2024.240 Bijlage 1 Adviesrapportage Energieopslag - Gemeente Schouwen-Duiveland

_Innovatiefonds energieopslag Oplossingsrichtingen Gemeente Schouwen-Duiveland

Datum juni 2024 Auteurs Edwin Torn Broers, Michel Carol en Valesca Lefeber

1 van 15

Managementsamenvatting Aanleiding De gemeenteraad Schouwen-Duiveland heeft een amendement aangenomen op 9 november 2023 dat benadrukt dat energieopslag essentieel is voor een energie neutrale toekomst. De stimulering van energieopslag blijft echter achter, waardoor de gemeenteraad heeft besloten om het 'innovatiefonds energieopslag' in te stellen. Dit fonds biedt de mogelijkheid aan bedrijven en particulieren subsidie aan te vragen voor innovatieve projecten op het gebied van lokale opslag van duurzaam opgewekte energie. Proces Het advies is tot stand gekomen door: •

Inventarisatie van wensen en randvoorwaarden vanuit beleid en netbeheer;

•

Inventarisatie van mogelijke oplossingen en de stand van de techniek;

•

Inventarisatie van behoeften en betrokkenheid onder de belangrijkste stakeholders;

•

Bespreking van uitgangspunten en richting voor het innovatiefonds met de doelgroepen.

Vertrekpunt Schouwen-Duiveland kampt met congestie op het energienetwerk, wat het efficiënte transport van energie bemoeilijkt. Energieopslag is essentieel voor het balanceren van energieproductie en -vraag, vooral bij hernieuwbare energiebronnen zoals zon en wind. Batterijen en andere opslagsystemen kunnen overschotten aan energie opslaan en beschikbaar maken tijdens tekorten, wat de betrouwbaarheid en efficiëntie van het energienetwerk verhoogt. De implementatie van energieopslag op Schouwen-Duiveland moet congestieneutraal zijn, wat betekent dat de netbelasting tijdens netcongestie niet mag toenemen en er buiten piekuren moet worden geladen. Deze eis heeft een negatief effect op de financiële haalbaarheid van energieopslagprojecten, omdat het ook de handel op onbalansmarkten beperkt. Analyse Onderstaande figuur is een schematisch overzicht van lange- en korte-termijnenergieopslag, het gebruik, het beleid, de invloed van netcongestie en de technologie op hoofdlijnen.

2 van 15

nergieo slag orte ter

ijn o slag

e onden

ange ter

ren

ren

eizoenen

olle tie

arti ulier

egatie advies ijksoverheid

ijn o slag

eken

ana 0 0 rendabele business ase

usiness ase ositiever et aanvullende diensten

een rendabele et huidige beleid

erzekering voor unkel laute

ongestieneutrale aansluiting ithiu

on lo

o

er ieel verkrijgbaar o s halen

e

batter

5 alidatie rotot e e onstratie rotot e in testo geving onstratie rotot e in o erationele o geving

Aanbevolen stimulering voor energieopslag De focus van het fonds moet niet op particulieren liggen, aangezien dit geen rendabele businesscase biedt en geen vorm van innovatie met zich meebrengt. Wij bevelen aan om de aandacht bij energieopslag te richten op lange termijn opslag bij collectieve oplossingen. De gemeente kan hier de regie pakken door te verbinden en te activeren. Dit sluit goed aan bij de ontwikkeling van energy hubs in de regio Schouwen-Duiveland. Deze slimme, lokale energiesystemen hebben baat bij het aanstellen van een uitvoeringsmanager die ondersteunt bij het realiseren van energieoplossingen. Deze uitvoeringsmanager verbindt en activeert de partijen die betrokken zijn of moeten zijn bij de collectieve oplossing. Hij of zij neemt de rol op zich van coördinator gedurende zowel het ontwerpproces als de uitvoering, en onderzoekt opties voor financiering en subsidies. Bij akkoord op de oplossingsrichting wordt aanbevolen om in een vervolgstap nadrukkelijker te onderzoeken hoe het budget van €150.000 het beste ingezet kan worden.

3 van 15

Inhoudsopgave Oplossingsrichtingen Innovatiefonds energieopslag ...................................................................... 5 Proces.............................................................................................................................................................................. 5 Vertrekpunt ................................................................................................................................................................. 5 Type opslag ................................................................................................................................................................ 6 Korte termijn opslag ........................................................................................................................................ 6 Lange termijn opslag .......................................................................................................................................7 Particuliere energieopslag: thuisbatterijen .....................................................................................7 Collectieve energieopslag: buurtbatterijen & energy hubs ............................................... 8 Nieuwe regels energiecontracten .........................................................................................................

9 Advies netbeheerder....................................................................................................................................... 9 Mogelijkheden tot stimulering energieopslag ...................................................................................... 10 Stimuleer collectieve initiatieven .......................................................................................................... 10 Stimuleer pilots .................................................................................................................................................... 11 Faciliteer samenwerking .............................................................................................................................. 11 Aanbevolen stimulering voor energieopslag ................................................................................... 12 Bijlagen .............................................................................................................................................................................. 13 I.

Voorbeelden lange termijn opslag .......................................................................................... 13

II.

Overzicht technieken en kosten elektriciteitsopslag ................................................... 14

III.

Gesprekken ................................................................................................................................................ 14

IV.

Literatuurlijst .............................................................................................................................................. 15

4 van 15

Oplossingsrichtingen Innovatiefonds energieopslag De aanleiding voor het instellen van een innovatiefonds voor energieopslag is het unaniem aangenomen amendement op 9 november 2023 in de raadsvergadering van de gemeente Schouwen-Duiveland. Het amendement benadrukt dat energieopslag, naast duurzame energieopwekking en energiebesparing, essentieel is voor een energie neutrale toekomst. Omdat stimulering van energieopslag achterblijft, wil de gemeenteraad dit bevorderen. Met het innovatiefonds energieopslag kan subsidie worden verkregen voor innovatieve projecten op het gebied van lokale opslag van duurzaam opgewekte energie. AddVision is gevraagd te onderzoeken op welke manier energieopslag gestimuleerd kan worden en wat de randvoorwaarden zijn voor een dergelijke regeling.

Proces Dit advies is tot stand gekomen op basis van: •

Inventarisatie wensen en randvoorwaarden vanuit beleid en netbeheer;

•

Inventarisatie mogelijke oplossingen, daarmee de stand van de techniek en de verwachte ontwikkeling hierin;

•

Inventarisatie behoeften en betrokkenheid onder de belangrijkste stakeholders voor de gemeente Schouwen-Duiveland;

•

Bespreking uitgangspunten en richting voor het innovatiefonds met de doelgroepen.

Vertrekpunt Op Schouwen-Duiveland is sprake van congestie op het energienetwerk. Dit leidt tot uitdagingen bij het efficiënt transporteren van energie door het netwerk. Een belangrijk onderdeel van het amendement is dat energieopslag een wezenlijk onderdeel is om energieneutraal te kunnen worden. Energieopslag is een verzameling aan technologieën die het mogelijk maken om energie op te slaan voor later gebruik. 1.

Dit is cruciaal voor het balanceren van de energieproductie en -vraag, vooral in een energiesysteem dat steeds meer afhankelijk wordt van hernieuwbare, maar onregelmatige energiebronnen zoals zon en wind.

2. Batterijen of andere opslagsystemen helpen om overschotten aan energie op te slaan en deze beschikbaar te maken tijdens perioden van tekorten,

5 van 15

waardoor de betrouwbaarheid en efficiëntie van het energienetwerk verbetert. Omdat Schouwen-Duiveland een congestiegebied is, moet bij de implementatie van energieopslag het uitgangspunt van een congestieneutrale aansluiting centraal staan. Dit betekent dat de netbelasting tijdens netcongestie niet mag worden verhoogd en dat er concreet buiten de piekuren3 moet worden geladen. Congestieneutraal aansluiten heeft door deze beperking een negatief effect op de businesscase van energieopslag initiatieven ook omdat hierdoor het handelen op onbalansmarkten beperkt wordt.

Type opslag Energieopslag kan grofweg worden onderverdeeld in korte- en lange termijn opslag, elk met zijn eigen specifieke technologieën en toepassingen. Korte termijn (SDES1) opslag richt zich op het opvangen van fluctuaties binnen 24 uur, terwijl lange termijn opslag (LDES2) oplossingen biedt voor dagen tot seizoensgebonden variaties en langdurige opslagbehoeften.

Korte termijn opslag De huidige commercieel verkrijgbare energieopslagsystemen zijn voornamelijk gericht op korte termijnopslag. Deze systemen, vaak gebaseerd op Li-ion batterijen, kunnen fluctuaties van 1-4 uur opvangen. Deze systemen worden ingezet voor collectieve- en particuliere energieopslag. Denk hierbij aan: •

Een thuisbatterij. Thuisbatterijen zijn kleine opslagsystemen (ongeveer 2–10 kWh) die achter de elektriciteitsmeter bij huishoudens worden geplaatst;

•

Een buurtbatterij. Een buurtbatterij is een gedeelde batterij waarmee meerdere huizen of gebouwen in een buurt samen energie kunnen opslaan en gebruiken. Het doel is om overdag opgewekte zonne-energie op te slaan en 's avonds te gebruiken, wanneer er meer vraag naar stroom is. Het is een energieopslagsysteem met een eigen netaansluiting met eigen ‘elektri iteits o

eter’. Het vermogen is afhankelijk van de locatie;

In een woonwijk is het vermogen beperkt tot minder dan 1.5MW en op een bedrijventerrein is het vermogen beperkt tot minder dan 50MW3.

o

Buurtbatterijen gebaseerd op Li-Ion of vergelijkbare technologie vallen onder korte-termijnopslag.

1 2

3

SDES = Short Duration Energy Storage LDES = Long Duration Energy Storage CE Delft & Witteveen+Bos (2023) Thuis en buurtbatterijen: Kansen, knelpunten en aanbevelingen. Witteveen+Bos

6 van 15

•

Het feit dat ook steeds meer bedrijven investeren in eigen opslagsystemen. De redenen hiervoor zijn divers.

Lange termijn opslag Systemen voor lange termijn energieopslagsystemen zijn nog in ontwikkeling. Er zijn veel innovatieve oplossingen waarbij, naast het opslaan van elektriciteit, ook de stap naar warmte en moleculen wordt gezet. Een voorbeeld van deze nieuwe batterijtechnologieën zijn de flowbatterijen. Het Battery Compentence Cluster geeft aan dat flowbatterijen zeer veelbelovend zijn voor langdurige opslag en op relatief korte termijn commercieel beschikbaar zullen zijn. Terwijl Li-ion batterijen geschikt zijn voor een opslagbehoefte van seconden tot uren, kunnen flowbatterijen energie opslaan voor uren tot weken. Deze nieuwe batterijen zijn potentieel voordeliger omdat ze goedkoop opgeschaald kunnen worden en geen schaarse grondstoffen gebruiken. Een belangrijk aspect van het flowbatterij concept is dat het gewenste vermogen [kW] (de snelheid waarmee energie wordt verbruikt of geleverd door de batterij) en capaciteit [kWh] (de totale hoeveelheid elektrische lading die een batterij kan opslaan en leveren) onafhankelijk van elkaar kunnen worden gedimensioneerd.

Particuliere energieopslag: thuisbatterijen Particulieren kunnen gebruik maken van thuisbatterijen, die achter de elektriciteitsmeter worden geplaatst. Hoewel thuisbatterijen steeds populairder worden, zijn de aanschafkosten erg hoog. In Nederland is de investering minder aantrekkelijk door de salderingsregeling. Thuisbatterijen slaan elektriciteit op wanneer die goedkoop is of voor later gebruik bij overproductie van zonnepanelen. Zo kan de eigen zonne-energie later gebruikt worden wanneer de zon niet schijnt, wat het eigen verbruik verhoogt. De Routekaart Energieopslag4 geeft aan dat thuisbatterijen momenteel niet worden aangeraden vanwege hun onzekere bijdrage aan het ontlasten van het elektriciteitsnet. Bovendien zijn thuisbatterijen vaak niet groot genoeg om pieken in energielevering op te vangen. De terugverdientijd van thuisbatterijen is langer dan die van zonnepanelen, wat ze minder aantrekkelijk maakt als investering. Er is een uitzondering: door met een thuisbatterij te handelen op de onbalansmarkt kan de investering volgens sommige partijen winstgevender worden. In een congestiegebied als SchouwenDuiveland kan dit echter leiden tot een zwaardere netbelasting. In een onderzoek van Witteveen+Bos wordt aangegeven dat er met het huidige beleid geen rendabele businesscase is voor thuisbatterijen. Analyses tonen aan 4

Ministerie Economische Zaken en Klimaat (2023). Routekaart Energieopslag

7 van 15

dat, zelfs zonder salderingsregeling en met afschaffing van dubbele energiebelasting, de terugverdientijd minstens gelijk is aan de technische levensduur van de batterijen5. We adviseren om het fonds niet te richten op particulieren vanwege: •

De focus op korte termijn opslag.

•

Onrendabele business case: kosten van de batterijen wegen niet op tegen de mogelijke besparingen en voordelen voor de lange termijn.

•

Potentiële congestieproblemen door te handelen op de balanceringsmarkten. Stabiliteit van het net kan worden beïnvloed doordat ze veel vermogen vragen bij lage elektriciteitsprijzen en veel vermogen leveren bij hoge elektriciteitsprijzen.

Collectieve energieopslag: buurtbatterijen & energy hubs Collectieve energieopslag, zoals buurtbatterijen of als onderdeel van een energy hub zijn geschikt om innovatieve langdurige energieopslag te realiseren. Zo biedt een buurtbatterij mogelijkheden om energieopslag op gemeenschapsniveau te realiseren. Buurtbatterijen kunnen helpen bij het beheren van lokale energieopwekking en -verbruik. Ze zijn inzetbaar voor het oplossen van netcongestie door energie op te slaan tijdens piekproductie en deze vrij te geven tijdens piekvraag. Deze systemen kunnen worden geplaatst op strategische locaties binnen een wijk en ondersteunen de gemeenschap door de efficiëntie en betrouwbaarheid van de energievoorziening te verhogen. Het rapport van Witteveen+Bos geeft aan dat er momenteel geen financieel voordeel voor lokale energiedeling of handel met buurtbatterijen is. Hierdoor is de businesscase voor het gebruik van buurtbatterijen voor energiedeling niet positief richting 2030. Handelen op bepaalde balanceringsmarkten is mogelijk rendabel, maar waarschijnlijk raken deze markten snel verzadigd door andere grootschalige batterijen6. Collectieve energieopslag kan een integraal onderdeel zijn van een energy hub. Energy hubs zijn slimme, lokale energiesystemen waar opwekking en verbruik lokaal worden afgestemd tussen verschillende partijen.

Het doel van een energy hub is minder afhankelijk worden van de beperking van het energienet. Deze hubs kunnen het elektriciteitsnetwerk ontlasten en creëren ruimte voor aansluitingen en

5

CE Delft & Witteveen+Bos (2023) Thuis en buurtbatterijen: Kansen, knelpunten en aanbevelingen. Witteveen+Bos

6

CE Delft & Witteveen+Bos (2023) Thuis en buurtbatterijen: Kansen, knelpunten en aanbevelingen. Witteveen+Bos

8 van 15

uitbreidingen. Daarnaast kunnen energy hubs in de toekomst een rol spelen in het leveren van flexibel regelvermogen. Collectieve oplossingen zullen niet alleen kostenefficiënter worden, maar ook een cruciale rol spelen in het verzekeren van energievoorziening tijdens dunkelflaute periodes (een periode van een aantal dagen waarin er weinig tot geen energie kan worden opgewerkt met wind en zonneschijn).

Nieuwe regels energiecontracten Op dit moment werkt de Autoriteit Consument en Markt aan regels die flexibele en tijdgebonden energiecontracten mogelijk maken. Ook komen er binnenkort regels voor energieopslagsystemen met eigen tarieven en voorwaarden, en voor het lokaal delen van één aansluiting voor zon, wind, opslag en gebruik. Voor netbeheerders is het aantrekkelijk om in te zetten op het vergroten van flexibel verbruik en opwekking van elektriciteit. Dit helpt om de kosten van de elektriciteitsrekening laag te houden en zorgt ervoor dat hun bedrijfsvoering toekomstbestendig is. In gebieden waar het elektriciteitsnet vaak overbelast is, wordt actief hulp geboden aan initiatieven. Voorbeelden hiervan zijn lokale grootschalige opslag, vertraagd invoeden en afvlakken van piekverbruik. Ook komt er met het Landelijk Actieprogramma Netcongestie ondersteuning voor het opzetten van zogenaamde energyhubs. Dit zijn vaak industriegebieden of bedrijvenclusters waar duurzame productie, verbruik en opslag van energie lokaal worden afgestemd. Hierdoor kan meer duurzame energie gebruikt worden en is er minder dure capaciteit van het elektriciteitsnet nodig7.

Advies netbeheerder Netbeheerder Stedin benadrukt de noodzaak van meer focus op lange termijn opslag. Een toename van korte termijn opslagoplossingen kan de business case voor lange termijn opslag ondermijnen. Als de gemeente korte termijn opslag stimuleert, kan dit de ontwikkeling van lange termijn opslag minder aantrekkelijk maken en daarmee de effectiviteit van beleid en subsidies negatief beïnvloeden. Daarom is het cruciaal dat beleid en financiële steun zich richt op lange termijn opslag om een duurzame en kostenefficiënte energievoorziening te waarborgen.

7

Ministerie Klimaat en Energie (2022) Landelijk Actieprogramma Netcongestie

9 van 15

Mogelijkheden tot stimulering energieopslag Energieopslag is essentieel om het toekomstige energiesysteem flexibel te maken. Het zorgt voor leveringszekerheid tijdens periodes waarin er te weinig duurzame energie beschikbaar is. De aanbevolen oplossingsrichting voor het innovatiefonds energieopslag is het verkennen en ondersteunen van collectieve energieopslag voor de lange termijn. Hiermee focust dit advies zich volledig op de rechterkant van onderstaande afbeelding.

nergieo slag orte ter

ijn o slag

e onden

ange ter

ren

ren

eizoenen

olle tie

arti ulier

egatie advies ijksoverheid

ijn o slag

eken

ana 0 0 rendabele business ase

usiness ase ositiever et aanvullende diensten

een rendabele et huidige beleid

erzekering voor unkel laute

ongestieneutrale aansluiting ithiu

on lo

o

er ieel verkrijgbaar o s halen

e

batter

5 alidatie rotot e e onstratie rotot e in testo geving onstratie rotot e in o erationele o geving

Stimuleer collectieve initiatieven Er is een grotere potentie voor duurzame energieopslag bij collectieve initiatieven. Deze kunnen een significante bijdrage leveren aan de stabiliteit en efficiëntie van het lokale en regionale elektriciteitsnetwerk. Het stimuleren van collectieve initiatieven is ook een logische vervolgstap voor de gemeente SchouwenDuiveland. De gemeente kan hier de regie pakken door te verbinden en activeren. Het bepalen van de eigendomsstructuur en het betrekken van diverse belanghebbenden zijn cruciaal voor het succes van collectieve energieopslag. Uit de inventarisatie van behoeften en betrokkenheid van stakeholders blijkt dat de gemeente een centrale rol kan spelen in het bevorderen van samenwerking op het gebied van energieopslag.

10 van 15

Stimuleer pilots Op dit moment worden pilots van energy hubs ontwikkeld met steun van het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN), met als doel om deze hubs (verder) te ontwikkelen en uit te breiden. De technologieën zijn al getest, maar er is verdere ontwikkeling nodig voor commerciële toepassing. Hiervoor kan ook de financiering vanuit het innovatiefonds energieopslag worden ingezet. Stedin is in het najaar van 2023 reeds een pilot gestart voor een energy hub REC Tholen op de bedrijventerreinen Slabbecoornpolder en Welgelegen in Tholen. Het doel van de pilot is om de ruimte op het lokale stroomnet efficiënter te gebruiken. Dit gebeurt met behulp van een groepscapaciteitscontract en een gezamenlijke batterij8. De gemeente kan het opstarten van pilots stimuleren, gezien haar betrokkenheid bij lokale energieopslag- en duurzaamheidsinitiatieven.

Faciliteer samenwerking Vanuit de energievisie Zierikzee Zuid is de gemeente gestart met het faciliteren van onderzoeken en het uitvoeren van energiescans, om zo het energieverbruik van individuele bedrijven en toekomstige ontwikkelingen in kaart te brengen. Op basis van deze uitgebreide verkenning is er nu vraag naar de uitvoeringsfase, waarbij een specialist wordt ingezet op het integraal ontwerp van het collectief energiesysteem. Het eerder doorlopen facilitatieproces, zoals vastgelegd in de energievisie Zierikzee Zuid, biedt nu de mogelijkheid om geschikte projecten daadwerkelijk tot uitvoering te brengen. De uitvoeringsmanager speelt een sleutelrol in het ontwerp en de verdere ontwikkeling van energieopslagprojecten, met speciale aandacht voor juridische en sociale aspecten. Het investeren in een uitvoeringsmanager die partijen kan samenbrengen is cruciaal; deze manager faciliteert effectieve samenwerking en het gezamenlijk bereiken van doelen, wat bijdraagt aan het succesvol aanpakken van uitdagingen en het behalen van optimale resultaten. Deze aanbeveling sluit goed aan op het eindrapport energievisie Zierikzee Zuid, waarin wordt benadrukt dat de gemeente, als belanghebbende, een rol moet spelen in het verbinden en activeren van partijen voor deelname aan collectieve oplossingen, en als procesregisseur tijdens de ontwerp- en realisatiefase.

Daarnaast is een begeleidende en adviserende rol voor de gemeente weggelegd

8

Witteveen+Bos. (2024). Eindrapport Energievisie Zierikzee Zuid

11 van 15

bij vergunningverlening voor energieoplossingen, waarbij zij initiatieven financieel kan ondersteunen met subsidies of kan bijdragen aan proces- en ontwerpkosten.9.

Aanbevolen stimulering voor energieopslag De focus van het fonds moet niet op particulieren liggen, aangezien dit geen rendabele businesscase biedt en geen vorm van innovatie met zich meebrengt. Wij bevelen aan om de aandacht bij energieopslag te richten op lange termijn opslag bij collectieve oplossingen. De gemeente kan hier de regie pakken door te verbinden en te activeren. Dit sluit goed aan bij de ontwikkeling van energy hubs in de regio Schouwen-Duiveland. Deze slimme, lokale energiesystemen hebben baat bij het aanstellen van een uitvoeringsmanager die ondersteunt bij het realiseren van energieoplossingen. Deze uitvoeringsmanager verbindt en activeert de partijen die betrokken zijn of moeten zijn bij de collectieve oplossing. Hij of zij neemt de rol op zich van coördinator gedurende zowel het ontwerpproces als de uitvoering, en onderzoekt opties voor financiering en subsidies. Bij akkoord op de oplossingsrichting wordt aanbevolen om in een vervolgstap nadrukkelijker te onderzoeken hoe het budget van €150.000 het beste ingezet kan worden.

9

Witteveen+Bos. (2024). Eindrapport Energievisie Zierikzee Zuid

12 van 15

Bijlagen I.

Voorbeelden lange termijn opslag

Elestor Ook in Nederland wordt gewerkt aan innovatieve oplossingen voor lange termijn energieopslag, gebaseerd op de principes van de flow batterij. Elestor 10ontwikkelt bijvoorbeeld een waterstofbromide flowbatterij, waarbij de technologie bedoeld

TRL staat voor Technology Readiness Level, een systeem dat de volwassenheid van een technologie beoordeelt. Hieronder is een tabel van de TRLniveaus:

TRL

OMSCHRIJVING

TRL 1

Basisprincipes zijn waargenomen en gerapporteerd.

is voor stationaire toepassingen op grote schaal tegen lage opslagkosten. De technologie wordt momenteel getest in

TRL 2

Technologieconcept en/of toepassing geformuleerd.

Emmeloord, met focus op veiligheid

TRL 3

Experimenteel bewijs van concept.

vanwege het explosieve karakter van

TRL 4

Technologiebasis is gevalideerd in een

waterstofgas en de giftigheid van broom. De Elestor batterij bevindt zich nu op

laboratoriumomgeving. TRL 5

relevante omgeving (industriële

Technology Readiness Level (TRL)- niveau 6

omgeving in het geval van belangrijke

of 7, dat betekent dat er nog verdere ontwikkeling nodig is voordat commerciële

technologieën). TRL 6

Een andere innovatieve flowbatterij komt

TRL 7

elektriciteit minimaal acht uur, maar ook meerdere dagen of weken opslaan. De

Prototype is gedemonstreerd in een operationele omgeving.

TRL 8

Technologie is voltooid en gekwalificeerd door tests en

van Aquabattery11, die energie opslaat met water en keukenzout. Deze batterij kan

Technologie is gedemonstreerd in een relevante omgeving.

toepassing mogelijk is. Aquabattery

Technologiebasis is gevalideerd in een

demonstraties. TRL 9

Technologie is bewezen door succesvolle operaties.

opslagcapaciteit kan eenvoudig worden uitgebreid door meer of grotere tanks toe te voegen. Deze batterij is veilig en, schaalbaar. Omdat er geen gebruik wordt gemaakt van schaarse grondstoffen, maar van keukenzout en water, zijn de investeringskosten relatief laag. Helaas is er nog geen betrouwbare kosteninschatting beschikbaar12. De ontwikkeling is nog in een vroeg stadium en zal pas na de zomer worden getest bij Deltares in Delft. De 10

https://elestor.com/

11

https://aquabattery.nl/

12

Bijlage overzicht technieken en investeringskosten

13 van 15

oprichters willen de technologie in 2025 commercieel beschikbaar maken. Ook deze batterij bevindt zich nu op Technology Readiness Level (TRL)- niveau 6 of 7.

II.

Overzicht technieken en kosten elektriciteitsopslag

III.

Gesprekken

Gemeente Schouwen-Duiveland •

Peter van Sante – Beleidsmedewerker Klimaat en Water

•

August Eggebeen – Beleidsondersteuner Economie en recreatie

•

Harm Stuyt – Juridisch Adviseur

Stedin

14 van 15

•

Diederik Kuipers – Innovatie adviseur

•

Emma Gerritse – Adviseur energiesystemen van de toekomst

Battery Competence Cluster •

Dirk van Asseldonk – Programmadirecteur a.i.

RES Zeeland/ Impuls Zeeland •

Kees Jan Grin – Projectmanager Zeeuwse Energie

CZAV •

Robert Meeuwse – manager energie en laden

DGV •

IV.

Willem van Driel - Directeur Delmeco Green Vision

Literatuurlijst CE Delft & Witteveen+Bos (2023) Thuis en buurtbatterijen: Kansen, knelpunten en aanbevelingen. Witteveen+Bos Ministerie Economische Zaken en Klimaat (2023). Routekaart Energieopslag Ministerie Klimaat en Energie (2022) Landelijk Actieprogramma Netcongestie Stedin (2023) Congestiemanagementonderzoek Witteveen+Bos. (2024). Eindrapport Energievisie Zierikzee Zuid

15 van 15