2023.307 975729 Brief Actieplan CO2-budget SD

Aan gemeenteraad Schouwen-Duiveland Eric Odinot, 8 september 2023

Beste mensen, Bijgaand mijn Actieplan CO2-budget SD. De mondelinge toelichting staat in de video (zie bijlage met links). Aanleiding is de vraag wat ons, ná de film Wat wil SD, te doen staat mbt ons CO2-budget. Ik verzoek de raad participanten te faciliteren om zelf een Maatschappelijke Dialoog (/informeel Burgerberaad) op te zetten. Net als de (lopende) Future Search zijn participanten hier immers goed toe in staat. CO2-uitstoot is een gevolg, geen oorzaak. Ondanks CO2-amendement nov ’20, rapport van Rovers juni ’21, de film Wat wil SD nov ’22 en aansluitend CO2-Dialogen, beperkt het gemeentebeleid zich uitsluitend tot aanpassen aan de gevolgen. Zo wordt sinds sept ’20 in de pilot Malta, uitdrukkelijk niet op CO2-uitstoot gemonitord; dat doen we ook niet in de RES, TVW, spoorboekje duurzaamheid en milieu, Ruimtelijk beleid duurzame energievoorziening, 150 kV-station. De onlangs verschenen Klimaatadaptatie Agenda is zelfs exemplarisch: wel aanpassen aan de gevolgen (adaptatie) en niet kijken naar de oorzaken. Dit is letterlijk: dweilen met de kraan open. Mbt tot ons CO2-budget volgt de gemeente een 2-sporen beleid. Richting participanten wordt geframed dat er “urgentie” is en de gemeente wel degelijk toewerkt naar een “concreet actieplan CO2-budget SD”. Zo zou de raad pp 21 sept.

worden bijgepraat over de resultaten van de CO2-Dialoog en rapportages door CE-Delft zoals die sinds Mei ’20 in de CO2-budget Klankbordgroep naar voren zijn gekomen. Inmiddels is de raadsbijeenkomst verplaatst naar 16 Nov. ’23, maar in haar toelichting gaat CE-Delft alleen in op “mogelijkheden voor reductie”. In de raadsagenda voor 28 september 2023 staat een voorstel hoe een Rijksbijdrage van 2,5 miljoen CDOKE-gelden wordt ingestoken. Alle punten hierin komen voort uit eerdere plannen/rapportages, maar hebben niets van doen met ons CO2-budget. Wrang is bijvoorbeeld dat de pilot Malta weer genoemd staat. De framing is dat aardgasvrij ons helpt om binnen ons CO2-budget te blijven. Maar dit klopt niet zoals het volgende voorbeeld laat zien. In de film vertelt Zeeuwland dat zij voor een investering zitten van 200- 300 miljoen euro. Tijdens de Dialoog-sessie kwam echter naar voren dat 75% van dit geld gerelateerd is aan energie-maatregelen, terwijl 75% van de CO2-uitstoot gerelateerd is aan materiaal-maatregelen. Zeeuwland betrekt nu wijselijk deze CO2-uitoot in haar beleid. Uiteraard zijn alle andere bedrijven op het eiland ook huiverig voor desinvesteringen. En participanten natuurlijk idem dito. Regeren is vooruitzien. Daarom is mijn tweede verzoek aan de raad het huidige voorstel voor besteding van de CDOKE-gelden in te trekken.

Een agenda-technisch argument is eerst de toelichting op 16 nov ’23 af te wachten mbt de resultaten van de CO2-Dialogen en de rapportages van CE-Delft, en pas daarna de besteding van de CDOKEgelden te bespreken. Het inhoudelijke argument is dat we (letterlijk) voor hetzelfde geld beter het Actieplan CO2-budget SD kunnen uitvoeren, om op het eiland tot een breed gedragen visie te komen. Dit betekent wel een fikse ommekeer. Maar zoals de citaten hierna uit de CE-Delft rapportages duidelijk maken, is beleid dat slechts op CO2-reductie gericht is, geen optie. Willen we wél iets doen aan de oorzaken, dan kan dat alleen met een integrale benadering. Het artikel ‘Over de toekomst gesproken’ (bijlage) geeft een prachtig beeld van zo’n integrale

benadering. De methode van ‘ontwerpend onderzoek’ hierin, is eerder al als bruikbaar bestempeld voor bij de herijking van de Strategische Visie. Omdat CO2-budget, Strategische Visie, Omgevingsplan , etc. elkaar beïnvloeden, is er echter maar één methode om het goed te doen, namelijk : alles integraal. Om zover te komen draait het Actieplan CO2-budget SD om een brede Maatschappelijke Dialoog / informeel Burgerberaad. Omdat participanten hierin informatie krijgen toegereikt in een tempo dat zij aan kunnen, zal het in stappen moeten gebeuren. Belangrijk verschil met een Burgerberaad is dat er vooralsnog geen sprake kan zijn van een ’mandaat’. In een mandaat geeft de gemeente immers vóóraf aan wat zij met de resultaten gaat doen en dit is nu niet mogelijk. Het Actieplan CO2-budget SD is bedoeld om uit de huidige controverse te kunnen komen. Die controverse staat handig beschreven in ‘Over de toekomst gesproken’. ‘Idealisten’ (stellen de natuur voorop) en ‘realisten’ (stellen de mens voorop) staan nu met de ruggen naar elkaar toe. Net als metr met de controverse tussen participanten en overheden, speelt dit alles zich af in het ‘sociale kapitaal’ zoals ik het maar noem. Maar hiermee rekenen we buiten de waard om: het ’fysisch kapitaal’. Dat wil zeggen dat we als samenleving (SD) hebben nu ook te maken met ecologische grenzen. Dit maakt alles anders.

De oplossing daarvoor is de synthese zoeken. Het Actieplan-CO2-budget SD betekent een fikse ommekeer Daar echter staat tegenover dat slechts CO2-reduceren en de oorzaken verder laten voor wat ze zijn, géén optie meer is. De volgende citaatjes maken dit duidelijk. Dd. 17 augustus 2023 schrijft CE-Delft (citaat:) “Uit de onderzoeken is naar voren gekomen dat bij gelijkblijvende jaarlijkse emissies het budget om onder 1,5 graden te blijven in 2023 verbruikt is, voor het budget om onder 2 graden te blijven is dat 2025.”

‘Parijs’ is hiermee achterhaald en het bijbehorend Rijksbeleid daarmee eveneens. Aan het laatste vasthouden kan; maar beter pakken we zélf onze problemen aan. dd. 5 mei 2023 CE-Delft: “De figuur hieronder laat zien dat met gelijkblijvende emissies dit jaar (2023) het budget om binnen 1,5 graden opwarming te blijven al overschreden wordt. We kijken naar het resterende budget om binnen 2 graden opwarming te blijven en beschouwen dat als het CO2-budget.”

Uitgaan van een 2 graden CO2-budget klinkt misschien plausibel maar wie heeft dat besloten? En wie accordeert dat? En als we in 2025 door ons 2 graden budget gaan, wie accordeert alsdan dat we van een 2,5 graden budget (willen) uitgaan? En in dezelfde tijdlijn, wie accordeert dat we per 2027 van een de 3 graden budget (willen) uitgaan? Gaat de raad hierover? Gaan participanten hierover? Doen we dit gezamenlijk? De scherpe vraag is eigenlijk van wélk CO2-budget we willen uitgaan op SD. dd. 14 augustus 2023 CE-Delft “We kijken in deze factsheet dan ook naar het resterende budget om binnen 2 graden opwarming te blijven. Dit zodat inwoners in Schouwen-Duiveland zo goed mogelijk kunnen bijdragen om wereldwijd binnen het budget voor 1,5 graden opwarming te blijven.”

Wie vertelt participanten dat we op SD slechts CO2-reduceren en onze overige (eigen) CO2-sores op anderen (willen) afwentelen? Wat is fair? En wie besluit hierover? In de bijlage staan alle links. Onderin ook mijn brief dd. 2 juni 2023 aan de CO2-Klankbordgroep. Het enige wat ik er nog over wil zeggen is dat het mijn eigen controverse, ik als participant en ‘mijn’ overheid, verleden tijd is. Want intussen ben ik allang weer verder gaan denken, heb het Actieplan CO2-budget SD geschreven en kwam het artikel ‘Over de toekomst gesproken’ van Rob Roggema

tegen. Hij is tevens initiatiefnemer is van Natuurrijk NL, waar ik Natuurrijk SD van heb gemaakt. Behalve inspirerend is het ook zeer praktisch (zie links). Met anderen heb ik al enkele gesprekken gevoerd met Delta Climate Center (DCC) in Vlissingen. DCC zoekt icoonprojecten met een maatschappelijk doel. Ons maatschappelijk doel is antwoord geven op de vraag wat SD gaat doen met haar CO2-budget. Omdat dit conform Parijs in 2025 al ‘op’ is, is de vraag welk nog ruimer CO2-budget we ons willen toe-eigenen op SD. Bovendien is het antwoord op dezelfde vraag van belang bij de herijking van de Strategische Visie. Niemand kan deze vraag echter alleen beantwoorden. Zowel Regio-atelier van Rob Roggema als DCC bieden daarom goede aanknopingspunten om in welke vorm dan ook, een Maatschappelijke Dialoog op te zetten. Ook is duidelijk dat het thema Burgerberaad meer en meer naar voren komt. Alles bij elkaar vraag ik u om onszelf te helpen en het Actieplan CO2-budget SD te faciliteren. De makkelijkste move zou zijn de CDOKE-gelden hiervoor in te zetten; in ieder geval zou het logisch zijn. Buitendat zou het onlogisch zijn om de CDOKE-gelden voor het huidige voorstel in te zetten. Uiteraard ben ik, met anderen, bereid een toelichting te geven. Verder merk ik graag op dat als we samen de synthese kunnen vinden het weer leuk wordt. We willen de handen uit de mouwen kunnen steken.

En ons bin zinnig. Vriendelijke groet,

Eric Odinot 06 51 36 36 56