2024.345 bijlage 2 - Cultuurvisie - publieksversie (concept) (1246719)

Publieksversie Cultuurvisie voor gemeente Schouwen- Duiveland Voor u ligt de publieksversie van de cultuurvisie voor gemeente Schouwen-Duiveland waarmee de belangrijkste onderdelen van onze ambities worden samengevat op hoofdlijnen.

1. Gedragen visie en participatie Schouwen-Duiveland heeft heldere ambities op het gebied van kunst en cultuur die ontleend zijn aan de creativiteit, talent en betrokkenheid van onze inwoners. Deze ambities zijn vastgelegd in het Raadsakkoord 2022-2026, het coalitieakkoord ‘Samen koers houden’ (2022-2026) en de strategische visie ‘Tij van de Toekomst’ (2011). De gemeente erkent daarmee de waarde van kunst en cultuur voor het eiland en wil culturele organisaties ondersteunen evenals vernieuwende ideeën van inwoners en de cultuursector financieren. Om een gedragen cultuurbeleid voor de toekomst te ontwikkelen heeft de gemeente afgelopen jaar 2024 diverse participatieactiviteiten georganiseerd, waaronder drie participatieavonden in de kernen Burgh-Haamstede, Zonnemaire en Zierikzee, gesprekken met jongeren en culturele initiatiefnemers en een afsluitende cultuurconferentie met belangrijke culturele actoren. Daarnaast hebben er overleggen plaatsgevonden met verschillende gemeentelijke afdelingen zoals Sociaal Domein, Jeugd en Onderwijs, Toerisme en Recreatie, en Erfgoed. De opbrengsten van deze participatieactiviteiten, gecombineerd met deskresearch vormen de basis voor de cultuurvisie ‘Schouwen-Duiveland: visie op een rijk cultureel landschap - verleden, heden en toekomst verbonden’.

Deze visie stelt ambities, prioriteiten en kaders vast om het kunst- en cultuurklimaat op Schouwen-Duiveland verder te ontwikkelen en te versterken.

2. Uitgangspunten De cultuurvisie voor Schouwen-Duiveland hanteert vier kernuitgangspunten die worden vertaald naar elf concrete ambities. Dit heeft als doel om de cultuursector en ons cultuurbeleid te versterken: 



1

Uitgangspunt 1: kunst en cultuur als kern van Schouwen-Duiveland Cultuur is essentieel voor de identiteit en aantrekkelijkheid van het eiland. De gemeente ondersteunt culturele instellingen en activiteiten die natuur en cultuur verbinden, stimuleert behoud van tradities en voorziet in meerjarige financiering voor culturele instellingen. Er komt een eilanddichter en er wordt beleid ontwikkeld voor kunst in de openbare ruimte. Uitgangspunt 2: investeren in cultuur is investeren in inwoners De gemeente ziet cultuur als middel om maatschappelijke uitdagingen aan te pakken en de leefbaarheid in dorpen te verbeteren. Jongeren krijgen in onze visie speciale aandacht met een jongerencultuurfonds en cultuureducatieprogramma's en de gemeente organiseert regelmatig intern overleg om culturele samenwerking te versterken.





Uitgangspunt 3: een rijk cultureel leven in alle kernen Cultuur moet toegankelijk zijn voor alle inwoners, ongeacht woonplaats. Via het 'Kader Cultureel Voorzieningenniveau' wordt bepaald welke voorzieningen nodig zijn in elke kern. Dragende culturele instellingen zoals theaters en musea spelen een sleutelrol in educatie, sociale cohesie en identiteit, en de toegankelijkheid van presentatieplekken voor kleinere initiatieven wordt onderzocht. Uitgangspunt 4: samenwerking en gezamenlijke promotie Door regelmatige afstemming en overleg wil de gemeente de cultuursector versterken. Er wordt een interdisciplinair cultuuroverleg gefaciliteerd en SESD ontwikkelt samen met de culturele sector een cultureel promotie pakket om het cultuurtoerisme te bevorderen. Museumbeleid wordt geactualiseerd. Deze aanpak legt de nadruk op zowel behoud van erfgoed als vernieuwing binnen de culturele sector, met als doel een levendig en toegankelijk cultuuraanbod voor alle inwoners van Schouwen-Duiveland.

1. Cultuur in perspectief De gemeente Schouwen-Duiveland hanteert een brede definitie van cultuur die niet alleen kunst(werken) en erfgoed omvat, maar ook tradities, verhalen en verenigingen die bijdragen aan de identiteit van de gemeenschap. Cultuur heeft een grote waarde: artistiek (inspiratie en zelfontplooiing), maatschappelijk (sociale cohesie en leefbaarheid), economisch (toerisme en vrijetijd), en ruimtelijk (erfgoed en beeldende kunst in de openbare ruimte). De cultuurvisie is gebaseerd op bestaand beleid en voorgaande initiatieven zoals de Erfgoedvisie en het coalitieakkoord ‘Samen Koers Houden’ en sluit aan bij plannen voor toerisme, preventie, en welzijn. Ook zijn er dorps- en stadsvisies die de culturele behoeften per kern vastleggen. Regionaal werkt de provincie Zeeland aan cultuurontwikkeling via de 'Ontwikkelagenda Cultuurbeleid' en museumbeleid. Alle beleidskaders zijn gedetailleerd meegenomen in bijlagen bij de cultuurvisie zelf voor integrale afstemming. SWOT-analyse We geven een analyse van de culturele situatie op Schouwen-Duiveland en benoemen sterke punten, verbeterpunten, kansen, en bedreigingen: Sterke punten:  Er is een bloeiende culturele sector met een rijk aanbod dat aansluit bij inwoners en toeristen en wordt ondersteund door veel vrijwilligers en goede dorpshuizen.

 Amateurverenigingen dragen bij aan sociale cohesie en er is veel betrokkenheid bij immaterieel erfgoed. Verbeterpunten:  Het aanbod is geconcentreerd rond Zierikzee waardoor niet alle kernen goed bediend en bereikt worden.  Er zijn te weinig expositie- en maakplekken voor kunstenaars en jongeren en cultuureducatie is in sommige kernen beperkt.

2



De administratieve belasting voor subsidies (aanvraagprocedure) is hoog vooral voor kleine verenigingen en meerjarige subsidies zijn schaars.

Kansen: De unieke combinatie van natuur en cultuur biedt mogelijkheden zoals een beter gespreid cultureel aanbod in de winter.  Een eilandelijk platform voor samenwerking en een betere integratie met het onderwijs kunnen de culturele sector versterken. Bedreigingen:  Het aantal vrijwilligers daalt door vergrijzing en jongeren zijn moeilijk te binden aan verenigingen.  Er is het risico van overaanbod vooral in kerken als concertlocaties en een gebrek aan helderheid over de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van beeldende kunst in de openbare ruimtes. 

De gemeente wordt daarom gevraagd om een rol te spelen in het cultureel beleid door meer communicatie, ondersteuning en periodieke evaluaties.

2. Elf ambities Schouwen-Duiveland haar toekomstplannen voor het culturele leven op het eiland, gericht op het versterken van de band tussen natuur, cultuur en de gemeenschap. Door samenwerking met culturele partners willen we cultuur meer integreren in andere beleidsgebieden en daarmee een bloeiend cultuurklimaat bevorderen. Hieronder zijn de elf belangrijkste ambities kort samengevat: 1. Natuur, landschap en cultuur verbinden Het stimuleren van culturele activiteiten, zoals concerten en beeldende kunst die de unieke combinatie van natuur en cultuur op het eiland weerspiegelen. 2. Cultuurmarketing in samenwerking met SESD SESD wordt gevraagd om een cultuurmarketingpakket te ontwikkelen ter promotie van de culturele evenementen op het eiland met expliciete aandacht voor cultuurmarketingDuiveland (SESD) om extra aandacht te besteden aan immaterieel erfgoed. 3. Meerjarige ondersteuning voor culturele instellingen Ontwikkelen van criteria en een beoordelingskader voor structurele financiering aan basisinstellingen zg. ‘dragende instellingen1’ gericht op continuïteit en kwaliteit van het culturele aanbod. 4. Aanstelling van een eilanddichter en beleid (inclusief criteria) voor kunst in de openbare ruimte In 2025 wordt er een eilanddichter aangesteld en er wordt er beleid ontwikkelt voor kunst in de openbare ruimte.

1

Een dragende culturele instelling is een organisatie die een belangrijke rol speelt in het culturele leven van een gemeente, gemeenschap of regio. Deze zg. dragende instellingen, zoals theaters, musea, bibliotheken en kunstencentra, verschaffen niet alleen toegang tot kunst en cultuur, maar dragen ook bij aan de educatie, sociale cohesie en culturele identiteit. Ze opereren vaak als platform voor lokale kunstenaars, makers en organiseren evenementen en stimuleren de participatie van uiteenlopende groepen in de samenleving. Hun invloed reikt verder dan alleen culturele programmering; ze zijn ook vaak betrokken bij beleidsvorming en samenwerking met andere sectoren.

3

5. Ondersteuning voor jongerencultuur Oprichting van een jongerencultuurfonds en het uitbreiden van culturele (maak)plekken voor jongeren om hun creatieve ontwikkeling te stimuleren en ruimte te verschaffen. 6. Halfjaarlijks intern beleidsoverleg cultuur Het opzetten van een intern overleg om culturele ambities beter af te stemmen tussen beleidsdomeinen. 7. Toegankelijkheid van cultuur in elke kern Een inventarisatie van culturele voorzieningen in dorpshuizen, monumenten en kerken om laagdrempelige toegang tot cultuur zoveel mogelijk voor iedereen te waarborgen waarbij het gaat om het primair bieden van kwaliteit. 8. Cultuuroverleg en programmeringsafstemming Faciliteren van een interdisciplinair cultuuroverleg en afstemming van activiteiten om samenwerking en efficiëntie binnen de cultuursector te bevorderen. 9. Versterking en evaluatie van museale samenwerking Actualiseren van het museumbeleid in samenwerking met de Vereniging Musea SchouwenDuiveland (VMSD) en aanpassen van diensten daar waar nodig. 10. Cultuur als onderdeel van maatschappelijke vraagstukken Integreren van kunst en cultuur in sociaal beleid, zoals welzijn, eenzaamheidspreventie en jeugdbeleid om de leefbaarheid en mentale gezondheid te ondersteunen. 11.

Investeren in cultuureducatie en creatieve ontplooiingsmogelijkheden voor jeugd Door middel van het CmK4-programma en BLOEI! wil de gemeente kunst en cultuur bereikbaar maken voor kinderen en jongeren, binnen en buiten school. Er is inmiddels ook een cultuurcoach aangesteld voor de periode van een jaar (pilot).

5. Financien In de gemeentebegroting voor 2024 heeft Schouwen-Duiveland bijna drie miljoen euro gereserveerd voor kunst en cultuur, wat neerkomt op ongeveer € 82 per inwoner. Het grootste deel van dit budget wordt besteed aan subsidies voor culturele instellingen en activiteiten. Daarnaast wordt een deel ingezet voor specifieke projecten, zoals de cultuurcoach, die cultuurinitiatieven in de gemeenschap ondersteunt en versterkt. Bepaalde budgetten voor cultuur worden in andere programma’s opgenomen, zoals BLOEI!, de voorzieningen voor de stichting 4SD en Stichting Eiland Marketing Schouwen-Duiveland (SESD). Deze budgetten zijn niet volledig terug te vinden in de cultuuruitgaven, omdat de inzet van deze organisaties ook andere maatschappelijke doelen dient. Toch dragen deze middelen ook bij aan de culturele ontwikkeling op het eiland. Om de ambities van de Cultuurvisie waar te maken, zijn extra middelen nodig. Vooral het opzetten van een jongerencultuurfonds, de ondersteuning van een breed cultureel overleg en de investering in toegankelijke maakplekken verspreid over het eiland vragen om aanvullende financiering. De financiële impact hiervan wordt verder uitgewerkt in een uitvoeringsplan, waarin slimme samenwerkingen met andere beleidsdomeinen een belangrijke rol spelen.

Zo wordt het BLOEI!-programma bijvoorbeeld aangestuurd door het Sociaal Domein, en valt SESD onder het domein Recreatie en Economie. Daarnaast onderzoekt de gemeente de mogelijkheid

4

om enkele basisinstellingen in aanmerking te laten komen voor meerjarige subsidies, volgens het Kader Cultureel Voorzieningenniveau Schouwen-Duiveland. Dit betekent geen verhoging van het budget, maar een strategische herverdeling die meer zekerheid biedt aan culturele instellingen. Het doel is om subsidies voor vier aaneengesloten jaren toe te kennen, waarna op basis van evaluatie en een geactualiseerd beleidsplan een nieuwe vierjarige subsidieperiode kan worden overwogen.

5