2023.268 Raadsbrief voornemen nieuwe uitvoerings- en ingebruikgevingsovereenkomst met STIMA

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Voornemen uitspreken om met de STIMA een nieuwe uitvoerings- en ingebruikgevingsovereenkomst aan te gaan 964734 22 augustus 2023 Ruimte en Milieu (RenM) D.P.W. Joppe Afdelingshoofd RenM

Inleiding Sinds 1 oktober 2019 zijn onze gemeentemarkten verzelfstandigd. Op grond van artikel 160 Gemeentewet zijn om die verzelfstandiging te bewerkstelligen de marktverordening en marktgeldverordening ingetrokken door de raad. Vervolgens hebben we de verzelfstandiging uitgesproken middels een instellingsbesluit o.g.v. datzelfde artikel. De verzelfstandigde markten worden door de Stichting Markten Schouwen-Duiveland (STIMA) uitgevoerd. De overeenkomst loopt eind 2023 af. Op 2 mei 2023 hebben we een (positieve) evaluatie van de eerste jaren van de verzelfstandiging vastgesteld en het memo "Artikel 160 gemeentewet" vastgesteld. Daarvan heeft u ook kennis genomen. Hierop hebben we het voornemen uitgesproken de warenmarkten onder artikel 160 Gemeentewet voort te zetten zodat het juridisch gezien gemeentelijke markten blijven en u gevraagd daarover geen wensen of bedenkingen in te dienen. Dat heeft u ook niet gedaan. De vraag lag nu voor welke partij de voorzetting van de verzelfstandiging mag gaan uitvoeren. Hierbij komt nog een juridische noodzakelijke publicatie kijken in het kader van het Didam Arrest. Immers we verpachten de marktterreinen aan onze uitvoerder. Kernboodschap 1.

We hebben het voornemen uitgesproken om met de Stichting Markten Schouwen-Duiveland een nieuwe uitvoerings- en ingebruikgevingsovereenkomst aan te gaan ten behoeve van de verzelfstandiging van de warenmarkten. 2. In het kader van het Didam-arrest hebben we de ingebruikgeving van de marktterreinen gepubliceerd en daarin de STIMA als enige kandidaat aangewezen.

Consequenties 1.1 De evaluatie leverde een grotendeels positief resultaat op. De evaluatie leverde een grotendeels positief beeld op bij onze stakeholders en kooplieden. Ook als gemeente zijn we tevreden over de wijze van uitvoering van de markten door de STIMA. Uiteraard zijn er wel wat verbeterpunten maar die staan een nieuwe overeenkomst niet in de weg. Daarnaast hebben we afstemming gezocht met de ondernemersvereniging Zierikzee. We hebben de input die we van de ondernemingsvereniging hebben gekregen, verwerkt. 1.2 De Stima gaat voor een 100% kostenneutrale uitvoering voor de gemeente We hebben onlangs enkele verkennende gesprekken gevoerd met de STIMA. Daarbij is een belangrijk uitgangspunt voor de verzelfstandiging aan de orde geweest: de verzelfstandiging moet in een vervolgovereenkomst 100% kostenneutraal zijn voor de gemeente. Tot nu toe lagen de kosten van het schoonmaken van de terreinen en de kosten voor extra stroompunten voor verplaatste markten tijdens de kermissen nog op ons bordje. De STIMA reageerde daarop positief en zal de schoonmaak helemaal zelf (laten) uitvoeren. Die kostenpost vervalt dan bij de gemeente. De kosten van extra stroompunten e.d. willen we bij onze kermisaanbesteding onder gaan brengen. Het is immers onze kermis die de kosten veroorzaakt. Ook die kostenpost verdwijnt dan. 1.3 Een relatie voor langere tijd Pagina 1 van 3

De nu nog lopende overeenkomst heeft een enigszins beperkte looptijd van 4 jaren. Mede omdat we wilden zien hoe de verzelfstandiging in de praktijk vorm zou krijgen. We willen nu overgaan naar een meer langdurige relatie zoals we dat met de overeenkomst met onze kermisuitvoerder ook hebben gedaan: we kiezen voor een langere looptijd die bestaat uit meerdere termijnen. In het geval van de STIMA kijken we dan ook naar de discussie en ontwikkelingen van de looptijd van de schaarse vergunningen zoals we die in ons standplaatsenbeleid ook kennen. De looptijd van een marktstandplaatsvergunning als wij zelf de markt nog zouden uitvoeren zou volgens de laatste ontwikkelingen uitkomen op 9 jaar tot 15 jaar. Uit jurisprudentie volgt dat de looptijd van een dergelijke vergunning voldoende lang moet zijn om investeringen van de marktkoopman terug te kunnen verdienen. De richtlijn van de bracheorganisatie CVAH komt uit op 15 jaar en die van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat op 9 tot 12 jaar. Om de kooplieden en de STIMA ook de gelegenheid te geven met een gerust hart voor de komende jaren te kunnen investeren kiezen we voor een overeenkomst van 15 jaren waarvan de eerste termijn een periode van 5 jaar beslaat, van 1 januari 2024 tot 1 januari 2029, met een verlengoptie tot 1 januari 2039.

Dergelijke langdurige overeenkomsten worden ook door andere gemeenten aangegaan, zoals Breda (15 jaar in één termijn) en Delft (10 jaar in één termijn). De verlengingsmogelijkheid wordt in de eerste helft van 2028 al dan niet tot uitvoering gebracht en na een uitgebreide evaluatie. Mocht het toch niet tot verlenging komen dan kan tijdig een andere partij worden gezocht. Wij merken nog op dat bij de huidige moderne luxe marktverkoopwagens de investeringen hoog kunnen oplopen. Een van de actuele ontwikkelingen die op dat vlak een rol speelt is de invoering van milieu-zones in de binnensteden in Nederland. Op steeds meer locaties gaat een zero-emissie norm gelden en moeten de marktondernemers investeren in hybride of 100% elektrische oplossingen voor hun voortuigen/verkoopwagens. Nu speelt dat voor Renesse en Zierikzee niet zo zeer maar onze kooplieden staan op andere dagen ook in de grotere steden. 1.4 Niet aanbestedingsplichtig De overeenkomst zien we niet als een aanbesteding plichtige zaak, aangezien de economische activiteit van het organiseren van de markt bepalend is en niet de omzet van de kooplieden en markt als geheel.

Het rendement van de stima is met een positief resultaat van ongeveer 10.000,- per jaar gering en dan kunt u zich afvragen of dit werkelijk rendement is omdat dit weer wordt gebruikt om de extra kosten op te vangen die wij nu met de nieuwe overeenkomst bij de STIMA neerleggen. Verder moeten zij jaarlijks investeren in extra activiteiten om de markt aantrekkelijk te houden. Het eventueel toch aanbesteden van de marktexploitatie heeft geen toegevoegde waarde omdat onze verzelfstandiging uitgaat van een organisatie die vanuit de markt zelf plaatsvindt. Dat wil zeggen een door de markt zelf opgerichte uitvoeringsstichting. Het al loslaten van dat principe na 4 jaar, ook gezien de positieve evaluatie, is moeilijk uit te leggen en we zouden de voordelen van een uit de markt opererende uitvoeringsorganisatie onnodig verliezen. 2.1 Publicatie van de ingebruikgeving van de marktterreinen is een juridische noodzaak In de jurisprudentie is nog niet uitdrukkelijk bepaald dat het Didam-arrest van toepassing is op de ingebruikgeving van gronden door middel van een gebruiks- en uitvoeringsovereenkomst. Wat tot nu toe wel bekend is, is dat het Didam-arrest “breed” wordt toegepast. Het Didam-arrest is niet slechts van toepassing op de verkoop van gronden, maar ook op de uitgifte van gronden in erfpacht, grondruiltransacties en (zo lijkt het) verhuur van gronden.

Een logisch gevolg hierop is ons inziens dat het Didam-arrest ook van toepassing is op de langdurige ingebruikgeving van gronden door een gemeente zoals bij de markten. Daarnaast is het redelijkerwijs te verwachten dat meerdere gegadigden geïnteresseerd zijn in de ingebruikname van de gronden van de gemeente Schouwen-Duiveland ten behoeve van het organiseren en beheren van markten. Dat brengt met zich mee dat de gemeente Schouwen-Duiveland in principe verplicht is tot het opzetten van een openbare selectieprocedure voor de ingebruikgeving van de gronden. De gemeente Schouwen-Duiveland is verplicht mededingingsruimte te bieden. Dit is slechts anders indien sprake is van objectieve, redelijke en toetsbare argumenten op basis waarvan de STIMA of een andere partij als enige gegadigde voor de ingebruikname in aanmerking komt. Indien de gemeente Schouwen-Duiveland besluit de overeenkomst met de STIMA onderhands te willen voortzetten, dan is dat omdat er gemotiveerd kan worden dat de STIMA de enige serieuze gegadigde is. Wij achten een dergelijke motivering aanwezig en verdedigbaar omdat: 1. De STIMA gedurende de looptijd van de eerste overeenkomst investeringen heeft gedaan ten behoeve van het organiseren en beheren van de markten. De STIMA geniet dan een Pagina 2 van 3

voorrangspositie en zich mede daarom als enige serieuze gegadigde kwalificeert voor de ingebruikname van de gronden. 2. Daarnaast kan steun gevonden worden in het feit dat de commerciële aard van het beheren en organiseren van de markten van ondergeschikt belang is. De STIMA heeft geen winstoogmerk. 3. Bovendien is verder als onderbouwing relevant in hoeverre de STIMA als organisatie zich onderscheid van andere (markt)partijen. Dit is gelegen in de ervaring die ze heeft met het organiseren en beheren van onze markten, op basis van de aanpak "De markt van Morgen" waarbij de markt vanuit de markt zelf wordt georganiseerd. We hebben dan ook gepubliceerd dat de STIMA de enige serieuze gegadigde is. Binnen 20 dagen na publicatie kunnen bezwaren kenbaar worden gemaakt. 2.2 Onze huisadvocaat ondersteunt onze stelling over dat de STIMA de enige serieuze gegadigde is. Het gepubliceerde document waarin we stellen dat de STIMA de enige serieuze gegadigde is voor de ingebruikgeving van de marktterreinen is, gezien het juridisch complexe karakter van de Didam materie, tot stand gekomen in samenwerking met onze huisadvocaat.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, G.J. Benou

J.Chr. van der Hoek MBA

Locosecretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3