2025.019 Bijlage 1. pva huisvesting statushouders (1308958)

PLAN VAN AANPAK HUISVESTING STATUSHOUDERS GEMEENTE SCHOUWEN-DUIVELAND

in het kader van Interbestuurlijk Toezicht

Inhoud 1. Aanleiding 2. Inleiding 3. Plan van aanpak 4. Tijdpad

3 5 6 10

1

Aanleiding Gemeente Schouwen-Duiveland heeft, net als alle andere Nederlandse gemeenten, een taak met betrekking tot het huisvesten van statushouders. Dit is de taakstelling huisvesting statushouders. Deze taakstelling wordt elk half jaar opgelegd door de Rijksoverheid. De Provincie Zeeland houdt toezicht op het behalen van deze taakstelling door middel van het Interbestuurlijk Toezicht (ITB). Het Interbestuurlijk Toezicht bestaat uit verschillende fases. Deze zijn opgenomen op een interventieladder en zien er als volgt uit: Fase

Wat

Periode

1

Vergelijken realisatie met taakstelling en constateren achterstand.

Na afloop van elk half jaar.

2

Ambtelijk informatie opvragen bij gemeente en COA. Re- Indien achterstand blijkt uit fase actietermijn voor gemeente is 5 werkdagen. 1. Na afloop van het voorgaande Bestuurlijk overleg. half jaar.

3

Provincie stuurt, na bestuurlijk overleg uit fase 2, een Na bestuurlijk overleg. brief aan de gemeente met het verzoek om een plan van Enkele maanden. aanpak (start voorbereidingsprocedure). Er wordt een uiterste inzenddatum van het plan van aanpak afgesproken.

4

Vooraankondiging van een mogelijk juridische interventie door provincie.

Periode van 3 maanden, +/- 9 maanden na plan van aanpak.

Rapportage van gemeente over de genomen maatregelen om het proces om statushouders te huisvesten structureel te verbeteren. 5

Provincie neemt besluit tot in de plaatstreding.

3 maanden na fase 4

In de plaatstreding bij taakverwaarlozing: als een gemeente een medebewindstaak verwaarloost, kan de toezichthouder die taak, op kosten van de gemeente, overnemen. 6

Provincie gaat over tot feitelijke in de plaatstreding.

3 maanden na fase 5

In de plaatstreding bij taakverwaarlozing: als een gemeente een medebewindstaak verwaarloost, kan de toezichthouder die taak, op kosten van de gemeente, overnemen. Gemeente Schouwen-Duiveland heeft de taakstelling huisvesting statushouders in 2024 niet behaald.

3

Het bestuurlijk overleg uit fase 2 vond plaats op 18 november 2024. Tijdens dit gesprek is de achterstand van de gemeente bevestigd. We konden op dat moment geen verschoonbare redenen voor deze achterstand geven. Dit betekent dat de gemeente op bovenstaande interventieladder stijgt van fase 2 naar fase 3. Bij deze fase hoort dat de gemeente een plan van aanpak aanlevert. Hierin staat hoe zij de huisvesting van statushouders structureel gaat verbeteren. Daarbij houdt de gemeente rekening met de achterstand, de huidige taakstelling en de komende taakstellingen in 2025.

4

2

Inleiding Woningtekort In de gemeente Schouwen-Duiveland is een tekort aan woningen voor alle doelgroepen. De gemeente werkt aan oplossingen voor alle doelgroepen. Er lopen diverse woningbouwontwikkelingen, waaronder de realisatie van 150 modulaire woningen in Zierikzee en Scharendijke. In dit plan gaat de gemeente in op interventies specifiek voor de doelgroep statushouders.

In dit plan van aanpak worden de volgende punten behandeld 1. Afspraken met woningcorporatie Zeeuwland. 2. Percentage van de mutatiegraad dat naar de doelgroep statushouders gaat. 3. Aanbesteding voor nieuwe locaties. 4. Aanstellen van een projectleider huisvesting statushouders. 5. Mogelijkheden voor doorstroomwoningen in afwachting van gezinshereniging. 6. Regeling huisvesten grote gezinnen. 7. (Regionale) doorstroomlocaties. 8. Samenwerken met De Thuisgevers. 9. (Tijdelijke) wooneenheden (flexwoningen). 10. De inzet van de ‘Taskforce versnelling tijdelijke huisvesting’. 11. Gebruik maken van leegstaande gebouwen (rijksvastgoed, zorgvastgoed). 12. De Hotel- en Accomodatieregeling (HAR). 13. Gebruik maken van beschikbare expertise, zoals het Expertteam woningbouw van het Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

Tijdpad In dit plan van aanpak is een tijdpad opgenomen. Hierin staat de uitvoeringsduur van genoemde acties en de hoeveelheid statushouders die wij per periode verwachten te huisvesten. Daarbij streven wij ernaar om de wettelijke taakstelling per taakstellingsperiode te realiseren.

5

3

Plan van aanpak In de onderstaande 8 punten behandelen wij wat we hebben gedaan. Ook nemen we hierbij de suggesties mee die door de provincie in hun brief van 10 december 2024 zijn gedaan (brief met nummer 451280). Per punt benoemen wij ook wat het op kan leveren. Daarnaast blijft de gemeente zoeken naar mogelijkheden om de achterstand sneller in te lopen en geen nieuwe achterstand op te bouwen. 1.

Afspraken met woningcorporatie Zeeuwland over percentage van de vrijgekomen woningen dat naar statushouders gaat.

Op 26 november 2024 stelde het college van B en W ‘het bod’ van Zeeuwland vast. Een bod is het totaal aan prestatieafspraken tussen de gemeente en de woningcorporatie voor het komend jaar. In dit bod is het volgende afgesproken met betrekking tot het huisvesten van statushouders: Woningcorporatie Zeeuwland en de gemeente Schouwen-Duiveland maken in 2025 afspraken over een concreet percentage van vrijgekomen woningen die toegewezen worden aan statushouders. In de afgelopen jaren lag het percentage van vrijkomende woningen dat naar statushouders ging tussen de 3 en 5 %. Het landelijk gemiddelde is 7 %. Op 9 januari 2025 heeft een gesprek plaatsgevonden tussen bestuurders van Zeeuwland en de gemeente met als doel om een percentage vast te stellen voor structurele verbetering en tot een oplossing te komen voor het wegwerken van de achterstand. Tijdens dit gesprek zijn we het volgende overeengekomen: 7 % van de vrijkomende woningen wordt toegewezen aan statushouders. In de gemeente SchouwenDuiveland komen vooral eengezinswoningen vrij. Zeeuwland kan met deze afspraak niet zorgen dat de woning altijd passend is voor de gezinssamenstelling van gekoppelde statushouders. Dit zal betekenen, hoewel dit ongewenst is, dat een alleenstaande in een gezinswoning wordt gehuisvest. Dit kan ook betekenen dat met deze mutatiegraad de taakstelling niet wordt behaald.

We gaan met COA in overleg om te zorgen dat de koppelingen beter passen bij de woningen in onze gemeente. Dit levert in 2025 het volgende op: Dit is afhankelijk van het aantal vrijkomende woningen. We gaan ervanuit dat dit 14 woningen voor 4 personen oplevert in 2025. Dit betekent 56 plekken.

6

2.

Aanbesteding ‘nieuwe locaties’, doorstroomlocatie en Hotel- en Accomodatieregeling.

De afgelopen 2 jaar heeft de gemeente gewerkt aan het realiseren van een doorstroomlocatie en inzetten van de Hotel- en Accommodatieregeling (HAR). Dit heeft niet geleid tot de daadwerkelijke realisatie van een locatie voor de tijdelijke huisvesting van statushouders. Dit heeft enerzijds te maken met initiatieven die niet van de grond zijn gekomen en anderzijds met het ontbreken van eigen locaties en grond. Ook staat de woningbouwvereniging niet toe dat er een groep alleenstaande mannen in een woning worden gehuisvest. Om toch aan nieuwe locaties te komen, heeft de gemeente in november 2024 ondernemers opgeroepen (via een Europese aanbesteding) nieuwe locaties aan te bieden om statushouders (tijdelijk) te huisvesten. Dit heeft de gemeente gecombineerd met de uitvraag naar locaties voor de opvang van Oekraïners. Nieuwe locaties die via deze aanbesteding aangeboden worden, kunnen ingezet worden als doorstroomlocatie of als HAR-locatie. Op 16 december 2024 is de inschrijving voor de aanbesteding gesloten. Er is geen enkele inschrijving gekomen voor een locatie voor de huisvesting van statushouders. Tijdens de aanbestedingsprocedure zijn vragen gesteld door partijen die uiteindelijk niet hebben ingeschreven. Wij benaderen hen alsnog om de mogelijkheden te bespreken. Het gaat om 2 woningen voor een (groot) gezin.

Ook wordt de mogelijkheid verkend of op een locatie van een inschrijver voor de opvang voor Oekraïners mogelijk ook een doorstroomlocatie gerealiseerd kan worden. Dit levert in 2025, indien het tot realisatie komt, per onderdeel het volgende aantal plekken op: • Particuliere woning - 7 plekken. • Particuliere woning - 4 plekken. • Doorstroomlocatie bij Oekraïne-opvang – 15 plekken (10 à 20 plekken). Totaal: 21 à 31 plekken 3.

Aanstellen van een projectleider huisvesting statushouders.

We hebben een projectleider huisvesting statushouders aangesteld voor de periode van 6 maanden. Deze projectleider werkt in het eerste half jaar van 2025 alle mogelijkheden uit die de gemeente heeft voor de huisvesting van statushouders. De projectleider gaat verder met het uitwerken van de aanbesteding en de afspraken met de woningbouwvereniging. Dat levert in 2025 het volgende op: Een projectleider die tijd heeft om alle mogelijkheden uit te zoeken en uit te werken. Zo kan er prioriteit gegeven worden aan deze opgave.

7

4.

Reeling huisvesten grote gezinnen vanaf 6 personen.

Deze regeling is bekend bij de woningcorporatie. Er is tot nu toe geen gebruik gemaakt van deze regeling. Dit komt omdat het type woning dat vrijkomt, en wat daaraan aan te passen of te verbouwen is, vaak het struikelblok vormt. De financiële middelen of de inzet van de woningcorporatie zijn niet het probleem. Dit levert in 2025 het volgende op: Wij verwachten niet dat dit in 2025 iets oplevert. 5.

Samenwerking met De Thuisgevers.

De Thuisgevers is een organisatie die zich kosteloos inzet voor de tijdelijke huisvesting van statushouders (vluchtelingen met een verblijfsvergunning) in Nederland. In samenwerking met maatschappelijke organisaties en bedrijven spoort De Thuisgevers leegstaande panden op en maakt deze geschikt voor tijdelijke bewoning. Daarnaast bieden ze aanvullende sociale begeleiding door vrijwillige buddy’s om de integratie van statushouders te bevorderen. Het initiatief wordt financieel ondersteund door het ministerie van Justitie en Veiligheid en gefaciliteerd door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). De Thuisgevers werkt nauw samen met kerken en andere maatschappelijke organisaties om huisvestingsplekken te realiseren en zo bij te dragen aan het oplossen van de opvangcrisis voor statushouders in Nederland. De Thuisgevers is benaderd en heeft 2 keer geprobeerd om een woning te vinden in onze gemeente. Zij zijn alle kerken langsgegaan, dat leverde op dat moment niets op. Vervolgens zijn zij in 2024 nogmaals alle kerken langsgegaan en dat leverde een woning op bij een kerk/pastorie in Zierikzee. De kerk heeft uiteindelijk besloten de woning regulier te verkopen. Dit levert in 2025 het volgende op: Wij verwachten niet dat dit in 2025 iets oplevert. 6.

Toevoegen van (tijdelijke) wooneenheden (flexwonen).

Gemeente Schouwen-Duiveland is bezig met het realiseren van 150 modulaire woningen. Dit doen we op 2 plekken op het eiland, namelijk in Zierikzee en Scharendijke. Er is geen ruimte (fysiek), rekening houdend met stikstof problematiek, om nog een project toe te voegen. In het modulair woonconcept komen 75 woningen vrij voor lokale doelgroepen, waaronder ook statushouders. De andere 75 woning zijn bestemd voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen.tMet de woningbouwvereniging is afgesproken dat statushouders niet in het modulair woonconcept worden gehuisvest. De afspraak is dat bewoners van huizen uit de huidige woningvoorraad doorschuiven naar het modulair woonconcept. In de vrijgekomen woningen kunnen statushouders gehuisvest worden. Zo ontstaat direct een spreiding over de kernen en straten. Wat levert dit op in 2025: In 2025 levert dit nog niets op. In 2026 levert dit het volgende op: De toewijzing van 7 % van de mutatiegraad betekent dat door deze schuifoperatie 5 woningen voor statushouders vrijkomen in het voorjaar van 2026. Dit betekent 20 plekken.

8

7.

‘Taskforce versnelling tijdelijke huisvesting’ en gebruik maken leegstaande gebouwen

Deze taskforce is een initiatief dat gericht is op het versnellen van de realisatie van woningen om de druk op de woningmarkt te verlichten. Deze taskforce brengt de gemeente, woningcorporaties, projectontwikkelaars, en andere betrokken partijen samen om knelpunten in het bouwproces aan te pakken en innovatieve oplossingen te ontwikkelen. De belangrijkste doelen van de taskforce zijn: 1. Bevorderen van samenwerking: Betere afstemming tussen de gemeente, provincie en private partijen. 2. Versnellen van procedures: Het aanpakken van vertragingen in vergunningverlening en regelgeving. 3. Stimuleren van flexibele en duurzame oplossingen: Zoals tijdelijke woningen, modulair bouwen en het herbestemmen van leegstaand vastgoed. 4. Ondersteuning op maat: de gemeente en regio’s helpen met expertise en middelen om projecten sneller te realiseren. De taskforce speelt een cruciale rol in het realiseren van de doelstellingen van woningbouwprogramma’s en het aanpakken van de acute woningnood. De instrumenten uit deze taskforce zijn bekend bij de gemeente Schouwen-Duiveland. Tot nu toe beschikken wij niet over grond of gebouwen om dit op toe te passen. 8.

Gebruik maken van beschikbare expertise, zoals het Expertteam woningbouw van het RVO

Het Expertteam woningbouw biedt onafhankelijk advies en praktische ondersteuning bij diverse vraagstukken, zoals: • Versnellen van gebiedsontwikkeling: Ondersteuning bij het stroomlijnen van samenwerkingen en het oplossen van juridische en financiële knelpunten. • Transformatie van vastgoed: Advies over het omzetten van bestaand vastgoed en terreinen naar woonbestemmingen, wat leegstand vermindert en bijdraagt aan de woningvoorraad. • Flexwonen: Begeleiding bij het realiseren van flexibele woonoplossingen voor urgente huisvestingsbehoeften. • Innovatief en toekomstbestendig bouwen: Ondersteuning bij het toepassen van innovatieve bouwmethoden voor duurzame en snelle woningbouw. De gemeente Schouwen-Duiveland heeft nog geen gebruik gemaakt van het expertteam woningbouw van het RVO. De gemeente start met een intakegesprek om te bepalen of het expertteam iets kan betekenen.

9

4

Tijdpad Periode 1 januari 2025 tot en met 30 juni 2025 Wat

Aantal

Taak

100 plekken

Waarvan achterstand

66 plekken

Waarvan taakstelling 1e helft 2025

34 plekken

Wat

Aantal

Verwachte realisatie

49 plekken

Prestatie afspraak Zeeuwland

7 % van 100 woningen is 7 woningen * 4 personen = 28 plekken

Particuliere woning

7 plekken

Particuliere woning

4 plekken

Doorstroomlocatie op locatie

10 à 20 plekken

Periode 1 juli 2025 tot en met 31 december 2025 Wat

Aantal

Taak

86 plekken

Waarvan achterstand

51 plekken

Waarvan taakstelling 2e helft 2025

35 plekken

Wat

Aantal

Verwachte realisatie

28 plekken

Prestatie afspraak Zeeuwland

7 % van 100 woningen is 7 woningen * 4 personen = 28 plekken

Periode 1 januari 2026 tot en met 30 juni 2026 Wat

Aantal

Taak

?

Waarvan achterstand

58 plekken

Waarvan taakstelling 1e helft 2025

?

10

Wat

Aantal

Verwachte realisatie

48 plekken

Prestatie afspraak Zeeuwland Waaronder realisatie modulair wonen

7 % van 100 woningen is 7 woningen * 4 personen = 28 plekken

Verhoging mutaties door modulair woonconcept 7 % van 75 woningen is 5 woningen * 4 plekken = 20 plekken

11

Laan van St. Hilaire 2 4301 SH Zierikzee Postadres: Postbus 5555 4300 JA Zierikzee T (0111) 452 000 E gemeente@schouwen-duiveland.nl W www.schouwen-duiveland.nl