20230516 Raadsbrief Planontwikkeling erfgoedbeleving Ringwalburg Burgh (860113)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Planontwikkeling erfgoedbeleving ringwalburg Burgh 860113 16 mei 2023 Werken, Wonen en Leven (WWL) A.M.J. van Burg Afdelingshoofd WWL

Inleiding De 9e-eeuwse Karolingische ringwalburg in Burgh is een uniek landschappelijk monument dat de status van archeologisch rijksmonument heeft. Aan de zichtbaarheid en beleefbaarheid van dit rijksmonument valt nog veel te verbeteren, in samenhang met de uitbreiding en herpositionering van het naastgelegen museum de Burghse Schoole. Het Programmaplan Kunst, Cultuur en Erfgoed Burgh-Haamstede 2023-2025 maakt deel uit van de uitvoering van de Dorpsvisie Burgh-Haamstede en is recent door uw college vastgesteld. Eén van de 5 sleutelprojecten in dit plan is de verbetering van de zichtbaarheid en de beleefbaarheid van de ringwalburg, in combinatie met de uitbreiding en herpositionering van museum de Burghse Schoole. Bij de besluitvorming van het Programmaplan Kunst, Cultuur & Erfgoed Burgh-Haamstede 2023-2025 is ten aanzien van dit sleutelproject toegezegd dat uw college hierover een afzonderlijk advies wordt aangeboden. Kernboodschap Om de mogelijkheden voor de verbeterde erfgoedbeleving dan de ringwalburg in kaart te brengen laten we een haalbaarheidsonderzoek en plan van aanpak opstellen. Doel hiervan is om te verkennen of het ontwerp en uitvoering van de verbetering van erfgoedbeleving als meerjarenproject binnen het nationale samenwerkingsprogramma Erfgoed Deal kan worden ingediend.

De ambitie is om het achterstallig onderhoud weg te werken en dit archeologisch monument letterlijk en figuurlijk weer goed in vorm te brengen. Daarnaast is de ambitie om het verhaal van de middeleeuwse ringwalburg, als versterkte nederzetting waarin de bewoners zich moesten verdedigen tegen met name de Vikingen, beter beleefbaar te maken. Het haalbaarheidsonderzoek moet een plan met bijbehorende kostenindicatie opleveren voor verbetering van de erfgoedbeleving met in ieder geval de volgende onderdelen: • In goede vorm krijgen van het archeologisch rijksmonument (strak trekken wal, herstel (knuppel-)paden, maaien terrein + onderhoudsplan). • Reconstructie: herstel en uitbreiding stuk verdedigingsgracht; herstel palissade op de wal. • Visualisatie van de oorspronkelijke middeleeuwse bebouwing, mogelijk in de vorm van contouren van 1 of 2 woningen/boerderijtjes, 'hufterproof' uitgevoerd in bijv. cortenstaal. Tevens te gebruiken als podium, overkapping voor buitenoptredens. • Informatievoorziening: fysiek en online/digitaal met QR-codes en app in de buitenruimte en in het museum. Museum de Burghse Schoole wil zich als bezoekerscentrum van de ringwalburg inzetten. Het museum wil haar museale presentatie verder verbeteren, onder andere door de verbinding tussen binnen en buiten beter te leggen.

Ook de Rijkdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is hier een groot voorstander van en ziet graag dat het museum het verhaal vertelt van alle Zeeuwse ringwalburgen. Besluitvorming over de uitbreiding van het museum met de naastgelegen bovenmeesterwoning is in voorbereiding. Voor een algehele herinrichting van het uit te breiden museum is € 60.000 beschikbaar gesteld in het kader van het Revitaliseringsfonds Musea. Dit budget kan worden aangewend voor het maken van een plan voor de museale inrichting, waarin tevens wordt meegenomen het onderdeel Bezoekerscentrum ringwalburg. In de Erfgoed Deal maken verschillende partijen afspraken over het behoud en het gebruik van erfgoed bij de grote ruimtelijke opgaven van dit moment. De Erfgoed Deal is een samenwerkingsverband tussen de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Binnenlandse Zaken, Infrastructuur en Waterstaat, en Pagina 1 van 3

Landbouw, het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Federatie Grote Monumentengemeenten, Federatie Instandhouding Monumenten, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, LandschappenNL, het Rijksvastgoedbedrijf en de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit. Recent hebben kabinet, IPO en VNG besloten de Erfgoed Deal te actualiseren en te verlengen tot 2025. In de geactualiseerde Erfgoed Deal ligt de focus op de hoofdthema’s landbouw en natuur, energie en economie, wonen en mobiliteit en water en bodem. Archeologisch erfgoed krijgt prioriteit. Het gaat om projecten met een begroting tussen € 500.000 en € 1.000.000, waarbij het Rijk minimaal 47,5% bijdraagt. Aanvragen voor de Erfgoed Deal kunnen in september 2023 weer worden ingediend. De planontwikkeling voor de ringwalburg past uitstekend bij de hoofdthema's natuur, water en bodem van de Erfgoed Deal en in de focus op archeologisch erfgoed. Het aan de oostzijde gelegen deel van de oude verdedigingsgracht is ook een natuurgebied. Het biedt mogelijkheden voor uitbreiding en kwaliteitsverbetering en kan mogelijk als (zoet)waterbuffer fungeren. Consequenties Oprichten projectgroep Voor de planontwikkeling van de ringwalburg, gericht op een aanvraag in de Erfgoed Deal, stellen een projectgroep samen.

Deze bestaat uit vertegenwoordigers van: gemeente Schouwen-Duiveland, Staatsbosbeheer, Rijksdienst Cultureel Erfgoed, Erfgoed Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Stichting Westenschouwen Kultureel (SWK)/Museum de Burghse Schoole. Aanstellen projectleider Om het haalbaarheidsonderzoek op tempo uit te kunnen voeren en de projectgroep aan te sturen is een deskundige projectleider nodig met ervaring in dit soort erfgoedprojecten. Omdat de ambtelijke capaciteit beperkt is huren we een externe projectleider in. De opdracht aan de projectleider is, om in overleg met de projectgroepleden c.q. betrokken organisaties, te komen tot een plan voor de verbetering van de erfgoedbeleving van de Karolingische ringwalburg uit te werken en te onderzoeken of dit plan haalbaar is. Daarnaast moeten de mogelijkheden voor (co-)financiering van verdere planontwikkelings- en - uitvoeringskosten, onder andere via de Erfgoed Deal en de Provincie Zeeland, verkend worden. Ook moet er een voorstel beheer en onderhoud van de verschillende planonderdelen komen en daarnaast een plan van aanpak verdere planontwikkeling en uitvoering. Archeologisch vooronderzoek Het gehele terrein van de ringwalburg is een archeologisch rijksmonument, waarvan het Rijk bevoegd gezag is. Dit betekent dat voor alle ingrepen waar bodemverstoringen voorzien zijn, goedkeuring van de rijksdienst vereist is.

Voor de planontwikkeling is het daarom noodzakelijk een archeologische bureaustudie te laten uitvoeren. Financiële consequenties We dekken de eenmalige kosten voor de inhuur van een projectleider (€ 13.000) uit de stelpost extra middelen uitvoering masterplannen stads- en dorpsvisies. Autorisatie door de raad vindt plaats via het eerstvolgende raadsvoorstel begrotingswijziging. De kosten voor het archeologisch vooronderzoek (€ 5.000) dekken we uit het budget voor archeologisch onderzoek. Vervolg Als uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat de planontwikkeling kansrijk is voor de Erfgoed Deal, dienen we in september de aanvraag in het rijk. Bij honorering zijn middelen als cofinanciering noodzakelijk. In dit geval komen we voor de financiële consequenties met een voorstel aan de gemeenteraad via een raadsvoorstel of voorstel uitbreidingsinvestering/nieuw beleid.

Pagina 2 van 3

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3