20220712 Raadsbrief Opstellen lokale agenda klimaatadaptatie 2023-2027 bijlage 2

VOORTGANG KLIMAATADAPTATIE SCHOUWEN-DUIVELAND 1. Inleiding: Op weg naar een (klimaat)adaptatie agenda SchouwenDuiveland Het klimaat verandert. De snelheid waarmee en de gevolgen daarvan baren zorgen. Klimaatsignaal van het KNMI (2021) en het recent verschenen 6 e IPCC rapport (2022) maken wederom duidelijk dat de aandacht voor klimaatverandering en klimaatadaptatie urgent is en ons aller aandacht en inzet vraagt. Klimaatverandering vormt een bedreiging voor het welzijn en de gezondheid . Daarom is het belangrijk om twee dingen te doen. 1. We moeten de verdere opwarming van de aarde voorkomen of beperken. Dit doen we door de uitstoot van broeikasgassen (CO2), de belangrijkste oorzaak van de (snelle) opwarming van de aarde, te verminderen. Dit noemen we klimaatmitigatie . De doelen en ambities voor Schouwen-Duiveland op het gebied van klimaatmitigatie zijn vastgelegd in onze Eerste Eilandelijke Energieagenda 2. We moeten ons aanpassen aan het veranderende klimaat. Dit noemen we klimaatadaptatie Klimaatverandering zorgt voor (meer) hittestress (1), wateroverlast (2) en zoetwater tekort (3). Het weer zal volgens de voorspellingen extremer en grilliger worden. Toenemende Zeespiegelstijging is een bedreiging voor onze (water)veiligheid (4).

1

Met deze raadsbrief informeren wij u over welke stappen wij in 2022 zetten om het beleid en onze inspanningen op het gebied van klimaatadaptie verder vorm te geven. Inzet is om in 2023 een agenda klimaatadaptatie Schouwen-Duiveland 2023-2027 voor te leggen aan de gemeenteraad. Vertrekpunt voor de agenda klimaatadaptatie is de in 2021 door onze gemeenteraad vastgestelde Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KaSZ). In de KaSZ zijn 68 beleidsbepalende en richtinggevende uitspraken gedaan. Tevens bevat de KaSZ een concreet uitvoeringsprogramma voor de komende 4 jaar. De KaSZ gaat uit van een Zeeuws brede samenwerking en gezamenlijke aanpak van klimaatadaptatie (zie bijlage 1 voor een korte samenvatting van de KaSZ).

2. Aanpak en globale planning agenda klimaatadaptatie Stap 1: Wat

We gaan met stakeholders in gesprek over klimaatverandering en de lokale uitwerking van de KaSZ. Dit betekent dat: o

Wie Wanneer Stap 2: Wat

we de opgaven vitale infrastructuur, bebouwd gebied, natuur, landbouw, recreatie en waterveiligheid (de 6 thema’s van de KaSZ) concreet maken. Wat, speelt waar op Schouwen-Duiveland, hoe groot zijn de problemen en opgaven, wat heeft prioriteit etc. o we de vraag gaan stellen en beantwoorden of we in de klimaatkennisbank en de KaSZ problemen en opgaven missen die specifiek zijn voor S-D ? o we de vraag gaan stellen en beantwoorden of we buiten de KasZ nog verdere ambities hebben. Wat gaan we naast de uitvoering van de KaSZ nog meer oppakken om S-D in 2050 klimaat robuust. o we gaan onderzoeken wat we oppakken met wie en welke mogelijkheden er zijn om samen te werken en wanneer ? Wie doet wat en wanneer Gemeente i.s.m. deelnemers stresstesten + aanvullingen. september- oktober 2022

Wie Wanneer

Opstellen concept lokale agenda klimaatadaptatie op basis van de input verkregen uit stap 1. Gemeente november 2022

Stap 3: Wat Wie Wanneer

Bespreken concept agenda klimaatadaptatie Klankbordgroep/stakeholders, gemeenteraad december 2022-februari 2023

Stap 4: Wat Wie Wanneer

Opstellen definitieve agenda klimaatadaptatie op basis van verkregen input in stap 3. Klankbordgroep/Stakeholders, Gemeente februari-maart 2023

Stap 5: Wat Wie

Vaststellen agenda klimaatadaptatie. Gemeenteraad 2

Wanneer april-mei 2023 Proces en dialoog belangrijk. De lokale agenda klimaatadaptatie wordt opgepakt samen met een zo breed mogelijke lokale klankbordgroep (deelnemers stresstesten + aanvullingen). Er is reeds energie in de samenleving m.b.t. tot het onderwerp. Het is belangrijk om verder in gesprek te raken over het onderwerp en te zoeken naar verbinding en samenwerking. Het samen formuleren van concrete acties en opgaven is een belangrijke doel van het proces. Het proces om te komen tot de agenda is daarmee minstens zo belangrijk als het resultaat. Een goede dialoog met de samenleving is belangrijk. Wanneer de dialoog meer tijd vraagt zal het proces hierop worden aangepast. Klimaatverandering is immers van en voor ons allemaal. De deelnemers aan de lokale stresstest Schouwen-Duiveland zijn geïnformeerd dat de Klimaatadaptatie Strategie Zeeland is vastgesteld. Tevens zijn zij uitgenodigd om verder mee te denken en te doen bij het opstellen van de lokale agenda klimaatadaptatie

3. De context Schouwen-Duiveland en klimaatadaptatie Het aanpassen aan veranderende (klimaat) omstandigheden is voor Schouwen-Duiveland niet nieuw. Gelegen midden in de onstuimige Zeeuwse- en Zuid-Hollandse Delta is de geschiedenis van ons eiland immers nauw verbonden met de strijd tegen, en het leven met, de natuurlijke omstandigheden. De watersnoodramp in 1953 maakte op een harde wijze de kwetsbaarheid van ons eiland zichtbaar en zit nog diep in ons geheugen. De Deltawerken die we daarna gerealiseerd hebben zijn een modern en zichtbaar resultaat van onze inspanningen om de (water)veiligheid van Zeeland te borgen. Het klimaat verandert en de snelheid waarmee dat gebeurt baart zorgen. Dit stelt ons voor nieuwe en grote uitdagingen. Hitte, wateroverlast, droogte en meer weersextremen vragen ,naast de stijging van de zeespiegel, onze aandacht. In het kader van het nationale Deltaprogramma denken en doen wij al langer mee met de opdracht om ons eiland klimaatbestendig, veilig, economisch vitaal en ecologisch veerkrachtig te houden. De waterveiligheid maar ook de beschikbaarheid van voldoende zoetwater zijn daarbij belangrijke thema’s. In 2021/2022 zijn in het kader van klimaatadaptatie op Schouwen-Duiveland belangrijke stappen gezet. 



De gemeenteraad heeft op basis van een initiatief van stichting BewuSD uitgesproken dat “het klimaat kritieke situatie met hoge prioriteit schept waardoor dringende maatregelen moeten worden getroffen”. Een waardevol initiatief en een bewijs dat ook de samenleving aandacht heeft voor klimaat en klimaatverandering. In dit verband mag zeker de actie “act as one” gepresenteerd op de klimaattop in Glasgow zeker niet onvermeld blijven. In oktober 2021 heeft de gemeenteraad de Klimaatadapatie Strategie Zeeland (KaSZ) “Het klimaat verandert, Zeeland verandert mee” vastgesteld. Een product van de gezamenlijke Zeeuwse overheden waaraan onze gemeente een actieve bijdrage heeft geleverd (meegedacht en meegeschreven). De KasZ en het daarbij behorende uitvoeringsprogramma gaan we gebruiken als klimaatadaptatie beleid voor Schouwen-Duiveland. Dit betekent dat vanaf nu in gemeentelijke plannen zoals de Omgevingsvisie, ruimtelijke plannen en het inrichten van de openbare ruimte consequent rekening wordt gehouden met de strategische uitgangspunten van klimaatadaptatie. Met de KaSZ is een stevig fundament gelegd onder de Zeeuwse samenwerking op het gebied van klimaatadaptatie. 3









 

  

In het Living Lab Schouwen-Duiveland en de broedplaats zoetwater is ook in 2021 samen met de agrariërs, collega overheden en onderzoeks- en onderwijsinstellingen hard gewerkt aan het in beeld brengen van de zoetwaterproblematiek en het vinden van oplossingen daarvoor. Dit zeker niet zonder resultaat. Het levert ons hele praktische en nieuwe kennis op rondom de waterhuishouding in de Fieldlabs. Doormiddel van water- en bodemcoaching wordt gericht gewerkt aan het verbeteren van de waterhuishouding op bedrijfsniveau. Duidelijk wordt dat de zoetwaterproblematiek nauw verbonden is met andere klimaatopgaven (wateroverlast, verzilting) en de toekomst van de landbouw op SchouwenDuiveland. In dit perspectief is de verkenning naar een water- en klimaatrobuust SchouwenDuiveland 2050-2100 gestart. In juni 2021 is de klimaat kennisbank voor Schouwen-Duiveland gepresenteerd. De kennisbank bevat een klimaatatlas waar inwoners en bedrijven zelf op een interactieve manier kunnen nazien wat onder hitte en wateroverlast betekent voor de eigen woonomgeving. Daarnaast is de klimaatatlas ook waardevol bij het in beeld brengen van de klimaatopgaven waar we voor staan (www.klimaatkennisbanksd.nl).

De eerste ruimtelijke projecten van de gemeente waarbij klimaatadaptatie in het programma van eisen is meegenomen zijn opgeleverd (Oranjedok Bruinisse, Pontes Zierikzee, Poortvernieuwing fase herinrichting parkeerplaats ’s Heer Lauwendorp). Naast grotere projecten wordt door meer specifieke acties aandacht besteed aan het veranderende klimaat en de gevolgen daarvan. Voorbeelden hiervan zijn de (landelijke) actie tegelwippen en het initiatief voor het vormgeven van groene schoolpleinen. Verder wordt momenteel gewerkt aan het: opstellen van een lokale communicatiekalender klimaatverandering/ klimaatadaptatie gericht op verdere bewustwording. vertalen van de afspraken uit de KaSZ naar gemeentelijk beleid en inbedding binnen de gemeentelijke organisatie. Een breed samengestelde interne projectgroep is hiermee aan de slag gegaan. Inventariseren van gemeentelijke projecten waarbij klimaatadaptieve randvoorwaarden en uitgangspunten moeten worden meegenomen. vormgeven van een afwegingskader ruimtelijke adaptatie/klimaattoets. Dit doen we samen met de andere Zeeuwse gemeenten. ondersteunen van het project Klimaatadaptieve Waterkerende Landschappen van de Kennis Community Oosterschelde (www.onzeoosterschelde.nl).

Voorgaande maakt duidelijk dat er veel gebeurt op het gebied van klimaatadaptatie. Er ligt een stevige basis. De inzet is gericht is op het verder door schakelen en nog meer gericht werk maken van klimaatadaptatie.

4