2023 386 Bijlage 1 Rapportage vraag en aanbod Schouwen-Duiveland 2021

Rapportage vraag en aanbod 0

Gemeente Schouwen-Duiveland

Voorwoord

V

Aanleiding

Over HZ Kenniscentrum Kusttoerisme

Gemeente Schouwen-Duiveland hecht veel belang aan kennis over de ontwikkelingen in de vrijetijdssector. De gastvrijheidseconomie is immers een van de economische pijlers. Het verkrijgen van inzicht in de cijfers, zowel van Schouwen-Duiveland als een breder Zeeuws perspectief, is belangrijk voor de Agenda Toerisme 2018 – 2026 en voor het formuleren en evalueren van beleidsdoelstellingen.

HZ Kenniscentrum Kusttoerisme is dé kennispartner in het vrijetijdsdomein in de Zuidwestelijke Delta. Als onderdeel van HZ University of Applied Sciences hebben we toegang tot een rijk kennisnetwerk van onderzoek, beleid en praktijk. We streven ernaar het vrijetijdsdomein in Zeeland met kennis te ondersteunen, met als doel het domein haar meerwaarde voor Zeeland te laten optimaliseren en de overheid te ondersteunen bij het maken van strategische keuzes. Hierbij geldt het toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2030 als uitgangspunt, met de ambitie een optimale balans te creëren tussen inwoners, economie, natuur en leefomgeving. Vanuit diverse invalshoeken brengen we kennis en methoden bijeen om antwoord te geven op actuele vraagstukken van ondernemers, overheden en maatschappelijke organisaties.

Deze rapportage komt hieraan tegemoet door inzicht te bieden in de ontwikkeling van het verblijfsbezoek, zowel toeristisch aanbod als toeristische overnachtingen, het dagbezoek middels druktemetingen op verschillende locaties, alsmede de economische waarde van toerisme voor de gemeente. Begin 2023 volgen tevens de rapportage over de vaste gasten en het bezoekersonderzoek.

HZ Kenniscentrum Kusttoerisme werkt samen met partners elders in het land stapsgewijs aan betere data over toerisme in Nederland, zowel op landelijk, provinciaal als lokaal niveau. Deze ontwikkeling is gericht op de opbouw van een robuust, samenhangend geheel van data, dat geschikt is voor vergelijkingen door de jaren heen en voor vergelijkingen met omringende regio’s. Vanuit de samenhang in data worden trends en ontwikkelingen door de jaren heen goed zichtbaar, ook in relatie tot omliggende regio’s. Op basis daarvan kunnen goed onderbouwd beleidskeuzes worden gemaakt. HZ Kenniscentrum Kusttoerisme geeft geen advies; keuzes zijn aan de gemeente op basis van het beschikbare cijfermateriaal.

Het belang van de vrijetijdssector In het Coalitieakkoord 2022-2026 ‘Samen koers houden’ geeft gemeente Schouwen-Duiveland aan dat zij ‘in de komende 30 jaar recreatie en toerisme wil koesteren, versterken en verduurzamen. Het is haar strategie dat Schouwen-Duiveland in 2040 een vakantieeiland is waar toerisme op draagvlak onder de inwoners kan rekenen en dat mede daardoor zij vol zelfvertrouwen de concurrentie kan aangaan met binnen- en buitenlandse bestemmingen’. Toerisme wordt gepositioneerd als een middel om de leefbaarheid en de vitaliteit van de economie op Schouwen-Duiveland te bevorderen.

1

Inhoudsopgave 1. Aanbod verblijfsaccommodaties op Schouwen-Duiveland

Colofon Deze rapportage is samengesteld door HZ Kenniscentrum Kusttoerisme in opdracht van Gemeente Schouwen-Duiveland. © 2022, HZ Kenniscentrum Kusttoerisme HZ Kenniscentrum Kusttoerisme p/a HZ University of Applied Sciences Postbus 364 4380 AJ Vlissingen Telefoon: 0118 - 489 756 E-mail: kenniscentrumtoerisme@hz.nl Website: www.kenniscentrumtoerisme.nl

Onderzoeksteam Maarten Soeters Simone Romijn

Foto’s Simone Romijn

2

pagina 3

Verblijfsaanbod Schouwen-Duiveland in 2021

pagina 4

Ontwikkeling verblijfsaanbod 2018-2021

pagina 5

Planvoorraad verblijfsaccommodaties

pagina 5

Spreiding verblijfsaanbod over de gemeente

pagina 6

2. Overnachtingen op Schouwen-Duiveland

pagina 7

Overnachtingen op Schouwen-Duiveland

pagina 8

Overnachtingen naar accommodatietype

pagina 9

Spreiding overnachtingen over de gemeente

pagina 10

3. Dagbezoek op Schouwen-Duiveland

pagina 11

Database Vrijetijdsaanbod Zeeland

pagina 12

4. Het economisch belang van toerisme op SchouwenDuiveland

pagina 16

5. Bijlagen

pagina 24

3

1. Aanbod verblijfsaccommodaties op Schouwen-Duiveland

Verblijfsaanbod Schouwen-Duiveland in 2021 Tabel 1 | Aanbod verblijfsaccommodaties op Schouwen-Duiveland per accommodatietype 2021

HZ Kenniscentrum Kusttoerisme beheert een database met alle toeristische verblijfsaccommodaties in Zeeland, variërend van hotels tot B&B’s, van campings tot jachthavens en van bungalowparken tot particuliere kamerverhuur. Deze database verblijfsaccommodaties wordt jaarlijks geactualiseerd.

Aantal accommodaties#

Tabel 1 toont het aanbod per accommodatietype. SchouwenDuiveland telt in 2021 24.900 accommodatie eenheden met circa 105.640 slaapplaatsen1. Er zijn in dezelfde periode circa 34.000 inwoners. Dit betekent dat in de toeristische piekperioden het aantal mensen dat op het eiland verblijft een veelvoud is van het aantal inwoners.

Aantal eenheden

Aantal slaapplaatsen

Kamers (Hotel / Hostel / Pension / B&B)

1.190

2.640

Vakantiewoningen / appartementen (bedrijfsmatige verhuur)

1.440

7.930

Vakantiewoningen / chalets / appartementen / kamers (particulier eigendom)&

4.590

22.740

30

940

6.690

33.430

6.270

31.360

490

2.470

Verhuurchalets

730

3.430

Tenthuisjes

130

660

Trekkershutten & overige kampeeraccommodaties

20

60

Groepsaccommodaties Jaarplaatsen

$

Toeristische kampeerplaatsen

De meest voorkomende accommodatietype zijn de jaarplaatsen, met circa 27% van de eenheden. Als hierbij de particuliere vakantiewoningen/appartementen2 en vaste ligplaatsen in de jachthaven worden geteld, dan zijn deze accommodaties voor ‘vaste gasten’ samen goed voor 58%3 van het aanbod. Het kampeeraanbod bedraagt 14.330 eenheden. Hiervan bevinden zich er 2.102 op minicampings4.

Camperplaatsen

Zeeland telt in totaal ruim 347.000 slaapplaatsen voor toeristen en nog eens 12.000 ligplaatsen in jachthavens. Schouwen-Duiveland heeft met 105.600 slaapplaatsen het grootste aandeel in Zeeland, namelijk 32%. De vier kustgemeenten - Schouwen-Duiveland, NoordBeveland, Veere en Sluis - hebben samen 83% van het aantal toeristische slaapplaatsen.

$

$

Vaste ligplaatsen^

3.060

Passentenplaatsen

260

Totaal

24.900

105.640

# Aantal eenheden en slaapplaatsen zijn afgerond op tientallen. & Indien het aantal slaapplaatsen per eenheid niet bekend was, is gerekend met 5 slaapplaatsen per vakantiewoning en 4 slaapplaatsen per appartement. $ Gerekend met 5 slaapplaatsen per toeristische kampeerplaats, overeenkomstig de methode van het CBS. ^ Voor ligplaatsen zijn geen slaapplaatsen berekend.

1

3

2

4

In de praktijk zullen niet alle bedden bezet zijn. Particuliere vakantiewoningen en -appartementen kunnen ook recreatief worden verhuurd.

4

(4.590 + 6.690 + 3.060) / 24.900 = 58% Bron: Notitie vergroten aantal eenheden minicampings prov. Zeeland, ZKA 2022

Ontwikkeling verblijfsaanbod 2018-2021

Planvoorraad verblijfsaccommodaties

Op hoofdlijnen kan een vergelijking worden gemaakt met de cijfers uit 2018 en 2020. Hieruit is op te maken dat het aantal slaapplaatsen op Schouwen-Duiveland met 3% is afgenomen sinds 2018. Dit betekent overigens niet automatisch dat het aantal eenheden is afgenomen. Het vervangen van een kampeerplaats met 5 slaapplekken voor bijvoorbeeld een vakantiewoning voor 2 personen zorgt voor een afname van 3 slaapplaatsen. De ontwikkeling van het verblijfsaanbod binnen Zeeland varieert. De grootste stijgers in de afgelopen jaren waren gemeente Vlissingen, Sluis en Middelburg waar het verblijfsaanbod met resp. 28%, 10% en 9% is gestegen.

Om inzicht te krijgen in de voorgenomen veranderingen in het verblijfsaanbod werkt HZ Kenniscentrum Kusttoerisme met een database planvoorraad. Deze database omvat alle plannen die daadwerkelijk ‘in procedure’ zijn. Hierbij kunnen de volgende fases worden onderscheiden: status onbekend, initiatieffase, in procedure, goedgekeurd, in aanbouw en gerealiseerd. Deze database is ontwikkeld in opdracht van Provincie Zeeland en wordt samen met alle Zeeuwse gemeenten, waaronder Schouwen-Duiveland, gevuld en up-to-date gehouden. De database planvoorraad laat voor gemeente Schouwen-Duiveland zien dat er momenteel (eind 2022) 6 initiatieven lopen. Het gaat hier om een combinatie van nieuwvestiging, uitbreiding en omzetting van verblijfseenheden. 4 initiatieven zijn goedgekeurd, 1 is in procedure en 1 is in initiatieffase. In totaal gaat het over een ontwikkeling in de grootte van 300 - 400 eenheden. De locaties zijn langs de kust en het Grevelingenmeer.

Tabel 2 | Ontwikkeling aantal slaapplaatsen op Schouwen-Duiveland

Type aanbod

Logies met hoteldienstverlening (hotel e.d.) Verblijfsrecreatie (camping, vakantiewoning e.d.) Totaal Waterrecreatie (jachthaven) in eenheden

S-D 2018 S-D 2020

S-D 2021

2.288

2.557

2.774

Verschil 20182021 +21%

Zeeland 20182021 +4%

106.568

103.978

102.870

-3%

+1%

108.876 3.441

106.535 3.356

105.640 3.321

-3% -3%

+1% +2%

5

Spreiding verblijfsaanbod over de gemeente Figuur 1 laat het aantal slaapplaatsen per woonplaats5 zien. Hier wordt zichtbaar dat het merendeel van het aanbod gecentreerd is op de Kop van Schouwen. Wanneer het aantal slaapplaatsen tegen het aantal inwoners wordt afgezet, valt op dat de gemeente 3 keer zo veel toeristische slaapplaatsen telt als inwoners. Het aantal toeristische slaapplaatsen per inwoner loopt nog verder op wanneer wordt gekeken naar de populaire toeristische kernen binnen de gemeente. Zo telt Renesse bijvoorbeeld meer dan 18 toeristische slaapplaatsen per inwoner. Let wel, in de praktijk zijn nooit alle toeristische slaapplaatsen bezet. Figuur 2 toont deze verhouding tussen het aantal slaapplaatsen en het aantal inwoners per woonplaats. Figuur 1 | Aantal toeristische slaapplaatsen per woonplaats 20216

Figuur 2 | Aantal toeristische slaapplaatsen per inwoner per woonplaats 2021

5

6

De grenzen van de woonplaats zijn de administratieve grenzen.

Figuur 1 en 2 zijn gemaakt met ANP/LocalFocus. Bron: Aanboddatabase verblijfsrecreatie HZ Kenniscentrum Kusttoerisme.

6

7

2. Overnachtingen op Schouwen-Duiveland

Overnachtingen op Schouwen-Duiveland Tabel 3 | Ontwikkeling aantal overnachtingen Schouwen-Duiveland 2017-2021

Het aantal toeristische overnachtingen op jaarbasis ligt voor Schouwen-Duiveland de afgelopen jaren boven de 5 miljoen. Het jaar 2020 was een uitzondering door de COVID-19 pandemie. Er was zelfs een periode in dat jaar dat het niet mogelijk was om te overnachten in Zeeland. Daarna ging de vrijetijdssector stap voor stap ‘van het slot’. Zelfs toen het weer mogelijk was om op vakantie te gaan, bleven veel verblijfsbezoekers voorzichtig. Dit was ook nog het geval in 2021. Evengoed zijn er de laatste tijd records gebroken: de zomer van 2020, het najaar van 2021 en het voorseizoen van 2022 waren voor Zeeland de drukste ooit voor wat betreft verblijfsbezoek.

Figuur 3 | Aantal overnachtingen per maand in Zeeland, gemeten door het CBS.

8

Jaren

Toeristische overnachtingen

2017

5.107.600

2018

5.432.500

2019

5.580.000

2020

4.394.500

2021

5.355.500

Overnachtingen naar accommodatietype Tabel 4 | Toeristische overnachtingen naar accommodatietype in 2021

Tabel 4 toont het aantal overnachtingen in gemeente SchouwenDuiveland gespecificeerd naar accommodatietype. Het verschil tussen de categorie ‘toeristische overnachtingen’ en ‘vaste gasten’ is dat de laatste categorie een seizoens- of jaarplaats heeft op een (mini)camping of jachthaven of dat zij tweede woning bezit.

Accommodatietype

De volgende zaken kunnen worden herleid uit deze aantallen: • • •

• • •

Schouwen-Duiveland

Toeristische overnachtingen

Het totaalaantal overnachtingen dat is doorgebracht in de gemeente in 2021 is 5.355.314; Toeristische overnachtingen zijn 60% van het totaal7; Toeristisch kamperen is qua overnachtingen zo goed als gelijk aan vast kamperen8. Dit komt overeen met het beeld dat tabel 1 laat zien; namelijk dat er ongeveer evenveel eenheden zijn voor deze twee vormen van kamperen; 90% van de kampeerovernachtingen vindt plaats op reguliere campings en 10% op minicampings9; 50% van de overnachtingen (toeristisch kamperen en vaste gasten opgeteld) vindt plaats op een (mini)camping10; Overnachtingen doorgebracht in particuliere woningen en kamers bedraagt 9% van alle overnachtingen11.

Toeristisch kamperen op camping

1.255.900

Toeristisch kamperen op minicamping

201.800

Hotel en pension

314.500

Bungalowpark / vakantiewoning

870.200

Particuliere verhuur (woning / logies)

465.000

Jachthaven - passanten

39.200

Totaal

3.146.600

Vaste gasten Vast kamperen op camping

1.142.700

Vast kamperen op minicamping

187.700

Vaste ligplaatsen

156.700

Tweede woningen

721.700

Totaal

2.208.700

TOTAAL

5.355.500

*Alle getallen in bovenstaande tabel zijn afzonderlijk afgerond.

7

10

8

11

3.146.600 / 5.355.500= 58,8% (1.255.900 + 201.800) is nagenoeg gelijk aan (1.142.700 + 187.700) 9 (1.255.900 + 1.142.700) versus (201.800 + 187.700)

9

(1.255.900 + 201.800 + 1.142.700 + 187.700) / 5.355.500 465.000 / 5.355.500

Spreiding toeristische overnachtingen over de gemeente Tabel 5 laat zien waar de toeristische overnachtingen worden gemaakt. Wederom ligt de nadruk op de Kop van Schouwen, gevolgd door de kernen die aan het Grevelingenmeer liggen. Dit is in lijn met het overzicht van waar de verblijfseenheden zich bevinden. Renesse, Burgh-Haamstede en Noordwelle (voornamelijk bij de Rampweg) herbergen circa 60% van de slaapplaatsen en zijn goed voor circa 65% van de overnachtingen. Tabel 5 | Spreiding toeristische overnachtingen 2021

Woonplaats

Aandeel overnachtingen

Renesse

29%

Burgh-Haamstede

28,3%

Noordwelle

8,2%

Brouwershaven

7,4%

Scharendijke

7,4%

Bruinisse

7,3%

Ellemeet

3%

Ouwerkerk

1,9%

Zierikzee

1,8%

Zonnemaire

1,6%

Kerkwerve

1,6%

Sirjansland

1,5%

Noordgouwe

0,5%

Oosterland

0,2%

Dreischor

0,2%

Nieuwerkerk

0,2%

Serooskerke

0,1%

Totaal

100%

10

3. Dagbezoek op Schouwen-Duiveland

11

3.1 Database Vrijetijdsaanbod Zeeland Introductie

Interessante clusters

De afgelopen jaren heeft HZ Kenniscentrum Kusttoerisme gewerkt aan het in kaart brengen van een ‘witte vlek’ in de toeristischrecreatieve data. Hoewel er wel inzicht is geweest in data over o.a. overnachtingen, bestedingen en aanbod van verblijfsaccommodaties was het inzicht in dagrecreatie vrij beperkt. Zowel over het aantal dagbezoekers als het vrijetijdsaanbod was weinig tot geen concrete data beschikbaar. HZ Kenniscentrum Kusttoerisme ontwikkelde mede om deze reden vanaf 2021 de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland. Het doel van deze database, gefinancierd door Provincie Zeeland, is om beter inzicht te krijgen in de aard, spreiding en omvang van het Zeeuwse, toeristisch relevante vrijetijdsaanbod. Denk hierbij aan recreatieve routes, dagattracties, musea, natuurgebieden, stranden, horeca, detailhandel, etc. Inzicht in dit vrijetijdsaanbod kan onder andere helpen om eventuele toeristische druk in relatie tot regionale draagkracht in beeld te brengen. Ook biedt een dergelijke database inzicht in de (beoogde) diversiteit van het Zeeuwse vrijetijdsaanbod en helpt het bij de ontwikkeling en beoordeling van nieuwe initiatieven. In 2021 is een eerste analyse uitgevoerd op basis van open data.

Data over het Zeeuwse vrijetijdsaanbod is in 2022 verzameld op basis van een aantal landelijke bronnen, zoals bijvoorbeeld het Handelsregister van de Kamer van Koophandel én verschillende openbare kaartlagen via het Nationaal Georegister. Bovendien zijn er eigen inventarisaties en onderzoeken uitgevoerd om de beschikbare data aan te vullen en compleet te maken. Tijdens de inventarisatie van het Zeeuwse vrijetijdsaanbod voor de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland is er gewerkt aan dataverzameling voor ruim 50 categorieën en de uiteindelijke ontsluiting van de verschillende soorten beschikbare data. De Database Vrijetijdsaanbod Zeeland wordt jaarlijks geactualiseerd.

Dit hoofdstuk licht een aantal categorieën en clusteringen van toeristisch relevant vrijetijdsaanbod op Schouwen-Duiveland toe en schetst een indruk van een deel van het vrijetijdsaanbod in de gemeente. De toegelichte categorieën in dit hoofdstuk zijn gekozen op basis van de meest aanwezige én interessante clusteringen in de gemeente. Zo is het bijvoorbeeld interessanter om inzicht te bieden in de talloze mogelijkheden voor waterrecreatie (66) dan in het aantal bioscopen (1), skihallen (0) en kartbanen (0). Zie bijlage 1 voor de volledige afbakening en bijlage 2 voor een overzicht van de gehanteerde databronnen per toegelichte categorie. Zeeuws perspectief Onderstaande tabel geeft drie uitgelichte categorieën en clusters van het geïnventariseerde vrijetijdsaanbod op Schouwen-Duiveland weer in combinatie met het aantal locaties in de gemeente én het aandeel van deze locaties van het Zeeuwse totaal. Tabel 6 | Aandeel vrijetijdsaanbod Schouwen-Duiveland ten opzichte van Zeeland

Categorie Waterrecreatie Cultuur & Erfgoed Restaurants & Cafés

12

Aantal locaties 66 47 103

Aandeel v. Zeeland 31% 17% 13%

Waterrecreatie Op en rondom het eiland Schouwen-Duiveland zijn er volop mogelijkheden voor waterrecreatie voor inwoners, verblijfsbezoekers en dagbezoekers. Zo bevat de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland 3 duikscholen op het eiland en 48 duikspots rondom de kust van Schouwen-Duiveland, ongeveer de helft van alle Zeeuwse duikspots. Naast duiken zijn er ook mogelijkheden voor golfsurfen op de Kop van Schouwen, windsurfen op de Grevelingen en kitesurfen aan de Grevelingendam en op de Oosterschelde. Schouwen-Duiveland telt vijf toeristisch relevante zwembaden die ook geschikt zijn voor dagbezoekers. De database bevat momenteel vier locaties waar SUP’s, kajaks en boten worden verhuurd. Zie tabel 7 voor een overzichtelijke weergave van al het geïnventariseerde vrijetijdsaanbod m.b.t. waterrecreatie in de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland, enerzijds in absolute aantallen in gemeente Schouwen-Duiveland en anderzijds als percentage van het Zeeuws totaal.

Figuur 4 | Waterrecreatie op en rondom Schouwen-Duiveland

Cultuur & Erfgoed Figuur 5 | Cultuur & erfgoed op Schouwen-Duiveland

Naast vijf galerieën en expositieruimtes (geel) telt de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland ook zeven musea (bruin) verspreid over de gemeente. Deze gegevens zijn gebaseerd op data uit het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Op Tripadvisor zijn er 31 bezienswaardige gebouwen (groen) onderscheiden zoals onder andere de Nobelpoort en Slot Haamstede. Schouwen-Duiveland telt vier beschermde dorps- & stadsgezichten: Brouwershaven, Dreischor, Noordgouwe & Zierikzee. Zie tabel 7 voor een overzichtelijke weergave van al het geïnventariseerde vrijetijdsaanbod m.b.t. cultuur & erfgoed in de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland, enerzijds in absolute aantallen in gemeente Schouwen-Duiveland en anderzijds als percentage van het Zeeuws totaal. 13

Recreatieve routes Naast het regionale fietsknooppunten-netwerk (bijna 50 knooppunten) doorkruist ook de landelijke Kustroute de Kop van Schouwen én voert de Zeeuwse Wind Wielerroute langs de zuidkust van het eiland (bruin in figuur 6). Daarnaast is er in het bos van Westenschouwen een mountainbike-route van ruim 6 kilometer en zijn er meerdere wandelroutes, ruiterroutes en menroutes op Schouwen-Duiveland. Er voert een streekpad langs de zuidkust van het eiland en ook het Nederlands Kustpad 1 loopt via de Brouwersdam door Renesse, Nieuw-Haamstede, Burgh-Haamstede & Westenschouwen. Daarnaast is er het netwerk van regionale wandelknooppunten met vele kilometers wandelroutes op het eiland. Tabel 7 geeft het aantal kilometers van geïnventariseerde mountainbikeroutes en ruiter- & menroutes op Schouwen-Duiveland weer in absolute aantallen en als onderdeel van het Zeeuws totaal binnen deze categorieën in de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland.

Figuur 6 | Fietsroutes & knooppunten op Schouwen-Duiveland

Restaurants & Cafés In 2021 stonden in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel 73 restaurants en 30 cafés geregistreerd. Deze bevinden zich voor een groot deel in Zierikzee, aan de kust of op de Kop van Schouwen. Daarnaast zijn er verspreid over het eiland zes ijssalons ingeschreven in het KVK Handelsregister (2021) en benoemt Routebureau Zeeland 26 fietscafés. Deze fietscafés kunnen overlappen met eerder genoemde restaurants of cafés, aangezien deze anders worden gedefinieerd. Figuur 7 toont de spreiding van restaurants en cafés op Schouwen-Duiveland. Het is mogelijk dat iconen enigszins overlappen. Zie tabel 7 voor een overzichtelijke weergave van alle geïnventariseerde horeca in de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland, enerzijds in absolute aantallen in gemeente Schouwen-Duiveland en anderzijds als percentage van het Zeeuws totaal.

Figuur 7 | Restaurants & cafés op Schouwen-Duiveland

14

Tabel 7 | Aandeel vrijetijdsaanbod Schouwen-Duiveland ten opzichte van Zeeland

Natuurbeleving

Aantal locaties S-D

Aandeel v. Zeeland

Duikspots

48

48%

Duikscholen

3

75%

Golfsurfspots

2

50%

Golfsurfscholen

0

0%

Windsurfspots

1

9%

Windsurfscholen

0

0%

Kitesurfspots

3

18%

Kitesurfscholen

0

0%

Zwembaden

5

17%

SUP-, kajak- & bootverhuur

4

14%

Galerieën & Expositieruimtes

5

22%

Musea

7

11%

31

18%

4

24%

MTB-routes

6 km

1%

Ruiter- & menroutes

59 km

16%

Restaurants

73

14%

Cafés

30

11%

Fietscafés

26

24%

IJssalons

6

29%

Natura 2000

4

25%

Nationale Parken

1

100%

Categorie

Schouwen-Duiveland wordt omringd door beschermde (natuur)gebieden. Ook op het eiland zelf bevinden zich meerdere beschermde gebieden; bijvoorbeeld op de Kop van Schouwen, bij Sirjansland, bij Oosterland en Plan Tureluur aan de zuidkust. Veel van deze gebieden zijn bovendien geregistreerd als Natura 2000gebieden. Naast beschermde gebieden zijn er talloze wetlands, stiltegebieden, Nationaal Park Oosterschelde en vele andere gebieden met mogelijkheden voor buitenrecreatie. Ook hierover is data aanwezig in de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland en kunnen kaarten worden geproduceerd. In tabel 7 is het aantal Natura 2000gebieden en Nationale Parken in gemeente Schouwen-Duiveland weergegeven in absolute aantallen en als onderdeel van het totaalaantal geïnventariseerde gebieden binnen deze categorieën in de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland.

Waterrecreatie

Cultuur & Erfgoed

Figuur 8 | Beschermde gebieden op Schouwen-Duiveland

Bezienswaardige gebouwen Beschermde dorps- & stadsgezichten Recreatieve routes

Horeca

Natuurbeleving

Aangezien sommige recreatieve routes en natuurgebieden op Schouwen-Duiveland onderdeel uitmaken van een landelijk of Zeeuws netwerk is het niet mogelijk om deze te kwantificeren. 15

22

16

4. Het economisch belang van toerisme op Schouwen-Duiveland

Introductie

Bestedingen van vaste gasten

In dit hoofdstuk worden de toeristische bestedingen, economische impact én de hieraan gekoppelde werkgelegenheid in gemeente Schouwen-Duiveland in beeld gebracht. Om de totale toeristische bestedingen in de gemeente onder te kunnen verdelen naar accommodatietype ontbreekt onder andere uitgebreide data en informatie over toeristische bestedingen in het algemeen. Om schijnnauwkeurigheid te voorkomen zijn de analyses over toeristische bestedingen en economische impact van toerisme op Schouwen-Duiveland in dit hoofdstuk voornamelijk op hoofdlijnen uitgevoerd en weergegeven.

Ook over de vaste gasten in Zeeland zijn bestedingscijfers bekend, onder andere uit het Vaste Gasten Onderzoek 2022 van HZ Kenniscentrum Kusttoerisme. Dit onderzoek geeft inzicht in de bestedingen van vaste gasten in Zeeland waarbij onderscheid kan worden gemaakt tussen de volgende categorieën per accommodatietype: eten en drinken buitenshuis, dagelijkse boodschappen, overige aankopen in winkels, overige uitgaven en entree/toegang voor activiteiten. In tabel 9 op de volgende pagina zijn deze cijfers overzichtelijk weergegeven per accommodatietype van vaste gasten in Zeeland.

Toeristische bestedingen Uit data van het onderzoek Vakanties van Nederlanders (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2022) kunnen gegevens over bestedingen van toeristen in Zeeland worden herleid. Binnen deze bestedingscijfers kan onderscheid worden gemaakt tussen bepaalde categorieën van uitgaven: accommodatie, vervoer, horeca en overig (boodschappen, entree, etc.). In tabel 8 zijn deze cijfers overzichtelijk weergegeven. Tabel 8 | Bestedingen van toeristen in Zeeland, per persoon per nacht

Vakantie-uitgaven Accommodatie Vervoer Horeca Overig (boodschappen, entree, etc.)

Per nacht € 27,02 € 9,31 € 13,81 € 7,27

17

Tabel 9 | Bestedingen van vaste gasten in Zeeland, per persoon per dag per accommodatietype

Vast kamperen op jaarplaats Vast kamperen op seizoenplaats Vaste ligplaatsen Tweede woningen

Eten & drinken buitenshuis

Dagelijkse boodschappen

Overige aankopen in winkels

Overige uitgaven

Entree / toegang voor activiteiten

Totaal

€ 7,14

€ 4,15

€ 5,00

€ 3,13

€ 1,67

€ 21,08

€ 7,32

€ 4,88

€ 5,00

€ 3,02

€ 1,78

€ 22,00

€ 10,00 € 12,50

€ 6,67 € 7,07

€ 7,14 € 5,00

€ 5,00 € 5,00

€ 1,79 € 1,83

€ 30,60 € 31,40

In tegenstelling tot een ‘normale’ verblijfsbezoeker heeft een vaste gast ook jaarlijkse uitgaven. Deze kosten zijn ook in beeld gebracht in het Vaste Gasten Onderzoek 2022 van HZ Kenniscentrum Kusttoerisme. De hoogte van deze jaarlijkse uitgaven verschilt per accommodatietype. Ook zijn niet alle kostenposten van toepassing op de verschillende typen. Zo hebben vaste gasten met een tweede woning of stacaravan op een jaarplaats niet te maken met stallingskosten. Het onderzoek laat zien dat respondenten met een tweede woning op jaarbasis de meeste uitgaven hebben (€ 10.527). Daarna volgt een jaarplaats met € 8.808.

De jaarlijkse kosten voor een seizoenplaats (€ 3.480) of vaste ligplaats (€ 2.038) liggen een stuk lager. Grote verschillen zijn zichtbaar binnen de kostenpost lokale belastingen en de kosten voor gas, water en elektra. Dit varieert van enkele tientallen euro’s tot meer dan € 1.000. De jaarlijkse kosten verschillen per type verblijfsaccommodatie en worden gespecificeerd weergegeven in tabel 10. Zie hoofdstuk 8 van het Vaste Gasten Onderzoek 2022 voor een uitgebreide analyse van de (jaarlijkse) uitgaven van vaste gasten in Zeeland.

18

Tabel 10 | Jaarlijkse uitgaven van vaste gasten in Zeeland, naar accommodatietype

Huur van de standplaats/ligplaats Hypotheek / lening verblijfsaccommodatie Lokale belastingen (bijv. rioolheffing, toeristenbelasting Bijdrage Vereniging van Eigenaren Gas / water / elektra Verzekeringen Stalling buiten het seizoen Schoonmaak TV / telefonie / internet Contributie boekingssysteem / website / promotie Overig Totaal

Tweede woning

Jaarplaats

Seizoenplaats

Vaste ligplaats

€-

€ 3.538

€ 2.900

€ 1.100

€ 4.000

€ 3.500

€-

€-

€ 1.246

€ 300

€ 245

€ 60

€ 400

€-

€-

€-

€ 1.100 € 361 €€ 570 € 500

€ 400 € 220 €€ 275 € 125

€ 135 €€ 200 €€-

€€ 308 € 570 €€-

€ 1.350

€-

€-

€-

€ 1.000 € 10.527

€ 450 € 8.808

€€ 3.480

€€ 2.038

19

Totale bestedingen Tabel 11 | Totale bestedingen door verblijfsbezoekers op Schouwen-Duiveland in 2021

Aantal overnachtingen 3.147.000

Toeristisch verblijf Vaste gasten ▪ Vast kamperen op jaarplaats ▪ Vast kamperen op seizoensplaats ▪ Vaste ligplaatsen in jachthavens ▪ Tweede woningen

1.143.000 188.000 157.000 722.000

Jaarlijkse uitgaven van vaste gasten

Totale bestedingen € 180.963.000 € 23.177.000 € 3.998.000 € 4.629.000 € 22.015.000 € 46.351.000

Totaal

5.356.000

€ 281.134.000

*Alle getallen in bovenstaande tabel zijn afzonderlijk afgerond.

Ontwikkeling bestedingen 2017 – 2021 Tabel 12 | Ontwikkeling bestedingen door verblijfsbezoekers op Schouwen-Duiveland

Toeristisch verblijf – bestedingen tijdens vakantie Vaste gasten – bestedingen tijdens vakantie Vaste gasten – jaarlijkse uitgaven Totaal

2017

2018

2019

2020

€ 143.698.000

€ 152.001.500

€ 152.565.000

€ 75.049.000

€ 39.048.000 € 182.746.000

€ 39.816.500 € 191.818.000

€ 40.807.000 € 193.372.000

€ 40.681.000 € 115.730.000

*Alle getallen in bovenstaande tabel zijn afzonderlijk afgerond.

20

2021 € 180.963.000 € 53.820.000 € 46.351.000 € 281.134.000

Economische impact De berekening van de economische impact vindt plaats met behulp van een input-outputmodel (IO-model). IO-modellen laten zien in welke sectoren de effecten van elke bestede euro terecht komen, uitgedrukt in output, toegevoegde waarde en werkgelegenheid. Het is belangrijk op te merken dat het hier gaat om de economische impact van de bestedingen die de verblijfsbezoeker doet tijdens de vakantie.

In het IO-model wordt vervolgens zichtbaar welke sectoren nodig zijn om de bestedingen mogelijk te maken: de horeca heeft bijvoorbeeld elektriciteit en gas nodig van energiebedrijven om gasten te kunnen bedienen. Deze directe en indirecte relaties worden met het IOmodel inzichtelijk gemaakt. In de bijlagen wordt het IO-model stap voor stap toegelicht. Uiteindelijk resulteert de berekening in de toegevoegde waarde die gecreëerd wordt in de regionale economie van Schouwen-Duiveland en de werkgelegenheid die daarmee samenhangt.

Investeringen van consumenten (bijv. aanschaf chalet), bedrijven (bijv. bouw of verbouw voorzieningen) en overheid zijn nog niet meegeteld. De totale economische spin-off van toerisme is dus nog groter. Dankzij toerisme is ook het draagvlak voor maatschappelijke voorzieningen groter. Jaarlijks vinden miljoenen overnachtingen plaats in de gemeente Schouwen-Duiveland. Samen met de lokale bevolking zorgt dit voor een breed draagvlak voor bijvoorbeeld zorgvoorzieningen, openbaar vervoer, et cetera.

Bij het berekenen van de werkgelegenheidseffecten wordt geen rekening gehouden met seizoenseffecten of overwerken, de benodigde arbeid is omgerekend naar banen, uitgaande van de gemiddelde arbeidsproductiviteit in de verschillende sectoren. Het is een lineair model, er wordt niet van uitgegaan dat het bestaande personeel meer of efficiënter gaat werken en ook wordt geen rekening gehouden met de werking van de arbeidsmarkt, zoals dat een toenemende vraag naar arbeid zou kunnen leiden tot loonstijgingen. Ten slotte wordt ook geen rekening gehouden met pendel van werknemers en het daarmee samenhangende weglekken van inkomen, bijvoorbeeld inwoners van andere gemeenten die in gemeente Schouwen-Duiveland werken of omgekeerd.

Allereerst worden de bestedingen van toeristen onderverdeeld naar bedrijfsklassen volgens de indeling van het CBS. Deze bestedingen zijn uitgedrukt in ‘marktprijzen’: prijzen die door consumenten worden betaald. Het IO-model is echter genoteerd in basisprijzen. Basisprijzen zijn prijzen exclusief belastingen, productgebonden subsidies en handels- en vervoersmarges. Alle prijzen worden daarom gecorrigeerd voor BTW en eventuele accijnzen (bijvoorbeeld brandstofaccijnzen).

21

Tabel 13 | Economische effecten van verblijfstoerisme op Schouwen-Duiveland

Totale bestedingen verblijfstoerisme 2016 2017 2018 2021

€ 176.887.000 € 182.746.000 € 191.818.000 € 281.134.000

Gecorrigeerde bestedingen (na aftrek belastingen) € 122.455.500 € 130.626.000 € 137.070.000 € 180.624.000

Toegevoegde waarde

€ 66.431.000 € 70.820.500 € 74.364.500 € 93.006.000

Werkgelegenheid als gevolg van verblijfstoerisme (aantal banen) 1.880 1.986 2.089 2.899

Aandeel in totale werkgelegenheid

12,3% 12,7% 13,3% 18,2%

*Alle getallen in bovenstaande tabel zijn afzonderlijk afgerond.

De economische impact van het verblijfstoerisme voor SchouwenDuiveland is zeer groot. De bestedingen ter waarde van € 281,1 miljoen zorgden voor 2.899 banen in de gemeente, verspreid over alle economische sectoren. Tabel 14 op de volgende pagina laat zien in welke sectoren de banen worden gegenereerd.

Het verblijfstoerisme genereert 18,2% van alle banen in gemeente Schouwen-Duiveland. In bovenstaande cijfers is de economische impact van dagtoerisme nog niet meegenomen. De totale impact van toerisme is dus nog groter.

22

Tabel 14 | Economische effecten van verblijfstoerisme op Schouwen-Duiveland – verdeeld naar sectoren

Gecorrigeerde bestedingen (na aftrek belastingen) A Landbouw, bosbouw en visserij B Delfstoffenwinning C Industrie D Energievoorziening E Waterbedrijven en afvalbeheer F Bouwnijverheid G Handel H Vervoer en opslag I Horeca J Informatie en communicatie K Financiële dienstverlening L Verhuur en handel van onroerend goed M Zakelijke dienstverlening N Openbaar bestuur en overheidsdiensten O Onderwijs P Gezondheids- en welzijnszorg Q Cultuur, sport en recreatie R Overige dienstverlening Handels-en vervoersmarges Totaal

€ 513.000

€ 161.604.000

€ 13.401.000

Toegevoegde waarde

Werkgelegenheid (aantal banen)

€ 206.000 € 7.900 € 1.698.000 € 54.300 € 63.200 € 198.000 € 6.805.100 € 740.200 € 73.572.500 € 195.000 € 264.100 € 1.265.200 € 1.656.500 € 142.200 € 197.000 € 29.100 € 5.717.000 € 194.800

2 0 14 0 0 2 90 8 2.558 1 2 2 24 1 3 1 189 3

€ 93.006.000

2.899

€ 5.106.000

€ 180.624.000

*Alle getallen in bovenstaande tabel zijn afzonderlijk afgerond.

23

24

5. Bijlagen

Bijlage 1 – Afbakening Database Vrijetijdsaanbod Zeeland De afbakening van de Database Vrijetijdsaanbod Zeeland is de leidraad voor de gebruikte categorieën en definities. Daarnaast zijn de vrijetijdsactiviteiten uit het Nieuw Vrijetijdsonderzoek 2022/2023 van NBTC gebruikt tijdens de inventarisatie om het vrijetijdsaanbod zo goed mogelijk in kaart te brengen. Daarbij is common sense belangrijk, en is er continu geëvalueerd of de gekozen aanpak de categorieën voldoende in kaart brengt.

1. Toerisme De scope voor deze inventarisatie van het vrijetijdsaanbod is vanuit toerisme. Het gaat in deze inventarisatie niet om het volledige vrijetijdsaanbod, maar om het aanbod dat toeristisch relevant is. 2. Vrije tijd Het gaat in deze inventarisatie om plekken waar men vrije tijd kan doorbrengen. Aanbod waar dit niet kan, is vanwege dit uitgangspunt niet relevant. 3. Verenigingen Voorzieningen ten behoeve van verenigingen zijn niet relevant. Verenigingsactiviteiten zijn vanwege de frequentie immers onderdeel van de normale leefomgeving. 4. Jachthavens Jachthavens zijn uitvalsbases voor varen en zeilen, maar zijn onderdeel van de aanboddatabase verblijfsaccommodaties en niet van deze inventarisatie. 5. Permanent aanbod In deze inventarisatie wordt alleen aanbod opgenomen van permanente aard, met een vaste locatie, en de permanente infrastructuur voor tijdelijk aanbod. 6. Horeca met logiesfunctie Horecabedrijven met alleen een logiesfunctie worden opgenomen in de aanboddatabase verblijfsaccommodaties om dubbelingen te voorkomen.

25

7. Erfgoed Erfgoed wordt afgebakend tot te bezoeken plekken. Daarmee vallen erfgoedobjecten en immaterieel erfgoed sowieso buiten deze inventarisatie. Gebouwen moeten bezocht kunnen worden, men moet er naar binnen kunnen. Bovendien moet een gebouw reguliere openingstijden hebben en niet slechts eenmaal per jaar bezocht kunnen worden tijdens Open Monumentendag. 8. Wellness Afgebakend tot wellnesscentra met een bovenregionale aantrekkingskracht, geen schoonheidssalons, sauna’s en zonnebankcentra met een lokale functie. 9. Speeltuinen Opgenomen worden speeltuinen met betaalde entree of een bovenlokale aantrekkingskracht. Bovenlokale aantrekkingskracht te definiëren vanuit regionale kennis. 10. Horeca Horecabedrijven met alleen afhaalfunctie/bezorgfunctie worden niet opgenomen in deze inventarisatie. Dit aanbod is onderdeel van de normale leefomgeving. 11. Funshoppen Niet alle individuele winkels worden opgenomen in deze inventarisatie. Er wordt uitgegaan van winkelgebieden zoals vastgesteld door Locatus: centrale-, ondersteunende- en overige winkelgebieden. Een winkelgebied bestaat uit minimaal vijf geconcentreerde verkooppunten in de detailhandel. Een uitzondering hierop zijn de supermarktcentra. Ondersteunende winkelgebieden (lokale functie) en centrale winkelgebieden met minder dan 50 verkooppunten worden niet opgenomen in deze inventarisatie.

26

Bijlage 2 – Databronnen Database Vrijetijdsaanbod Zeeland

1. Horeca Horeca

Dataverzamelingsmethode

Opmerkingen

Restaurants

KVK Handelsregister: SBI code – 56101

Data uit 2021

•

Cafés

Handmatig nagekeken of een locatie voldoet aan de gemaakte afbakening en of er een daadwerkelijke locatie is die open is. KVK Handelsregister: SBI code – 5630

Data uit 2021

•

Fietscafés

Handmatig nagekeken of een locatie voldoet aan de gemaakte afbakening en of er een daadwerkelijke locatie is die open is. Specifieke categorie binnen Zeeland, data via Routebureau Zeeland.

IJssalons

KVK Handelsregister: SBI code - 56102 • •

Data uit 2021

Handmatig nagekeken of een locatie voldoet aan de gemaakte afbakening en of er een daadwerkelijke locatie is die open is. Gefilterd op naam (moet bevatten: ‘ijs’, ‘ice, of ‘gelato’)

27

2. Buitenrecreatie Buitenrecreatie

Dataverzamelingsmethode

Opmerkingen

Natuurgebieden Natuurnetwerk Nederland

Beschermde gebieden

Nationaal Georegister •

Het NNN (voorheen EHS) is een netwerk van gebieden in Nederland waar de natuur voorrang heeft. Het netwerk helpt voorkomen dat planten en dieren in geïsoleerde gebieden uitsterven en dat natuurgebieden hun waarde verliezen. Het NNN kan worden gezien als de ruggengraat van de Nederlandse natuur. Dit bestand bevat informatie conform de INSPIREdataspecificaties voor beschermde gebieden. Nationaal Georegister •

Natura2000

Deze dataset bevat de voor Nederland als INSPIRE aangemerkte bestanden in het thema beschermde gebieden, waaronder Natura2000, stiltegebieden en nationale landschappen. Nationaal Georegister

Stiltegebieden

• Natura 2000 gebieden National Georegister

Nationale landschappen

• Stiltegebieden - Pronvincies (INSPIRE geharmoniseerd) Nationaal Georegister •

Wetlands

Provinciaal Landschapsbeleid (voorheen Nationale Landschappen) - Provincies (INSPIRE geharmoniseerd) Nationaal Georegister •

Wetlands WMS 28

3. Routes Routes

Dataverzamelingsmethode

Opmerkingen

Wandelroutes Regionale Wandelnetwerken

Landelijke Wandelroutes (LAW)

Nationale Streekpaden

Nationaal Georegister • •

Regionale Wandelnetwerken WMS Bestaande Regionale Wandelknooppunten, geleverd vanuit de Landelijke Routedatabank van Stichting Landelijk Fietsplatform. Nationaal Georegister • •

Landelijke Wandelroutes WMS Bestaande Landelijke wandelroutes, geleverd vanuit de Landelijke Routedatabank van Stichting Landelijk Fietsplatform. Nationaal Georegister • •

Nationale Streekpaden Bestaande netwerk van Nationale Streekpaden. Er zijn in Nederland 18 streekpaden van 80 tot 350 km lang, die aanvullend zijn op het LAW hoofdnetwerk. Totale lengte ca. 4000 km.

29

NS-Wandelingen

Nationaal Georegister • •

OV-Stappers

Landelijke Wandelroutes WMS Bestaande NS wandeltochten, inclusief vervallen NS wandelingen sinds 2008 (deze worden OV stappers genoemd). Rond 1 april van elk jaar worden vier nieuwe NS wandelingen toegevoegd. NS wandelingen volgen grotendeels delen van het bestaande LAW netwerk (inclusief Nationale Streekpaden)/ Nationaal Georegister •

Landelijke Wandelroutes WMS

Fietsroutes Fietsnetwerken

Nationaal Georegister • •

Landelijke Fietsroutes (LF)

Regionale Fietsnetwerken WMS Bestaande Regionale Fietsknooppunten, geleverd vanuit de Landelijke Routedatabank van Stichting Landelijk Fietsplatform. Nationaal Georegister • •

MTB-routes

Landelijke Fietsroutes (LF-routes) Bestaande landelijke fietsroutes (LF-routes) en plannen voor wijzigingen in de toekomst. Ook de vervallen trajecten zijn nog opgenomen Via mtbroutes.nl

Wielrenroutes

Via Zeeland.com •

Wielrenroutes vernoemd naar Zeeuwse wielerhelden. De routes zijn bewegwijzerd met witte borden met rode tekst en tekens.

Ruiterroutes & menroutes

30

Routes geïmporteerd als GPX-bestanden.

Ruiterroutes & menroutes

Routes via: • • • •

Routes geïmporteerd als GPX-bestanden.

Buitenrijden.nl (Walcheren, 2) https://home.hccnet.nl/w.l.hoogenboom/gps/menruiterpaden. html & zeeland.com (Schouwen-Duiveland, 9) Zeeland.com & RouteYou (Zeeuws-Vlaanderen, 5) Wikiloc (Walcheren & Zeeuws-Vlaanderen, 15)

Cultuur & Erfgoed Cultuur & Erfgoed

Dataverzamelingsmethode

Opmerkingen

Museum, galerie & expositieruimte Musea

Via webscraping data opgehaald uit Museumgids Nederland •

Een kaart met alle Nederlandse musea binnen de museumgids (1776 musea) onderverdeeld in de categorieën: beeldende kunst, archeologie, cultuurhistorie, natuurhistorie, transport/technisch, volkenkunde & maritime.

•

Vervolgens het KVK-Handelsregister nagelopen o.b.v. de SBI-code (91021)

31

Galerie & expositieruimte

KVK Handelsregister: SBI code - 91022

Binnen deze categorie de volgende verbijzonderingen gehanteerd om bepaalde recreatieve aantrekkingskracht ‘te meten’ : • • •

Op afspraak Inloop mogelijk Wisselende exposities

Bezienswaardige gebouwen Bezienswaardige gebouwen

Via webscraping data opgehaald van Tripadvisor. Dit via ‘Bezienswaardigheden in Zeeland’ -> ‘Soorten attracties’ -> ‘Bezienswaardigheden en monumenten’. https://www.tripadvisor.nl/Attractions-g188617-Activities-c47a_allAttractions.true-Zeeland_Province.html

Er is voor deze manier gekozen omdat het lastig is te bepalen welk monument daadwerkelijk aantrekkingskracht heeft bij verblijfsen dagtoeristen. Deze lijst vanuit Tripadvisor biedt (op dit moment) 183 plekken welke vanuit het perspectief van de reiziger waardevol zijn om te bezoeken. Onder deze categorie vallen ook autoroutes, deze zijn in een nieuwe categorie onder routes geplaatst.

Beschermde stads- en dorpsgezichten Beschermde stads- en dorpsgezichten

Nationaal Georegister •

Beschermde stads- en dorpsgezichten

32

4. Waterrecreatie Waterrecreatie

Dataverzamelingsmethode

Opmerkingen

Zwembaden Zwembaden

• •

KVK Handelsregister: SBI code – 93111 Eigen inventarisatie

Alleen baden met recreatieve mogelijkheden geselecteerd. (incl. buitenbaden, gemeentebaden, openluchtbaden etc.)

Duikspots & duikscholen Duikspots & duikscholen

Duikspots: • •

Zo’n 100 duikspots in Zeeland. Daarom webscrapen via: https://www.duikersgids.nl/duikstek informatie/duikstekken

Duikersgids.nl (webscrapen) Duikspotter.nl (webscrapen)

Aangezien veel van deze plekken geen adres hebben zijn ze, op basis van de opgehaalde informatie i.c.m. https://duikspotter.nl/duikkaart/, in een nieuwe kaartlaag in QGIS handmatig geplaatst en zijn er zo coördinaten aan gekoppeld. Dit is vervolgens overgezet naar een Excel waarbij dit bestand weer is gecombineerd met de data van het scrapen waarna dit alles in QGIS is gezet.

Duikscholen: •

Eigen inventarisatie via Google

Surfspots & surfscholen

33

Golfsurfspots & golfsurfscholen

Golfsurfspots: • •

Overzicht via Magic Seaweed Eigen inventarisatie (aanvullend)

Golfsurfscholen: Windsurfspots & windsurfscholen

• Eigen inventarisatie Windsurfspots: • •

Overzicht via surfspots.nl Eigen inventarisatie (aanvullend)

Windsurfscholen: Kitesurfspots & kitesurfscholen

• Eigen inventarisatie Kitesurfspots: • • •

Overzicht Nederlandse Kitesurf Vereniging (NKV) Rijkswaterstaat Eigen inventarisatie (aanvullend)

Kitesurfscholen: Sup- en kayakverhuur

• Eigen inventarisatie Eigen inventarisatie

(Zeil-/motor-)verhuur

Eigen inventarisatie

Overige waterrecreatie

Eigen inventarisatie

34

Bijlage 3 – Het input-outputmodel. Het berekenen van de economische effecten van toerisme vindt plaats met behulp van een input-outputmodel. De keuze voor gebruik van dit model wordt hieronder toegelicht.

Zoals de werkgelegenheid bij de groothandel die producten levert aan de camping. Niet berekend worden de afgeleide effecten: het feit dat extra inkomen in de verschillende sectoren ook weer leidt tot meer bestedingen. Bij het gebruik van een input-outputmodel wordt ook geen rekening gehouden met eventuele negatieve effecten. Er wordt van uitgegaan dat de bestedingen die worden opgevoerd als input niet leiden tot een afname van bestedingen elders. Daarnaast geldt bij een input-outputmodel de aanname dat de benodigde productiecapaciteit (arbeid, kapitaal, machines) vrij inzetbaar is voor het realiseren van deze input; oftewel dat de extra productie niet ten koste gaat van productie in andere sectoren. Overigens zijn een aantal van deze beperkingen gereduceerd als onderdeel van het onderzoek bij BUas.

In Nederland worden veel verschillende modellen gebruikt voor het berekenen van economische impact. Met name in de context van toerisme en vrije tijd bleek dat deze verschillende berekeningen veel vragen opriepen. Reden voor Breda University of Applied Sciences (BUas), partner van HZ Kenniscentrum Kusttoerisme, om continu onderzoek te doen naar de beste methode om de economische impact van toerisme en vrije tijd op regionaal niveau te meten. De conclusie is dat, met name voor toepassingen op regionaal niveau, het IO-model zeer veel mogelijkheden biedt. IO-modellen laten zien in welke sectoren de effecten van elke bestede euro terecht komen, uitgedrukt in output, toegevoegde waarde en werkgelegenheid. Daarom hanteert HZ Kenniscentrum Kusttoerisme dit model altijd voor economische impactanalyses van toerisme en toeristische ontwikkelingen.

Om de berekeningen te kunnen uitvoeren is er een input-outputtabel specifiek voor de regio nodig. Dit is een tabel die antwoord geeft op de vraag hoeveel elke sector levert aan zichzelf, aan andere sectoren en aan hun uiteindelijke afnemers. Alleen op basis van een inputoutputtabel kan de stap worden gemaakt van de directe effecten naar de totale effecten (direct + indirect). Er blijkt namelijk uit hoeveel output er in elk van de sectoren van de economie nodig is, om er voor te zorgen dat er producten en diensten geleverd kunnen worden aan (bijvoorbeeld) toeristen.

Het input-outputmodel beschrijft de relaties tussen bestedingen (=input) enerzijds en de productie (=output) die daarvoor in de verschillende bedrijfsklassen nodig is. Deze relaties zijn in elke regio anders, afhankelijk van de aanwezige bedrijvigheid in regio’s. Met behulp van deze relaties worden zowel de directe als de indirecte effecten zichtbaar gemaakt. Direct zijn de effecten bij sectoren die rechtstreeks verkopen aan toeristen. Bijvoorbeeld de werkgelegenheid op de camping waar de toerist verblijft of de bakker waar de toerist zijn brood koopt. Indirect zijn de effecten in de sectoren die leveren aan de sectoren die verkopen aan de toeristen.

Input-outputtabellen zijn veelal alleen beschikbaar op nationaal niveau. Speciaal voor dit onderzoek hebben onderzoekers van BUas een input-outputtabel voor gemeente Schouwen-Duiveland samengesteld. 35

Bijlage 4 – Waterrecreatie Schouwen-Duiveland (Database Vrijetijdsaanbod Zeeland)

36

Bijlage 5 – Cultuur & erfgoed op Schouwen-Duiveland (Database Vrijetijdsaanbod Zeeland)

37

Bijlage 6 – Fietsroutes op Schouwen-Duiveland (Database Vrijetijdsaanbod Zeeland)

38

Bijlage 7 – Restaurants & cafés op Schouwen-Duiveland (Database Vrijetijdsaanbod Zeeland)

39

Bijlage 8 – Beschermde gebieden op Schouwen-Duiveland (Database Vrijetijdsaanbod Zeeland)

40