2023 317 Bijlage 2 Format Plan van aanpak Brede SPUK Schouwen-Duiveland - pdf versie

Format Plan van aanpak 2024-2026 Regeling specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023–2026 Naam gemeente:

Schouwen-Duiveland

Naam verantwoordelijk wethouder:

Ankie Smit

Datum van insturen: Contactpersoon voor aanvullende informatie: Naam: E-mailadres: Telefoonnummer: 1. Waar staat de gemeente? (huidige situatie)

Beschrijf op hoofdlijnen de huidige situatie ten aanzien van sport, bewegen en cultuur en gezondheid en sociale basis. Doe dit aan de hand van relevante data en kennis over deze domeinen, zoals wijkprofielen, de gezondheidsmonitor, het regiobeeld etc. • Beschrijf ingeval van een reeds bestaand lokaal preventieakkoord of lokaal sportakkoord, met welke partijen en op welke wijze hieraan uitvoering is gegeven. • Geef een korte toelichting op de belangrijkste gezondheidsverschillen in de gemeente. Doe hetzelfde voor de verschillen in deelname aan sport, bewegen en cultuur. • Wat zijn de belangrijkste opgaven op het gebied van sport, bewegen en cultuur? • Wat zijn de belangrijkste opgaven op het gebied van gezondheid en sociale basis?

Gemeente Schouwen-Duiveland investeert op verschillende manieren binnen het sociaal domein. Enkele voorbeelden hiervan zijn: • • • • • • • •

Buurtsportcoaches zijn in de diverse kernen aan de slag met JOGG, het Preventieakkoord, het Sportakkoord en Gezond in de Stad. Scholen faciliteren steeds meer gezonde keuzes. Met betrokken inwoners, organisaties en bedrijven is de Lokale Inclusie Agenda samengesteld. In samenspraak met diverse partners worden stads- en dorpsvisies ontwikkeld. Professionals geven voorlichting over en organiseren interventies op alcohol- en drugsgebruik, depressie, omgang met mantelzorg en eenzaamheid. We ondersteunen diverse initiatieven waarbij elkaar ontmoeten, ondersteunen en activiteiten ontplooien centraal staat. Op cultureel vlak wordt er de laatste jaren steeds intensiever samengewerkt, bijvoorbeeld tussen diverse kleine musea op ons eiland. In navolging op het Jeugdfonds Sport en Cultuur zijn we sinds april 2021 aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. Hiermee kunnen we sportieve en culturele activiteiten toegankelijker willen maken voor volwassenen met een laag inkomen.

Ondanks de inspanningen die worden geleverd blijkt uit monitoring (onder meer van GGD Zeeland, Trimbos en Anti Discriminatiebureau Zeeland) dat gemeente Schouwen-Duiveland op een aantal (positieve) gezondheidsaspecten wat achterblijft op het Nederlands gemiddelde. Dit komt onder meer door een snel toenemende vergrijzing met daarmee gepaard gaande vitaliteitsproblematiek, intensivering van zorg door mantelzorgers en toename van aanvragen via de WMO. Er is een relatief hoog percentage mensen met overgewicht en obesitas en er is sprake van een afname in deelname aan sport- of beweegactiviteiten. Het 2. Als door de gemeente voor eenvolwassenen of meer onderdelen aanvraag is ingediend, geefjongeren dan hierdat aan genotmiddelengebruik, zowel onder als ondergeen jongeren, is hoog. Ook het aantal wat de reden daarvoor is. psychische klachten ervaart is zorgwekkend. Het aantal mensen met suïcidegedachten en daadwerkelijke (succesvolle) pogingen ligt bovengemiddeld hoog. Problematiek en zorg rondom mensen met verward en/of Niet van toepassing. zorgwekkend gedrag in de wijk neemt toe. En hoewel er in de verschillende dorps- en stadskernen op Schouwen-Duiveland enerzijds sprake is van een sterke sociale cohesie is er anderzijds ook sprake van uitsluiting en eenzaamheid.

Meerjarenbeleid en -visie sociaal domein De (potentiële) kwetsbaarheid in het welbevinden van inwoners stelt de gemeente Schouwen-Duiveland voor de opgave om de gezondheid en sociale basis te versterken. Dit doen we enerzijds met overkoepelend meerjarenbeleid en -visie `versterken sociale basis' (werktitel) dat zich richt op het brede sociaal domein. Vanuit de uitvoering van dit plan zetten we ons in om beschermende factoren te vergroten en risicofactoren te

3. Beschrijf voor de hoofdthema’s Sport, bewegen en cultuur en Gezondheid en sociale basis: A. Wat wil de gemeente bereiken? (doelen en resultaten)

• Licht kort toe welke doelen en resultaten worden nagestreefd. Besteed daarbij, voor zover relevant, aandacht aan de doelen en resultaten die in het Hoofdlijnen Sportakkoord II en in het Gezond en Actief Leven Akkoord en de bijbehorende addenda zijn opgenomen. • Licht toe op welke wijze preventie en positieve gezondheid nagestreefd worden en op welke wijze gezondheidsverschillen verkleind zullen worden. • Verwijs daarbij waar mogelijk naar bestaande lokale (regionale) akkoorden, nota’s, beleids- of uitvoeringsplannen.

B. Wat gaat de gemeente daarvoor doen? (uitvoering en samenwerking) • Op welke doelgroep(en) wordt (specifiek) ingezet? Waarom? • Hoe zijn (worden) deze doelgroepen betrokken bij de planvorming? • Denk na over de schaalgrootte (wijk/kern, lokaal, regionaal). Zijn er wijken (kernen) aangewezen waar via deze regeling extra op wordt ingezet? Zo ja, welke wijken en waarom? Zo nee, waarom niet?

• Welke activiteiten of interventies gaat de gemeente inzetten en waarom? • Hoe is globaal de fasering (wat vindt plaats in de jaren 2024, 2025 c.q. 2026)?

• Beschrijf met welke partijen en op welke wijze wordt samengewerkt. Maak daarbij een onderscheid tussen lokale en regionale (c.q. provinciale) samenwerkingsverbanden.

• Benoem, indien passend, de reeds aanwezige netwerkstructuren zoals omschreven in het IZA.

Tip: Breng de verschillende coördinatoren voor het Sportakkoord II, GALA, IZA en lokale preventie akkoorden en andere programma’s in verbinding met elkaar, bijvoorbeeld in een vast kernteam.

Sport, bewegen en cultuur (doelen en resultaten, uitvoering en samenwerking)

Licht hier ook de inzet van functionarissen vanuit het onderdeel Brede Regeling Combinatiefunties toe.

Op het gebied van sport, bewegen en cultuur ambiëren wij het volgende: 1. Fysieke en mentale gezondheid, vitaliteit en weerbaarheid (naar vermogen) voor alle inwoners van jong tot oud. 2. Het creëren en/of behouden van een gezonde en veilige leefomgeving, die kansen biedt om te werken aan de eigen gezondheid, vitaliteit en weerbaarheid. 3. Het verkleinen van gezondheidsverschillen. 4. Het bewustzijn en ervaren van het belang van creatieve en culturele invloeden op ons dagelijks leven.

Dit bereiken wij onder meer met bestaande uitvoeringsprogramma's zoals Schouwen-Duiveland Vitaal en BLOEI!. Dit willen wij ook bereiken met nog nader te ontwikkelen uitvoeringsprogramma's zoals Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), waarin wij: 1. Het maken van gezonde keuzes voor een gezonde(re) leefstijl stimuleren en faciliteren, onder andere op het gebied van sport en bewegen, gezonde voeding en een groene leefomgeving. Bijvoorbeeld door: samenbasis te werken metenonderwijsinstellingen waardoor we Gezondheid en sociale (doelen resultaten, uitvoeringenenkinderopvang samenwerking) bewegingsonderwijs stimuleren en effecten meten met een MQ-scan. We zetten in op groene (school)pleinen en een Rookvrije Generatie. Ook zetten we in op beweegtuinen en beweeggroepen voor volwassenen en Op het gebied van gezondheid en sociale basis ambiëren wij het volgende: ouderen. 1. onze inwoners krijgeninstellingen de ondersteuning die ze nodig hebben, zodat ze gaan met beleid emotionele, 2. Al Onderwijsen culturele en sportverenigingen ondersteunen in om het kunnen maken van visie, en/of sociale en fysieke uitdagingen in het leven. concrete actieplannen op het gebied van (positieve) gezondheid. 2. Er is veel aandacht voor het voorkomen vanbuurtsportcoaches complexere vormen zorg. 2024 uit te breiden met een Bijvoorbeeld door: te werken met de inzet van envan dit vanaf cultuurcoach.

We zetten in op gezonde sportkantines, sportevenementen en vitale kernen in verschillende 3. We bieden een respectvolle behandeling en gelijke kansen. dorpen. De cultuurcoach zal onder meer cultureel vraag- en aanbod samenbrengen, bestaande initiatieven ondersteunen en versterken, bij het toekomstbestendig maken van lokale kunst- en 4. De sociale basis is op orde,ondersteunen bekend en toegankelijk. cultuurorganisaties, en cultuurparticipatie bevorderen.

3. Inzetten op vroegsignalering en preventie, waardoor we fysieke en mentale gezondheid en weerbaarheid in eenbereiken vroeg stadium versterken. Dit doen we door een integraal en breed aanbod van activiteiten te van stimuleren Dit wij onder meer met bestaande uitvoeringsprogramma's en -partners, zoals die GGD en faciliteren, (deels) begeleid door professionals, zowel brede specifieke(re) doelgroepen. Zeeland, het welzijnsen maatschappelijk werk,voor Hersteltalent enals Meedenkers. Ook door nog nader te ontwikkelen uitvoeringsprogramma's zoals Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), Valpreventie Bijvoorbeeld door: te werken metwij: een naschools aanbod (BLOEI!) waarin al meer dan 180 activiteiten sinds en Welzijn Op Recept, waarin eind 2022 zijn uitgevoerd en de nadere ontwikkeling van aanbod in het kader van OKO voor jongeren. We ondersteunen wandelgroepen de vergroten, Nationale Diabetes Voor Welzijn Op Recept wordt gekeken 1. Het welbevinden van jong totenoud waardoorChallenge. inwoners zingeving en eigen regie ervaren en naar een intensieve samenwerking sportief weerbaar en veerkrachtig zijn in hettussen dagelijks leven.en cultureel aanbod voor mensen die daarbij gebaat zijn. 4. Participatiedoor: naarin (fysiek, mentaal en financieel) vermogen stimuleren. Bijvoorbeeld te zetten op monitoring, vroegsignalering en uitvoering door GGD Zeeland, zoals Kansrijke Start.

Maar ook door in te zetten op preventie via welzijns- en maatschappelijk werk, het faciliteren Bijvoorbeeld door: samen te werken opbouw- en (onafhankelijke maatschappelijkcliëntondersteuning). werkers en betrokken van stichtingen zoals Hersteltalent enmet de jongeren-, inzet van Meedenkers We

4. Ondersteunende onderdelen: Versterking kennis- en adviesfunctie GGD en Coördinatiekosten regionale aanpak preventie • Licht toe op welke manier invulling wordt gegeven aan versterking van de kennis- en adviesfunctie van de GGD. • Licht toe op welke manier invulling wordt gegeven aan coördinatie van de regionale aanpak preventie. Op het moment van schrijven is nog geen concrete invulling gegeven aan de versterking van de kennis- en adviesfunctie van GGD Zeeland. In 2023 vinden overleggen plaats over een regionale (Oosterschelderegio) of provinciale versterking van de kennis- en adviesfunctie van GGD Zeeland. De wens van diverse gemeenten is om een concrete opdracht bij GGD Zeeland te beleggen, die zowel aansluit bij het landelijke gezondheidsbeleid als bij de lokale vertaling van het Regionaal Kader Gezondheid.Diverse gemeenten hebben aangegeven het jaar 2023 te willen benutten om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn vanaf 2024. Op het moment van schrijven is nog geen concrete invulling gegeven aan de coördinatie van de regionale aanpak preventie. Het regionale Samenwerkingsverband Oosterschelderegio (SWVO) heeft een coördinerende functie als het gaat om uitvoering van het Regionaal Kader Gezondheid. Daarnaast kopen de 7 aangesloten gemeenten collectief preventieve projecten in via SWVO.

Het is daarom een voor de hand liggende keuze om de rol van SWVO uit te breiden naar coördinatie met betrekking tot de Zeeuwse Samenwerking. In verschillende overlegstructuren worden de mogelijkheden van de versterking besproken. We streven naar een aansluiting 5. Hoe wordt de voortgang bewaakt? bij de regionale samenwerking over IZA. Diverse gemeenten hebben aangegeven het jaar 2023 te willen Licht toe hoe de voortgang van de uitvoering van het plan van aanpak wordt bijgehouden en hoe de bijsturing wordt benutten om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn vanaf 2024. georganiseerd. De verschillende beleidsnotities en uitvoeringsprogramma's worden op doelen en resultaten geëvalueerd, gemonitord en waar nodig of gewenst aangescherpt. Evaluaties met adviseurs, regisseurs en samenwerkingspartners vinden plaats per kwartaal, half jaar of jaar in klankbordgroepen, projectgroepen en/of kerngroepen. Voor de samenwerkingspartners verwijzen we u naar bijlage 1.

6, Beschrijf op welke wijze samenhang en synergie wordt nagestreefd tussen uitvoering op de verschillende hoofdthema’s en onderdelen. Gemeente Schouwen-Duiveland kent verschillende uitvoeringsprogramma's die grotendeels separaat van elkaar zijn opgestart, maar wel op elkaar inhaken. De pijlers van positieve gezondheid vormen hierbij de overkoepelende kapstok. Door op verschillende manieren op thema's, doelgroepen en kernen in te zetten, dragen we bij aan verschillende onderdelen die samen de pijlers van positieve gezondheid voor de inwoners versterken. Het meerjaren beleidsplan breed sociaal domein gericht op het versterken van de sociale basis gaat de komende jaren deze samenhang meer aanbrengen, duidelijker in beeld brengen en op samenhang en samenwerking sturen. Met het programma Schouwen-Duiveland Vitaal heeft de gemeente een voorbeeld van hoe de verwevenheid van sport, bewegen en cultuur een positief effect heeft op meerdere leefgebieden. Dit programma draagt namelijk direct en indirect bij aan het terugdringen van gezondheidsachterstanden, het voorkomen van eenzaamheid en het verbeteren van een gezonde leefomgeving en inclusie. Dit programma geldt als voorbeeld voor hoe de gemeente integraal werkt. Het programma BLOEI! richt zich bijvoorbeeld op de pijler “vrije tijd”, maar draagt tegelijkertijd bij aan mentale gezondheid en het voorkomen van eenzaamheid onder jongeren.

Binnen BLOEI! worden ook sport- en cultuuractiviteiten georganiseerd, de buurtsportcoaches waar mogelijk IIbetrokken worden. Middels 7. Verbinding onderdelen Bredewaarbij SPUK en doelen GALA en Sportakkoord sport en spel dragen we bij aan het voorkomen van overgewicht jongeren. De activiteiten Vul a.u.b. onderstaande tabel in. Geef door het plaatsen van een vinkje bij (√) kinderen aan indienen u met een onderdeel van de van BLOEI! dragen tevens bijaan aanspecifieke de doelen die worden nagestreefd vanuit hetSportakkoord programma II. OKO, zoals het regeling een bijdrage levert doelen van het GALA of het Hoofdlijnen bevorderen van welbevinden van jongeren en het creëren van een positieve leefomgeving. Waar OKO en BLOEI! vooral gericht zijn op kinderen en jongeren, is Schouwen-Duiveland Vitaal een programma voor alle inwoners van onze gemeente. Er wordt daarom ook onderzocht hoe de programma's, met behoud van de verschillen in focus, nader te verweven zijn waardoor het effect van de programma's elkaar op verschillende niveaus versterken.

Terugdringen gezondheidsachterstanden Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten

✔ ✔

Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis Een gezonde leefstijl Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid Vitaal ouder worden

✔ ✔ ✔

Domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventieinfrastructuur

Doelen Hoofdlijnen Sportakkoord II

✔ Sociaal veilige sport creëren ✔ Vitale sportaanbieders: vergroten van de kwaliteit, veiligheid ✔ en toegankelijkheid van het sportaanbod Vaardig in bewegen: een leven lang sporten en bewegen ✔ voor ieder kind en iedere jongere Ruimte voor sport en bewegen: een toekomstbestendige ✔ sportinfrastructruur Maatschappelijke waarde van topsport optimaliseren ✔ Inclusie en diversiteit in de sport vergroten

Doelen addendum BRC Meer kinderen, jongeren en volwassenen die sporten, bewegen en meedoen aan cultuur (ook kwetsbare groepen en mensen die achterblijven in sport-, beweeg- en cultuurdeelname) Sterke aanbieders in sport, bewegen en cultuur waarbij kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid geregeld is Een sterke verbinding tussen sport, bewegen en cultuur met andere domeinen en programma’s (onderwijs, gezondheid, zorg, welzijn en sociale zaken/armoede & schulden)

✔ ✔

8. Toestemming gebruik informatie

✔

De gemeente geeft toestemming voor gebruik van de informatie uit het plan van aanpak voor de evaluatie van de landelijke samenwerkingsafspraken en de monitoring en doorontwikkeling van landelijk beleid.

9. Ondertekening

Het plan van aanpak dient ondertekend te worden door ten minste één wethouder.

Naam wethouder: Datum van ondertekening: Handtekening

15. Coördinatiekosten regionale aanpak preventie

14. Versterking kennis- en adviesfunctie GGD

13. Welzijn op recept

12. Eén tegen Eenzaamheid

11. Mantelzorg

10. Versterken sociale basis

9. OKO & Vroegsignalering alcoholproblematiek

8. Leefomgeving

7. Valpreventie

6. Aanpak overgewicht en obesitas

5. Mentale gezondheid

4. Kansrijke Start

3. Terugdringen gezondheidsachterstanden

2. Brede Regeling Combinatiefuncties

1. Lokaal sportakkoord Doelen Gezond en Actief Leven Akkoord