20220712 Raadsbrief Duurzaam Bouwloket en Energiek Zeeland Bijlage 3 Energiek Zeeland - Jaarverslag 2021

Jaarverslag Stichting Energiek Zeeland | 2021 TB.V. PORTEFEULLEHOUDERS MILIEU / ENERGIE MARJAN BRANDES | BASTIAAN ODIJK

Voorwoord In dit jaarverslag van de Stichting Energiek Zeeland is een beschrijving gegeven van de werkzaamheden, de mee- en tegenvallers die we boekten bij de eerste stappen op de lange reis naar 2045. In dat jaar moeten, volgens de ondertekenaren van het Zeeuws Energie Akkoord de Zeeuwse (particuliere) woningen energieneutraal zijn. Platform Energiek Zeeland beschouwt het Zeeuws Energie Akkoord als haar ‘opdrachtgever’. Het Parijse Klimaatakkoord werkt door in Nederland, in Zeeland. Er wachten grote veranderingen in wonen, werken, leven. Die brengen, naast onzekerheden, ook kansen met zich mee. Platform Energiek wil die kansen grijpen. Door bij te dragen aan een kwaliteitsslag in het woningbestand, om er aan bij te dragen dat onze woningen ‘bij de tijd blijven’. Dat was in 2019 en 2020 niet gemakkelijk, en dat was ook in 2021 niet gemakkelijk, al was het maar omdat we nog zeker niet af waren van de beperkingen die de COVID-crisis met zich meebrengt. Verder zijn woningeigenaren onzeker over welke rol de overheid zal nemen in de verduurzaming van het woningbezit. Mensen zijn afwachtend. Ons Platform draagt bij aan de lastige opdracht om van de grote ‘Parijs doelstellingen’ concrete handelingsperspectieven te maken voor woningeigenaren. Net als vele andere organisaties, bedrijven en overheden ervaren ook wij dat dat makkelijker gezegd dan gedaan is.

Iedere dag is er weer een kans om ervaring op te doen, om het morgen weer beter te doen. Al die grote transities komen uiteindelijk bij mensen thuis terecht. Bij mensen die huizen bezitten en bewonen. Platform Energiek Zeeland biedt instrumenten en advies waarmee mensen zelf keuzen kunnen maken. Cruciaal is dat de partners in het Zeeuws energieakkoord de krachten bundelen, meer dan tot nu toe het geval is. Versplintering van initiatieven draagt niet bij aan de helderheid in de boodschap, en leidt tot niet rendabele bedrijfsmodellen vanwege gebrek aan schaal. Meer dan ooit geldt: samen kom je verder. De mensen van Platform Energiek Zeeland zien voor de toekomst flinke uitdagingen. Om woningeigenaren te overtuigen en om tegen de stroom van versplintering in te roeien. Dat er uitdagingen zullen zijn is geen probleem. Die treden we tegemoet, maar bij voorkeur samen met onze partners. Om onze Zeeuwse huizen bij de tijd te houden. Namens het Platform Energiek Zeeland, Teus Baars, bestuurder.

Stichting Energiek Zeeland | jaarverslag 2021

1

Verslag periode 2021 – Stichting Energiek Zeeland Dit jaarverslag is een afgeleide van het tussentijds jaarverslag dat Stichting Energiek Zeeland aan Gemeente heeft uitgebracht in oktober 2019 en een aansluiting op de belegde bijeenkomst met de portefeuillehouders Milieu / Energie op 14 januari 2021. Hieronder volgt puntsgewijs de vorderingen, resultaten en ervaringen in de opbouw en ontwikkeling van Stichting Energiek Zeeland in de periode 2021., 1.

Covid-19. We kunnen er niet omheen dat ook in 2021 Covid-19 een grote rol heeft gespeeld in het behalen van de doelstellingen van Platform Energiek Zeeland. Huisbezoeken en fysieke opname waren een groot deel van het jaar lastig, ongewenst of gewoonweg niet toegestaan door de geldende maatregelen. Dat betekende een rem op het aantal aanvragen voor een woningopname en verduurzamingsadvies, in elk geval in het eerste en tweede kwartaal van 2021. Dit heeft net als in 2020 als gevolg dat de ontwikkeling helaas nog achterloopt bij de prognoses.

2.

Online adviezen. Inspelend op de beperkingen die de maatregelen tegen Covid-19 oplevert is in de tool de mogelijkheid ontwikkeld om op afstand digitaal ook woningopnames te doen. Hierdoor kunnen de klanten een deel van hun bestaande woonsituatie zelf al invullen, waarna, via een digitale verbinding, de ambassadeur op afstand het adviesrapport, samen met de klant, verder vervolmaakt. Het digitale huisbezoek moet worden gezien als een tijdelijke oplossing in coronatijd. Hoewel niet ideaal heeft geeft dit in ieder geval de mogelijkheid de operatie niet geheel stil te leggen.

3.

Versnelling eind 2021. In het derde kwartaal (minus deze zomerperiode) en een gedeelte van het vierde kwartaal was weer meer mogelijk. Door een breed opgezette marketing- en communicatiecampagne zijn er in de laatste 5 maanden 152 Voorlopige adviesplannen ingevuld en 175 energetische adviezen afgerond. In heel 2021 zijn er 228 Energetische adviezen volledig afgerond. In de bijlage zijn de aantallen per Gemeente opgenomen.

4. Marketing en communicatieoffensief. De stichting heeft in het 4de kwartaal een flink marketing en communicatieoffensief in gang gezet. Er is een nieuwe website gelanceerd, de huisstijl is verfrist, nieuw logo, geadverteerd in het PZC, communicatietoolkits ontwikkeld en verspreid naar stakeholders als Gemeenten, realisatiepartners en andere partners. Via de sociale mediakanalen LinkedIn, Facebook, Instagram etc. is in een vast stramien gecommuniceerd over o.m. verduurzamingstips en aangesloten partners. Daarnaast wordt er periodiek (elke 6 weken) een nieuwsbrief opgesteld en verspreid. 5.

Voorlichting. De mogelijkheden tot het geven van voorlichting in wijken en dorpen is door Covid-19 beperkt gebleken. Er hebben 3 bijeenkomsten plaatsgevonden.

6. Ambassadeurs. Ondanks de beperkingen in het kunnen uitvoeren van huisbezoeken is het team van Ambassadeurs versterkt met 6 nieuwe leden. Alle ambassadeurs hebben de opleiding afgerond en hebben allemaal door de versnelling in opnames in het vierde kwartaal flinke ervaring opgedaan bij de uitvoering. Dat betekent dat het proces van woningopnames soepel en steeds efficiënter verloopt, de ambassadeurs en daarmee SEZ steeds beter weet wat wel en niet Stichting Energiek Zeeland | jaarverslag 2021

2

werkt, waar woningbezitters tegenaan lopen, welke drempels worden ervaren in het verduurzamingsproces en hoe die drempels weg te nemen. 7.

Kwaliteitsborging adviezen. Om de kwaliteit van het team van ambassadeurs te blijven vasthouden en te vergroten, ook bij verdere groei, hebben we (een deel van de tijd) een bouwprofesional aan het team toegevoegd. Zijn taak is de ambassadeurs te begeleiden en te zorgen dat kennis over maatregelen en bouwkundig inzicht verder wordt versterkt. Hij fungeert ook als klankbord bij mogelijke vraagstukken in de praktijk, inventariseert knel- en verbeterpunten en optimaliseert zoveel mogelijk het proces en de klantreis. EZ borgt daarmee kwaliteit en is ingesteld voor verdere uitbreiding, ook voor wat betreft het begeleiden van collectieven (Collectief Opdrachtgeverschap).

8.

RRE-subsidie. Vanwege de aflopende RRE-subsidie per 31 december was het noodzakelijk alle aangevraagde opnames voor de einddatum uit te voeren. Daarvoor hebben alle ambassadeurs de schouders er onder gezet. Wel moeten we constateren dat het aanvragen van de RREsubsidie via de omweg van het Duurzaam Bouwloket ervoor heeft gezorgd dat veel aanvragers halverwege het proces zijn afgehaakt. We hebben daarbij zoveel mogelijk zelf met aanvragers contact opgenomen en begeleid in het aanvragen van de subsidie.

9. Collectieven (collectief opdrachtgeverschap). In 2021 zijn we ook betrokken bij projecten waarbij de insteek is versneld grotere clusters van woningen tegelijk collectief te verduurzamen. Onder ander in de Wijk Malta en de Panoramabuurt in Vlissingen. Daarin wordt de expertise van EZ ingezet de woningen te inventariseren. 10. Ervaringen in 2021. Nu we in 2021 een flink aantal huisbezoeken hebben afgelegd kunnen we voor wat betreft het proces ook een aantal observaties delen en lessen trekken: a.

Woningeigenaren zijn erg tevreden over de ambassadeurs, wordt als prettig en als grote meerwaarde ervaren. b. De ‘klantreis’ is goed uitgekristalliseerd, de ambassadeurs hebben de ervaring en werken efficiënt door de verkregen routine. c. Het achterlaten van gegevens bij het aanmaken van een voorlopig adviesplan vinden sommige aanvragers een lastig punt. Daar hapert de klantreis vaker dan we in eerste instantie hadden verwacht. d. De conversie tussen het laten maken van een Energetisch advies plan naar het versturen van een offerte is lager dan verwacht. Het blijkt dat gezien de omvang van de investeringen woningeigenaren wat langer de tijd nodig hebben het daadwerkelijke besluit te nemen tot een opdracht over te gaan. Soms moet er ook gespaard worden. e. Bijeenkomsten in de wijken blijken een (zeer) effectief middel in het activeren van woningeigenaren tot de eerste fase van woningopname over te gaan. f. Activatie van woningeigenaren een aanvraag te doen vraagt een grotere inspanning dan de gevraagde euro 121, - dekt. 11. Digitale tool. De digitale tooling heeft een flinke ontwikkeling doorgemaakt in 2021. De kern van de tool – het energetisch rekenhart – is omgezet van een Excel-gevoede inputstructuur naar een beheerdashboard waardoor het up-to-date blijven voor wat betreft duurzaamheidsmaatregelen en de daarbij behorende prijzen een stuk eenvoudiger is geworden.

Op die wijze zorgen we ervoor dat de uitgebrachte energetische adviezen en verstuurde indicatieve offertes ook overeenkomen met de uiteindelijke verwachte investeringskosten. Immers: de aangesloten realisatiepartners committeren zich aan de tarieven in de indicatieve offertes.

Stichting Energiek Zeeland | jaarverslag 2021

3

Activiteiten en doorontwikkeling in 2022 Inmiddels staat Energiek Zeeland als organisatie, is er een ervaren team van ambassadeurs aangestuurd door een deskundige bouwprofessional en een standaardisatie van aanpak in woningopnames en adviezen. Er is eerste- en tweedelijns support ingericht en een inmiddels breed toegepaste maatwerk adviestool ontwikkeld. De adviestool wordt gevoed door een robuuste verduurzamingsrekenmodule met gebruiksvriendelijke interface. We weten nu wat wel en niet werkt en wat de optimale individuele ‘klantreis’ inhoudt. Inmiddels zijn er meer dan 500 geregistreerde voorlopige adviesplannen (VAP’s1) ingediend waarbij 304 volledige energetische adviezen zijn uitgebracht, 37 offertes verstuurd naar de 10 aangesloten realisatiepartners en verduurzamingen gerealiseerd. Kortom: de soms lastige eerste fase heeft een blauwdruk van een werkende gestandaardiseerde en breed uit te rollen aanpak opgeleverd inclusief een moderne datagedreven tool. Activiteiten in 2022 In 2022 willen we graag door op de ingeslagen weg. Daarbij moet wel worden benadrukt dat twee coronajaren de ontwikkeling van de inkomsten wel flink onder druk hebben gezet. Hoewel we in 2021 een gestage versnelling hebben gerealiseerd is evident dat de coronacrisis in de opbouw en uitrol van platform ten minste anderhalf jaar vertraging heeft veroorzaakt.

Het platform biedt weliswaar ook de mogelijkheid op afstand – digitaal – woningopnames te doen, maar dat compenseert slechts ten dele de gevolgen. In feite is het behalen van de inschatting van het aantal huisbezoeken dat nodig is de Stichting gezond te laten opereren met 2 jaar vertraagd. De coöperatie Zeeuwind heeft in de afgelopen 2 jaar bijgesprongen door een lening te verstrekken maar dat is zonder extra financiële versterking voor 2022 en verder geen vanzelfsprekendheid. Wij zoeken dan ook naar mogelijkheden om de kennis, kunde, ervaring en slagkracht die Energiek Zeeland heeft opgebouwd, inclusief een prachtige tool, niet te laten wegvallen door gebrek aan kostendekking in 2022 en 2023. De groei van aanvragen zit er stevig in, dat geeft ook vertrouwen in de toekomst, met tegelijkertijd de constatering dat ook 2022 nog een spannend jaar wordt. Daarin is het vertrouwen van partners uit het Zeeuws Energieakkoord, ook in extra financiële ondersteuning in 2022 en 2023 van belang. Daarin verkennen we graag begin 2022 de mogelijkheden. Een tweede knelpunt is dat de gevolgde individuele benadering (per woning) een aanpak is die werkt, maar vooralsnog onvoldoende leidt tot een significante versnelling van kostenefficiënte verduurzaming nodig voor he behalen van de doelstelling in 2045 de 80.000 grondgebonden particuliere woningen te hebben verduurzaamd.

Conversie van opnames naar offertes is te laag. Een deel van verklaring is de relatieve grote uitgave (sparen) samen met gewenste zorgvuldigheid. Er gaat een – soms flinke - periode overheen na de opnames voordat een woningeigenaar besluit tot uitvoering over te gaan. Ontwikkeling naar collectieve aanpak In navolging van het tweede knelpunt en een duidelijke opbrengst van de ervaringen is de constatering dat naast de individuele aanpak van maatwerkadviezen per woning het verder 1

‘Het Voorlopig Adviesplan’ in de huidige aanpak is een via het platform door woningeigenaren zelf ingevulde grofmazige inventarisatie van woningkenmerken, verduurzamingsmaatregelen en gezinssamenstelling. Vervolgens maakt de woningeigenaar een account aan en selecteert een ambassadeur voor uitgebreider Energetisch Adviesplan (EAP).

Stichting Energiek Zeeland | jaarverslag 2021

4

bevorderen van collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) de manier is om versneld te verduurzamen. De combinatie van de sociale component van de aanpak van EZ (activeren wijken, lokale aanwezigheid en vertegenwoordiging), de mogelijkheid om collectieven te vormen en deze te helpen een collectieve aanvraag bij de aangesloten realisatiepartners in te dienen maakt dat EZ de passende expertise heeft om CPO te faciliteren. Daarin zijn de eerste ervaringen opgedaan in de wijk Malta (Zierikzee), de Panoramabuurt in Vlissingen. Daarover gaan we graag in gesprek om met gemeentes te bekijken welke wijken geschikt zouden zijn als proeftuin te fungeren voor de verdere ontwikkeling van een dergelijke collectieve aanpak. Dit met als doel om na uitvoering in een aantal wijken naast een helder efficiënt proces voor de huidige individuele aanpak ook een blauwdruk voor het stimuleren en begeleiden van collectieven en CPO te ontwikkelen. Het faciliteren van de vorming van collectieven en CPO vraagt verdere ondersteuning van het platform en daarmee ontwikkeling. Het gebruik van het platform geeft de unieke mogelijkheid om op basis van de verzamelde data inzicht te geven in mogelijkheden tot collectieve verduurzaming. Een sociaal en datagedreven aanpak. Afhankelijk van de beschikbare middelen vindt hierin ontwikkeling plaats.

Bijlage 1: tabel met aantallen afgeronde Energetische adviezen per gemeente. Gemeente

Afgeronde Energetische adviesplannen

Borsele

20

Goes

28

Hulst

14

Kapelle

2

Middelburg

20

Noord-Beveland

10

Reimerswaal

7

Schouwen-Duiveland

52 (inclusief 24 opnames t.b.v. collectief)

Sluis

9

Terneuzen

8

Tholen

8

Veere

23

Vlissingen

27 (inclusief de 12 opnames t.b.v. collectief)

Totaal

228

Stichting Energiek Zeeland | jaarverslag 2021

5