20230124 Raadsbrief Bouwstenen RES 2.0 (761432)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Bouwstenen RES 2.0 761432 24 januari 2023 Ruimte en Milieu (RenM) J.G. Smit Afdelingshoofd RenM

Inleiding Zeeland heeft in oktober 2020 als eerste regio in Nederland een Regionale Energiestrategie (RES) vastgesteld. Inmiddels zijn er alweer 2 jaar voorbij en zijn partijen druk bezig met de uitvoering van de RES. De RES 1.0 is een regionaal vastgesteld beleid voor opwek duurzame energie, verduurzamen van de gebouwde omgeving (duurzame warmte) en mobiliteit. Iedere twee jaar zal het beleid herzien worden waar dit nodig wordt geacht. Inmiddels zijn de eerste twee jaar voorbij en zal de eerste herijking plaatsvinden. Het grootste deel van de RES is nog altijd actueel. Echter is de wereld in de tussentijd veranderd, de schaarste op het elektriciteitsnet is enorm toegenomen, de huidige gasprijzen vragen om versnelling in de aanpak, en ook op andere vlakken zien we veranderingen. Dit vraagt om herziening op een aantal onderdelen die we doorvoeren in de RES 2.0. De hoofdlijnen van de RES 2.0 zijn beschreven in 7 bouwstenen die de basis vormen voor een definitieve RES 2.0 eind 2023. Bouwstenen RES 2.0. De RES 2.0 is een doorontwikkeling van de RES 1.0. Dit betekent dat we verder bouwen op bestaand beleid en aandachtspunten verleggen waar dat nodig wordt geacht. In de bouwstenen zijn per thema de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de RES 1.0 aangegeven. De bouwstenen zijn als bijlage bijgevoegd.

Een aantal aandachtspunten willen we hieronder uitlichten: • We houden de afspraken uit de RES 1.0 als basis voor de RES 2.0. Het grootste deel van de afspraken uit de RES 1.0 is nog altijd actueel en hoeft niet te worden aangepast. Echter de wereld ziet er in 2023 anders uit dan in 2020. Een verhoogde urgentie door netschaarste, hoge energieprijzen en andere ontwikkelingen vragen om meer kracht in de uitvoering. • De verhoogde urgentie uit zich in een verhoogde doelstelling aan de ene kant en een versnelling in de uitvoering aan de andere kant. In Zeeland zal het overgrote deel van de verhoogde ambitie voortkomen uit maatregelen in de industrie. • We passen de doelstelling voor de gebouwde omgeving en mobiliteit aan, om aansluiting te zoeken bij de nationale algemene ambitie van 55-60% CO2- reductie. Ook zoeken we naar versnelling in de uitvoering van de CO2-reductie, het realisatietempo moet omhoog. • Het RES-bod van 3,0 TWh duurzame elektriciteitsopwekking blijft ongewijzigd. • Het bod is geen harde bovengrens, inzet is om vanuit Zeeland zoveel mogelijk bij te dragen aan de landelijke opgave. • Meer aandacht voor de integraliteit van het energiesysteem. Dat betekent aandacht voor alle modaliteiten, opslag van conversie van energie en slimme oplossingen om het energiesysteem in balans te houden. Het energiesysteem vormt de rode draad van de RES 2.0.

• We ontwikkelen gezamenlijk een participatiestrategie voor de Zeeuwse RES waaruit blijkt wat wij als ZEA-organisatie willen bereiken met participatie, hoe en wanneer we dit gaan doen, met welke middelen en instrumenten. • Er is een Publieke Stuurgroep ingesteld (OZO Themaoverleg Klimaat, energie en milieu). Deze wordt benut om de besluitvorming door gemeenteraden, Provinciale Staten en Algemeen Bestuur van het waterschap goed voor te bereiden. • De RES 2.0 zal explicieter ingaan op de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de verschillende partijen om een succesvolle realisatie te borgen.

Pagina 1 van 3

•

De RES 2.0 zal explicieter ingaan op praktische afspraken over capaciteit, budget en (werk)processen. Overheden reserveren structureel budget en capaciteit voor de uitvoering van de RES en de ZEA-organisatie.

Afspraken menskracht en middelen m.b.t. uitvoering RES 2.0 De uitvoering van de afspraken uit de RES kost menskracht en middelen, en er zijn (werk)processen nodig om de voortgang van de uitvoering gezamenlijk te kunnen monitoren en bij te sturen. Daarom maken we met de vaststelling van de RES 2.0 afspraken over menskracht en middelen. In de uitwerking van deze afspraken hanteren we de volgende uitgangspunten: • Gemeenten en provincie reserveren de budgetten en fte’s die zij krijgen van het Rijk c.q. uit het gemeente-/provinciefonds ook daadwerkelijk voor uitvoering van de klimaat- & energietransitie, inclusief de RES. Deze capaciteit is aanzienlijk: op basis van onderzoek door AEF in opdracht van het ROB loopt dit in de loop van de komende jaren op tot gemiddeld zo’n 6 fte voor de 9 “kleine gemeenten” en 13 fte voor de 4 “middelgrote gemeenten” in Zeeland. Voor provincies gaat het ROB uit van 24 – 27 fte, en voor waterschappen 10 – 11 fte. • Gemeenten reserveren een deel van hun budget voor het gezamenlijk ontwikkelen van producten en aanpakken. Dit bespaart dubbel werk, en het maakt het mogelijk om slim om te gaan met personeelstekorten. De 9 “kleine gemeenten” kunnen door samenwerking 2 fte besparen en de 4 “middelgrote gemeenten” kunnen ruim 3 fte besparen. Naar verwachting “kost” dit de gemeente ieder 1 fte (naar rato van omvang van de gemeente).

• Gemeenten, waterschap en provincie reserveren capaciteit voor deelname aan de RES, de sectortafels, bijdragen aan RES-projecten en de voorbereiding van(bestuurlijke) overleggen. • Gemeenten, provincie en waterschap dragen gezamenlijk de kosten voor het ZEA, in aanvulling op de structurele middelen vanuit het Rijk (€375.000 per jaar). • Gemeenten, provincie en waterschap dragen jaarlijks 10% tot 15% van de “Decentralisatie-uitkering Uitvoeringskosten klimaatakkoord” bij. Op deze manier worden de lasten gelijk verdeeld over de Zeeuwse overheden en bewegen deze mee met de benodigde (gezamenlijke) uitvoering.

Kernboodschap De RES 2.0 is een doorontwikkeling van de RES 1.0. Dit betekent dat we verder bouwen op bestaand beleid en aandachtspunten verleggen waar dat nodig wordt geacht. In de 7 bouwstenen zijn per thema de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de RES 1.0 aangegeven. De bouwstenen vormen de basis voor een definitieve RES 2.0 eind 2023. Met de vaststelling van de RES 2.0 zullen afspraken worden gemaakt over menskracht en middelen. Hierbij worden een aantal uitgangspunten gehanteerd. Consequenties Geen Communicatie De communicatie omtrent de RES 2.0 pakken we Zeeuws breed op en wordt gecoördineerd door kernteam en ambtelijk programmateam van de RES. Op 22 september 2022 heeft de Energiedialoog RES 2.0 plaatsgevonden voor en met het netwerk van het Zeeuws Energie Akkoord (ZEA). Tijdens deze bijeenkomst zijn de concept bouwstenen gepresenteerd en kregen de deelnemers van het event gelegenheid om input te geven op de bouwstenen. Daarnaast heeft die dag een Ronde tafel Energiedialoog RES 2.0 plaatsgevonden met de wethouders (met Energie/ Klimaat in de portefeuilles) en het Bestuurlijk Kernteam van het Zeeuws Energieakkoord. Op 19 september heeft eveneens een livestream plaatsgevonden ter informatieverspreiding voor de volksvertegenwoordigers. In deze livestream is toelichting gegeven op de RES en de weg richting de RES 2.0.

Daarnaast is dieper ingegaan op actuele thema’s zoals interbestuurlijke samenwerking en de rol van het elektriciteitsnet. Bewoners zijn middels een digitale vragenlijst bevraagd op hun ervaringen, wensen en mening over de energietransitie. De bouwstenen zijn op 1 november 2022 onderschreven door de publieke stuurgroep (OZO Themaoverleg Klimaat, energie en milieu). Daarnaast heeft er een jongeren bijeenkomst plaatsgevonden op 22 november. Tijdens deze bijeenkomst hebben jongeren hun ervaring en ideeën kunnen delen ten aanzien van de energietransitie. Begin 2023 zal er een online informatiemoment plaatsvinden over de (bouwstenen) RES 2.0. Daarnaast zal er nog een fysiek informatiemoment plaatsvinden wanneer de RES 2.0 richting besluitvorming gaat. Vervolg Pagina 2 van 3

De Stuurgroep bereidt een definitieve versie van RES 2.0 voor, met bijbehorende uitvoeringsagenda, die wordt behandeld in de het OZO-KEM. Hier wordt het voorstel inhoudelijk besproken en blijkt of dit steun geniet. Zo ja, dan wordt dit voorstel voorgelegd aan alle regionale overheden met het voorstel om in te stemmen met de RES en de uitvoeringsagenda. Zo nee, dan wordt bezien of een gewijzigd voorstel (op basis van een aanpassing van de strategie of een compromis) mogelijk is. De colleges van Burgemeester en Wethouders van de 13 gemeenten, het Dagelijks Bestuur van het waterschap en het college van Gedeputeerde Staten van Zeeland leggen de RES 2.0 en uitvoeringsagenda voor aan hun gemeenteraden, Algemeen Bestuur en Provinciale Staten, vergezeld met het advies ter vaststelling van het OZO-KEM. Zij borgen deze (en de daaruit volgende uitvoeringsprojecten) tot slot in de Omgevingsvisies en -plannen. Met het oog op de beoogde tweejaarlijkse updatecyclus van de RES zal uiterlijk juli 2023 een voortgang- en monitoringsrapportage worden opgeleverd. De herijking van de RES 2.0 vormt een apart document dat, afhankelijk van een mogelijke planMER-plicht, een streefdatum heeft van eind 2023. Bijlagen Bijlage 1: Bouwstenen RES 2.0 Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3