2023 426 Bijlage 1 Stec Groep - update woningmarktanalyse Schouwen-Duiveland - november 2023

Update WMA Schouwen Duiveland 2023 15 november 2023

2

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Inhoudsopgave 1.

Samenvatting

3

2.

Inzicht in demografie

5

2.1 2.2

5 7

3.

4.

Migratie laatste jaren drijver achter bevolkingsgroei Grotere kernen kennen sterke interne verhuisdynamiek, Zierikzee spin in web

Grip op woningbehoefte

8

3.1 3.2 3.3

8 12 15

Verwachte huishoudenstoename vergroot woningdruk Additionele woningbehoefte gaat uit naar nultredenwoningen Huidige harde planvoorraad voorziet in 212 woningen

Verdieping op wonen met zorg

17

4.1 4.2

17 18

Aantal intramurale zorgbehoevenden groeit tot 2033 met 185 Vergrijzing zorgt voor groei Wmo-cliënten

Bijlage: Verdieping naar kernen

20

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

1. Samenvatting Demografische ontwikkelingen Migratie is de laatste jaren de drijver achter de bevolkingsgroei op Schouwen-Duiveland. Daartegenover staat wel een natuurlijke krimp. Het buitenlands migratiesaldo is van 2012 tot 2021 relatief stabiel gebleven. In 2022 zien we echter een grote piek in instroom van personen van buiten Nederland. Wat betreft binnenlandse verhuizingen zien we dat Schouwen-Duiveland een positief verhuissaldo kent voor nagenoeg alle leeftijdsgroepen. Alleen onder 15- en tot 25-jarigen zien we dat er meer personen vertrekken dan dat er de gemeente instromen. Een groot deel van deze groep vertrekt naar verwachting vanwege studie elders. Binnen de gemeente valt op dat bijna alle kernen de sterkste verhuisdynamiek hebben met Zierikzee. Ook de kernen die relatief ver van Zierikzee af liggen. Zierikzee vormt hiermee een binnengemeentelijke spin in het web van verhuisbewegingen. Woningbehoefte Het aantal huishoudens groeit de komende tien jaar naar verwachting met 940. Dit vergroot de druk op de woningmarkt. Onderliggend zien we dat de komende tien jaar verreweg de grootste groei komt vanuit de 75-plushuishoudens. Het aantal alleenstaanden en stellen van 75 jaar of ouder neemt met zo’n 725 toe. Het overgrote deel van deze groeiende groep ouderen woont op dit moment ook al in de gemeente en ‘schuift’ de komende jaren een leeftijdsgroep door.

Ook het aantal gezinnen groeit naar verwachting door. De kernen Zierikzee, Burgh-Haamstede, Nieuwerkerk en Renesse hebben de grootste groeipotentie, waarbij Zierikzee er ver bovenuit steekt. De overige kernen in de gemeente zijn meer in balans. We verwachten in geen enkele kern een krimp van het aantal huishoudens in de komende tien jaar. De additionele woningbehoefte gaat volledig uit naar het nultredensegment. Dit hangt mede samen met de vergrijzing en het beperkte aanbod in het nultredensegment in de gemeente. Theoretische overschotten ontstaan er met name in het grondgebonden koopsegment. Ondanks de groei van het aantal gezinnen de komende jaren, kan de huidige grondgebonden (koop)voorraad op dit moment kwantitatief gezien al ruimschoots voorzien in de behoefte aan dit type woningen vanuit deze doelgroep. Voorwaarde is wel dat er doorstroming wordt gecreëerd op de woningmarkt. Plancapaciteit De harde plancapaciteit kan op dit moment niet op tegen de verwachte huishoudensgroei in de komende tien jaar. Ook wanneer naast de harde plancapaciteit, alle zachte plancapaciteit wordt gerealiseerd, kan er op basis van de meest recente prognose niet worden voldaan aan de verwachte huishoudensgroei. Kwalitatief sluit de harde planvoorraad op dit moment niet optimaal aan bij de verwachtte uitbreidingsbehoefte.

In veel plannen zijn reguliere eengezinswoningen in het koopsegment opgenomen, terwijl de uitbreidingsbehoefte in zijn volledigheid uitgaat naar het nultredensegment. Wonen en zorg De zorgbehoefte in Schouwen-Duiveland groeit. De vergrijzing die de gemeente de komende jaren te wachten staat is hier wederom mede debet aan. Het aantal Wlz-cliënten groeit de

3

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

komende tien jaar naar verwachting met zo’n 185. Het gaat met name om mensen met somatische (lichamelijke) en psychogeriatrische (o.a. dementie) klachten. Het aantal Wmo-cliënten (die over het algemeen thuis zorg ontvangen) groeit de komende jaren ook door. Het gaat om een groei van zo’n 365 personen. Voornamelijk zijn dit personen die hulp nodig hebben bij het huishouden, of personen die gebruikmaken van hulpmiddelen en diensten.

4

5

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

2. Inzicht in demografie 2.1 Migratie laatste jaren drijver achter bevolkingsgroei Het aantal personen op Schouwen-Duiveland groeit. De historische demografische ontwikkeling van de gemeente Schouwen-Duiveland laat zien dat er sinds enkele jaren duidelijk sprake is van een omslag. Met name het fors positieve binnenlandse migratiesaldo is hiervan de oorzaak. Daartegenover staat wel een natuurlijke krimp. Dit betekent dat er jaarlijks in de gemeente Schouwen-Duiveland meer mensen overlijden dan dat er geboren worden. Dit saldo is door vergrijzing de afgelopen jaren negatiever geworden. Het buitenlands migratiesaldo is van 2012 tot 2021 relatief stabiel gebleven. In 2022 zien we echter een grote piek in instroom van personen van buiten Nederland. Verdiepende data over het land van herkomst van deze personen is op het moment van schrijven van dit rapport nog niet beschikbaar. Naar verwachting is het aantal Oekraïense immigranten fors gestegen vanwege de oorlog aldaar.

Figuur 1: Demografische ontwikkelingen Schouwen-Duiveland 2012-2022 600 500 Natuurlijke groei (geboorte minus sterfte)

400 300

Binnenlandse verhuizingen (saldo)

200 100

Buitenlandse migratie (saldo)

0 -100

Totaal personen

-200 -300 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Bron: CBS Statline, 2023, bewerking Stec Groep (2023).

Jongeren trekken weg, verhuissaldo leeftijdsgroepen hierboven juist positief Het migratiesaldo heeft een positieve invloed op de bevolkingsontwikkeling van SchouwenDuiveland. Uitgesplitst naar leeftijden zien we dan ook dat dit saldo bijna voor alle leeftijdsgroepen positief is. Enkel in de leeftijdsgroep van 15 tot 24 jaar zien we een fors negatief verhuissaldo. Dit zijn naar verwachting veelal studenten die het ouderlijk huis verlaten. Het migratiesaldo is het meest positief voor personen tussen de 45 en 64 jaar. Onder ouderen vanaf 75 jaar zien we juist weer een licht negatief saldo. Dit komt wellicht doordat zij vaker verhuizen naar plaatsen met een hoger (zorg)voorzieningenniveau. Op kernniveau zien we dat de meeste kernen een positief migratiesaldo kenden in de periode 2018-2022. Opvallend hierin is het relatief hoge positieve saldo van de kern Burgh-Haamstede. De locatie dichtbij zee en aantrekkelijkheid van de kern trekt mogelijk meer personen van buiten aan. Een overzicht van de migratiesaldi van de kernen is in te zien bijlage A.

6

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Figuur 2: Buitengemeentelijk migratiesaldo naar leeftijdsklassen 2018-2022 500 400 300 200 100 0

Saldo binnenlands

-100

Saldo buitenlands

-200 -300 -400 < 15 jaar 15-24 jaar

25-34 jaar

35-44 jaar

45-54 jaar

55-64 jaar

65-74 jaar

75-84 >85 jaar jaar

Bron: BRP-register gemeente Schouwen-Duiveland (2022, cijfers 2018-2022). Bewerking Stec Groep (2023).

Sterkste verhuisrelatie met Rotterdam en Goes In onderstaande tabel hebben we de top 10 gemeenten van herkomst en bestemming van instromende en uitgaande verhuizingen weergeven. Wat meteen opvalt is dat de beide lijsten identiek zijn. Circa tweederde van de verhuizingen vindt binnen de gemeente SchouwenDuiveland plaats. Dit is licht bovengemiddeld ten opzichte van andere gemeenten in Nederland. De sterkste verhuisrelatie heeft Schouwen-Duiveland daarnaast met grotere regiogemeenten Rotterdam en Goes.

Tabel 1: Herkomst & bestemming instromende & uitgaande verhuizingen 20122022 Inkomende verhuizingen top 10

Uitgaande verhuizingen top 10

Schouwen-Duiveland (66%)

Schouwen-Duiveland (68%)

Rotterdam (4%)

Rotterdam (4%)

Goes (2%)

Goes (2%)

Goeree-Overflakkee (2%)

Goeree-Overflakkee (2%)

Noord-Beveland (1%)

Noord-Beveland (2%)

Middelburg (Z.) (1%)

Middelburg (Z.) (1%)

Breda (1%)

Breda (1%)

Vlissingen (1%)

Vlissingen (1%)

's-Gravenhage (1%)

's-Gravenhage (1%)

Tholen (1%)

Tholen (1%)

Overig (21%)

Overig (18%)

Totaal

31.330

Bron: CBS Statline, 2023). Bewerking Stec Groep (2023).

Totaal

30.650

7

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

2.2 Grotere kernen kennen sterke interne verhuisdynamiek, Zierikzee spin in web Op basis van de BRP-gegevens van de gemeente kunnen we ook inzien hoe sterk de interne verhuisdynamiek per kern is en met welke andere kernen er relatief veel verhuizingen plaatsvinden. Wat opvalt is dat bijna alle kernen de sterkste verhuisdynamiek hebben met Zierikzee. Ook de kernen die relatief ver van Zierikzee af liggen. Opvallend is dat sommige kernen zelfs meer uitgaande verhuizingen hebben richting Zierikzee dan binnen de eigen kern. Daarnaast hebben ook Bruinisse en Burgh-Haamstede nog een interne verhuisdynamiek boven 50%. Zie onderstaande tabel.

Tabel 2: Uitgaande verhuizingen per kern, 2018-2022 Brouwer Bruiniss BurghUitgaande Haamste verhuizingen s-haven e de *

33%

1%

Bruinisse

1%

BurghHaamstede

2%

Dreischor Ellemeet Kerkwerve

Dreisch or

Elleme Kerket werve

Nieuwer Noord-kerk gouwe

Noord- Oosterl Sirjans- Ouwer Renesse welle and land -kerk

Scharen- Seroos Zierikzee Zonne dijke -kerke maire

7%

3%

2%

4%

1%

2%

0%

1%

0%

1%

2%

5%

1%

32%

4%

59%

2%

1%

0%

1%

6%

0%

0%

8%

17%

1%

0%

0%

0%

12%

1%

0%

58%

1%

1%

2%

1%

2%

1%

0%

0%

0%

4%

2%

2%

22%

2%

3%

2%

6%

19%

1%

2%

7%

3%

0%

6%

15%

1%

2%

1%

1%

31%

3%

6%

0%

10%

3%

10%

6%

6%

2%

1%

0%

0%

0%

13%

17%

1%

25%

0%

5%

2%

2%

3%

2%

26%

3%

2%

0%

2%

2%

1%

1%

2%

2%

41%

2%

Nieuwerkerk

1%

5%

2%

2%

0%

1%

36%

2%

0%

8%

13%

2%

1%

0%

1%

29%

1%

Noordgouwe

4%

2%

6%

3%

1%

7%

9%

12%

0%

3%

0%

1%

1%

2%

0%

37%

10%

Noordwelle

5%

0%

16%

0%

9%

1%

7%

0%

17%

2%

0%

1%

28%

3%

0%

7%

0%

Oosterland

0%

7%

1%

1%

0%

0%

6%

0%

0%

36%

10%

1%

0%

0%

0%

10%

1%

Sirjansland

0%

13%

3%

1%

0%

0%

10%

1%

8%

7%

15%

0%

0%

1%

0%

46%

1%

Ouwerkerk

1%

1%

6%

2%

0%

3%

8%

3%

0%

6%

10% 17%

1%

0%

0%

41%

0%

Renesse

3%

0%

13%

1%

1%

1%

2%

1%

3%

1%

0%

1%

48%

2%

1%

22%

1%

Scharendijke

5%

0%

10%

1%

4%

7%

1%

2%

0%

1%

0%

0%

6%

35%

0%

25%

2%

Serooskerke

2%

1%

24%

2%

0%

11%

0%

0%

4%

0%

0%

0%

11%

0%

16%

27%

1%

Zierikzee

2%

2%

3%

2%

0%

2%

4%

2%

0%

2%

17%

2%

1%

1%

0%

74%

2%

Zonnemaire

4%

2%

5%

2%

1%

8%

5%

2%

1%

2%

0%

2%

2%

5%

2%

40%

15%

Brouwershav en

Bron: BRP-register gemeente Schouwen-Duiveland (2022, cijfers 2018-2022). Bewerking Stec Groep (2023). *Verticaal herkomst, horizontaal vestiging.

8

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

3. Grip op woningbehoefte In dit hoofdstuk bekijken we de huishoudensontwikkeling en de geprognosticeerde woningvraag in de gemeente Schouwen-Duiveland. De Provinciale huishoudensprognose uit 2022 vormt het uitgangspunt. Daarnaast hanteren we het uitgangspunt dat één extra huishouden één extra woning betekent. De huishoudensontwikkeling is leidend voor de toekomstige woningbehoefte in Schouwen-Duiveland.

3.1 Verwachte huishoudenstoename vergroot woningdruk Aantal huishoudens groeit met 940 van 2023 tot 2033, onderliggend vergrijzing én groei aantal gezinnen Op basis van de meest recente huishoudensprognose groeit het aantal huishoudens op Schouwen-Duiveland de komende tien jaar met zo’n 940. Onderliggend zien we dat de komende tien jaar verreweg de grootste groei komt vanuit de 75-plushuishoudens. Het aantal alleenstaanden en stellen van 75 jaar of ouder neemt met zo’n 725 toe. Het overgrote deel van deze groeiende groep ouderen woont op dit moment ook al in de gemeente en ‘schuift’ de komende jaren een leeftijdsgroep door. Ook het aantal gezinnen groeit naar verwachting door, zowel de komende tien jaar als de komende twintig jaar. Op basis van de provinciale prognose verwachten we per saldo een krimp van het aantal alleenstaanden en stellen tot 35 jaar. Deze krimp doet zich op korte termijn al voor en zet zich voort richting 2042. Ten opzichte van de provinciale prognose uit 2019 komt de prognose uit 2022 fors hoger uit. Met name het positieve migratiesaldo van de afgelopen jaren speelt hierin een zeer grote rol. Ook verwacht de prognose uit 2022 een aanhoudende huishoudensgroei na 2033 (zij het in mindere mate dan de jaren ervoor). De prognose uit 2019 voorspelde voor deze periode al een lichte huishoudenskrimp.

Tabel 3: Ontwikkeling aantal huishoudens per doelgroep Doelgroep

HH 2023

HH 2033

HH 2042

Ontw. 20232033

Ontw. 2023-2042

Alleenstaanden t/m 24 jaar

155

130

130

-25

-25

Alleenstaanden 25 t/m 34 jaar

455

475

455

+20

-

Stellen t/m 34 jaar

550

465

400

-85

-150

Gezinnen (en 1-ouderhuishoudens)

4.610

4.775

5.000

+165

+390

Alleenstaanden en stellen 35 t/m 54 jaar

1.675

1.725

1.865

+50

+190

Alleenstaanden en stellen 55 t/m 74 jaar

5.015

5.095

4.625

+80

-390

Alleenstaanden en stellen 75-plus

3.300

4.025

4.570

+725

+1.270

Totaal

15.750

16.690

17.040

+940

+1.290

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Bron: Provinciale prognose Zeeland, 2022, bewerking Stec Groep, 2023. Afgerond op vijftallen. HH = huishoudens.

Zierikzee, Burgh-Haamstede, Nieuwerkerk en Renesse meest groeipotentie, overige kernen meer in balans Tot op zekere hoogte is deze uitbreidingsvraag uitwisselbaar tussen kernen op SchouwenDuiveland. De gemeente functioneert immers als samenhangende woningmarkt met Zierikzee als spin in het web. Wel zijn er verschillen tussen de kernen op Schouwen-Duiveland onderling met soms meer of minder potentie om de groei te huisvesten. Om een indicatie te geven van de kernen met de grootste groeipotentie betrekken we, net als bij het WMA uit 2020, meerdere indicatoren. Het gaat om (1) de ontwikkeling van het aantal huishoudens in de periode 2018-2022 op basis van CBS-data (2) het migratiesaldo in de periode 2018-2022 op basis van BRP gegevens 1 (3) de Primos2022 prognose op kernniveau en (4) de Primos2023 prognose op kernniveau. Op basis van deze indicatoren ontstaat er een indicatieve verdeling van de potentie om de woningvraag te dragen. Wanneer 3 indicatoren in de richting van groei of transitie wijzen typeren we deze kern als zodanig. Voor het lezen van de tabel is van belang dat het steeds gaat om huishoudens behalve bij het migratiesaldo. In tabel 4 is deze verdeling weergeven.

We zien in de kernen Zierikzee, Burgh-Haamstede, Nieuwerkerk, Renesse en Oosterland dat minimaal drie van de vier indicatoren wijzen op groei, waarbij Oosterland op het kantelpunt staat van groei naar balans. Deze kernen hebben de grootste groeipotentie. Uiteraard blijft het kiezen tussen plekken en het bieden van de juiste woning op de juiste plek wezenlijk in het al dan niet realiseren van deze groeipotentie. In de overige kernen zien we dat indicatoren meer in de richting van balans in de huishoudensontwikkeling wijzen. We zien op dit moment geen transitiekernen meer in de gemeente. Op basis van de meest recente Primos (2023) verwachten we ook richting de recente toekomst geen groei van het aantal transitiekernen.

1

Voor de indicator migratiesaldo van personen hanteren we > 40 als indicatie groei en < 40 als indicatie transitie. Deze grenzen zijn ongeveer twee keer zo hoog als bij het huishouden, want een gemiddeld huishoudens bestaat in Schouwen-Duiveland uit 2,13 personen per huishoudens (CBS, 2022).

9

10

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Tabel 4: Indicatieve verdeling woningvraag per kern Huishoud ens (CBS)

Historische ontwikkeling

Migratiesaldo

(huishoudens)

(personen) (BRP)

Primos2022

Primos2023

(huishoudens)

(huishoudens)

Indicatie type kern

2022

2018-2022

2018-2022

2023-2033

2023-2033

Zierikzee

5.565

+335

+1.055

+155

+250

Groeikern

B-Haamstede

2.140

+85

+330

+20

+35

Groeikern

Nieuwerkerk

1.080

+40

+40

-

+40

Groeikern

Oosterland

930

+20

-65

+20

+20

Groeikern

Renesse

785

+20

+65

-

+25

Groeikern

Noordgouwe

365

+20

+30

+5

+45

Balanskern

Sirjansland

150

+15

-25

-

-

Balanskern

Zonnemaire

360

+10

+5

-

+20

Balanskern

Dreischor

455

+10

+5

-

+5

Balanskern

Ellemeet

170

+10

-5

+5

-5

Balanskern

Scharendijke

610

-

-40

+10

+30

Balanskern

Kerkwerve

405

-

+10

-

-

Balanskern

Noordwelle

145

-

-15

-

-

Balanskern

Brouwershaven

685

-5

+25

-5

-5

Balanskern

Ouwerkerk

280

-5

-5

-

-

Balanskern

Serooskerke

135

-5

+10

-

-

Balanskern

Bruinisse

1.580

-15

-5

+20

+25

Balanskern

Totaal:

15.830

535

1.415

230

485

Bron: 2022, 2023, Primos; 2018-2022 BRP; 2018-2022, CBS, bewerking Stec Groep (2023). Voor huishoudens: >20 (indicatie groei) < -20 indicatie krimp) bij migratiesaldo (> 40 indicatie groei) en < -40 (indicatie krimp). Aantallen afgerond op vijftallen.

In de groeikernen is voor de komende tien jaar de meeste potentie om uitbreidingsvraag te hosten. In de balans- en transitiekernen is in beginsel uitbreiding van de voorraad niet nodig om te voorzien in een kwantitatieve vraag. Echter, ook zonder kwantitatieve groei is kwalitatief toevoegen vaak nodig. De nadruk moet hier veel sterker liggen op structuurversterking en het vervangen van bestaande woningen met kwalitatief betere nieuwbouw die wel in een kwalitatieve behoefte voorziet.

11

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Transitieprogramma om bewegingsruimte te creëren In juli 2021 zijn de regionale woningmarktafspraken tussen de gemeente Schouwen-Duiveland en de provincie Zeeland vastgesteld. Een van de regionale woningmarktafspraken met de provincie, is het werken met een Transitieprogramma van 235 woningen om bewegingsruimte te creëren op de woningmarkt door levensloopgeschikte woningen toe te voegen aan de voorraad. Deze 235 woningen zijn extra ruimte, bóvenop de reguliere uitbreidingsopgave gebaseerd op de provinciale prognose. Hiermee is een structurele aanpak van transitieopgaven in de bestaande woningvoorraad mogelijk. Naast het transitieprogramma werkt de gemeente met een reservepot van 300 budgetvriendelijke concepten voor jongeren en senioren. Hiervoor geldt hetzelfde principe als voor de 235 woningen. Deze ruimte kan benut worden wanneer compensatie geborgd is. De specifieke locaties voor deze 300 woningen dienen nader te worden bepaald door de gemeente zodra deze ruimte nodig is. Hiermee blijft de gemeente adaptief.

Tabel 5: Globale verdeling transitieprogramma over de kernen Kern

Aantal woningen 2022-2032

Aantal woningen 2023-2033

1.025 + 55 bovenregionaal

940** + 55 bovenregionaal

Verdeeld over de kernen

225

225

Buitengebied*

10

10

Subtotaal

235

235

-

300

300

Reguliere uitbreidingsbehoefte Transitieprogramma

Reserve (nadere afweging nodig)

Bron: Structuurvisie Wonen Schouwen-Duiveland. *Voor het buitengebied reserveren we 10 woningen die onder strenge voorwaarden gerealiseerd kunnen worden. **Prognose is in lijn met de lijn uit 2022. In 2022 circa 50 woningen gerealiseerd.

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Disclaimer: structuurvisie stikstofbeleid relevant bij afweging woningbouw De stikstofproblematiek brengt beperkingen met zich mee op het gebied van woningbouw. Voor nieuwbouw van woningen richten we ons op de meest kansrijke plekken. Naast Zierikzee liggen er nieuwe kansen in Bruinisse, Ouwerkerk, Noordgouwe en Nieuwerkerk. In de kernen Ellemeet, Kerkwerve, Noordwelle, Scharendijke, Serooskerke, Sirjansland, Oosterland, Zonnemaire en Dreischor zijn er minder (verwachte) beperkingen aangezien deze kernen verder van (bijna) overbelaste habitattypes liggen. Deze locaties zijn kansrijk. In de andere kernen is woningbouw complexer, zoals Renesse en Burgh-Haamstede (inclusief Nieuw-Haamstede), aangezien in deze kernen de stikstof problematiek groter is. In deze kernen vergt woningbouw meer tijd, geld en capaciteit. In Brouwershaven en Bruinisse zullen de stikstof beperkingen vooral afhankelijk zijn van de omvang en locatie voor woningbouw in deze kernen.

3.2 Additionele woningbehoefte gaat uit naar nultredenwoningen Op basis van de bestaande woningvoorraad, huishoudensontwikkeling en doelgroepenverdeling op Schouwen-Duiveland hebben we ons Stec-doorstroommodel ingezet om inzicht te krijgen in de verwachte woningbehoefte tot 2033. Additionele woningbehoefte gaat volledig uit naar nultredenwoningen De additionele woningbehoefte gaat de komende jaren volledig uit naar woningen in het nultredensegment. De opgave in de sociale huursector is het grootst, samenhangend met de vergrijzing en de veelal lage inkomens van gepensioneerde huishoudens. Ook in het vrijesectorhuur- en koopsegment ontstaat er de komende jaren een forse opgave. Ondanks de groei van het aantal gezinnen de komende jaren, kan de huidige grondgebonden (koop)voorraad op dit moment kwantitatief gezien al ruimschoots voorzien in de behoefte aan dit type woningen vanuit deze doelgroep. Bij het creëren van doorstroming op de woningmarkt ontstaat er zelfs een theoretisch overschot in het grondgebonden koopsegment. In hoeverre dit overschot daadwerkelijk ontstaat is mede afhankelijk van de marktdruk, de daadwerkelijke realisatie van doorstroming op de woningmarkt en de aantrekkingskracht van de gemeente op huishoudens van buitenaf (binnen- en buitenlands).

12

13

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Figuur 3: Uitbreidingsbehoefte naar woningtypologie 2023-2033

Appartement/ Nultredenwoning Grondgebonden

-400 SH GGB VSH GGB

-200

-

200

400

600

800

-70 -15

KOOP GGB-335

655

SH APP/NULT. VSH APP/NULT. KOOP APP/NULT.

260 440

Bron: WoON2015, 2018 & 2021, Provinciale prognose (2023), bewerking Stec Groep (2023).

Verdieping naar PMC’s: behoefte in vrijesectorhuursegment gaat met name uit naar middenhuur, behoefte in koopsegment verdeeld over brede range prijsklassen In figuur 4 hebben we de additionele woningbehoefte op Schouwen-Duiveland voor de komende tien jaar verdeeld naar prijsklassen (zowel koop als huur). Te zien is dat de behoefte in het sociale huursegment uitgaat naar zowel woningen tot de aftoppingsgrens, als woningen in de prijsklasse daarboven (tot de liberalisatiegrens). In het vrijesectorhuursegment gaat de behoefte aan nultredenwoningen met name uit naar woningen in het middenhuursegment met een huurprijs vanaf de liberalisatiegrens tot zo’n € 1.000. In het koopsegment is de behoefte verdeeld over een brede range aan prijsklassen. Er ontstaat behoefte aan zowel betaalbaar (tot € 355.000) als aan het segment erboven. Theoretische overschotten zien we, zoals beschreven, met name ontstaan in het grondgebonden koopsegment, wederom verdeeld over verschillende prijsklassen. Het kleine overschot in het grondgebonden vrijesectorhuursegment landt in het segment met een huurprijs boven € 1.000 per maand.

14

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Figuur 4: Uitbreidingsbehoefte naar product-marktcombinaties 2023-2033 -

50

100 150 200 250 300 350 400

GGB huur tot aftop.grens GGB huur aftop. tot lib.grens GGB huur lib.grens tot € 1000 GGB huur € 1000+

KOOP GGB

GGB tot € 175K GGB € 175-250K

VSH SH KOOP NULT. NULT. NULT.

VSH SH GGB GGB

-150 -100 -50

NULT. huur tot aftop.grens

GGB € 250-355K GGB € 355-450K GGB € 450K+ NULT. huur aftop. tot lib.grens NULT. huur lib.grens tot € 1000 NULT. huur € 1000+ NULT. tot € 175K NULT. € 175-250K NULT. € 250-355K NULT. € 355-450K NULT. € 450K+

Bron: WoON2015, 2018 & 2021, Provinciale prognose (2023), bewerking Stec Groep (2023).

Uitleg Stec-doorstroommodel Het doorstroommodel is een methode om de opgave in de woningmarkt te benaderen. Het is een dynamisch, beleidsneutraal en vraaggestuurd model dat jaarlijks de vraag en het aanbod van woningen tegen elkaar afzet. De bestaande voorraad, de gewenste woonsituatie, het daadwerkelijke verhuisgedrag en demografische ontwikkelingen van verschillende doelgroepen liggen hieraan ten grondslag. Deze doelgroepen worden ingedeeld op basis van leeftijd, huishoudenssamenstelling, inkomensklasse en leefstijl gekoppeld aan het woonmilieu. Door de ontwikkeling van deze doelgroepen te combineren met hun huidige woonsituatie (wat komt er aan woningen vrij bij huishoudensdaling/doorstroming?), verhuisgeneigdheid en kwalitatieve woonvoorkeuren (waar is behoefte aan bij huishoudensgroei/doorstroming?) simuleert het model de jaarlijkse in- en uitgaande verhuizingen. Zo ontstaat een vraag-aanbodconfrontatie die per saldo een jaarlijkse kwantitatieve en kwalitatieve opgave op de woningmarkt oplevert. Het doorstroommodel is een theoretische benadering. De uitkomsten moeten als indicatief worden beschouwd. Het is een ideaalscenario op basis van verhuis- en woonwensen en volledige keuzevrijheid. De woningmarkt is een aanbodmarkt, waardoor huishoudens in de praktijk ander gedrag kunnen vertonen dan op basis van hun woonwensen kan worden verwacht.

Ook neemt de betrouwbaarheid van demografische prognoses af naarmate we verder vooruitkijken. De indicatieve behoefte die uit het doorstroommodel blijkt kan ook (deels) worden ingevuld door het aanpassen van de bestaande woningvoorraad, bijvoorbeeld door een reguliere grondgebonden woning aan te passen naar een levensloopbestendige woning (bijv. door het installeren van een traplift).

15

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

3.3 Huidige harde planvoorraad voorziet in 212 woningen In deze paragraaf geven we inzicht in de plancapaciteit op basis van de gemeentelijke planlijst (peildatum augustus 2023) en inzicht in de verdeling naar harde en zachte plancapaciteit. Daarnaast verdelen we de planvoorraad naar enkele kwalitatieve kenmerken zoals het woningtype en prijsklasse. 212 woningen in harde plannen, daarnaast 549 woningen in zachte plannen In de tabel hieronder is de planvoorraad verdeeld naar planstatus (hard & zacht) en woonmilieu (Zierikzee, Wonen aan de Kust & Dorpswonen). Zie voor een verdeling naar woonmilieus per kern de bijlage. Er zijn op het moment van schrijven van dit rapport 212 woningen opgenomen in harde plannen. Het gros hiervan landt in Zierikzee (115 woningen). De overige woningen in harde plannen zijn verdeeld onder de kernen middels verscheidende kleinschalige of particuliere woningbouwinitiatieven. Ook zijn er 549 woningen opgenomen in zachte plannen, waarvan zoals het er nu naar uitziet 274 landen in Zierikzee. Daarnaast staan veel van deze zachte plannen ingetekend voor de kernen Burgh-Haamstede (Wonen aan de Kust) en Bruinisse (Dorpswonen).

Tabel 6: Planvoorraad naar status en woonmilieu Hard

Zacht

Totaal

Zierikzee

115

274

389

Wonen aan de kust

47

127

174

Dorpswonen

49

147

196

Buitengebied

1

1

2

212

549

761

Totaal

Bron: Gemeente Schouwen-Duiveland. Peildatum augustus 2023.

Gros van de harde plannen landt in eengezins koopsegment In tabel 7 hebben we de harde plancapaciteit uiteengezet naar woningtype, eigendomsvorm en huurprijsklasse (alles voor zover bekend). Wat opvalt is dat er op dit moment geen sociale huurwoningen zijn opgenomen in harde plannen. Ook het aantal vrijesectorhuurwoningen in plannen is nihil. Wel zijn er een aantal concrete plannen voor sociale huurwoningen in de maak. Deze hebben op dit moment nog een zachte status. Kijken we naar woningtypen dan zien we dat het overgrote deel van de harde woningbouwplannen landt in het reguliere eengezinssegment. Er staan op dit moment 32 levensloopbestendige woningen op de planlijst, gestapeld dan wel grondgebonden.

16

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Tabel 7: Harde planvoorraad naar woningtype (boven) en eigendomsvorm (onder) Eengezins

Meergezins

Eengezins levensloopbestendig

Onbekend Totaal

Zierikzee

108

-

-

7

115

Wonen aan de kust

11

5

-

31

47

Dorpswonen

11

13

14

11

49

Buitengebied

1

-

-

-

1

131

18

14

49

212

Totaal

Koop

Vrijesectorhuur

Sociale huur

Onbekend

Totaal

100

-

-

15

115

Wonen aan de kust

7

5

-

35

47

Dorpswonen

32

-

-

17

49

Buitengebied

-

-

-

1

1

139

5

-

68

212

Zierikzee

Totaal

Bron: Gemeente Schouwen-Duiveland. Peildatum augustus 2023.

17

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

4. Verdieping op wonen met zorg

Het Nederlandse zorgstelsel legt de basis voor de zorg in Nederland en biedt daarmee het kader waarnaar overheden en zorgaanbieders handelen. Het zorgstelsel is gebaseerd op de principes: toegang tot zorg voor iedereen, solidariteit via een voor iedereen verplichte zorgverzekering en een goede kwaliteit van zorg. Dit wordt geregeld via de vier stelselwetten: de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo2015) en de Jeugdwet. 2 We gaan in de volgende paragrafen in op de zorg die in gemeente Schouwen-Duiveland geleverd wordt vanuit de Wlz & Wmo2015.

4.1 Aantal intramurale zorgbehoevenden groeit tot 2033 met 185 Op basis van Primos2022 verwachten we dat het totale aantal intramurale cliënten in de gemeente Schouwen-Duiveland tot 2033 toeneemt met 185 personen, tot een totaal van 610 cliënten (zie tabel hieronder). Als we vervolgens een onderscheid maken naar leeftijdsgroepen valt op dat het met name 75-plussers en 85-plussers zijn waarvandaan de groei afkomstig is.

Tabel 8: Intramurale Wlz-cliënten 2023 & 2033 naar leeftijd (links) en indicatie (rechts) Leeftijd

Aantal 2023

Aandeel Ontwikkeling 2033 2023-2033

0-15

2

2

-

15-25

15

13

-2

25-35

24

33

+9

35-45

9

27

+18

45-55

25

16

-9

55-65

23

32

+9

65-75

24

21

-3

75-85

106

150

+44

85+

197

316

+119

Totaal

425

610

+185

0,6%

Somatisch (158)

16,1% 26,0% 7,7%

4,4%

45,2%

Psychogeriatrisch (276) Psychiatrisch (27) Lichamelijk gehandicapt (47) Verstandelijk gehandicapt (98) Zintuiglijk gehandicapt (4)

Bron links: Primos2022, bewerking Stec Groep (2023). Bron rechts: Primos2022, CBS (2022, cijfers 2021), Bewerking Stec Groep (2023). Percentages afgerond op hele getallen. Tussen de haakjes is het aantal cliënten per zorgbehoefte opgenomen. Door afronding in de prognose kan optelling afwijken.

Wanneer we deze zorgbehoefte uitsplitsen naar het type zorg zien we dat met name het aantal intramurale cliënten met een psychogeriatrische aandoening (o.a. dementie, +93) en somatische (lichamelijke, +54) aandoening toeneemt. De zorgbehoefte vanuit deze aandoeningen ontstaat vaker vanuit de oudere bevolking. Dit is in lijn met de verwachte ontwikkeling per leeftijdsgroep. 2

Er raken ook andere wetten aan het zorgstelsel zoals de Wet verplichte GGZ, Mededingingswet, Participatiewet alsook de Kwaliteitswet zorginstellingen.

18

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Tabel 9: Ontwikkeling Wlz-cliënten 2023-2033 naar type zorg Somatisch

Psychogeriatrisch

Psychiatrisch

Zintuigelijk

Lichamelijk

Verstandelijk

gehandicapt

gehandicapt

gehandicapt

2023

104

183

21

34

80

3

2033

158

276

27

47

98

4

Ontwikkeling

+54

+93

+6

+13

+18

+1

Bron: Primos2022, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023).

Wlz extramuraal (vpt, mpt, pgb) Niet alle personen met een indicatie Wlz ontvangen zorg binnen een instelling. Zorg kan ook thuis (extramuraal) geleverd worden. De begeleiding, verzorging en/of behandeling wordt dan thuis geleverd waardoor cliënten thuis kunnen blijven wonen en niet in een (zorg-)instelling. ‘Thuis’ omvat onder meer een aanleunwoning, een al dan niet aangepaste woning en een geclusterde woning die de geïndiceerde zelf huurt of waar hij eigenaar van is. Extramurale zorg vanuit de Wlz wordt geregeld via een volledig pakket thuis (vpt), modulair pakket thuis (mpt) of een persoonsgebonden budget (pgb). Wie zijn zorg volledig zelf wil regelen doet dat via een pgb. Wel moet de situatie het toelaten zodat het verantwoord en doeltreffend is om zorg aan huis te verlenen. Daarnaast wordt er eerst gekeken of de kosten voor zorg aan huis niet hoger uitvallen dan bij verblijf in een instelling. Ons model toont de aankomende tien jaar een toename van circa 40 mensen die zorg thuis ontvangen.

Tabel 10: Aandeel Wlz-zorg in een instelling en thuis 2023

2033

Ontwikkeling

In een instelling

338

485

+147

Zorg thuis

87

125

+38

Totaal

425

610

+185

Bron: Primos2022, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023).

4.2 Vergrijzing zorgt voor groei Wmo-cliënten Aantal Wmo-cliënten groeit komende tien jaar met zo’n 365 Op basis van Primos2022 verwachten we dat het aantal huishoudens met tenminste één Wmo2015-cliënt tot 2033 zal toenemen met circa 365 huishoudens, tot een totaal van circa 2.405 huishoudens. Deze toename wordt met name veroorzaakt door een forse toename van het aantal 75-plushuishoudens in de gemeente tot 2033 (Primos, 2022). Van hen maakt het grootste deel gebruik van hulp bij het huishouden (circa 52%). Wanneer we kijken naar de ontwikkeling over de periode 2023 tot 2033 dan zien we dat er relatief meer vraag komt naar hulp bij het huishouden (circa +285), maar ook de behoefte aan hulpmiddelen en diensten 3 groeit flink door (+135).

3

Zoals vervoerdienst, rolstoel, traplift, etc.

19

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Tabel 11: Aantal huishoudens met minimaal één Wmo-cliënt in 2023 & 2033 naar leeftijd (links en type zorgbehoefte (rechts) Leeftijd

Aantal 2023

Aantal 2033

Ontwikkeling 2023-2033

15-25

15

13

-2

25-35

94

88

-5

35-45

116

121

+5

45-55

163

135

-27

55-65

204

184

-20

65-75

195

209

+14

75-85

690

762

+72

85+

565

893

+328

Totaal

2.041

2.405

+364

16% 29%

Ondersteuning thuis (492) Hulp bij het huishouden (1641) Verblijf en opvang (105)

3%

52%

Hulpmiddelen en diensten (934)

Bron links: Primos2022, bewerking Stec Groep (2023). Bron rechts: CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023). Percentages afgerond op hele getallen. Omdat personen meer maatwerkvoorzieningen tegelijkertijd kunnen gebruiken, is het totaal per type voorziening hoger (het totaal in de cirkeldiagram) dan het totaal aantal cliënten dat vermeld is in de tabel.

Tabel 12: Ontwikkeling type zorgbehoefte bij huishoudens met minimaal één Wmocliënt Ondersteuning Hulp bij huishouden (thuis)

Verblijf en opvang

Hulpmiddelen en diensten

2023

454

1.356

107

797

2033

492

1.641

105

934

Ontwikkeling

+37

+285

-3

+137

Bron: Primos2022, CBS (2022, cijfers 2021), bewerking Stec Groep (2023).

20

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Bijlage: Verdieping naar kernen Figuur A1: Migratiesaldo per kern, 2018-2022 1.200 1.000 800 600 400 200 -200

Saldo binnenlands

Saldo buitenlands

Saldo binnengemeentelijk

Bron: BRP-register gemeente Schouwen-Duiveland (2022, cijfers 2018-2022). Bewerking Stec Groep (2023).

Update WMA Schouwen -Duiveland 2023

Tabel A1: Woonmilieu per kern

Woonmilieu

Kern

Zierikzee

Zierikzee

Wonen aan de Kust

Burgh-Haamstede Ellemeet Renesse Noordwelle Scharendijke

Dorpswonen

Bruinisse Brouwershaven Nieuwerkerk Oosterland Sirjansland Dreischor Noordgouwe Kerkwerve Zonnemaire Ouwerkerk Serooskerke

Colofon Datum: 15 november 2023 Projectnummer: 23.040 Opdrachtgever: Gemeente Schouwen-Duiveland Opdrachtnemer: Stec Groep Adviseurs: Joery Schouten & Bouke Timmen Stec Groep Onderzoek en advies over wonen, werken en leefomgeving Postbus 217, 6800 AE Arnhem Willemsplein 5, 6811 KA Arhnem 026 - 751 41 00 info@stec.nl www.stec.nl

21