moment dat het weer gaat regenen. Over verdeling en eigendom van het water is niets geregeld. Wordt opgepakt als er vraag naar komt van derden.

5

B8

Klimaatbestendig maken openbare ruimte

Status: Structureel

Klimaatbestendig maken van de openbare ruimte binnen de projecten Dit wordt gedaan bij projecten in de openbare ruimte. Rekening houden met normen klimaatbestedig (maatlat) en groenbeleid en beheersplan.

B9

Onderzoeksprogramma opstellen klimaatopgave Status: Loopt Zeeuwland In kaart brengen welke klimaatopgave op de woningbouwcorporatie afkomen en welke koppelkansen er zijn om hierbij gezamenlijk op te trekken. Bij de prestatieafspraken die de gemeente jaarlijks maakt met Zeeuwland gaan we dit meenemen.

B11

Grondwateroverlast in beeld brengen/monitoren.

Status: Structureel

We brengen grondwateroverlast in beeld door goede monitoring De gemeente heeft een loketfunctie voor wat betreft grondwater waarbij het meldingen registreert en inwoners helpt met oplossingen of tips voor maatregelen op eigen particuliere percelen. De gemeente is geen grondwaterbeheerder en ook niet verantwoordelijk voor het beheren van de grondwaterstand en/of nemen van maatregelen om de grondwaterstand te beinvloeden. In een uiterst geval kan de gemeente verantwoording moeten nemen om grondwateroverlast te bestrijden, maar daarvoor dient eerst aan een 7-tal voorwaarden te worden voldaan conform de wetgeving. Deze komt in praktijk nagenoeg niet voor. B12

Actualiseren beleidsregels afvoer HWA

Status: Loopt

Opstellen (nieuwe)beleidsregels met betrekking tot afvoer hemel- en grondwater. Er is een hemelwaterverordening opgesteld om bij nieuw/herbouw eisen te stellen aan berging op eigen perceel. Deze hemelwaterverordening dient in het omgevingsplan opgenomen te worden, dit moet nog worden gedaan

6

Voortang acties COMMUNICATIE (C) C1

Opstellen communicatiestrategie/kalender

Status: Structureel

Opstellen van een communicatiestrategie en kalender binnen het thema klimaat. jaarlijks wordt er een communicatiekalender opgesteld door Communicatie om een planning te maken van de momenten en items waarop gecommuniceerd gaat worden over klimaatadaptatie naar onze inwoners. Ook in 2024 is dat gebeurd. C2

Bewustwording onderwijs/ groene speelplaatsen

Status: Loopt

Het creëren van meer bewustwording bij het (basis)onderwijs door onder andere het realiseren van groene speelplaatsen gezamenlijk met vergoenen van schoolpleinen (B02) is dit opgepakt samen met het NME zit in project vergroenen schoolpleinen - er zit een onderdeel NME schooltuinonderwijs bij.

C3

Kennisdag duurzaamheid/klimaatadaptatie

Status: Structureel

Organisatie van de Jaarlijkse klimaatmarkt rondom het thema duurzaamheid en klimaat. Deze is gehouden in de vorm van een klimaatmarkt op 31 oktober 2024. Ondanks dat er voldoende animo was, wordt er gekeken of in 2025 de avond gecombineerd kan worden met overige bijeenkomsten op gebied van milieu (water, energie). C4

Stimuleringsacties particulieren

Status: Structureel

We bekijken de stimuleringsacties richting particulieren op gebied van klimaatadaptatie en werken concrete acties uit. In 2024 hebben we een tegelwipactie, boomuitdeelactie en regentonactie uitgevoerd. Verder wordt continue gekeken naar nieuwe mogelijkheden rond bijvoorbeeld het hitteplan.

C5

Opstellen draaiboek lokale klimaatdialoog

Status: Loopt

Opstellen van een draaiboek klimaatdialogen. Er ligt een document met hierin adviezen over een houden van een goede klimaatdialoog. Een draaiboek zal worden opgesteld als dit nodig is (per bijeekomst)

7

Voortang acties LANDBOUW (L) L1

Livinglab zoet water

Status: Loopt

Binnen het Living Lab Schouwen-Duiveland zoeken we naar innovatieve oplossingen voor complexe uitdagingen op gebied van water, voedsel, onderwijs en bestuur. Dit is een uitgebreid programma met meerdere projecten wat momenteel 5 jaar loopt. Het merendeel van de projecten onder het thema "landbouw" valt binnen het Living Lab. Er wordt gewerkt aan een vervolg programma 2025 en verder. L2

Broedplaats zoet water

Status: Loopt

Met de uitvoering van de broedplaats zoetwater werken we met onze partners aan een duurzame zoetwatervoorziening voor een toekomstbestendige land- en tuinbouw. Loopt tot 1 april 2025, hierna wordt een eindrapportage opgesteld. Op 23 januari 2025 heeft het eindsymposium plaatsgevonden in het Watersnoodmuseum

L3

Zoet water lobby

Status: Loopt

We voeren de zoetwaterlobby uit zodat onze zorgen, belangen en oplossingen gehoord worden en een plaats krijgen op de politieke agenda, regionaal en nationaal In 2024 is de wens om externe aanvoer van zoet water te realiseren, onder de aandacht gebracht in Den Haag. Onder andere tijdens de Zeeuwse dag in januari, tijdens diverse werkexcursies van rijksambtenaren en politici, bij de ZWD en inmiddels ook bij het bank- en verzekeringswezen. De externe aanvoer wordt gezien als tijdelijke oplossing om de landbouwsector meer tijd te kunnen geven om de transitie te maken naar een volhoudbare landbouw en zelfvoorzienend te kunnen zijn in voldoende zoetwater. L4

Verbeteren landbouwbodem / bodemcoaching

Status: Afgerond

Om de kennis rondom de bodem bij agrariërs te vergroten wordt gewerkt met de inzet van een bodemcoach. De bodem- en watercoaching is een project binnen broedplaats zoet water en is geeindigd eind 2024. Gedurende een drietal jaren kregen 25 agrariërs advies van een bodem- en watercoach om het watervasthoudend vermogen én de bodemvruchtbaarheid van de bodem te verbeteren om zodoende een robuustere gewassen te telen en een hogere gewasopbrengst te kunnen behalen. In 2025 start de provincie met een vergelijkbare coaching "Bodem Up Zeeland" met 150 agrariers in Zeeland. Binnen Living Lab verkennen we samen met Agrarisch Schouwen-Duiveland welk bodemtraject op Schouwen-Duiveland aanvullend kan zijn. L5

LN 2050

Status: Loopt

Door het project LN 2050 zoeken we naar de toekomst van de landbouw op Schouwen-Duiveland. De verkenning Laag Nederland 2050 neemt een klimaatrobuust bodem- en watersysteem als uitgangspunt. Bij de casus Schouwen-Duiveland wordt samen met de agrarische sector gekeken wat dit betekent aan de hand van drie scenario's . Deze verkenning wordt in Q2 van 2025 opgeleverd.

8

L6

Onderzoek hergebruik effluent RWZI Westerschouwen

Status: Loopt

We onderzoeken binnen het fieldlab Burghsluis de mogelijkheden voor hergebruik van effluent vanuit de RWZI’s voor bevloeiing of het tegen gaan van zoute kwel. Tijdens de looptijd van de broedplaats Zoet Water Schouwen-Duiveland is onderzoek gedaan naar de haalbaarheid om extra gezuiverd rioolwater van de rioolwaterzuiveringsinstalie Westerschouwen te hergebruiken voor het irrigeren van de landbouwgewassen. Dit blijkt kansrijk. Provincie Zeeland heeft de verdere uitwerking van het project overgenomen. De nieuwe projectleider stelt samen met agrariërs in Schouwen-West en experts een businessplan en subsidieaanvraag om de pilot daadwerkelijk te kunnen realiseren. Bij het slagen van dit project (technisch, juridisch, aanleg en operationeel maken, afsprakenkader) kan een groot gedeelte van de landbouwers in Schouwen-West (1000-1500 ha.) op deze manier van goed landbouwwater worden voorzien. L7

Combinatie water en stikstofopgave

Status: Loopt

Binnen dit project zoeken we naar combinatie mogelijkheden van de zoetwaterbeschikbaarheid en de stikstofopgave. Provincie Zeeland onderzoekt of zoetwaterbeschikbaarheid kan bijdrage aan efficiënter omgaan met stikstof. Dit dient meerdere doelen zoals het verbeteren van de waterkwaliteit, met minder mest robuuste gewassen. Voldoende zoet water is noodzakelijk. Ook wordt ingezet op bodemmaatregelen (groenbemesters, NKG) om het organisch stofgehalte in de bodem te verhogen. In de fieldlabs Burghsluis en Dijkwater wordt door deelnemers ingezet op groen-blauwe maatregelen. In Burghsluis is de uitvoering deels gestart. Bij Dijkwater nog niet. Daarnaast vindt ASD/ZLTO het belangrijk te onderzoeken welke invloed de kweldruk heeft op de stikstofgehaltes in de sloten. Met Deltaris en ASD/ZLTO werken we een projectidee verder uit. L8

Stimuleren transitie landbouw naar nieuwe teelten

Status: Niet opgestart

Er vindt door de gemeente geen stimulering plaats naar nieuwe teelten. Provincie Zeeland stimuleert door middel van kennisontwikkeling en subsidies onder andere de eiwittransitie, biobased telen en bedrijfsmodernisering voor nieuwe teelten. kennisontwikkeling vindt plaats bij AIKC Rusthoeve en Delphy. De teeltkeuze is aan de agrariërs zelf.

L9

Natuurinclusieve landbouw / KPI's

Status: Loopt

Het stimuleren van transitie landbouw naar nieuwe teelten en teeltplannen binnen het Living Lab Gemeente neemt deel aan de werkgroep natuurïnclusieve landbouw van Wij Schouwen-Duiveland. In dat kader is er een boerenmarkt georganiseerd tijdens de Havendagen 2024. Provincie Zeeland stimuleert natuurïnclusieve en volhoudbare landbouw in Schouwen (Burghsluis, Serooskerke, Looperskapelle) met uitgifte van experimenteergronden en een ontwikkelingsbank. De deelnemende agrariërs worden door de provincie en experts (Boerenverstand, Louis Bolk Instituut) ondersteund. Het doel is met KPI's een beloningssysteem te realiseren voor de maatschappelijke diensten die de agrariër levert (maakt onderdeel uit van een project binnen de Zuidwestelijke Delta).

9

L10

Monitoring watergegevens. Onttrekkingen/zoutgehalte

Status: Loopt

Waterschap Scheldestromen gaat in 2024 de monitoring van grond- en oppervlaktewatergegevens verbeteren zodat optimaal gebruik gemaakt kan worden van het beschikbare zoet water Monitoring van concentratie nitraat in oppervlaktewater, drainwater, maar ook in bodem is van groot belang voor kennis en beleid van de overheden, én voor de agrarische bedrijfsvoeringi. Provincie Zeeland geeft EC-meters uit. Agrariërs die willen meten worden in contact gebracht met de provincie. De meetgegevens zijn openbaar. Provincie Zeeland monitort zelf het grondwater in verband met klimaatverandering, verzilting en toenemende grondwateronttrekkingen.

L11

Aanpassen watersystemen extremen en zoet water / Status: Loopt Kreekruggen We gaan ons sterk maken om samen met de andere overheden het watersysteem voor de toekomst voor onze gemeente te bepalen. We werken binnen living lab in 2025 samen met Deltares een projectidee verder uit waarbij er een update komt van het rapport in kader van Climate Proof Areas Schouwen-Duiveland waarbij we de kennis uit Living Lab met broedplaats zoet water (en o.a. kennis van de verkenning Laag Nederland 2050, en provincie en waterschap) betrekken. Op dez emanier willen we meer inzicht in ons toekomstig klimaatrobuust watersysteem met een balans tussen teveel en te weinig water.

L12

Gebiedsgerichte aanpak Kop van Schouwen

Status: Structureel

We werken aan de implementatie van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) inclusief Gebiedsaanpak Kop van Schouwen. Integraal aanpak van projecten in het gebied Kop van Schouwen en omgeving (Schouwen-West). Deze GGA heeft de provincie opgestart en is verankerd in hun coalitieakkoord. In 2025 worden bestuurlijke afspraken gemaakt over de samenwerking en uitvoering.

L13

Grootschalige zoetwater opslag in bodem

Status: Niet opgestart

Onderzoek naar de mogelijkheden voor grootschalige zoetwater opslag in de bodem Onderzoek naar een locatie voor grootschalig ondergrondse opslag van zoet water in een zandlaag tussen kleilagen moet nog worden opgestart (nog geen datum). Provincie doet elders in Zeeland (Wolphaartsdijk) proeven.

L14

Uitvoeren Deltaplan Agrarisch Waterbeheer

Status: Loopt

Stimuleren van een voortvarende uitvoering van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer Het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer is een landelijk lopend initiatief van LTO en wordt gefinancierd door het Rijk, provincies en waterschappen. Per provincie zijn er mogelijkheden voor agrariërs. Het betreft een vrijwillig programma om als agrarier maatregelen te nemen die positief bijdragen aan een betere waterkwaliteit. In Zeeland zijn er in 2024 en 2025 verschillende acties zoals korting op groenbemesters, aanvraag gratis bodemadviseur bij een bijeenkomst, uitvoeren van een nitraatmeting en in gesprek gaan met een expert. DAW stimuleert kennisuitwisseling en het uitproberen/experimenteren van nieuwe mogelijkheden op gebied van bodem, water, klimaatadaptatie.

10

Voortang acties NATUUR (N) N1

Onderzoek behoefte zoet water

Status: Loopt

Het starten van een onderzoek naar de behoefte van (zoet) water om bij hitte en droogte aan de vraag van voldoende water voor de natuur te blijven voldoen. Provincie Zeeland voert in verband met de drukfactor van verdroging/vernatting door het veranderende klimaat in het natuurgebied een watersysteemanalyse uit in de Kop van Schouwen. Eind 2024 heeft hydrologisch onderzoek plaatsgevonden. De resultaten worden half 2025 verwacht.

N2

Landschappelijke inpassing 150 kV-station

Status: Loopt

Het creëren van kansen voor het versterken van de biodiversiteit door het zorgen voor een landschappelijke inpassing van het 150 kV-station. Het bestemmingsplan met daarbij een landschappelijke inpassing van het 150 kVHoogspanningsstation bij Zierikzee is vastgesteld. De provinciale bosvisie kan hier een rol in gaan spelen.

N3

In beeld brengen locaties voor versterking biodiversiteit

Status: Loopt

We brengen in 2024 de locaties in beeld waar de versterking van de biodiversiteit kansrijk is Dit wordt opgepakt in de visie biodiversiteit. Die wordt opgesteld in 2025.

N4

Overzicht plantensoorten voor groen toekomst

Status: Afgerond

In beeld brengen welke plantensoorten geschikt zijn om te gebruiken met het oog op het veranderende klimaat. Dit is meegenomen in het groen beheer- en beleidsplan (vastgesteld in 2024). Er is voor ruim 100 soorten bomen aangegeven wat de bijdrage is aan klimaat, waterhuishouding, luchtkwaliteit en biodiversiteit.

N5

Calamiteitenplan natuurbrand

Status: Loopt

Er wordt in overleg met onze partners gewerkt aan preventie van natuurbranden en wordt een calamiteitenplan natuurbranden opgesteld. De Veiligheidsregio is een calamiteitenplan Natuurbranden aan het opstellen. De verwachting is dat dit in 2025 klaar is.

N6

Invulling bosvisie Schouwen-Duiveland

Status: Loopt

Er wordt invulling gegeven aan de bosvisie Schouwen-Duiveland Dit wordt meegenomen in de biodiversiteitsvisie verkennend gesprek met Provincie ivm potentiële locaties voor bosontwikkeling op SD.

11

N7

Onderzoek naar schorren en CO2

Status: Loopt

Kennis Community Oosterschelde onderzoekt in 2024 de mogelijkheden van CO2 opslag in Schorren. De gemeente faciliteert deze verkenning. Schorren kunnen CO2 opnemen. Zeker in de opbouwfase van het schor. Alleen schorren zullen zich niet zo snel kunnen ontstaan in de Oosterschelde omdat er weinig sediment is. Enkel bij dijkwerkzaamheden zouden door voorlanden te realiseren, mogelijkheden kunnen ontstaan tot schorvorming. Indien dit soort kansen voordoen zal er verder naar gekeken worden of ze ook verzilverd kunnen worden. In 2025 komt een project Schorren Viane.

N8

Ecorasters / versterken landschap

Status: Loopt

Versterken van het ecoraster in het landschap. Dit wordt betrokken bij het opstellen van de visie biodiversiteit in 2025

N9

Fieldlab Dijkwater

Status: Afgerond

Onderzoeken naar mogelijkheden versterken landbouw met natuurmaatregelen in het project Fieldlab Dijkwater. Het fieldlab Dijkwater loopt binnen broedplaats zoet water nog tot 1 april 2025. In dit gebied werken agrariërs, staatsbosbeheer samen met experts (op gebied van natuur/andschap, landbouw, water, bodem), overheden samen aan zoetwaterbeschikbaarheid en een meer natuurïnclusief gebied waar natuur en landbouw naast elkaar liggen Er wordt gekeken naar het optimaliseren van de sponswerking van de bodem en uitvoering van groen-blauwe maatregelen. Er waren niet direct mogelijkheden om de landbouw te versterken. Het verhogen van het waterpeil in een deel van het Dijkwater, zorgt wel voor het versterken van d enatuur bij langdurige droogte. N10

Visie biodiversiteit

Status: Loopt

We stellen een visie biodiversiteit op met hierin ambities en doelen voor het spoor biodiversiteit. Plan van aanpak voor de visie is 3 december door B&W vastgesteld. Begin 2025 is gestart met de inkoopprocedure voor een extern bureau die de gemeentelijke visie gaat opstellen en het proces gaat begeleiden.

12

Voortang acties OVERSTROMINGEN (O) O1

Onderzoek waterkerende landschappen

Status: Afgerond

Kennis Community Oosterschelde (KCO) voert van tot eind 2023 een verkenning uit naar nieuwe waterkerende landschappen binnen de Zuidwestelijke Delta (ZWD). Kenniscommunity Oosterschelde heeft in 2024 4 projecten / bouwstenen opgeleverd: De Banjaard (kustverdediging), Krekengebied Ouwerkerk (waterkwaliteit, recreatief gebruik dorpsbewoners, educatie), Levende dijk (duurzame groene dijkbekleding), Slikken en schorren van Viane als kustverdediging en CO2-opvang (zie ook N7), Onderzoek verzilting achter de dijk. In overleg met KCO wordt in 2025 gekeken naar de verdere uitvoering van deze plannen, meekoppelkansen en financiering. O2

Participeren Zuidwestelijke Delta

Status: Structureel

We participeren binnen de Zuidwestelijke Delta. Hierbij wordt gewerkt aan een veilig en klimaatbestendig, economisch vitaal en ecologisch veerkrachtig deltagebied met voldoende zoetwater, nu en in de toekomst. Gemeente is deelnemer aan het gebiedsoverleg samen met 19 andere gemeenten, 3 waterschappen, 3 provincies en Rijkswaterstaat/Ministeries.

O3

Calamiteitenplan / Evacuatieplan

Status: Afgerond

We stellen in samenwerking met de Veiligheidsregio Zeeland een calamiteitenplan/ evacuatieplan op. Er zijn afspraken gemaakt dat er voor Zeeland bij concrete overstromingsdreiging een team bij elkaar komt die binnen 4 uur een evacuatieplan/calamiteitenplan op kunnen stellen, waarna deze uitgevoerd kan worden, voordat de overstroming een feit kan zijn. Er wordt geen calamiteitenplan/evacuatieplan opgesteld omdat de maatregelen erg locatie specifiek zijn afhankelijk waar de overstroming start/plaatsvindt.

13

Voortang acties RECREATIE (R)

R1

Uitvoeringsprogramma recreatiezandsuppleties

Status: Loopt

Samen met Rijkswaterstaat werken we aan een uitvoeringsprogramma voor recreatieve zandsuppleties. Er is opdracht gegeven voor twee pilots in Zeeland (Domburg en Cadzand). Aan de hand van deze pilots en ervaringen wordt een programma opgesteld voor het recreatief suppleren van de stranden van de Zeeuwse kustgemeenten en andere maatregelen om het strand geschikt te houden voor recreatie.. R2

Informatie weerextremen toeristen/ondernemers

Status: Loopt

In 2024 gaan we Zeeuws breed bekijken hoe we informatie over weerextremen het beste (digitaal) kunnen overbrengen richting toeristen/ondernemers. Er is een app "strand veilig". Eigendom van reddingsbrigade Nederland. Deze app heeft de mogelijkheid om informatie bij en over weersextremen door te geven aan onze toeristen.

R3/R6/R7

Strategie bewustwording/actie recreatieondernemer

Status: Loopt

We stellen een bewustwordingen strategie op voor de recreatiesector Door kenniscentrum Kusttoerisme is onderzoek gedaan naar de bekendheid, de maatregelen die al gerealiseerd zijn en de wensen die er leven bij de recreatiesector om klimaatbestendig te worden. Dit is de start voor de bewustwording. Afhankelijk van de uitkomst van de enquete zal een vervolg gegeven worden aan bewustwording maar ook aan uitvoering.

R4

Aanpassing standaard voorschriften evenementen

Status: Niet opgestart

We zorgen ervoor dat weersextremen een plek krijgen in de standaard voorschriften bij evenementen. Op dit moment zijn nog geen standaardvoorschfiten opgenomen, bij aanpassing evenementenbeleid wellicht wel. R5

Klimaatbestendig maken fietspaden/halteplaatsen

Status: Niet opgestart

We gaan de fietspaden/halteplaatsen klimaatbestendig maken Dit moet nog worden meegenomen bij nieuwe ontwikkelingen op basis van stresstesten.

R8

Toetsen recreatieplannen aan klimaatadaptatie

Status: Structureel

We toetsen nieuwe recreatieplannen aan de uitgangspunten van klimaatadaptatie Nieuwe ontwikkelingen worden altijd getoetst, hierin wordt ook klimaatadaptatie meegenomen. Valt onder input bij (ruimtelijke) onderbouwingen.

14

Voortang acties SAMENWERKING (S)

S1

Interne afstemming

Status: Structureel

Zorgen voor een goede interne afstemming binnen de gemeentelijke organisatie op gebied van klimaatadaptatie. Interne afstemming bij nieuwe ontwikkelingen vindt structureel plaats. Er vindt regelmatig overleg plaats zowel binnen als buiten het cluster. S2

Vergroten eilandelijke samenwerking klimaatadaptatie

Status: Loopt

Het Vergroten van de eilandelijke samenwerking op gebied van klimaatadaptatie door de samenwerking aan te gaan met organisaties buiten de gemeentelijke organisatie en de samenwerking tussen de verschillende organisaties te vergroten. Er wordt samengewerkt met het Watersnoodmuseum in het kader van bewustwording, o.a. door middel van de klimaatwand. Overleg met RECRON en Zeeuwland, Agrarisch Schouwen-Duiveland, netwerk Livinglab en platform biodiversiteit loopt. Het project Waterkerende Landschappen vindt plaats in de zone langs de zuidkust van Zierikzee tot Bruinisse en heeft relatie met het Watersnoodmuseum. Structureel overleg met natuurbeheerders moet nog opgestart worden.

S3

Interne borging in processen

Status: loopt

Borgen van klimaatadaptatie in onze interne processen. Er is een begin gemaakt met het opstellen van eisen en wensen die meegenomen moeten worden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Met het vaststellen van deze regels kunnen we aanvragers aan de voorkant van de vergunningprocedure meegeven waar ze rekening mee hebben te houden. Door deze regels mee te nemen met de toetsing worden de regels omtrent klimaatadaptatie geborgd in de organisatie. Dit wordt in 2025 weer verder opgepakt.

S4

Opstellen en evalueren klimaatagenda

Status: Structureel

Evaluatie van de agenda klimaatadaptatie. De agenda is een dynamisch document, monitoren en evaluatie vindt jaarlijks plaats. Een overzicht van de stand van zaken wordt o.a. in dit document weergegeven.

S5

Verkennen subsidiekansen

Status: Structureel

We verkennen jaarlijkse de subsidiekansen op gebied van klimaatadaptie. Er zou meer gebruik gemaakt kunnen worden van subsidies als daar meer capaciteit voor is. Daarnaast blijven subsidies ondersteunend aan wat we willen bereiken en hoe we dat doen. Het plan, planning en subsidie moeten met elkaar matchen. S6

Platform biodiversiteit opzetten en beheren

Status: Afgerond

We richten een platform natuur en biodiversiteit op. Platform biodiversiteit is opgezet en komt drie keer per jaar bijeen. Het platform Biodiversiteit wordt betrokken bij het opstellen van de biodiversiteitsvisie en uitvoeringsagenda.

S7

Uitvoering KaSZ

Status: Structureel

We voeren gezamenlijke de klimaatadaptatie Strategie Zeeland (KaSZ) uit. 15

Op dit moment wordt in Zeeland gewerkt aan een klimaatonderlegger waarop uiteindelijk te zien is of een locatie geschikt is voor een bepaalde functie, of zijn daar dan bijkomende eisen aan gesteld? Daarnaast wordt Zeeuws breed gewerkt aan het op dezelfde wijze vastleggen van gegevens en data, deze centraal opslaan zodat een ieder hier gebruik van kan maken en de data op de zelfde wijze genoteerd staan,zodat vergelijken en samenwerken makkelijker wordt.

16

Voortang acties VITALE EN KWETSBARE INFRASTRUCTUUR (V) V1

Klimaatadaptief uitvoeren 150 kV-station

Status: Afgerond

De realisatie van het 150kV station wordt klimaatadaptief uitgevoerd zodat deze vitale infrastructuur intact blijft bij calamiteiten. Bij het ontwikkelen van de plannen van het 150 kV is rekening gehouden met de klimaateffecten. Toch is niet alles klimaatbestendig. Gezien de beperkende factor van de maximale afstand tussen het station in Zierikzee en in Halsteren, is gezocht naar de nextbeste oplossing. In principe voldoet het niet geheel aan de waterveiligheidsnorm. Een betere uitvoerbare oplossing is er niet. V2

Uitvoeren stresstesten elektriciteit en telecom

Status: Loopt

De netbeheerders voeren in de stresstesten uit op het elektriciteit en telecomnetwerk binnen Schouwen-Duiveland. De energieleveranciers (elektriciteit en gas) zijn landelijk verenigd in Netbeheer Nederland, deze zijn in 2024 begonnen de relevante klimaateffecten voor hen in beeld te brengen. Dit is een opstap naar een stresstest. Vervolgens zullen de individuele aanbieders daar verder mee aan de slag gaan.

V3

Uitvoeren stresstesten waterleiding

Status: Loopt

Evides voert een stresstest uit op haar vitale en kwetsbare infrastructuur. Dit wordt opgepakt door Evides. Daar is een goed beeld van de impact van klimaatverandering en hoe de infrastructuur klimaatbestendig kan worden gemaakt. Dit gebeurd ook samen met andere waterbedrijven omdat (water) bronnen steeds meer onder druk komen te staan. Ze kijken onder meer naar alternatieve bronnen en het koppelen van netwerken.

V4

Actieplan/calamiteitenplan vitale en kwetsbare Status: Loopt infrastructuur Actieplan vitale infrastructuur opstellen op basis van de uitkomsten van V5 We trekken zoveel mogelijk met de VRZ op in het aansporen van de aanbieders van vitale en kwetsbare infrastructuur klimaatbestendig te maken.

V5

Regionale stresstest wateroverlast

Status: Loopt

Stresstest overige vitale en kwetsbare infrastructuur vinden plaats in 2024. In deze bovenregionale stresstest gaat het primair om het de impact van een extreme neerslaggebeurtenis. Maar het Rijk benut dit dus om meer structuur aan te brengen in het proces van klimaatstresstesten, risicodialogen en maatregelenplannen. Ook wordt het proces zo ingestoken dat het goed aansluit op de tweede ronde lokale (DPRA-) stresstesten. De planning is dat in eerste helft 2025, waterbeelden worden opgesteld per provincie, waarin het effect van de neerslaggebeurtenis in beeld wordt gebracht. Tweede helft 2025 starten dan de risicodialogen met alle stakeholders. Om te beginnen met de aanbieders van vitale en kwetsbare infra, en vervolgens met de andere stakeholders waaronder gemeenten. In 2026 moeten er maatregelenprogramma’s zijn opgesteld om de gevolgen van deze extreme neerslag te beperken. Hierin zal ook het concept van meerlaagse veiligheid worden betrokken.De wens is om dit proces ook te volgen voor de andere klimaatthema’s.

17

Budget Voor het uitvoeren van de klimaatagenda was in 2024 een budget van €45.000,- toegekend. Naast dit budget zijn er middelen beschikbaar voor het uitvoeren van diverse projecten zoals de Regentonnenactie (€20.000,-), vergoenen van schoolpleinen (€169.000,-), Living Lab en reeds lopende herstructureringen projecten. Het (extra) budget voor de uitvoering van de agenda van €45.000,- is opgegaan. De thema’s Algemeen (o,a. Tegelwipactie) , Samenwerking (o.a. met het Watersnoodmuseum) en Overstroming (o.a. recreatieve zandsuppletie) waren hierbij de grootte kostenposten. De grafiek hieronder geeft indicatief de kosten per thema weer. Hierbij dient rekening gehouden te worden dat dit enkel de kosten zijn die geboekt zijn op de post klimaatagenda.

Indicatie kostenverdeling per thema, klimaatadapatieagenda 2024 €6.867,50 ; 18%

€14.860,00 ; 39%

€6.120,00 ; 16%

€2.000,00 ; 5% 2800,00; 8%

€5.106,00 ; 14%

Algemeen

Landbouw

Natuur

Communicatie

Overstroming

Samenwerking

Budget 2025 Voor 2025 is er geen structureel budget voor de uitvoering van de klimaatagenda opgenomen in de kadernota waardoor in 2025 minimale middelen beschikbaar zijn voor de uitvoering. Dit zal mogelijk vertraging opleveren voor een aantal projecten. Wel is er budget vanaf 2025 beschikbaar voor de uitvoering van Biodiversiteit. Daarnaast is er budget beschikbaar via de TIK subsidie en lopen projecten zoals het vergroenen van schoolpleinen en het Linving Lab door.

18