2024 63 Bijlage 1 Notitie Advies Diversiteit

NOTITIE SCHOUWEN-DUIVELAND Aan: Van: Onderwerp: Datum:

Petra Roskes, gemeente Schouwen-Duiveland Janina Hontscharenko, Stade Advies Notitie Advies Diversiteit 20 februari 2023

Aanleiding Op Schouwen-Duiveland is niet iedereen gelijk, maar wel gelijkwaardig. Deze onderlinge verscheidenheid maakt Schouwen-Duiveland een fijne plek om te wonen, te werken en te verblijven. Respect voor diversiteit is nog niet voor iedereen vanzelfsprekend. In gemeente Schouwen-Duiveland is het onderwerp diversiteit in 2020 naar voren gekomen tijdens thema-avonden in het kader van de Lokale Inclusie Agenda. Extra aandacht voor dit thema bleek wenselijk en er is zodoende in 2021 nieuw diversiteitsbeleid opgesteld. Bij de vaststelling zijn er een motie en amendement ingediend in de raad. De gemeente heeft Stade Advies gevraagd om handen en voeten te geven aan het diversiteitsbeleid, door samen met inwoners het onderwerp meer aandacht te geven en zicht te krijgen op welke stappen daartoe gezet kunnen worden. Doelstelling In Schouwen-Duiveland wil men meer respect voor diversiteit. De gemeente werkt aan drie speerpunten die in het beleid zijn opgenomen: ontmoeting, het vergroten van bewustwording omtrent diversiteit en het zichtbaar maken van het onderwerp. Het is van belang dat inwoners met verschillende opvattingen zich vertegenwoordigd voelen in de uitvoering van het diversiteitsbeleid en dat er, het liefst in co-creatie, activiteiten ontstaan, waaronder een jaarlijks evenement.

De gekozen aanpak De onderzoeksaanpak van Stade Advies kenmerkt zich door meteen te starten met werken aan de gewenste innovaties en dat altijd te doen samen met de mensen die het betreft. De opdracht is in vier stappen uitgevoerd volgens de methodiek van ‘activerend veldonderzoek’. Systematisch houden we een zoektocht naar informatie terwijl we tegelijkertijd mensen en partijen aan ons verbinden richting steeds bredere activering. Deze manier van werken kent een individuele benadering, levert verheldering op over hoe het onderwerp leeft op het eiland en zorgt voor toenemende betrokkenheid. De vier stappen worden in samenhang uitgevoerd. De eerste stap bestaat uit deskresearch in combinatie met een inventariserende enquête naar en gesprekken met organisaties en initiatieven die al een (impliciete) rol hebben in het vergroten van diversiteit. We inventariseren en spreken over hoe het onderwerp diversiteit leeft, wat er speelt en welke uitdagingen er ervaren worden.

Met de opgehaalde informatie uit de eerste stap volgt de tweede stap, die bestaat uit straatinterviews. In verschillende dorpskernen interviewen we inwoners op straat. De gesprekken hebben een open karakter en leveren informatie op over hoe gedacht wordt over verschillen tussen mensen, hoe de omgang met elkaar ervaren wordt, welke behoefte er eventueel zou zijn om meer aandacht te geven aan diversiteit en op welke manier inwoners betrokken zouden willen worden door de gemeente. De derde stap komt voort uit de opgehaalde informatie en contacten uit de eerste twee stappen. In alle activerende gesprekken vragen we mensen om betrokken te raken. Het doel om mensen te verbinden aan de uitvoering van het beleid staat centraal. Er ontstaat een steeds completer beeld van wat er leeft en op welke manier inwoners zich willen en kunnen verbinden. We werken naar een klankbordgroep toe door mensen daarvoor uit te nodigen. Een klankbordgroep is een goed instrument om met de gemeente samen na te denken en uitvoering te geven aan activiteiten die bijdragen aan het vergroten van diversiteit. Ook vragen we mensen om bij te dragen om bij te dragen aan een ‘verbindingsdag’ die gezamenlijk georganiseerd wordt. De laatste stap is de bijeenkomst in Zierikzee voor alle inwoners van Schouwen-Duiveland.

Deze verbindingsdag heeft ook een activerend karakter en is een manier om steeds meer mensen en organisaties te betrekken bij het onderwerp diversiteit. We zien voor ons dat we met deze aanpak ontmoetingen bewerkstelligen en mensen uitnodigen bewuster bezig te zijn met het onderwerp. Opbrengst enquête en gesprekken We verstuurden de enquête naar mensen van organisaties en initiatieven om een eerste grove schets te kunnen maken van hoe er gedacht wordt over het onderwerp diversiteit. De enquête diende ook om te verkennen bij wie energie zit om bij te dragen aan de beleidsdoelstellingen. De belangrijkste conclusie is dat het onderwerp wel leeft, maar dat het lastig is er invulling aan te geven. Dat komt ook terug in de gesprekken die we voerden. Het heeft te maken met de abstractie van het thema, dat er zoveel verschillende aspecten aan zijn en dat het niet makkelijk is er over te spreken. Enerzijds wordt aandacht geven aan verschillen gezien als iets goeds, maar anderzijds vergroot dat ook de afstand tussen mensen. Er wordt in algemene zin aangegeven dat er meer aandacht mag zijn voor mensen met een beperking en voor wederzijds begrip en verdraagzaamheid. Er melden zich enkele geïnteresseerden voor de klankbordgroep. Organisaties zijn niet expliciet bezig met activiteiten in het kader van vergroten van diversiteit. Wel met activiteiten die ontmoetingen centraal stellen.

Ook zijn er organisaties bezig met het meer toegankelijk maken van de organisatie voor iedereen. De opbrengt van deze eerste stap zorgt voor een goed vertrekpunt om mensen op straat te bevragen naar concrete onderwerpen en heeft organisaties aan ons en het onderwerp verbonden. We besluiten nog gesprekken met personen in het onderwijs en culturele instellingen aan onze interviewlijst toe te voegen. Opbrengst straatinterviews Op verschillende momenten in verschillende kernen zijn diverse mensen gesproken. De bereidheid om vragen te beantwoorden valt ons meteen op. Als we vertellen dat we vanuit een opdracht van de gemeente werken en benieuwd zijn naar ieders eigen beleving, werkt men graag mee. Er worden geen vragen gesteld aan de interviewers. Wat opvalt is dat het onderwerp diversiteit niet meteen tot de verbeelding spreekt. Als het gesprek door ons op gang wordt gebracht vinden mensen het makkelijker wat te vertellen. Al snel komt naar voren dat er binnen de gemeenschap meestal wel saamhorigheid ervaren wordt. Het geloof schept

verbinding en speelt bij veel geïnterviewden een grote rol. Het valt ons wel op dat er geantwoord wordt vanuit de gedachte hoe het zou moeten zijn. ‘Iedereen hoort erbij en we kennen elkaar’, komt veel naar voren. Als we doorvragen weten de meeste mensen toch wel een situatie te bedenken waarin verschillen lastig zijn en dan vooral voor de ander. Men is opvallend open en overtuigd van eigen denkbeelden en opvattingen. We spreken een paar mensen die wel meteen een beeld hebben bij het onderwerp diversiteit en geven aan op het eiland te merken dat er veel verschillende denkbeelden leven. Men vraagt zich af of dat voor mogelijke spanningen en/of voor uitsluiting kan zorgen. Er wordt veel gezegd over verschillen tussen de kernen. Men geeft aan dat tussen kernen niet veel verbinding wordt ervaren en dat daar ook niet veel interesse voor is. Er is één persoon die misschien wel mee wil denken met de gemeente over het onderwerp diversiteit. Zij heeft een sociale functie in het dorp door haar beroep. Onze zoektocht tijdens de interviews naar mensen die mee willen helpen met het organiseren van een verbindingsdag levert niet veel op. We hebben niemand gesproken die geïnteresseerd is in het helpen organiseren van een verbindingsdag. Men zou wel willen komen als er iets leuks te doen valt, er worden wel ideeën geopperd zoals samen eten, elkaar ontmoeten en misschien een markt.

Wij vermoeden dat men niet meteen een beeld bij een bijeenkomst heeft en het spannend vindt om eraan mee te werken. De boeiende gesprekken leveren het beeld op van gemeenschappen die het prettig vinden de overeenkomsten te benadrukken en verschillen niet te adresseren. De focus op gelijkenis en verwantschap biedt zekerheid en vertrouwen. Betrokken inwoners in klankbordgroep Er zijn goede gesprekken gevoerd en veel contacten gelegd waaruit betrokkenheid op het onderwerp diversiteit spreekt. Niet alleen met mensen die de gemeente al kende, ook nieuwe contacten zijn gelegd. Er meldden zich best wat geïnteresseerden voor een klankbordgroep. Na een eerste informatieve bijeenkomst en verkennende gesprekken blijven er vijf mensen over die willen participeren. De eerste samenkomst met dit vijftal laat zien dat er veel verdiepende ideeën zijn over wat belangrijke onderwerpen zijn. Er wordt een voorstel voor een thematische agenda gedaan. Verbindingsdag In november is er een feestelijke bijeenkomst op het gemeentehuis in Zierikzee gehouden. Op deze manier geeft de gemeente het goede voorbeeld, ze staat open voor contact en vindt het een belangrijk onderwerp om aan bij te dragen. Er zijn verschillende organisaties en inwoners aanwezig die het onderwerp een warm hart toedragen.

De bezoekers kunnen hen ontmoeten en onder het genot van een hapje en drankje in gesprek gaan over wat voor hen het belang is van diversiteit en hoe zij bijdragen aan meer respect, ontmoeting en bijvoorbeeld bewustwording. Er wordt positief op de bijeenkomst gereageerd. Mensen worden gevraagd naar suggesties hoe in de toekomst gewerkt kan worden en er is veel respons. Er worden suggesties gedaan voor verbreding van de dag en er wordt aangegeven welke mensen er ook allemaal bij zouden kunnen zijn. Het laat zien dat er energie is om richting de toekomst met elkaar verder te gaan om zo diversiteit blijvend ruimte en aandacht te geven.

Advies Het doel om meer verbinding tussen verschillende mensen en kernen op het eiland te bereiken lijkt een kwestie van mentaliteitsverandering en lange adem. We stellen ons voor dat er gedurende langere tijd en met opbouwende kleinere stappen gewerkt kan worden aan meer verbinding. De contacten die zijn gelegd kunnen worden gebruikt om nog meer verbinding en ontmoeting te creëren. Inwoners betrekken bij het onderwerp lukt beter in persoonlijk contact. Er is wel animo om bij te dragen, men weet alleen niet goed hoe. Het samen organiseren van een feestelijk evenement als middel om te verbinden bleek een grote stap. Eenmaal door de gemeente georganiseerd lijkt het toch aan te slaan en zorgt het voor verdere ideeën voor de toekomst.