20230627 Raadsbrief Besluit voortgang regioschool cluster Noord-West en vervolgproces geheel onderwijshuivestingsplan (929188)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Besluit voortgang regioschool cluster Noord-West en vervolgproces geheel onderwijshuivestingsplan 929188 27 juni 2023 Werken, Wonen en Leven (WWL) D.P.W. Joppe Afdelingshoofd WWL

Inleiding Op basis van de gezamenlijke wens van schoolbesturen en gemeente is in 2015 het proces gestart om te komen tot een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor het basisonderwijs. Dit plan is in 2017 vastgesteld door de uw raad en kende een horizon van 10 jaar. Hierin is vastgelegd dat gemeente en schoolbesturen toe willen naar geclusterde onderwijsvoorzieningen met daaraan gekoppelde kindvoorzieningen zoals kinderopvang en sport. Direct hierna is gestart met het onderzoek naar de mogelijkheden voor cluster Noord-West. In de jaren daarna zijn nog twee andere onderzoeken gestart: één voor twee scholen in Zierikzee en één voor de scholen in Oosterland, Nieuwerkerk en Dreischor. Om nog makkelijker tot uitvoering van de plannen over te kunnen gaan, is in 2020 onder begeleiding van Ruimte-OK het IHP herijkt en een nieuwe verordening onderwijshuisvesting vastgesteld. Dit IHP is door u vastgesteld als het Meerjaren uitvoeringsplan en -programma 2020 – 2028. In de zomer van 2020 is door ons college en uw raad het eerste haalbaarheidsonderzoek naar de realisatie van een regioschool in cluster Noord-West behandeld. Het haalbaarheidsonderzoek bracht binnen de schoolbesturen en uw raad de wens naar boven om aanvullend draagvlakonderzoek te verrichten.

Dit onderzoek is door de schoolbesturen Obase en Lithora verricht en op hoofdlijnen in een raadsinformatiebijeenkomst op 28 oktober 2021 toegelicht. Deze presentatie hebben de besturen daarna op 23 november 2021 als situatieanalyse (bijlage 1) toegestuurd aan ons college. Op 25 februari 2022 heeft het vorige college besloten dat een reactie op deze situatie-analyse aan het nieuwe college is. Na een aantal bestuurlijke gesprekken de afgelopen maanden ligt met dit collegeadvies een conclusie voor op het verzoek van Obase en Lithora om uitsluitsel, zoals door hen gevraagd in de situatie-analyse. Bovendien hebben bestuurlijke gesprekken met alle betrokken schoolbesturen voor de andere lopende haalbaarheidsonderzoeken ook geleid tot nieuwe inzichten voor het vervolg. Deze nieuwe inzichten richten zich op korte termijn op: de schoolbesturen in staat te stellen meerdere haalbaarheidsonderzoeken te presenteren die zich richten op toekomstbestendige onderwijshuisvesting. Kernboodschap Ons college concludeert dat inzet op het vernieuwen van ons schoolgebouwenbestand nog onverminderd noodzakelijk is. We hebben de afgelopen jaren samen met de schoolbesturen geleerd binnen de lopende haalbaarheidsonderzoeken. We vragen de schoolbesturen om in 2023 vijf haalbaarheidsonderzoeken op te leveren: twee in cluster Noord-West, twee in cluster Oost en één in cluster Zuid (Zierikzee).

Voor het cluster Noord-West vragen we de schoolbesturen Obase en Lithora een twee-locatiemodel uit te werken. Om al deze processen uiteindelijk te kunnen laten slagen is een evaluatie en wijziging van het huidig Meerjaren uitvoeringsplan en -programma 2020-2028 nodig. Een herijking van dit plan kan naar inzien van ons college alleen plaatsvinden onder bepaalde voorwaarden. Binnen deze voorwaarden denkt ons college politiek draagvlak te vinden voor de benodigde investeringen en locaties. Consequenties Ons college constateert dat voor één regioschool in cluster Noord-West te veel belemmeringen zijn die een oplossing op korte termijn blokkeren. De afgelopen jaren is één regioschool voor cluster Noord-West een prominent onderwerp van gesprek geweest in de betrokken kernen, op de scholen en in de politiek. De schoolbesturen Obase en Lithora concluderen in hun situatie-analyse dat er blokkades bestaan op het realiseren van één regioschool in één van de betrokken kernen Renesse, Scharendijke en Burgh-Haamstede. De enige mogelijkheid die zij nog Pagina 1 van 4

zien is de realisatie van een regioschool op een centrale locatie buiten de drie kernen Renesse, Scharendijke en Burgh-Haamstede. Dit is een mogelijkheid die zij in gesprekken hebben geduid als een 'geitenpaadje' en dat hiervoor politiek draagvlak noodzakelijk is. Wanneer dit politieke draagvlak niet gegeven kan worden, zien zij zich voor een onmogelijke taak gesteld om de groepen ouders en daarbij alle drie de medezeggenschapsraden te bewegen naar een besluit voor een regioschool op een centrale locatie. Ons college constateert dat er geen bestuurlijk en politiek draagvlak is voor één regioschool buiten de drie betrokken kernen op een centrale locatie en buiten het door uw raad vastgestelde kader: 1. Er is door uw gemeenteraad vastgelegd in een amendement dat de regioschool in of rondom de kern met de meeste leerlingen gerealiseerd moet worden. 2. De realisatie van een regioschool buiten de drie kernen op een centrale locatie en de wens voor een rijk voorzieningenaanbod op deze regioschool heeft tot gevolg dat mogelijk ook andere maatschappelijke voorzieningen net als de scholen verhuizen uit de kernen. Dit is niet wenselijk, mede in het licht van de (uitvoering van de) stads- en dorpsvisies. 3. De schoolbesturen concluderen ook zelf dat het draagvlak voor een regionale voorziening buiten de eigen kern niet groot is.

Dit is naar hun ervaring de afgelopen jaren versterkt door het werken van de dorpen aan eigen dorpsvisies. 4. Bestuurlijk draagvlak ontbreekt ook vanwege de resultaten van de afgelopen jaren. Nog meer uitstel en onderzoek gaat vermoedelijk niet leiden tot andere resultaten of opheffen van blokkades. We zijn niet lichtzinnig tot deze conclusie over gegaan. Begin 2023 zijn gesprekken gevoerd met de afzonderlijke schoolbesturen en hun toezichthoudende organen. We hebben vanuit de gestelde kwaliteitsdoelen uit elkaars visies de gesprekken gevoerd. De leerlingen van Schouwen-Duiveland verdienen goede en frisse schoolgebouwen die de onderwijskwaliteit versterken. Samen met de schoolbesturen hebben we vanaf 2017 de focus op het vernieuwen van het relatief oude schoolgebouwenbestand op Schouwen-Duiveland. De leerlingen in het oog houdend die de komende 40 jaar onderwijs krijgen, omarmt ons college het voorstel van de medezeggenschapsraden voor een tweelocatiemodel. Gezien de ontstane situatie ziet ons college in dit model de beste oplossing voor toekomstbestendige onderwijshuisvesting en met nog steeds mogelijkheden voor het investeren in mogelijk aanvullende voorzieningen, zoals sport en kinderopvang. Op deze wijze worden de scholen alsnog in staat gesteld om samen met hun partners een rijk aanbod voor hun leerlingen te ontwikkelen.

Met dit model valt het college terug op het allereerste Integraal Huisvestingsplan uit 2017. Hierin was de keuze voor een éénof twee-locatiemodel opgenomen. We zetten daarom in op een onderzoek naar een twee-locatiemodel in cluster Noord-West gebonden aan voorwaarden. Ons college realiseert zich dat een twee-locatiemodel niet binnen de door u vastgestelde kaders valt. We zien op dit moment geen mogelijkheden meer om binnen het gestelde kader een haalbaarheidsonderzoek op te leveren dat draagvlak vindt onder medezeggenschapsraden, schoolbesturen en gemeente. Ons college vraagt met het twee-locatiemodel aan de scholen een risico te nemen bij het opstellen van de haalbaarheidsonderzoeken hiervoor, vanwege het opereren buiten de gestelde kaders. Gezien de huidige stand van zaken en de voorgeschiedenis verwachten we met het twee-locatiemodel uiteindelijk toch tot draagvlak te komen bij de organen met beslissingsbevoegdheid: medezeggenschapsraden, schoolbesturen en uw gemeenteraad. Bovendien is dit een optie die juist is aangedragen uit het werkveld: ouders en leerkrachten die samen de medezeggenschapraden op de betrokken scholen vormen. Dit alles maakt dat voor dit model nog geen investeringskrediet beschikbaar is gesteld én uw raad ook nog een besluit moet nemen over de uiteindelijk voorgestelde locaties binnen een twee-locatiemodel.

Daarom vraagt ons college de schoolbesturen om rekening te houden met de volgende voorwaarden: 1. Ons college legt pas een herijkt meerjaren uitvoeringsplan en -programma aan uw gemeenteraad voor bij het opleveren van twee haalbaarheidsonderzoeken door Obase en Lithora voor de twee locaties waar de betrokken scholen geclusterd worden in cluster Noord-West. 2. Alleen de scholen die opgenomen zijn in het twee-locatiemodel worden opgenomen in het meerjaren uitvoeringsplan en -programma en ontvangen daarmee een gemeentelijke investering in nieuwbouw en/of renovatie.

Pagina 2 van 4

3. Obase en Lihtora worden gevraagd twee haalbaarheidsonderzoeken op te leveren: één met een locatie binnen Burgh-Haamstede en één voor een noordelijke locatie. In Burgh-Haamstede loopt een investeringsprogramma in het kader van dorpsvisie, o.a. gericht op het versterken van sociaalmaatschappelijke voorzieningen. De noordelijke locatie is van belang vanwege de Helcherseeschool uit Scharendijke. Dit is qua gebouw één van de oudste schoolgebouwen van het eiland en is toe aan noodzakelijke investeringen (renovatie of nieuwbouw). Andere mogelijkheden acht ons college politiek niet haalbaar en bestuurlijk niet wenselijk wegens grote kans op verdere vertraging. De schoolbesturen zijn aan zet om te komen tot afgeronde haalbaarheidsonderzoeken en nieuwe onderwijshuisvesting. We hebben ons de afgelopen maanden ingezet om samen met de schoolbesturen zicht te blijven houden op het afronden van haalbaarheidsonderzoeken, zodat we nieuwe onderwijshuisvesting kunnen realiseren. Naast de gesprekken in de stuurgroepen van de afzonderlijke haalbaarheidsonderzoeken hebben we ook een bestuurlijke ronde gedaan waarin we alle partijen afzonderlijk en uiteindelijk ook gezamenlijk hebben gesproken.

Gezamenlijk is geconcludeerd dat al deze gesprekken al genoeg informatie en noodzaak opleveren om de geplande evaluatie in 2024 van het Meerjaren uitvoeringsplan en -programma 2020 - 2028 naar voren te halen en in 2023 uit te voeren. De belangrijkste stappen die nu eerst gezet moeten worden is het afronden van vijf haalbaarheidsonderzoeken door de schoolbesturen. Deze onderzoeken vormen de basis van een herijkt ‘Meerjaren uitvoeringsplan en -programma 2020 – 2028’. De voorwaarden en uitgangspunten voor deze evaluatie en herijking zijn opgenomen in bijlage 2. Een wijziging van visie op huisvesting en voorzieningen moet toekomstbestendig blijven De visie van gemeente en scholen is tussen 2010 - 2015 gevormd en vastgelegd in de gemeentelijke visie Tij van de Toekomst en strategische koersplannen van Obase en Lithora. Specifiek voor onderwijshuisvesting is dit vastgelegd in 2017 in het Integraal Huisvestingsplan voor basisonderwijs. Clustering van scholen en voorzieningen staat hierin centraal om het onderwijs kwalitatief van hoog niveau te houden, het aanbod van voorzieningen in de regio te waarborgen en clustering gebruiken om een rijk aanbod voor de inwoners te realiseren. Door de keuzes die schoolbesturen maken binnen de in ontwikkeling zijnde haalbaarheidsonderzoeken stappen zij af van de grote regioscholen.

Voor cluster Oost is dit een bewuste keuze, voor cluster NoordWest zien we gezamenlijk geen mogelijkheden voor de korte termijn. De financiering is door de 'kleine scholentoeslag' gewaarborgd. Wanneer het Rijk hier vanaf stapt zijn de keuzes die nu gemaakt worden voor 40 jaar mogelijk een stuk lastiger te financieren in de toekomst. Daarmee komt het investeren in kwalitatief onderwijs ook onder druk te staan. Daarbij hebben ook de ontwikkeling van stads- en dorpsvisies en daarop volgende investeringen in kernen geleid tot een gemeentelijk beleid dat in de praktijk zich richt op het versterken van leefbaarheid van de afzonderlijke kernen. Het behoud van sociaal-maatschappelijke voorzieningen en gesprekken daarover in de kernen heeft geleid tot ingewikkelde discussies over locaties van en uiteindelijk ook draagvlak voor regioscholen. Deze bevindingen neemt ons college mee bij de herijking van de gemeentelijke strategische visie. Aan de andere kant zien we een kanteling bij het Rijk met meer aandacht voor de regio dat zich onder andere uit in regiodeals en rapporten zoals het onlangs verschenen 'Elke regio telt'. Mogelijk dat deze verschuiving in de toekomst het bestaan van kleinere scholen juist verzekerd. Voor nu telt dat we onze besluiten gezamenlijk moeten nemen met in het oog de leerlingen die de komende 40 jaar van deze vernieuwde scholen gebruik maken.

We huren externe expertise in om als gemeente een aanjagende rol te kunnen vervullen en tijdelijke vacatureruimte op te vullen. Naast inzet op de verschillende projecten in de clusters op het eiland is ook inzet benodigd om in 2023 als gemeente een aanjagende rol op het gehele dossier te spelen en te komen tot nieuwe kaders, inclusief het politieke besluitvormingsproces. Door personele wisselingen binnen de afdeling is deze rol vacant. Om dit proces tot een goed einde te leiden huren we externe expertise in. Communicatie De raadsbrief is onder embargo gedeeld met de schoolbesturen. Na vaststelling delen we de raadsbrief ook onder de stads- en dorpsraden. De schoolbesturen verzorgen hun eigen communicatie richting achterban. Pagina 3 van 4

De bestuurlijke reactie op basis van het collegeadvies van het college verzenden we via een brief aan de besturen Obase en Lithora. Vervolg Het afronden van de vijf haalbaarheidsonderzoeken ligt in handen van de schoolbesturen. Zij worden door de gemeente gefaciliteerd. Gezien de lange looptijd van verschillende projecten kijkt ons college naar de mogelijkheden om de middelen die hiervoor eerder zijn vrijgemaakt eenmalig op te hogen via de voorziening 'Procesgelden uitvoering IHP'. Een voorstel hiertoe volgt in het kader van uitbreidingsinvesteringen voor de programmabegroting 2024 - 2027. Bijlagen 1. Situatie-analyse Obase en Lithora 2. Bevindingen en conclusies uitvoering Meerjaren uitvoeringsplan en -programma 2020 - 2028

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 4 van 4