20230502 Raadsbrief Onderzoek naar vervolgstappen in verzelfstandiging markten Bijlage 2 Memo evaluatie warenmarkten

Evaluatie verzelfstandiging gemeentelijke warenmarkten Schouwen-Duiveland eerste contractperiode STIMA 2019 t/m 2022. Sinds 1 oktober 2019 zijn onze gemeentemarkten verzelfstandigd en voert de STIMA onze markten uit. Op grond van artikel 160 Gemeentewet zijn om die verzelfstandiging te bewerkstelligen de marktverordening en de verordening marktgelden ingetrokken door de raad en het college heeft de verzelfstandiging uitgesproken middels een instellingsbesluit o.g.v. datzelfde artikel. Daarbij is ook de Paardenmarkt (Jaarmarkt) afgeschaft als gemeentemarkt omdat deze niet meer levensvatbaar was en deze redelijkerwijs door een evenementorganisator kan worden voortgezet. Deze Paardenmarkt was feitelijk ook een evenement. Op dit moment is de verzelfstandiging nog niet kostenneutraal, zo dragen wij de kosten nog voor het schoonmaken van het marktterrein en de extra stroomvoorzieningen tijdens de kermissen. Doel is wel om in de nieuwe contractperiode kostenneutraal te werken. Omdat de overeenkomst met de STIMA afloopt op 31 december 2023 is het noodzakelijk te evalueren. Dat doen we al terwijl het laatste contractjaar nog maar net is aangevangen maar is ingegeven door het feit dat we voor 1 augustus 2023 een evt. nieuwe overeenkomst willen afronden en er veel formaliteiten zijn te verrichten. Hierbij bekijken we onze ervaringen als gemeente maar ook de STIMA.

Uiteraard mogen de meningen van de kooplieden, de ondernemersverenigingen en dorpsraad niet ontbreken.

1.Algemene ervaringen 1 oktober 2019 tot 1 januari 2021 Over de korte tijd dat in 2019 de markt verzelfstandigd was is niet zoveel te melden. De in december geplaatste ijsbaan op het Havenplein kon prima in de markt worden ingepast. En beide activiteiten vulden elkaar prima aan. Het jaar 2020 gooide ook voor de markt veel roet in het eten vanwege de coronamaatregelen. De markt mocht gelukkig nog wel met foodkramen worden geëxploiteerd. Maar lange tijd mocht de non-foodsector niet vertegenwoordigd zijn. Van extra activiteiten tijdens de markt was dan ook geen sprake. Het was ook voor de markt een kwestie van overleven. Opvallend was wel dat de gemeente nagenoeg geen enkele wanklank over de markt heeft gehoord. Alles is binnen de STIMA en binnen de markt afgehandeld en opgelost. Ook de wijze waarop de markt corona-proof werd opgesteld en uitgevoerd verdient vermelding. Als gemeente waren we daar erg tevreden over. Aan de andere kant was de branchevereniging CVAH en de STIMA dankbaar voor de goede samenwerking met de gemeente. Het netto omzetresultaat was dit jaar € 10360,-. 2021 Dit jaar was er nog steeds sprake van coronamaatregelen waar de markt last van had. Aan de andere kant profiteerde de markt juist omdat evenementen en evenementmarkten/braderieën een deel van het jaar niet mochten plaatsvinden.

Voor Renesse heeft de STIMA bedacht om het seizoen wat te verlengen en dit heeft goed uitgepakt. Ook dit jaar heeft de gemeente geen werk gehad aan klachten of vragen over de markt. De jaarlijkse verplaatsing van de markt van Renesse naar de Hogezoom i.v.m. de kermis zorgde overigens wel voor de nodige onrust in die kern. Hierbij heeft de gemeente nog wel wat inspanningen moeten verrichten. Het netto omzetresultaat was dit jaar € 8851,-. Een minder resultaat dan het jaar ervoor vanwege de toename van verkoopkosten. 2022 Dit jaar geen coronabeperkingen meer en er zijn twee klachten ontvangen van kooplieden die niet naar behoren zouden zijn geholpen door de STIMA. In een geval wilde een koopman zijn auto achter zijn kraam hebben tijdens de kermismarkt in Renesse. In overleg tussen de gemeente en de STIMA is een alternatieve plaats gezocht tijdens de kermismarkt voor deze standplaatshouder waardoor zijn auto alsnog achter zijn standplaats kon staan. In een ander geval kon de STIMA de culinaire standplaats van het Havenplein niet de door de exploitant de gewenste plek bieden. Inmiddels staat die standplaats niet meer op de markt. Verder de nodige ophef weer bij de verplaatste markt in Renesse tijdens de kermis. De markt was niet goed opgesteld en dat leverde klachten van ondernemers in Renesse op. Daarbij werd ook geklaagd over de wijze van communiceren door de STIMA.

De STIMA erkende de opstellingsfout en zal dat beter organiseren tijdens de kermismarkt. In de zomer

hebben we steekproefsgewijs aan de kooplieden gevraagd hoe zij de verzelfstandiging ervaren. Over het algemeen is men tevreden maar enkele kooplieden zijn ontevreden. Zie verder de enquête. In dit jaar gaf de STIMA aan de Paardenmarkt/Jaarmarkt definitief niet te willen organiseren. Zij hebben er de middelen niet voor. Inmiddels is er een andere organisator voor gevonden. 2022 is ook het jaar dat de markt duidelijk beter wordt bezocht. We zijn dan ook benieuwd naar het omzetresultaat. Ook de jaarlijkse ijsbaan kon weer met succes in de markt op het Havenplein worden ingepast. Al met al zijn wij, de CVAH en de STIMA tevreden over de uitvoering van de markten maar zien we allen ook ruimte voor verbetering. Zoals passende communicatie en meer activiteiten als aanvulling op de markt. 2.Enquête ervaringen kooplieden verzelfstandiging warenmarkten Schouwen-Duiveland. Januari 2023. In verband met de evaluatie van de eerste overeenkomst met de STIMA, als uitvoerder van de warenmarkten, is in januari van 2023 een schriftelijke enquête gehouden onder de kooplieden. De resultaten maken deel uit van de afwegingen hoe we na afloop van de overeenkomst (31 december 2023) verder gaan met onze markten. We hebben van de 43 uitgezette enquêtes 29 ingevulde enquêtes ontvangen waarvan twee enquêtes buiten aanmerking zijn gelaten omdat deze kooplieden ook bestuurslid van de STIMA zijn.

De response is dan 63%. Deze enquêtes wel meenemen in de resultaten zou een niet objectief resultaat geven. Verder hebben we voor de resultaatverwerking geen onderscheid gemaakt voor Renesse en Zierikzee. De individuele reacties scheiden we wel om de problematiek wel gericht te kunnen oplossen. We hebben dus 27 enquêtes ontvangen en verwerkt. Deze bieden onderstaand beeld. Per onderdeel geven we onze interpretatie hierop.

Resultaten 1. Is de verzelfstandiging van de gemeentelijke markten op Schouwen-Duiveland op zich een goede keuze geweest?

Ja 78% Nee 15% Twijfel/weet niet 7% De verzelfstandiging wordt door het overgrote deel van de kooplieden gedragen. Opvallend is wel dat toch 7 % er geen mening over heeft of twijfelt. Het is toch een belangrijk aspect van hun werkzaamheden/verdiensten. 15 % staat niet achter de verzelfstandiging. Dat zien we verderop terug in de ontevredenheid over oplossend vermogen en de kwaliteit van de uitvoering door de uitvoeringsstichting.

2. Heeft u met de marktuitvoerder wel eens een verschil van inzicht gehad n.a.v. een verzoek van uw kant? Hoe tevreden bent u met de oplossing?

zeer ontevreden 11% ontevreden 0 neutraal 15% tevreden 48% zeer tevreden 15% nvt 11% Hier is 63% content. Een groot deel heeft geen verschillen van menig gehad. Het aandeel van 11% dat ontevreden was is zeer ontevreden. We weten dat het zijn oorsprong heeft in het niet inwilligen van verplaatsingsverzoeken van individuele kooplieden en het niet mogen plaatsen van een auto achter de verkoopplaats. Voor geschillen kennen we een bemiddelingsregeling waarbij we, als partijen er niet

uitkomen, naar een oplossing zoeken. In één geval op de markt van Renesse hebben we dat opgelost. In een ander geval dat hoog opliep in Zierikzee heeft de koopman de bemiddeling van de gemeente niet ingeroepen. 3. Hoe tevreden bent u over het toezicht op de markt door de marktuitvoerder? zeer ontevreden 7% ontevreden 11% neutraal 7% tevreden 60% zeer tevreden 15% Hier is 75% tevreden/zeer tevreden. De ontevredenheid zit hier denken wij in het feit dat de marktmeester namens de stichting optreedt en geen eigen standpunten inneemt. Verder wordt opgemerkt dat in Renesse de marktmeester te weinig optreedt tegen fietsers en scooters op het terrein. 4. Hoe tevreden bent u over de communicatie door de marktuitvoerder? zeer ontevreden 7% ontevreden 7% neutraal 8% tevreden 67% zeer tevreden 11% Hier is 78% tevreden/zeer tevreden. Hier ook weer de 11% ontevreden. Communicatie vindt meestal met een praatje bij aanvang van de markt plaats of mail en app. Onze ervaringen zijn dat we van enkele ondernemers in Renesse enkele malen vernomen hebben dat er soms op onprettige wijze wordt gecommuniceerd. Dergelijke signalen hebben we meteen opgepakt en is een verbeterpunt. De STIMA weet dat. Verzachtende omstandigheid is dat de betreffende ondernemers soms ook niet tactvol communiceren. 5. Hoe tevreden bent u over de samenwerking met de winkeliers rond het marktterrein.

zeer ontevreden 4% ontevreden 0 neutraal 33% tevreden 52% zeer tevreden 11% Hier is 63% tevreden/zeer tevreden. Slechts 4% is hier ontevreden. Opvallend is het grote aandeel van 33% neutraal/geen mening. De wisselwerking met de winkeliers is denken wij ook niet zo zichtbaar. Met de verplaatste markt tijdens de kermisweek in Renesse aan de Hogezoom is die wisselwerking nog belangrijker omdat ze dan in de winkelstraat staan. 6. Heeft u nog tips voor de gemeente? Hieronder citeren wij de reacties. • • • • • • • • • • • •

Ga door met de huidige marktuitvoerder (STIMA). Kom zelf eens de markt ervaren. Als gemeente niet voor de STIMA kiest dan graag door gemeente zelf weer laten uitvoeren. Geen evenementenbureau ’s a.u.b. Geen evenementenbureau ’s a.u.b. Deze kennen de markt en onze belangen niet. Markten weer door gemeente laten uitvoeren. Nu is er veel belangenverstrengeling. Ga door met de huidige uitvoerder. Verbeter de stroomvoorzieningen. Pas de marktindeling aan. Er kunnen meer kramen op. Graag een ander bestuur in de stichting aanstellen. Alleen met de penningmeester is te praten. De twee andere bestuursleden maken misbruik van hun positie. Op de grasdelen in Renesse graag weer grasstenen leggen. Ga door met de ingeslagen weg. Verleen minder vergunningen voor evenementmarkten.

• • •

Graag een ander stichtingsbestuur of markten weer naar de gemeente. Draai verzelfstandiging terug en richt een stichting op waarin alle kooplieden zijn vertegenwoordigd. Ga door met de verzelfstandiging met als uitvoerder de STIMA.

Op de technische suggesties gaan we niet in. We zien een beeld van kooplieden die tevreden zijn en graag met de STIMA door willen gaan. Maar in ieder geval liever geen evenementenbureau ’s die de sector niet kennen, de belangen van de kooplieden niet voorop stellen en vooral voor eigen belang zouden gaan. Toch is er bij enkelen (4 kooplieden) zo veel ontevredenheid dat ze de markt weer liever door de gemeente willen laten uitvoeren of een ander bestuur zouden willen zien. De gemeente staat immers boven de partijen. Ze zien de STIMA nu als een organisatie die de belangen van hun eigen bestuurders en hun medestanders voorop stelt. Wij zien dat de STIMA een beetje zoekt naar hun rol als uitvoerder en toezichthouder. Het is een uitdaging voor de bestuurders, die zelf ook als koopman op de markt staan, om de indruk van partijdigheid te voorkomen. Als we de punten van ontevredenheid wegen en dat spiegelen naar de tijd dat we als gemeente zelf de markt uitvoerden dan kunnen we niet anders stellen dat ook in die tijd er ontevredenheid over plaatstoedeling was. Ook werd onze marktmeester wel eens beticht van onpartijdigheid. Er was ook overlast van verkeer bij de markt in Renesse en onze marktmeesters waren ook niet altijd “in control”. Al met al is er een positief beeld maar de gronden van de ontevredenheid vragen wel om verbetering. 3.

Ondernemersverenigingen en dorpsraad De ondernemersvereniging (OVR) en de dorpsraad van Renesse en de ondernemersvereniging van Zierikzee (InZzee) hebben we om hun zienswijze gevraagd. Hoe hebben zij de verzelfstandiging beleefd? OVR. • • •

Het komt regelmatig voor dat na afloop van de markt sigarettenpeuken op de grond liggen. De opstelling van de marktkramen komt niet overeen met de opstellingstekening van de markt. Ook nemen sommige kramen/wagens meer ruimte in dan voorzien. Dat levert onvrede op bij de marktkooplieden en onze ondernemers. Op enkele keren heeft de markt langer gestaan dan mag waardoor ook de ring rond de kerk later beschikbaar kwam voor verkeer.

Dorpsraad Renesse • •

Er is een poll gehouden via sociale media en het merendeel van de bewoners is neutraal/positief. Wel vraagt men aandacht voor achterblijvend afval, zorgdragen dat het gras niet lijdt onder de markt en het op tijd vrijgeven van de ring rond de kerk.

InZzee • • •

De markt zou zich, volgens InZzee, moeten door ontwikkelen om het aanzien van de winkelstad Zierikzee meer aanzien te geven: meer diversiteit en geen onnodige auto’s/wagens meer op het Havenplein. Het aanzicht van het moeten kijken vanuit bijvoorbeeld de winkel van Omoda naar de achterzijde van de marktwagens/kramen wordt als niet fraai ervaren. Is het herschikken van de markt een optie? De markt en de ondernemersvereniging InZzee moeten elkaar beter kunnen vinden, mede om samen dingen te doen om elkaar te versterken, aldus InZzee.

Wat Renesse betreft zien we een redelijk positief beeld. Met de herinrichting van de openbare ruimte zijn ook de grasstenen verdwenen waarop enkele van de marktwagens stonden. Ook zijn er verharde parkeervakken verdwenen waardoor er meer kramen/wagens van de markt op het gras staan. Dat kan de markt niet worden tegengeworpen. Af en toe blijft er wel afval liggen maar we hebben als gemeente zelf nog steeds de taak van de schoonmaak van die openbare ruimte. Daarnaast is het opruimen van het afval van de marktkooplieden zelf wel een punt van aandacht, zo ook het tijdig vrijgeven van de ring rond de kerk. Over het algemeen verloopt dat goed. De opmerking over het langer aanwezig zijn van de markt is in 2022 overigens al opgepakt en opgelost.

In Zierikzee is het afval blijkbaar geen probleem. Die signalen krijgen wij zelf ook niet. Het herschikken van de markt zodat die beter uit de verf komt is een punt die we graag eens bespreekbaar maken, maar de indeling en uitvoering van de markt is aan de uitvoerder. De markt is niet voor niets verzelfstandigd. Wat betreft de aanwezigheid van marktwagens die er niet hoeven te staan kijken we regelmatig naar de noodzakelijkheid daarvan. Dat blijven we doen. We zien graag dat de ondernemersvereniging InZzee en de marktuitvoerder prettig met elkaar samenwerken. 4. Conclusie De eerste jaren van verzelfstandiging zijn voor de meeste partijen goed bevallen. Het is niet onverwacht dat er nog wel wat valt te verbeteren maar dat was ten tijde van dat de gemeente zelf de markten uitvoerde niet anders. De uitvoering van de markt is naar onze mening duidelijk beter dan voor de verzelfstandiging. We zijn als gemeente in ruime mate ontzorgd en onder de kooplieden is de aanpak bij een ruime meerderheid bevallen. De resultaten geven voldoende reden om de verzelfstandiging voort te zetten. Deze evaluatie wordt aangeboden aan de gemeenteraad en het college en de verzamelde informatie zal ook worden gebruikt bij de vorming van een uitvoeringsovereenkomst.