2025.023 - SWVO - Verslag sessie raden Oosterschelderegio (1341692)

Verslag consultatiesessie afbakening jeugdhulp Datum: 13 januari 2025 Tijd: 19.30 – 21.00 uur Locatie: raadzaal, stadskantoor Goes, M.A. de Ruijterlaan 2, 4461 GE Goes Uitgenodigd: de gemeenteraden van Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland en Tholen. Gespreksleider: Arieke van Liere. Inleiding door: wethouder Van Leeuwen (gemeente Tholen, bestuurlijk trekker project ‘Afbakening jeugdhulp’).

Op woensdag 19 februari is er ’s avonds een digitale raadsinformatiebijeenkomst voor alle dertien Zeeuwse gemeenteraden. Hierin geven we een terugkoppeling en samenvatting van de drie consultatiesessies die we deze week houden. Ook informeren we de raden over het vervolgproces. Voor deze bijeenkomst nodigen we ook de Wmo-adviesraden/adviesraden sociaal domein uit. Start, doel en resultaat project ‘Afbakening jeugdhulp’ Het doel van deze sessies is om raadsleden vanaf het begin te betrekken bij het aanpassen van de lokale verordening voor jeugdhulp. We willen bij voorkeur gezamenlijk optrekken met alle Zeeuwse gemeenten. Op 14 januari hebben we een sessie met de raden van Walcheren en op 15 januari met de raden van Zeeuws-Vlaanderen. Na het portefeuillehoudersoverleg Jeugd van 19 september 2024 hebben alle Zeeuwse colleges de bestuursopdracht ‘Afbakening jeugdhulp’ vastgesteld. In de landelijke Hervormingsagenda Jeugd staat de opgave voor de landelijke afbakening van de reikwijdte van de jeugdhulpplicht. Vooruitlopend daarop bakenen de Zeeuwse gemeenten de reikwijdte van de jeugdhulpplicht af in de lokale verordening, beleidsregels en/of nadere regels. Dit om jeugdhulp beschikbaar te houden voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen, of jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties.

We moeten actie ondernemen om het jeugdhulpstelsel inhoudelijk én financieel houdbaar te houden. Hoewel we bij voorkeur gezamenlijk optrekken, behouden raden hun lokale autonomie. Elke raad stelt uiteindelijk de eigen verordening lokaal vast. Landelijke wetgeving Het is nog niet bekend wanneer de aangepaste Jeugdwet in werking treedt, maar zeker niet vóór de zomer van 2026. In de aankomende Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, die naar verwachting op 1 juli 2025 in werking treedt, staat een aantal vormen van jeugdhulp waarvoor samenwerking tussen gemeenten vereist is. We gaan ervan uit dat deze vormen van jeugdhulp binnen de jeugdhulpplicht blijven vallen.

We denken dat het hekje tussen voorzieningen zonder en met beschikking verder naar rechts kan schuiven. We kunnen meer problemen oplossen met een voorziening zonder beschikking dan we nu doen. Hoe kijkt u hier tegenaan? NB: We kopen individuele voorzieningen (jeugdhulp binnen de Jeugdwet waarvoor het college een beschikking afgeeft) Zeeuws-breed in. Dat blijft zo. Een gemeente kan daarnaast algemene voorzieningen (jeugdhulp binnen de Jeugdwet die vrij toegankelijk is) leveren. Welke voorzieningen dat zijn, is in eerste instantie een lokale keuze. Jongerenwerk is een belangrijke algemene voorziening. Het is laagdrempelig toegankelijk voor jeugdigen. Jongerenwerkers trekken veel met hen op. Jeugdigen verdwijnen zo niet in de anonimiteit. Ook ondersteuning op locatie in het onderwijs is een belangrijke algemene voorziening. Scholen kunnen een signaal afgeven over een jeugdige. We moeten investeren in jeugdhulp op school. Zo kunnen we misschien specialistische jeugdhulp voorkomen. Het is de vraag of we moeten besparen op jeugdhulp. Er is meer capaciteit nodig. We moeten inzetten op een veilige thuissituatie, al is dat niet altijd de oorzaak van de hulpvraag. Het is de vraag of raden deskundig genoeg zijn om te beslissen welke voorzieningen als individuele voorziening geleverd moeten blijven worden, welke als algemene voorziening en welke niet meer (binnen de Jeugdwet).

De aanwezige raadsleden zouden liever de maatschappelijke discussie voeren wat we als samenleving kunnen doen om jeugdhulp te voorkomen of beperken. Ze zijn zich ervan bewust dat dit een discussie is die pas op langere termijn effect heeft Er wordt aandacht gevraagd voor het hoge percentage coördinatiekosten. De programmamanager Jeugd geeft aan dat een apart project is gestart over het verminderen van administratieve lasten. Het is belangrijk om één lijn te trekken, zodat de jeugdige en/of ouder(s) niet kunnen ‘shoppen’ binnen het jeugdhulpaanbod. Tegelijk is een en ander afhankelijk van de omgeving (dorp of wijk) van het gezin en de eigen mogelijkheden van de jeugdige en/of ouder(s). Jeugdconsulenten – de medewerkers van de toegang(sorganisatie) van een gemeente – moeten voldoende in staat zijn te beoordelen of een jeugdige en/of ouder(s) jeugdhulp nodig hebben en zo ja, welke jeugdhulp dan. Jeugdhulp moet alleen worden ingezet als dat noodzakelijk is. Er moet samenhang en verbinding zijn tussen de algemene en individuele voorzieningen in een gemeente. Het is belangrijk dat we investeren in preventieve voorzieningen. In de toekomst willen we meer en vaker een beroep doen op de eigen mogelijkheden/het probleemoplossend vermogen van de jeugdige en/of ouder(s).

Wat is uw mening hierover? Ouders zouden goed moeten nadenken over wat verzorging, opvoeding, begeleiding van en toezicht op hun kind(eren) betekent. De ontwikkeling van kinderen verloopt vaak met hobbels en daar hoort vaak lastig gedrag bij. Dat wil niet zeggen dat er meteen een probleem is.

Als we jeugdhulp betaalbaar willen houden, moeten we eerder afschalen naar algemene voorzieningen of voorzieningen buiten de Jeugdwet. Dit vanuit de gedachte van normaliseren. Daarbij is het wel belangrijk dat we jeugdhulp kunnen blijven inzetten waar het noodzakelijk is. Het is aan deskundigen (jeugdconsulenten in overleg met jeugdhulpaanbieders) om die afweging te maken. De afgelopen jaren zijn jeugdigen en/of ouders steeds vaker een beroep gaan doen op jeugdhulp. Die ontwikkeling moeten we omkeren, maar dat is niet gemakkelijk. Jeugdigen en/of ouders zullen eraan moeten wennen dat we meer en vaker een beroep gaan doen op hun eigen mogelijkheden. Een mogelijk knelpunt is dat de meeste ouders tegenwoordig beide moeten werken voor voldoende inkomen. Daardoor is er minder tijd dan vroeger beschikbaar voor de opvoeding. Ook zien we vaak problematiek bij ouders waardoor enkel jeugdhulp inzetten niet effectief zal zijn. Kortom, de inhoudelijke en financiële toekomstbestendigheid van het jeugdhulpstelsel is een ingewikkelde en brede opgave waarop veel factoren invloed hebben. We moeten zoeken naar de kracht van de samenleving. Er wordt verwezen naar de aanpak van de gemeente Utrecht. Welke eerste stappen kunnen we zetten, waarin moeten we investeren? Gedacht wordt aan een intensievere samenwerking tussen ouders, jongerenwerkers en scholen.

Het is belangrijk dat we in de eigen buurt (weer) omkijken naar elkaar en elkaar helpen. En dat we jeugdigen leren dat het perfecte beeld op sociale media niet realistisch is. Jeugdigen die nu enigszins afwijken van de standaard, bijvoorbeeld omdat ze ADHD hebben, krijgen nu al snel een individuele voorziening. We kunnen ons afvragen of dat nodig is en of de jeugdige daarmee is geholpen. Moet de standaard niet breder zijn? Samenvatting • Laat personen en organisaties met de juiste expertise bepalen welke algemene en individuele voorzieningen voor jeugdhulp een gemeente moet leveren en onder welke voorwaarden. • Investeer in preventieve voorzieningen om de inzet van individuele voorzieningen te voorkomen. • Jeugdhulp moet beschikbaar blijven voor jeugdigen en/of ouders die het nodig hebben. • We moeten een maatschappelijke discussie (blijven) voeren over normaliseren en de kracht van de samenleving.