20230725 Raadsbrief Vaststellen bestuursopdracht doorontwikkeling toegang sociaal domein Bijlage 2 Adviesnotitie Visieleertraject

Adviesnotitie Gemeente Schouwen Duiveland N.a.v. visieleertraject gemeentelijke toegang

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Visieleertraject – verbetering toegang sociaal domein

Februari 2023

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

1

Inhoud Aan de slag met inzichten uit het visieleertraject ................................................................................ 2 1.

2.

Hoofdingrediënten van het plan ................................................................................................ 3 1.

Creëren van een duidelijke ingang..................................................................................... 3

2.

Betere samenwerking tussen toegang tot maatwerk en het voorveld ............................... 3

3.

Goed opdrachtgeverschap voor het voorveld .................................................................... 4

Brede bevindingen van het visieleerteam ................................................................................. 5 1.

Van veel initiatieven naar een samenhangend plan .......................................................... 5

2.

Breder delen van het nieuwe perspectief maakt dat perspectief scherpen ....................... 5

3.

Het vraagstuk raakt meerdere portefeuilles ....................................................................... 5

4.

Opdrachtgeverschap vraagt om professionele scherpte ................................................... 6

5.

Borg dat het niet stilvalt ...................................................................................................... 6

Bijlage: ‘de winkel’ ............................................................................................................................... 8

Aan de slag met inzichten uit het visieleertraject De gemeente Schouwen Duiveland wenst invulling te geven aan ‘doorontwikkeling van de toegang’, met aandacht voor de aansluiting tussen de gemeentelijke toegang en de voorliggende voorzieningen. Schouwen Duiveland heeft met deze vraag als pilot-gemeente deelgenomen in het visieleertraject. We willen alle deelnemers uit de gemeente bedanken voor hun inzet en hun openheid in het aangaan van dit eerste visieleertraject. Centraal in het principe van een visieleertraject staat het organiseren van het gesprek tussen betrokkenen als input voor het bieden van handelingsperspectief, samen met betrokken stakeholders. Met dit oogmerk zijn drie bijeenkomsten en vier duo-gesprekken georganiseerd, waarin acht betrokkenen elkaar hebben geïnterviewd zodat hun perspectief op de ontwikkelopgave aan bod kwam. Het visieleerteam heeft een ontwerpsessie begeleid met als inspiratie een model dat is gebruikt in een andere gemeente (Waddinxveen). De gemeente gaat de inzichten uit deze ontwerpsessie samen met de betrokken stakeholders nader uitwerken, in een bestuurlijke opdracht en daaropvolgende implementatie. De hoofdpunten die zijn besproken in deze ontwerpsessie staan hier direct onder. Om de implementatie te bevorderen en als brede toekomstige aandachtspunten benoemt het visieleerteam in dit memo verder de overige inzichten in dit traject.

Deze memo is bedoeld voor intern gebruik binnen de gemeentelijke organisatie.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2

1. Hoofdingrediënten van het plan De doorontwikkeling richt zich op de versteviging van de sociale basis en de aansluiting op elkaar van de vindplaatsen en de toegang tot maatwerk. Het idee is om een duidelijke ingang te creëren voor het voorveld, de mensen in het voorveld duidelijker met elkaar te verbinden en goed opdrachtgeverschap voor de welzijnsorganisatie te organiseren. Hierdoor zal naar verwachting meer en beter gebruik worden gemaakt van dit voorveld en de druk op maatwerkvoorzieningen kan daardoor afnemen. Bij het gesprek over deze gewenste beweging spraken we, bij wijze van analogie, over ‘de winkel’. Een inwoner met behoefte aan hulp en ondersteuning gaat op zoek naar wat hij of zij nodig heeft. Dat kan door ‘te winkelen’ op de begane grond van de winkel, in de vrij toegankelijke voorzieningen. Als de inwoner iets nodig denkt te hebben dat niet vrij toegankelijk is, zal de inwoner aan het toegangsteam moeten vragen om ‘iets uit het magazijn te halen’. De analogie van de winkel helpt om de toegang, de vrij toegankelijke voorzieningen en de tweedelijnsvoorzieningen als onderdeel van hetzelfde geheel te zien, waarbij de gemeente een rol moet spelen om de verschillende onderdelen van de winkel goed op elkaar te laten aansluiten. Dit is schematisch weergegeven in de bijlage onderaan deze notitie.

De ondergenoemde hoofdingrediënten zijn de zaken die besproken zijn in de ontwerpsessie die plaatsvond op 3 november 2022. Ze zijn in samenspraak geformuleerd en ze vormen aanknopingspunten die verwerkt kunnen worden in het plan voor de doorontwikkeling. Ze hebben nog nadere uitwerking nodig.

1. Creëren van een duidelijke ingang In tegenstelling tot toegang tot maatwerk kent het voorveld meestal niet één ingangspunt. Hierdoor is minder duidelijk hoe het voorveld werkt en wat zij te bieden heeft. In bijvoorbeeld Waddinxveen is daarom gekozen voor een zogenaamde Bereikbare Dienst. Dit is een telefonische dienst bemenst met consulenten die de eerste opvang voor alle zaken in het sociaal domein vormen. In SchouwenDuiveland bestaat de wens om deze ingang te creëren. Opgave 1: Creëer een duidelijke ingang voor alle onderdelen van het sociaal domein.

2. Betere samenwerking tussen toegang tot maatwerk en het voorveld In Schouwen-Duiveland is al sprake van een gebiedsgericht overleg tussen deze verschillende partners. Dit overleg loopt de afgelopen tijd minder. Idee is om dit overleg weer nieuw leven in te blazen en te verstevigen. Opgave 2: Verstevig het huidige GGT door uit te breiden naar 0-100 en te bekijken of ook de vrijwilligerscentrale en het meldpunt mantelzorg kan aansluiten. Deze groep heeft goede contacten en werkt op fysieke vindplaatsen als scholen. Zorg voor een onafhankelijk voorzitter die de taak heeft dit overleg goed te laten verlopen en door te ontwikkelen naar een team.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3

3. Goed opdrachtgeverschap voor het voorveld De opdracht aan het voorveld is nu belegd bij verschillende beleidsmedewerkers. De grootste welzijnsorganisatie heeft aangegeven op zoek te zijn en open te staan voor het verbeteren van de opdrachtgever-opdrachtnemerrelatie. Opgave 3: Beleg het ambtelijk opdrachtgeverschap voor de voorliggende voorzieningen bij 1 beleidsmedewerker en onderzoek of de voorzieningen in het voorveld opnieuw moeten worden ‘ingekocht’ volgens een nieuw kader.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

4

2. Brede bevindingen van het visieleerteam We hebben onze overige observaties en bevindingen geordend langs een vijftal rode draden die we hieronder uitwerken.

1. Van veel initiatieven naar een samenhangend plan We hebben in gesprekken met betrokkenen een grote openhartigheid ervaren en vooral een sterke motivatie bij alle betrokkenen om het goede te doen voor inwoners. Dat is heel krachtig, maar in zichzelf niet voldoende voor het bereiken van goede resultaten voor de inwoners. We hebben een grote veelheid van initiatieven geconstateerd rond de toegang en in het voorveld. Deze initiatieven passen allemaal binnen de geformuleerde visie en leidende principes. Deze veelheid toont een kracht maar de veelheid zegt eigenlijk vooral dat de vertrekpunten uit de visie heel veel ruimte bieden. Het ontbrak aan gedeeld beeld van ‘de stip op de horizon’. In dit traject hebben we daarom samen met de gemeente nader invulling gegeven aan het ‘wat’ en ‘hoe’ van de doorontwikkeling toegang. Noot: Voor inhoudelijke beschrijving van het nieuwe perspectief verwijzen we naar beschrijving opgesteld door het gemeentelijke team.

2. Breder delen van het nieuwe perspectief maakt dat perspectief scherpen De gemeentelijke betrokkenen gaan op basis van dit nieuwe perspectief een bestuurlijke opdracht formuleren. Deze opdracht wordt het inhoudelijk vertrekpunt voor de doorontwikkeling van de toegang. De inrichtings-keuzes die wij bespraken zullen uiteraard ook reacties oproepen van diverse stakeholders binnen en buiten de gemeentelijke organisatie. Dit is goed en wij vinden dit zelfs belangrijk. Deze reacties maken het plan scherper en zorgen uiteindelijk voor duidelijkheid en draagvlak. Wij hebben getoetst dat het nieuwe perspectief belangrijke ingrediënten bevat die zijn aangereikt door de stakeholders buiten de gemeente. We noteren deze perspectieven opdat deze een plek behouden in de doorontwikkeling en de keuzes die daarbij worden gemaakt. De adviesraad Sociaal Domein wenst een duidelijk proces voor inwoner waarbij helder is welke vormen van ondersteuning beschikbaar zijn en een gemeentelijke loket dat de burger echt ontzorgt. De welzijnsorganisatie wenst een heldere aansturing, zowel inhoudelijk als procedureel, met heldere wederzijdse verwachtingen (opdrachtgeverschap).

3. Het vraagstuk raakt meerdere portefeuilles We startten het visieleertraject met de wethouder Sociaal Domein. Zij heeft in haar portefeuille de gemeentelijke toegang tot de maatwerkvoorzieningen. Zij merkt dat de toegang vooral verwijst naar specialistische hulp en ondersteuning. Gedurende het visieleertraject werd duidelijk dat ‘doorontwikkeling van de toegang’ vooral te maken heeft met aansluiting op het voorveld, de preventieve werking die uitgaat van een krachtige samenleving en daarmee ook de rol van de welzijnsorganisatie. Ook kwam regelmatig de vraag naar boven hoe aansluiting gezocht kan worden met de verschillende kernen, waar verschillende maatschappelijke voorzieningen aanwezig zijn zoals

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5

dorpshuizen. Wij concluderen daarom dat doorontwikkeling van de toegang vraagt om samenwerking tussen alle verantwoordelijke wethouders in de gemeente Schouwen-Duiveland.

4. Opdrachtgeverschap vraagt om professionele scherpte Met een heldere stip op de horizon, gedragen door drie wethouders ontstaat een afgestemde aansturing van het gemeentelijke apparaat met aandacht voor prioritering (wat doen we wel en wat doen we niet) gericht op een afgestemd eindpunt. Ook de opdracht geformuleerd voor SMWO kan met de nieuwe inzichten aangescherpt worden.

5. Borg dat het niet stilvalt We hebben enkele malen gehoord dat initiatieven in Schouwen Duiveland stilvallen, zeker wanneer een initiatief omvangrijker is en veel stakeholders raakt. Het levend houden van het nieuwe perspectief is in dit geval heel belangrijk. De doorontwikkeling van de toegang vraagt immers aansluiting op het voorveld, en heeft daarmee een hele brede scope. Onderstaand figuur over lerend veranderen kan wellicht helpen. Het visieleertraject was de start: ‘belichten’ van het vraagstuk, maar kan verbreed worden door het gesprek hierover aan te gaan met stakeholders. Borgen dat het niet stilvalt is een belangrijk element in de veranderstrategie. Voorbeelden hiervan zijn de hiervoor genoemde rode draden: breder delen, aandacht van alle relevante bestuurders en professioneel opdrachtgeverschap.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

6

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7

Bijlage: ‘de winkel’

Figuur 1: huidige situatie. Het toegangsteam verwijst veelal naar het tweedelijnsaanbod, het is aan de inwoner zelf en de voorliggende organisaties om de inwoner wegwijs te maken ‘op de begane grond’.

Figuur 2: gewenste situatie. Het toegangsteam is, mede dankzij het GGT dat een centrale rol speelt, in staat om gemakkelijk te verwijzen naar zowel tweedelijnsaanbod als de voorliggende voorzieningen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

8