20220419 Raadsbrief Eenmalige energietoeslag 2022 (552836)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Eenmalige energietoeslag 2022 552836 19 april 2022 Werken, Wonen en Leven (WWL) P. Schot Afdelingshoofd WWL

Inleiding De energieprijzen zijn flink gestegen en lopen nog verder op. Om de hoge energierekening voor een deel te compenseren is in 2022 de energiebelasting verlaagd. Het gaat hierbij om een extra belastingkorting op de energierekening én daar bovenop een tijdelijke verlaging van het belastingtarief op elektriciteit. Aanvullend hierop is voor huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum een uitkering in het leven geroepen in de vorm van een eenmalige energietoeslag. Circa 380 huishoudens in deze gemeente waarvan bekend was dat ze op 1 maart 2022 een bijstandsuitkering, IOAW- of IOAZ-uitkering kregen, hebben op 9 maart versneld al € 200 energietoeslag ontvangen. Op 11 maart 2022 maakte het kabinet bekend de eerder toegezegde € 200 te verhogen naar € 800. Op 15 maart 2022 zijn de landelijke richtlijnen voor deze eenmalige energietoeslag 2022 bekend geworden. Voor het categoriaal toekennen van de eenmalige energietoeslag is een wijziging in de Participatiewet nodig. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) roept gemeenten op om vaart te maken en vooruitlopend op de definitieve wetswijziging al te starten met de uitvoering van de eenmalige energietoeslag. Kernboodschap Op Schouwen-Duiveland moeten naar schatting circa 1.600 huishoudens rondkomen van een inkomen tot 120% van het sociaal minimum (bron: CBS Statline).

Met de uitvoering van de eenmalige energietoeslag helpen we deze inwoners met het opvangen van de stijgende energielasten. De aanpak van energiearmoede sluit aan bij onze ambities en doelen in de strategische visie ‘Tij voor de Toekomst’: ‘We ondersteunen de zorgvrager bij het vergroten van zijn / haar zelfredzaamheid om deelname aan de samenleving mogelijk te maken.’ De aanpak sluit tevens aan bij de Programmabegroting 2022-2025: ‘Hier wonen mondige, zelfredzame burgers met een gezonde levensstijl. Mensen kunnen de eigen hulpbehoefte goed formuleren, zodat ondersteuning wordt afgestemd op de vraag. Waar mensen het niet meer zelf kunnen, is een vangnet gecreëerd en organiseert de zorgketen ondersteuning.’ Consequenties Compensatie stijgende energielasten Met het toekennen van een bedrag van eenmalig € 800 compenseren we (deels) de stijgende energielasten voor een grote groep inwoners met een laag inkomen. De ‘Handreiking eenmalige energietoeslag 2022’, de wegwijzer voor de uitvoering, roept gemeenten op om voor de uitvoering van de eenmalige energietoeslag zoveel mogelijk aan te sluiten bij lokaal minimabeleid. Aanbevolen wordt om geen inkomensgrens lager dan 120% van het sociaal minimum te hanteren.

Door aan te sluiten bij de inkomensnorm van het declaratiefonds, houden we de uitvoeringskosten laag (we kennen immers een groot deel van de doelgroep al en kunnen deze ambtshalve direct een bedrag uitkeren) en komt zoveel mogelijk van het budget direct en snel terecht bij de inwoners die het nodig hebben. In totaal moeten naar schatting 1.600 huishoudens op Schouwen-Duiveland rondkomen van een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Van deze groep kennen we zo’n 380 huishoudens doordat zij een bijstandsuitkering, IOAW- of IOAZ-uitkering ontvangen. Deze groep heeft begin maart 2022 reeds versneld € 200 ontvangen. Deze groep krijgt zo spoedig mogelijk na dit besluit nogmaals € 200 automatisch op hun bankrekening uitbetaald. In september ontvangen deze huishouden ambtshalve nogmaals € 400.

Pagina 1 van 2

Daarnaast kennen we zo’n 300 huishoudens doordat zij een AIO-uitkering, een baan hebben waarvoor de werkgever loonkostensubsidie ontvangt, bijzondere bijstand ontvangen of in 2022 reeds een beroep hebben gedaan op het declaratiefonds. Tenslotte hebben vanuit het inlichtingenbureau ook een lijst met huishoudens ontvangen die in aanmerking komen voor deze toeslag. Ook deze groep krijgt zo spoedig mogelijk na dit besluit de uitkering automatisch op hun bankrekening uitbetaald. Voorgaande groepen ontvangen deze toeslag van € 800 in twee termijnen van elk € 400. Vanaf 9 mei 2022 stellen we de aanvraagroute open voor iedereen die recht heeft op de toeslag maar nog niet ambtshalve de toeslag heeft ontvangen, omdat zij niet bij ons bekend zijn. Het feit dat de eenmalige energietoeslag onderdeel uitmaakt van de bijzondere bijstand, geeft beleidsvrijheid ten aanzien van de vormgeving. Er wordt echter veel belang gehecht aan een landelijke uniforme uitvoering van de energietoeslag. Daarom is er door het ministerie SZW en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een (niet bindende) richtlijn opgesteld. De gemeente Schouwen-Duiveland geeft in beleidsregels aan hoe wij invulling geven aan deze beleidsvrijheid. De kosten Er worden middelen uitgegeven die we nog moeten ontvangen van het Rijk. Hierdoor is sprake van een tijdelijke onrechtmatigheid.

Door het Rijk wordt ingezet op het bereiken van maximaal 800.000 huishoudens met een minimuminkomen. Het Rijk baseert zich op de cijfers van het CBS. In 2019 hadden in Nederland circa 971.700 huishoudens een inkomen tot 120% van het sociaal minimum (Schouwen-Duiveland: 1.600 huishoudens). Het Rijk gaat uit van een bereik van circa 80-85%. Dit zou betekenen dat op Schouwen-Duiveland aan circa 1.280-1.360 huishoudens energietoeslag wordt verstrekt. Totaalkosten € 1.024.000 - € 1.088.000. Hiervan is in maart 2022 reeds € 76.000 uitbetaald. Resteert een naar schatting nog uit te betalen bedrag van € 948.000 - € 1.012.000. Inmiddels is bekend dat we van het Rijk circa € 819.500 ontvangen ter compensatie van de lasten die gemoeid gaat met het verstrekken van de energietoeslag terwijl we er vooralsnog van uitgaan dat we € 1.088.000 nodig hebben. Het budget dat we verwachten vanuit het Rijk is voldoende voor het bereiken van 1024 huishoudens bij verstrekking van een bedrag van € 800 (exclusief uitvoeringskosten) (€ 819.500/€ 800). Het gaat dan om 64% van de doelgroep. Wanneer 80% van de gerechtigden een beroep doet op deze regeling, is sprake van een tekort van € 204.500. Bij 85% is sprake van een tekort van € 268.500. In totaal kennen we reeds voor € 544.000 ambtshalve toe.

De vraag is dan zelfs of het uitgangspunt van het Rijk dat 80-85% een beroep doet op de regeling wel reëel is en niet te laag is ingeschat. Hierbij kunnen we u echter aangeven dat op basis van ervaringen bij de uitvoering we eerder verwachten uit te komen op een bereik rond 50%. Dat zou het aantal toekenningen weer lager uitkomen dan het uitgangspunt van 1.360 waarop we het benodigde budget hebben gebaseerd. Hoewel Minister Schouten beloofd heeft dat gemeenten hoe dan ook genoeg geld ontvangen om de € 800 energietoeslag uit te keren, is hier wel sprake van een risico. Omdat de verstrekking loopt via de algemene uitkering van het gemeentefonds is het gelet op de systematiek van dat fonds in de praktijk eigenlijk niet mogelijk individuele gemeenten te compenseren. Het is dus afwachten of deze belofte uiteindelijk waargemaakt kan worden. Gelet op dat risico, de verwoorde onrechtmatigheid en het feit dat het over relatief veel geld gaat, vragen wij u op korte termijn een besluit te nemen rond de nog te ontvangen rijksmiddelen door de betreffende middelen beschikbaar te stellen voor de energietoeslag. Tevens vragen wij u dan om het verschil ten opzichte van het geschat benodigde budget ad € 268.500 vooralsnog te dekken uit de algemene reserve.

Aan de hand van het werkelijk verstrekte bedrag aan verstrekkingen en de eventuele compensatie die we vanuit het rijk ontvangen, kan dat bedrag vervolgens in latere instantie nog worden aangepast.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 2 van 2