20230404 Raadsbrief Afhandeling motie voorkomen verdringing (jonge) inwoners op de woningmarkt Bijlage 1 voortgang uitwerking instrumenten

KAW heeft in het rapport ‘Voorkomen van Verdringing’ de effectiviteit van de beleidsinstrumenten om te sturen op de woningmarkt van Schouwen-Duiveland uitgezet tegen twee assen: termijn uitvoering en termijn effectiviteit (zie p. 20 in rapport). Hierop zijn de volgende instrumenten voor de korte en lange termijn geadviseerd:

Daarnaast zijn verschillende moties ingediend die betrekking hebben op uitvoering en implementatie van diverse beleidsinstrumenten voor de woningmarkt, zie het overzicht: Motie: GL: woonvorm tiny houses

PvdA: onderzoeken tijdelijke woningen als oplossing voor de vraag naar woningen op kortere termijn voor verschillende doelgroepen

LSD: voorkomen verdringing (jonge) inwoners op de woningmarkt

Verzoek: • Na te gaan welke locaties geschikt zijn voor plaatsen tiny houses • Richtlijnen te formuleren in verband met het (tijdelijk) plaatsen van en wonen in tiny houses • Te onderzoeken of tijdelijke (eventueel aanpasbare) woningen een (deel)oplossing kunnen bieden voor de mismatch tussen de vraag naar woningen op de korte termijn en de behoefte aan woningen op de langere termijn. Binnen dat onderzoek ook te bekijken welk type tijdelijke woningen we dan op welke locaties zouden moeten realiseren om een maximaal effect te bereiken. • uiterlijk in september 2021 een commissievoorstel voor te leggen waarin in het kader van voorkoming van de verdringing op de woningmarkt: a. de effectiviteit van het bestaande beleid en instrumenten tegen het licht zijn gehouden; b. waarbij een mix aan alternatieve instrumenten en maatregelen voor bestaande en nieuwe koop- en huurwoningen is uitgewerkt, zie Handreiking Lokaal Woonbeleid;

Instrument/maatregel Flexwonen

Flexwonen

Diverse instrumenten Commissievoorstel voorgelegd aan uw raad en behandeld in commissie R&E op 0709-2021 (473985)

GL: zelfbewoningsplicht en anti-speculatiebeding

LSD: zelfbewoningsplicht, opkoopbescherming, antispeculatiebeding en voorrangsregeling via Kernenbinding

c. een afwegingladvies en voorzet wordt gegeven over het inzetten van gewenste instrumenten om in onze gemeente invloed uit te oefenen op de verdringen van (jonge) inwoners op de lokale woningmarkt. • Hierin tijdens dit traject de raadswerkgroep met vertegenwoordigers uit de fracties te betrekken; 1. Een regeling vast te stellen voor zelfbewoningsplicht van gekochte nieuwbouwwoningen. 2. Een regeling vast te stellen voor anti speculatiebeding voor aankoop van woningen. 3. Gezien de urgentie de regelingen zsm in werking te stellen. 4. De regeling een tijdelijk karakter te geven en periodiek te evalueren • Zo snel mogelijk een zelfbewoningsplicht in te stellen voor nieuwbouwwoningen in de prijscategorie tot en met de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) grens. • Daarop een uitzondering te maken voor inwoners die een woning kopen in onze gemeente waarin niet zijzelf, maar hun kinderen of een familielid in de 1° graad gaat wonen; • Daarop een uitzondering te maken voor ondernemers op ons eiland die een woning kopen om deze te verhuren aan hun personeel.

Waarbij het doel is huisvesting van medewerkers en niet het maken van winst op verhuur; • Zo snel mogelijk voor bestaande betaalbare woningen in de prijsklasse tot in ieder geval de NHG-grens in nader te bepalen gebieden in onze gemeente een opkoopbescherming op te nemen in de huisvestingsverordening; • Bij de herziening van de huisvestingsverordening ook te bekijken of het wenselijk is om het werkingsgebied voor het verbod op gebruik van woningen als tweede woning verder uit te breiden; • Zo snel mogelijk een antispeculatiebeding in te voeren voor in ieder geval woningen die gebouwd worden op grond die in eigendom is/ gekocht wordt van de gemeenten en te bekijken voor welke (categorieën woningen dit wellicht nog meer mogelijk en wenselijk is en de middelen die eventueel voortvloeien uit dit antispeculatiebeding inzetten om het sloopen transitiefonds te vullen; • ln de prestatieafspraken 2022 met Zeeuwland op te nemen dat de 'voorrangsregeling via kleine kernenbinding' zoals die bij Zuidwest

Zelfbewoningsplicht / Anti-speculatiebeding

Zelfbewoningsplicht / Anti-speculatiebeding / Opkoopbescherming / Huisvestingsverordening / Prestatieafspraken

•

PvdA: Actievere rol binnen huidige grondbeleid

•

• •

Wonen nu al van kracht is voor Arnemuiden, Tholen en Lepelstraat vanaf 2022 ook toegepast zal worden voor alle kernen in de gemeente Schouwen-Duiveland. Een wachtlijst bij te houden van (lokale) geïnteresseerden voor betaalbare nieuwbouwwoningen, in ieder geval voor nieuwbouwprojecten op gemeentelijke grond. Binnen de kaders van het vigerende situationele grondbeleid zoals vastgelegd in de Nota Grondbeleid 2018 en op basis van de daarvoor in de matrix op bladzijde 7 van die nota gestelde criteria vaker voor een actieve rol te kiezen teneinde het ambitieuze woningbouwprogramma om 1.615 woningen binnen 10 jaar tijd te kunnen realiseren. Daarbij risicomanagement en risicobeheersing in te zetten. De gemeenteraad periodiek bij de behandeling van de jaarrekening en bij behandeling van de begroting te informeren over de voortgang die geboekt wordt met het realiseren van genoemde woningbouwopgave en de daarvoor te verwerven locaties.

Actief grondbeleid

Stand van zaken • • • • • • • • • •

Gestart Doelgroepenverordening opstellen Behoefte onderzoek lokale starters Aanpassen verordening Starterslening Onderzoek flexwonen Schouwen-Duiveland Prestatieafspraken Actief grondbeleid inzetten Actualisatie huisvestingsverordening + opkoopbescherming Zelfbewoningsplicht Anti-speculatiebeding Leegstandsverordening / vergunning

(Vooralsnog) niet gestart • Bewoning recreatiewoningen

Gestart Instrument 1) Doelgroepenverordening

Stand van zaken • Vastgesteld door gemeenteraad op 29-09-2022.

2) Aanpassen verordening Starterslening

• •

3) Flexwonen

•

Vastgesteld door gemeenteraad op 25-05-2022. Onder andere maximale koopsom verhoogd tot NHG-grens voor woningen waarvoor een Starterslening kan worden aangevraagd. De maximale hoogte van de Starterslening aangepast naar maximaal 20% van de koopsom, inclusief verbeterkosten, met een maximum van € 50.000. Vanuit de actielijn flexibele schil uit de Zeeuwse Woonagenda is er Zeeuws breed onderzoek gedaan naar flexwonen, ook op gemeentelijk niveau. Uit dit onderzoek is de behoefte van het aantal flexwoningen naar voren gekomen van verschillende aandachtsgroepen, zoals spoedzoekers, scheidingsgevallen en

•

•

4) Prestatieafspraken

•

•

5) Actief grondbeleid inzetten

•

6) Actualisatie Huisvestingsverordening /opkoopbescherming/regi stratieplicht toeristische verhuur

•

7) Zelfbewoningsplicht

•

8) Anti-speculatiebeding

•

9) Leegstands-verordening + leegstands-vergunning

•

kwetsbare doelgroepen. Deze behoefte is minimaal 33 tot 54 flexwoningen (incl. statushouders). Als vervolg op dit onderzoek worden vanuit een actief grondbeleid (zie punt 6 hierna) gemeentelijke locaties onderzocht die geschikt zijn voor het realiseren van flexwoningen. Daarnaast zijn we bezig met een locatiescan om mogelijke locaties voor flexwoningen te onderzoeken. De prestatieafspraken voor 2023 tussen gemeente en woningcorporaties Zeeuwland en Woonzorg NL zijn in november 2022 vastgesteld. De ambities, hoe we deze gezamenlijk gaan realiseren en de concrete afspraken die zijn gemaakt zijn terug te lezen in het bod. Het amendement 'betaalbare woningen voor onze eigen inwoners' is meegenomen in de reactie op het bod voor de prestatieafspraken 2022. De reactie gaat in op de te maken afspraken over sociale grondprijs, verkoop van bestaande en nieuwbouw (huur)woningen, maar ook over het realiseren van woningen in de flexibele schil. We hebben een situationeel grondbeleid waarbij de inzet van een actief grondbeleid mogelijk is indien we over een grondpositie beschikken en er een hoge prioriteit is. Indien de markt iets nalaat kunnen we grond aankopen om via een actief grondbeleid doelen te realiseren. We onderzoeken op dit moment de inzet van een aantal gemeentelijke locaties voor de realisatie van woningen waar behoefte aan is.

Deze locaties zetten we in de markt via de verplichtte spelregels voor gemeentelijke gronduitgifte zoals die moeten worden gehanteerd volgens de recente uitspraak betreffende het Didam-arrest. De Huisvestingsverordening is geactualiseerd en op 26 januari 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. In de geactualiseerde Huisvestingsverordening 2023-2027 is een registratieplicht voor toeristische verhuur van woonruimte opgenomen en een opkoopbescherming voor betaalbare woningen in bepaalde kernen. Indien we als gemeente grondeigenaar zijn leggen we dit vast in een anterieure overeenkomst bij de gronduitgifte. Hiervoor is een clausule opgesteld. Zelfbewoningsplicht geldt alleen voor nieuwbouw woningen. Voor bestaande woningen kan opkoopbescherming worden ingezet zoals opgenomen in de Huisvestingsverordening. Ook anti-speculatiebeding (koper is verplicht het gekochte een aantal jaren zelf te bewonen cq. te gebruiken voordat de koper het onroerend goed mag doorverkopen) wordt indien nodig als voorwaarde opgenomen bij gronduitgifte en dit wordt vastgelegd in een anterieure overeenkomst. Hiervoor is een clausule opgesteld. Tijdelijke verhuur van te koop staande woningen die langere tijd niet verkocht kunnen worden is al mogelijk binnen de gemeente. In de huidige markt is er echter weinig leegstand.

(Vooralsnog) niet gestart Instrument 10) Bewoning recreatiewoningen

Toelichting Het (tijdelijk) toestaan van bewoning van recreatiewoningen is een oplossing om tijdelijk in woonruimte te voorzien, als tussenstap op een reguliere woning. Vanuit verschillende beleidsvelden is dit een onwenselijke ontwikkeling gezien het verschil in leefritme van inwoners ten opzichte van recreatie wat mogelijk tot overlast kan leiden. Daarom willen we reguliere/tijdelijke bewoning gescheiden houden van recreatieve

bewoning/gebruik. Om (tijdelijk) in behoefte van woonruimte te voorzien willen we inzetten op flexwonen (in bestaande voorraad of nieuwe flexwoningen toevoegen). Voornoemde beleidsinstrumenten verschillen in werkingsgebied (hele gemeente / specifieke kern / locatie). De behoefte en mogelijkheden tot inzet van de beleidsinstrumenten wordt per locatie onderzocht. Voor ieder locatie wordt dus maatwerk geleverd.