2025.104 Raadsbrief Afhandeling motie tekort sociaal domein (1361288)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Afhandeling motie tekort sociaal domein 1361288 18 maart 2025 Werken, Wonen en Leven (WWL) A.A. ten Cate C.H. Poortvliet Afdelingshoofd WWL

Inleiding De gemeente heeft de afgelopen periode gewerkt aan het afhandelen van moties en amendementen. De motie ‘tekort sociaal domein’ is daarbij ook opgepakt. Deze motie heeft te lang op afhandeling gewacht. Daar bieden wij onze excuses voor aan. Door betere sturing op en communicatie over voortgang op het proces van afhandeling van moties en amendementen zorgen wij er voor dat dit niet nogmaals gebeurt. Ook geven wij u een overzicht van de acties die ons college en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben ondernomen op de onderwerpen in de motie. Kernboodschap Door middel van deze raadsbrief handelen we de motie "Tekort sociaal domein" af. Consequenties Gemeenten hebben beperkte invloed op de verdeling van het gemeentefonds door het Rijk. Daarom hebben we ingezet op zaken waar we wél controle over hebben. We hebben echter verzuimd de motie per brief naar het Rijk te sturen, ook daar bieden we onze excuses voor aan. Onze belangrijkste inzet was het beheersen van kosten binnen de Participatiewet, jeugdhulp en Wmo. We hebben hiervoor actieplannen opgesteld en uitgevoerd. Dit heeft de stijgende kosten enigszins gestabiliseerd, exclusief de reguliere indexeringen. Daarnaast hebben we meegedaan aan het AEF-onderzoek naar een nieuwe verdeling van het gemeentefonds (2019-2020). We hebben: • Deelgenomen aan de landelijke werkgroep, zowel bestuurlijk als ambtelijk.

• Onderzoek laten doen naar de specifieke situatie in Zeeland, zoals hogere jeugdhulpkosten door langere reisafstanden. De herverdeling van het gemeentefonds heeft uiteindelijk positief uitgepakt voor onze gemeente. Dit heeft geholpen om een deel van de stijgende kosten voor jeugdhulp en Wmo op te vangen. We hebben de VNG-lobby voor voldoende gemeentelijke financiering ondersteund. Na het AEF-onderzoek heeft het toenmalige kabinet besloten financiële gevolgen door te schuiven naar het volgende kabinet. De VNG vond dat het Rijk zich niet aan de afspraken hield en stapte in 2021 naar een arbitragecommissie. De commissie oordeelde dat het Rijk gemeenten voldoende moet financieren en dat er een ontwikkelagenda moet komen om de oorspronkelijke doelen van de decentralisatie te realiseren. In de afgelopen jaren is het volgende bereikt: • De ‘trap op, trap af’-systematiek van het gemeentefonds is afgeschaft, zoals in de motie gevraagd. • Extra bekostiging voor jeugdhulp is toegekend na arbitrage, en de Hervormingsagenda Jeugd is opgesteld. • De bezuiniging van 500 miljoen euro op jeugdhulp, opgenomen door kabinet-Rutte IV, is geschrapt door het huidige kabinet.

Pagina 1 van 2

• • •

In 2022 is op verzoek van de VNG gestart met een onderzoek naar de financiële houdbaarheid van de Wmo. In 2024 zijn deelresultaten opgeleverd, en in maart 2025 volgt het CPB-dataonderzoek. Vanaf 1 januari 2027 wordt het Wmo-abonnementstarief inkomensafhankelijk. De VNG blijft zich inzetten om negatieve financiële gevolgen voor gemeenten te beperken. De VNG heeft zich ingezet voor een toereikende financiering van de Omgevingswet. Dit heeft geleid tot extra bekostiging voor invoering en transitie in 2024 en 2025. Volgens afspraak tussen VNG en Rijk blijft evaluatie en monitoring plaatsvinden over de daadwerkelijke kosten en baten.

Wij vinden dat de VNG de afgelopen jaren een sterke en strategische koers heeft gevolgd. Dit gebeurde door: 1. Druk te zetten op voldoende bekostiging van nieuwe taken. 2. Gebruik te maken van onderzoeken en arbitrage als financiering onvoldoende was. 3. Afspraken met het Rijk kritisch te bewaken en bij onvoldoende resultaat het mogelijk opzeggen van afgesloten akkoorden. Ons college heeft deze aanpak ondersteund in de Algemene Ledenvergaderingen (ALV’s) van de VNG. We zijn voorzichtig geweest met te activistische resoluties, omdat we verwachten dat deze de onderhandelingen met het Rijk niet versterken. De stijgende kosten en onze zorgplicht blijven aandachtspunten. In de ALV van 2024 hebben we de resolutie ‘VNG-inzet richting nieuwe kabinet’ gesteund. Hierin staat dat: • Het Rijk gemeenten voldoende middelen moet geven om hun taken goed uit te voeren. • Gemeenten erop vertrouwen dat de kosten voor jeugdzorg worden vergoed en dat dit wordt verwerkt in de begroting van 2026. • De Jeugdwet mogelijk wordt aangepast, met advies van de deskundigencommissie (Commissie Van Ark). Daarnaast hebben wij met andere gemeenten ingestemd met de mogelijkheid om, bij onvoldoende financiering, een juridische procedure tegen het Rijk te starten.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland,

Pagina 2 van 2