20230530 Raadsbrief Haalbaarheidsonderzoek en realisatie nieuw cultuurpodium (467458)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Haalbaarheidsonderzoek en realisatie nieuw cultuurpodium 467458 30 mei 2023 Werken, Wonen en Leven (WWL) A.M.J. van Burg Afdelingshoofd WWL

Inleiding Het huidige cultuurpodium Brogum organiseert evenementen en activiteiten in een gebouw dat niet meer aan de eisen van de tijd voldoet. Al vele jaren geleden heeft het gemeentebestuur besloten de noodzakelijke ingrepen in en aan het gebouw uit te stellen, totdat er duidelijkheid is over de toekomst van de Stichting Brogum (hierna: Stichting) en het gebouw. Nieuwbouw of een grote verbouwing was onzeker in verband met het matige functioneren van de Stichting en de beperkte programmering. Vanaf 2017 heeft binnen de Stichting een duidelijke omslag plaatsgevonden. ZoZowel qua bestuur, vrijwilligers als programmering laat Brogum zien toekomst te hebben als muziek- en cultuurpodium voor Schouwen-Duiveland. Tijdens de begrotingsraad van november 2021 heeft uw raad voor de begroting 2022-2025 overigens al een bouwbudget van € 3.307.000,- beschikbaar gesteld voor het basisscenario uit het haalbaarheidsonderzoek. Ook is op basis van de uitkomsten van het door stichting Brogum uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek en vooruitlopend op de nieuwbouw subsidie beschikbaar gesteld voor de benodigde professionaliseringsslag, waarmee de Stichting een fulltime directeur heeft aangesteld.

Met deze raadsbrief wordt u geïnformeerd over de besluiten van ons college over het door stichting Brogum uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek, het bouwheerschap, de voorwaarden voor verdere ontwikkeling van het project en exploitatie van het cultuurpodium en de planning voor het project. Kernboodschap Ons college heeft kennisgenomen van het haalbaarheidsonderzoek en ingestemd met de voorwaarden voor de realisatie van de (ver)bouw voor een nieuw cultuurpodium voor stichting Brogum. Het uiteindelijke resultaat is een vernieuwd en toekomstbestendig cultuurpodium voor de inwoners van Schouwen-Duiveland: een breder podium met meer draagvlak en hogere bezoekersaantallen. Consequenties Stichting Brogum heeft in eigen beheer een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar een nieuw cultuurpodium. Stichting Brogum heeft haar in eigen beheer uitgevoerde definitieve haalbaarheidsonderzoek opgeleverd halverwege 2021 en aan ons college en uw raad gepresenteerd. Dit rapport (bijlage 1) bevat de opdracht die de Stichting heeft gegeven aan Green Stages en 4advies: het opstellen van de visie van de Stichting op de toekomst en (ver)nieuwbouwscenario's met (investerings)ramingen die dit mogelijk moeten maken. Het rapport is bijgesloten.

Met een amendement bij de Kadernota 2021 is ons college de opdracht gegeven te onderzoeken op welke wijze en onder welke voorwaarden een nieuw podium gerealiseerd kan worden. Het haalbaarheidsonderzoek van stichting Brogum heeft uitgewezen dat er toekomst is voor een cultuurpodium met een breed aanbod Vooruitlopend daarop heeft uw raad al wel ingestemd met het benodigd budget voor een nieuw cultuurpodium en deze kosten opgenomen in de programmabegroting 2022 - 2025, startend in jaar 2023. Uw raad heeft daarbij gekozen voor het voorkeursscenario van Stichting Brogum, ofwel de basisvariant, zoals genoemd in het haalbaarheidsonderzoek. Het haalbaarheidsonderzoek toont de mogelijkheden aan van een cultuurpodium voor Schouwen-Duiveland. Stichting Brogum hanteert de term cultuurpodium, omdat er in het nieuwe gebouw meer activiteiten moeten plaatsvinden dan het programmeren van haar kernactiviteit, de Pagina 1 van 4

popmuziek. De Stichting wil een brede programmering en aansluiting zoeken met de samenleving. Een breder podium met meer draagvlak en hogere bezoekersaantallen. Dit betekent dat de capaciteit verhoogd moet worden om dit beoogde ‘bredere’ publiek te kunnen bedienen en bereiken. In het kort wil stichting Brogum zich in de toekomst (bij nieuwbouw) richten op de volgende activiteiten: • Brede programmering van popmuziek • Uitbreiding met cabaret, stand-up en kleinschalig muziektheater • Cultuureducatie en bandcoaching • Podium voor Cultuur Maatschappelijke Organisaties (debat en opinie, modeshows, culturele activiteiten etc.) • Festivalorganisatie: Anywave De realisatie van het basisscenario in het haalbaarheidsonderzoek biedt de beste mogelijkheden voor een breed cultuurpodium. Het haalbaarheidsonderzoek start met de conclusie dat alleen een verbouwing van het huidige pand niet de groeimogelijkheden geeft en zelfs de gebruiksmogelijkheden verkleind vanwege de noodzakelijke realisatie van een 'doos-in-doos' constructie van de zaal. Ook de investeringen in geluidsemissie en akoestiek wegen niet op tegen de realisatie van een nieuwe grotere zaal aan de achterzijde van het pand. Dit is uitgewerkt in twee scenario's. Stichting Brogum heeft de voorkeur voor de realisatie van het basisscenario.

Met het vaststellen van de programmabegroting 2022 - 2025 heeft uw raad hierover al een besluit genomen, inclusief het beschikbaar stellen van het benodigde investeringsbudget van € 3.307.000,- in het jaar 2023, gebaseerd op prijspeil april 2021, inclusief indexatie van 7,5% tot en met oktober 2023. Bouwheerschap bij de gemeente is financieel en juridisch de beste optie. Na besluitvorming over de voorkeursvariant inclusief het bijbehorende budget zijn we met Stichting Brogum gaan onderzoeken welke gevolgen het bouwheerschap voor de gemeente en de stichting heeft. Dit overzicht is opgenomen als bijlage 3 'Overzicht juridische en financiële consequenties' bij dit advies. We hebben hierbij aanvullend juridisch advies ingewonnen bij Adriaanse van der Weel (zie bijlage 2). Op basis van deze adviezen komt het bouwheerschap idealiter bij de gemeente te liggen. Afspraken in het coalitieakkoord 2022 - 2026 hebben dit bevestigd. Deze keuze is gebaseerd op: • Het risico dat de Stichting loopt en het beperkte eigen vermogen van de Stichting dat geen ruimte biedt om tegenvallers op te vangen. • De beperkte zeggenschap die de gemeente heeft in het bouwproces indien de Stichting bouwheer is, terwijl het gehele financiële risico bij de gemeente ligt. • De verschillende voorwaarden die voor de start van het project uitgewerkt moeten zijn, zoals verkoopovereenkomst en subsidieafspraken.

De gemeente stelt voorwaarden aan stichting Brogum bij overdracht en in gebruikname van cultuurpodium. De (ver)nieuwbouw van het cultuurpodium betekent een lange termijn investering voor de gemeente. Een lange termijn investering in een toekomstbestendige organisatie in een modern pand moet plaatsvinden via heldere en niet nader te interpreteren afspraken. We trekken de volgende (voorlopige) conclusies: • De governance van stichting Brogum moet versterkt worden conform de Governance code Cultuur. Deze dient als basis om bestuur en toezicht te professionaliseren. Gezien de hoogte van investeringen en subsidies achten onze gemeente en stichting Brogum dit van belang. Het gemeentebestuur krijgt inspraak bij de instelling van het toezicht en maakt afspraken over de invulling daarvan. Stichting Brogum geeft dit vorm in 2023, inclusief het aanpassen van de statuten. Dit bevat minimaal 1) een besturingsmodel waarin scheiding bestaat tussen bestuur en toezicht, inclusief afspraken over rol, taak en verantwoordelijkheid; 2) mate van onafhankelijkheid van het toezicht en 3) afspraken over verantwoording en verslaglegging naar elkaar, naar de gemeente en naar de samenleving en 4) dat de gemeente een rol heeft bij het aanstellen van de toezichthouders.

Ons college vindt het van belang dat bij deze wijziging in governance rekening wordt gehouden met het behoud van de grote mate van betrokkenheid van vrijwilligers. • Het haalbaarheidsonderzoek van stichting Brogum dient als basis voor afspraken over de exploitatiesubsidie. Gezien de snel veranderde wereld worden op basis van een businesscase van stichting Brogum voorafgaand aan de start van de aanbesteding afspraken gemaakt over de maximale hoogte van de exploitatiesubsidie. Dit is inclusief afspraken over terugstorten van subsidie

Pagina 2 van 4

•

•

•

bij een positiever exploitatieresultaat dan waar rekening mee is gehouden bij het verlenen van de subsidie. Een belangrijk onderdeel van de exploitatie is het onderhoud en beheer van het pand. We werken in de definitiefase en voorafgaand aan de aanbesteding samen met stichting Brogum uit op welke wijze aan deze verantwoordelijkheden invulling wordt gegeven en maken in het ontwerp ook afwegingen die daarbij passen. Het voornemen is over te gaan tot verkoop van het pand aan stichting Brogum. In de verkoopovereenkomst wordt in dat geval opgenomen: 1) een recht van opstal op de grond van de gemeente, de grond blijft dus in eigendom van de gemeente; 2) afspraken met de gemeente over aanvragen van de hypotheek bij BNG, inclusief aanvullen van eigen vermogen tot 10% bouwsom en terugbetalingsregeling; 3) het totaal aan subsidielasten voor de gemeente gebaseerd op de businesscase en hypotheeklasten van stichting Brogum en 4) dat de verkoopprijs is gebaseerd op de totale bouwsom einde project. Alle afspraken worden voorafgaand aan de start van de aanbesteding ingevuld en door de betrokken partijen ondertekend.

We publiceren in het kader van het Didam-arrest. Met het besluit van uw raad om een investeringskrediet ter beschikking te stellen voor de (ver)nieuwbouw van het cultuurpodium en daaraan in beginsel de verkoop van het pand te verbonden, is de gemeente verplicht zich te houden aan het Didam-arrest. In principe is een selectieprocedure onder meerdere partijen vereist om tot verkoop, verhuur of vestigen van een beperkt recht over te gaan. Een selectieprocedure is niet vereist, als bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts een serieuze gegadigde in aanmerking komt voor de aankoop, huur of vestiging van een beperkt recht. Het voornemen tot de 'rechtsoverdracht' dient dan wel gepubliceerd en gemotiveerd te worden. Bij de verdere invulling van de voorwaarden voor exploitatie en ingebruikname wordt het standpunt van 'verkoop' nogmaals getoetst vanuit financieel en juridisch oogpunt. We zullen daarom nader bezien of publicatie in het kader van het Didam-arrest nu al mogelijk is, ongeacht de wijze waarop het gebouw wordt overgedragen. Zo niet, dan volgt de publicatie later.

Wij streven naar de opening van het nieuwe cultuurpodium in 2026 Om u een doorkijk te geven naar welke stappen wij de komende tijd gaan ondernemen om het project (ver)nieuwbouw van het cultuurpodium hebben we een grove planning opgesteld, zie bijlage 4. Daarbij is de opening c.q. start exploitatie gepland in het 3e kwartaal van 2026, uitgaande dat er geen beroep wordt ingesteld bij de ruimtelijke procedure. Wij willen de processtappen en planning nader afstemmen met de Stichting en de nog te selecteren adviseur die ons gaat begeleiden van ontwerp tot en met de oplevering. De begrootte investering is naar reële verwachting onvoldoende voor realisatie van het cultuurpodium Het basisscenario in het haalbaarheidsonderzoek is nog geen definitief ontwerp. Het ontwerpen van het definitieve gebouw is pas medio 2023 aan de orde. Belangrijke constatering is dat de bouwprijzen sinds oplevering van het haalbaarheidsonderzoek substantieel zijn gestegen. Mogelijke noodzakelijke aanpassingen in de infrastructuur (zoals riolering of wegen) en buitenruimte (bijvoorbeeld groenelementen) zijn nog niet volledig in kaart gebracht in het haalbaarheidsonderzoek. Dit gebeurt in de definitiefase van het project, zodat we uiteindelijk alle werken op basis van een definitief ontwerp kunnen aanbesteden. Deze kosten zijn deels opgenomen in de gemeentelijke begroting (€ 80.000,terreininrichting).

Een bijstelling van het budget kan worden meegenomen in één van de tussentijdse financiële rapportages, u hoeft hiervoor in beginsel niet terug naar de raad. De (ver)nieuwbouw van het cultuurpodium is door opname in de programmabegroting bestaand beleid. We komen over de kostenontwikkeling en daadwerkelijk benodigd budget terug bij uw raad, voorafgaand aan de aanbesteding. Het eigendom houden van het pand is een nader te onderzoeken optie Uw raad heeft via een amendement bij de Kadernota in 2021 aangegeven, dat het pand wordt verkocht aan de Stichting. Bij de verdere invulling van de voorwaarden voor exploitatie en ingebruikname wordt dit standpunt nogmaals getoetst vanuit financieel en juridisch oogpunt. Door alvast te publiceren in het kader Pagina 3 van 4

van het Didam-arrest geven we aan dat, ongeacht de wijze waarop het gebouw wordt overgedragen, de Stichting de enige serieuze gegadigde is. Communicatie De Stichting Brogum is op de hoogte gesteld van besluitvorming door het college. We hebben een persbericht opgesteld. Met stichting Brogum is afgesproken dat zij de direct omwonenden informeren en daarvoor gebruik kunnen maken van de raadsbrief en persbericht. Vervolg Het dossier wordt overgedragen naar het Ontwikkelingsbedrijf waar de projectleiding komt te liggen. Vanaf 4e kwartaal 2023 start het project (ver)nieuwbouw Brogum. We vervolgen met de Stichting de gesprekken over de door ons college geformuleerde voorwaarden. Bijlagen Bijlage 1 - Eindrapportage haalbaarheidsonderzoek Brogum Bijlage 2 - Memo Adriaanse van der Weel poppodium Brogum Bijlage 3 - Overzicht juridische en financiële consequenties Bijlage 4 - Grove planning Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 4 van 4