20220421 opmerkingen Eric Odinot

CE Delft Dd vrijdag 2 februari 2021 gestuurd door Baukje Bruinsma

CO2-emissies Schouwen-Duiveland CONCEPT eindrapport Fase 1: huidige stand van zaken p.4 1.1 Aanleiding en doel De titel ‘Fase 1: huidige stand van zaken’, is helder. Bijzonder warrig daarentegen is de omschrijving van aanleiding en doel. Je moet het wel 3 keer lezen om te begrijpen dat het doel net als in de titel, is de huidige stand van zaken te beschrijven. De aanleiding om die huidige toestand te beschrijven is nog warriger beschreven. Er staat niet gewoon dat de huidige stand van zaken nu niet helder is. Nee in plaats daarvan staat er een wazig verhaal over scope 1 en 2. En wat er over scope 3 staat wekt haast de indruk dat er onterecht naar gevraagd werd. Waar CE Delft van scope 1 en 2 zegt dat het ons Rijksbeleid bepaalt dat vervolgens uitmondt in doelstellingen voor RES, Warmtevisies, en specifiek ook de lokale pilot aquathermie Malta, suggereert CE Delft dat de materiaaltransitie - kortweg scope 3, voor beleidsmakers een min of meer ‘onnodig’ probleem is. Eigenlijk doet scope 3 (materiaal-transitie) er niet toe. Gesuggereerd wordt dat scope 3-emissies een minor problem zijn, en dat bijvoorbeeld de embedded CO2 voor mijn toetsenbord een typisch Chinees probleem is. En daarom iets wat die Chinezen zelf maar uit moeten zoeken. Gesuggereerd wordt dat net als biomassa, alles wat van elders komt scope 3 is, en daarom automatisch CO2-neutraal is.

Dan kun je dus alles van elders CO2-neutraal inkopen? Hoeft dan niks van ons rijksbeleid, provinciaal- of gemeentelijk beleid over scope 3 te gaan? Nee. Volgens CE Delft moet scope 3 buiten beschouwing blijven. Ook dat de pilot aquathermie in de wijk Malta niet over scope 3 gaat, is nu legitiem. Ik ben waarschijnlijk de enige die zich hieraan stoort. Ik ben ook de enige participant in de CO2-klankbordgroep. Maar als iedereen, van hoog tot laag, telkens aangeeft dat participatie cruciaal is voor het welslagen van de energie-transitie, dan zal dit toch helemaal gelden voor de CO2-transitie. En bij de CO2transitie komt behalve de energie-transitie vooral ook de materiaal-transitie naar voren… Rovers zegt dat er een CO2-budget is. Bovendien rekent ook het IPCC rekent hiermee. Feitelijk is het heel gemakkelijk te bepalen is. Het prettige van Rovers is dat ik zijn redenatie (en van het IPCC) tot en met aan mijn buren nog makkelijk kan uitleggen. De doelstellingen van ‘mijn’ overheid kan ik daarentegen niet uitleggen.

P.4 De beschrijving van de scope 1, 2 en 3 emissies is zeer onduidelijk. Als we nu even aannemen dat scope 1 en 2 directe - binnenlandse emissies en scope 3 indirecte buitenlandse emissies zijn. Dan is het logisch dat om een goede CO2-boekhouding te voeren, het IPCC de uitstoot van ieder land slechts 1 keer meerekent. De IPCC CO2-boekhouding is eigenlijk de optelling van alle scope 1 en 2 emissies. Het zou namelijk niet kloppen als Nederland, terwijl de Chinezen dit zelf al doen, de embedded CO2 van alle Chinese importproducten ook nog eens zou meerekenen. (Zie Green House Gas protocol https://ghgprotocol.org/).

Dat Nederland alleen scope 1 en 2 gegevens aanlevert aan het IPCC is logisch en legitiem. Ook logisch is dat scope 3-emissies apart worden beschouwd. Het is echter niet logisch om te framen dat scope3-emissies daarom CO2-neutraal zijn. Creatief CO2-boekhouden heet dit. En sinds onlangs - Guterres gewoon liegen: dwz overheden die wel zeggen maar niet doen. Als voorbeeld daarvan mijn eigen woning, 4301LG30. Ik huur bij Zeeuwland in de wijk Malta waar de pilot aquathermie loopt. Deze pilot wordt geplugged met de slogan dat we ‘van het gas’ af moeten. Als participant denk je dat dit betekent geen fossiele brandstoffen, simpel gezegd geen CO2-emissies. Maar het enige waar nou juist niet op wordt gemonitord is CO2. Voor de duidelijkheid: er wordt niet gemonitord op CO2. In de klankbordgroep Malta vinden ze me iets te bijdehand. Nu de klankbordgroep CO2. Naar aanleiding van onze vorige bijeenkomst heb ik Zeeuwland het volgende gevraagd: “ Ik wil mijn huurhuis klein verwarmen - klein isoleren en verder slechts een hybride warmtepomp. Zou het een idee zijn om 4301LG30 in te richten als een soort proefhuurhuis? Zoals de plaatjes/links hieronder.”

https://www.saxion.nl/binaries/content/assets/onderzoek/areas--living/sustainable-buildingtechnology-material/openbare-samenvatting---aanvulling-monitoring-2020.pdf https://www.tubantia.nl/enschede/domijn-en-saxion-maken-duurzame-woningen-inenschede~ae8b9863/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.domijn.nl%2F

Dit was het antwoord van Zeeuwland: “In de wijk Malta zijn we nu samen met de gemeente aan het onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van aquathermie en hoe collectief aangesloten kan worden op een warmtenet. Een individuele oplossing met een warmtepomp past hier niet bij. Helaas…” Al sinds het verschijnen van het rapport van Ronald Rovers dd. Juni 2021 zoekt de gemeente naar een ‘handelingsperspectief’. Als zodanig heeft de gemeente daarom opdracht geheven aan CE Delft om een handelingsperspectief uit te werken. Maar tegelijkertijd wordt dit handelingsperspectief door de gemeente zodanig gecompromitteerd dat een individuele oplossing voor 4301LG30 onbespreekbaar is en niet als voorbeeld mag dienen voor andere huurwoningen, noch in Malta noch op het eiland.

Vooruitlopend op de resultaten van de pilot aquathermie voert de woningbouwvereniging wel alvast een aantal ‘energiebesparende’-maatregelen door. In geval van woning 4301LG30 wordt de kopgevel vol geschuimd, wordt al het bestaande dubbel glas vervangen door een nieuwer soort H++ dubbel glas, worden bestaande klapraampjes in wc, douche en keuken vervangen door mechanische ventilatie en wordt niet alleen het dak geïsoleerd maar eerst zelfs compleet vernieuwd. Als aanleiding en doel in dit CE Delft rapport zijn om de huidige stand van zaken te verhelderen om tot een handelingsperspectief te komen, dan zou het beter werken om het verband tussen scope 1, 2 en 3 -emissies klip en klaar weer te geven. CE Delft trekt scope 1, 2 en 3 juist uit elkaar. In hoofdstuk 2 worden Scope 1 en 2 ‘behandeld’. En apart in hoofdstuk 3 scope 3 wordt ‘behandeld’. Rekenmeesters vinden het waarschijnlijk leuk om te rekenen, maar als participant krijg je zo geen overzicht. Participanten willen het idee hebben dat ze het ‘goed’ doen, willen hun handelen in een voor hen begrijpelijk perspectief kunnen zetten. Het voorbeeld Malta laat zien dat de gemeente dit verband dus niet wil zien. Deze CE Delft-studie gaat niet (alleen) over Malta zal de gemeente argumenteren. Wat Malta en de CE Delft studie wel gemeen hebben, zal ik daarom zelf maar uitleggen.

Aangezien ik het oneens ben met opzet van de pilot aquathermie Malta (niet kijken naar CO2) heb ik op 7 februari ingesproken bij de Commissie vergadering. Het ging weliswaar over een proefboring maar mijn bezwaar was dat de pilot Malta c.q. gemeente zich niets aantrekken van scope 3-emissies. Middels andere argumenten in de Cie is het niet tot een proefboring gekomen maar … Even later sprak ik de wethouder over precies hetzelfde akkevietje. De wethouder hield bij hoog en bij laag vol dat de pilot aquathermie volledig gescand werd op CO2. Uiteindelijk moest de wethouder toegeven dat de pilot aquathermie slechts en alleen op scope 1 en 2 getoetst wordt. En scope 3 bij de pilot aquathermie Malta volledig buiten beschouwing mag blijven, c.q. is gebleven. Voilà, als CE Delft volhoudt dat het Rijksbeleid bepaald wordt door scope 1 en 2, omdat het Rijk bepaald heeft dat dit de regel is, dan houdt CE Delft zich keurig aan de regel. Voor een gemiddelde participant echter wordt dit Rijks-gelijk steeds ongeloofwaardiger. En wordende de volgers van dit Rijks-gelijk ook steeds ongeloofwaardiger. Van Woningbouwvereniging tot CE Delft aan toe. De ultieme vraag lijkt telkens te zijn hoe je participanten zover krijgt om het Rijksbeleid te volgen. Wie denkt dat een nieuw toetsenbord geen embedded CO2 heeft, heeft het bij het verkeerde eind.

Wie denkt dat je met een Tesla 100% CO2-vrij rijdt, heeft het bij het verkeerde eind. Wie denkt dat alle energiebesparende maatregelen in Malta juist CO2 besparen, heeft het bij het verkeerde eind. Tot aan het eind van de rapportage blijft het verband tussen aanleiding en doel en scope 1, 2 en 3, vaag tot zeer onduidelijk. P.20: “De directe emissies van Schouwen-Duivenland (Scope 1 en 2) bedragen 331 kton CO2-eq. (zie Hoofdstuk 2.1)” en p.24: “De totale emissies (direct en indirect, dus scope 1, 2 en 3) van de inwoners van de gemeente Schouwen-Duiveland bedragen 331 kton CO2-eq in 2019.” Ben ik er nu achter wat de embedded CO2 van bijvoorbeeld een toetsenbord is? Of van een Tesla? Is het CO2-budget van ‘Malta’ voldoende om de scope 3-emissies te rechtvaardigen van A) de technische aanleg van een warmtenet in de wijk Malta, B) de energiebesparende maatregelen aan het woningbezit van Zeeuwland in Malta en C) voor de inwoners van Malta die hun huishouden moeten omkatten naar all-electric?

Samengevat Samengevat mis ik een gevoel van realisme, en ook van actualiteit. Het IPCC waarschuwt dat we nog minder dan 5 minuten hebben om ons huiswerk over te doen. Participanten zijn cruciaal voor het slagen van de CO2-transitie. Deze rapportage voegt echter weinig tot niets toe aan hun perspectief. Dat doet er kennelijk niet toe. Wat wel vraag je je dan af?

Eric Odinot 06 51 36 36 56