20220317 besluitenlijst duidingsdebat overleg lijsttrekkers

VERSLAG DUIDINGSDEBAT / LIJSTTREKKERSOVERLEG Datum Tijd Locatie Deelnemers

: 17 maart 2022 : 19.30 uur : Burgerzaal : J.Chr. van der Hoek, burgemeester (voorzitter) Vertegenwoordigers gekozen partijen: • S. Fontein (D66) • R. Laan (SP) • R.T.H. van de Laar (GL) • P. Legemate (CU) • R. Lievense (LSD) • M. Lemsom-van Gelderen (VVD) • F.G.R. van der Paauw (SGP) • R. Punt (CDA) • C.J. Van der Vliet-Hart (PvdA) Raadsgriffier T. van Oostenbrugge (verslag)

Nr. 1.

Onderwerp Opening

Besluit Burgemeester Van der Hoek, die het debat en overleg voorzit, heet de lijsttrekkers en belangstellenden (in de zaal en op afstand via de web-uitzending) welkom. Voorafgaand aan de verkiezingen heeft het Presidium besloten het (in)formatieproces te starten met een openbaar debat met de vertegenwoordigers van de in de gemeenteraad verkozen partijen. De burgemeester is verzocht dit overleg voor te zitten. Doel van het ‘duidings’-debat is met elkaar van gedachten te wisselen over de betekenis van de (voorlopige) verkiezingsuitslag.

2.

Vaststelling voorlopige agenda

2a.

Initiatief PvdA

Het debat wordt gecombineerd met het lijsttrekkersoverleg voor het maken van procedurele afspraken over het (in)formatieproces. De lijsttrekkers hebben de voorlopige agenda ontvangen en deze is ook gepubliceerd. De agenda wordt vastgesteld. Mevrouw Van der Vliet stelt voor voorafgaand aan het duiden van de verkiezingsuitslag eerst te spreken over het PvdA-initiatief om te komen tot een raadsakkoord. Hiermee wordt ingestemd. Mevrouw Van der Vliet spreekt als volgt: We leven in een tijd van toenemend wij-zij denken, toenemende polarisatie. Tegenstellingen worden uitvergroot. De samenleving verhardt. Het vertrouwen in de politiek zit op een dieptepunt. De roep om een nieuwe bestuurscultuur is luid. Juist nú vinden wij het belangrijk om duidelijk aan te geven wat onze gemeenschappelijke uitgangspunten zijn voor de nieuwe raadsperiode. In de verkiezingsprogramma’s zien wij overeenkomsten. Bijvoorbeeld dat de gemeente er is voor de inwoner en niet andersom. Of dat de gemeente betrouwbaar is en afspraken nakomt. Maar naar onze mening gaan gezamenlijke uitgangspunten verder. Het gaat wat ons betreft over gelijkwaardigheid, over belangenafweging, over participatie en de gescheiden verantwoordelijkheden van college en raad. Het raadsakkoord vormt voor ons de opstap naar een nieuwe bestuurscultuur.

Op onze uitnodiging om hier als lijsttrekkers met elkaar in gesprek te gaan en samen een document op te stellen is door u allemaal positief gereageerd. In meerderheid is aangegeven dat de voorkeur uitgaat om dit raadsakkoord op te stellen en te ondertekenen in de periode tussen de verkiezingen en de coalitieonderhandelingen. Dat moment is nú. Daarbij beseffen we allemaal dat gepopeld wordt om met de coalitieonderhandelingen te beginnen. Voor het komen tot een raadsakkoord hebben wij als lijsttrekkers afspraken

1

Nr.

Onderwerp

Besluit gemaakt voor een kort en intensief traject. Deze afspraken zijn: 1. Aanstaande maandagavond, 21 maart 2022 om 19.30 uur, vindt een eerste openbare bijeenkomst plaats. Alle fracties zijn hierbij met maximaal twee personen vertegenwoordigd. 2. Vóór maandagochtend 8.00 uur levert iedere fractie maximaal tien punten aan voor het raadsakkoord. Op maandagavond besluiten we voor welke punten gezamenlijk draagvlak bestaat en waar de verschillen zitten. Op die verschillen gaan we -zo nodigin tijdens een nog te plannen tweede bijeenkomst. 3. Het proces wordt ondersteund door de Griffie. 4. De heer J. Suurmond is bereid als externe voorzitter op te treden. Dit allemaal met het doel om uiterlijk eind volgende week te beschikken over een raadsakkoord waar we met z’n allen onze handtekening onder zetten. In de maand april wordt deze overeenkomst formeel ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. We hebben u eerder geïnformeerd over het feit dat wij vanavond onze voorzet voor een raadsakkoord openbaar maken. We hebben een aantal geprinte exemplaren van ‘Samen verschillend, verschillend Samen’ 17 maart 2022 beschikbaar. Indien bij u interesse bestaat kan een exemplaar meegenomen worden. Zodra vanavond het te doorlopen proces door u allemaal wordt bevestigd, dan trekken wij ons terug als initiatiefnemer.

Vanaf dat moment is het opstellen en ondertekenen van een raadsakkoord onze gezamenlijke verantwoordelijkheid.

De heer Lievense vindt het een goed initiatief dat tijdig is aangekondigd. Het is wel zaak dat dit in een kort proces wordt afgerond, zodat daarna de formatie kan starten. De heer Laan geeft aan dat zijn fractie schoorvoetend heeft besloten mee te doen. Hij is van mening dat voor algemene wenselijke waarden eigenlijk geen apart akkoord nodig moet zijn. De heer Van der Paauw sluit zich hierbij aan. Hij wil het initiatief een kans geven en bezien wat het resultaat wordt. Mevrouw Lemsom meldt dat zij eerst wat sceptisch tegen het initiatief aankeek. Zij denkt dat het goed is om hiermee aan de slag te gaan. De heer Van de Laar ondersteunt het initiatief. Het is voor hem nieuw en hij is benieuwd wat het oplevert. De heer Lievense zegt dat geruime tijd geleden na de verkiezingen al eens eerder een raadsdocument is vastgesteld. De heer Punt ondersteunt het initiatief en de doelstelling daarvan van harte. Het kan een papieren tijger worden, maar hij zal zich inzetten om het tot een succes te maken.

3.

Terugblik op verkiezingsuitslag

Mevrouw Fontein ondersteunt het initiatief eveneens van harte en hoopt dat het op te stellen document het beoogde effect sorteert. Achtereenvolgens spreken de lijsttrekkers van de volgende partijen, waarbij in de eerste ronde over en weer felicitaties worden uitgebracht. Eerste ronde • PvdA Mevrouw Van der Vliet zegt dat het zetelaantal van haar partij is verdubbeld. Met een knipoog heeft zij tegen de pers gezegd dat de PvdA als de winnaar van deze verkiezingen eigenlijk de leiding van de coalitieonderhandelingen op zich zou moeten nemen. Zij heeft genoten van de campagne, zowel door de onderlinge sfeer binnen haar partij als van de contacten met de andere partijen tijdens de debatten. Zij zegt iedereen daarvoor dank en ook de griffie en de gemeentelijke organisatie. De uitslag van de verkiezingen is voor de PvdA geen aanleiding voor een gewijzgde samenstelling van het college van burgemeester en wethouders. Vier wethouders is voldoende. Ondanks de winst past de PvdA een bescheiden postie. Zij ziet geen plaats voor de PvdA in het college. De fractie kiest ook niet voor gedoogsteun. Zoals de raad van de PvdA-fractie gewend is en verwacht zal zij constructief oppositie voeren.

2

Nr.

Onderwerp

Besluit De PvdA is voorstander van een externe informateur die met open blik de informatiefase kan invullen. • SP De heer Laan geeft aan dat halvering van het zetelaantal voor de SP een hele slag is. Ook hij kijkt met veel plezier terug op de achterliggende verkiezingstijd. Daaruit bleek veel collegialiteit tussen de verschillende partijen. Hij noemt verder de enorme ondersteuning door de griffie en de gemeentelijke organisatie. Wat de oorzaak voor het stemmenverlies betreft wijst hij erop dat de landelijk SP de laatste zeven verkiezingen steeds heeft verloren. Dat hoort er blijkbaar bij en het maakt daarvoor niet uit hoeveel actie er landelijk of plaatselijk wordt gevoerd. Er bestaat blijkbaar argwaan tegen deze van oorsprong ‘communistische krakersbende uit Rotterdam’ en men stemt liever niet op de SP. Het is lastig om dat te overwinnen, wat niet wegneemt dat hij gewoon doorgaat. Over wat er nu moet gebeuren heeft hij weinig inbreng. Vanmiddag ontving hij nog een berichtje waarin voorgesteld werd dat er zonder SGP en LSD ook een meerderheidscollege is te vormen. Hij denkt dat dit idee naar het rijk der fabelen wordt verwezen en neemt dat bericht dan ook niet serieus. De genoemde twee partijen zitten vast in het zadel en laten zien dat zij goede ervaring in het besturen hebben, wat niet zondermeer losgelaten moet worden.

Het voorstel van de PvdA voor een externe informateur lijkt hem een goed idee. Wel is daarbij de vraag wie dat moet zijn en welke kosten dat met zich meebrengt. • D66 Mevrouw Fontein vindt de verkiezingsuitkomst opmerkelijk. Behoudens een kleine verschuiving ‘op links’ verandert er niets. Er is werk aan de winkel, gelet op het geringe opkomstpercentage. De raad moet meer de verbinding opzoeken met de burger. Laten we dat vooral doen en samen het eiland mooier maken. Net zoals de keuze voor een externe voorzitter bij het overleg over het op te stellen raadsdocument, is het een goed idee ook voor de informatie een externe aan te trekken. • CU De heer Legemate zegt dat het voor hem allemaal een beetje nieuw is. Hij is een man die houdt van kort en bondig. Ook hij kijkt terug op heel mooie verkiezingscampagne met veel onderlingen collegialiteit. Zijn fractie voelt zich de morele winnaar van deze verkiezingen, doordat men van 0 op 1 zetel is gekomen. Dat is eigenlijk meer dan een verdubbeling. Zijn fractie kiest voor een rol in de oppostie. De CU heeft een heel mooi verkiezingsprogramma en de inhoud daarvan zal hij de komende vier jaar uitdragen. Hij steun het idee van een externe informateur. • GL De heer Van de Laar kijkt terug op een intensieve campagnetijd. Hij heeft dat als prettig ervaren zowel in de contacten met burgers als met de andere partijen en de pers.

De uitslag voor zijn partij was gelukkig positief. Er is sprake van consolidatie van het aantal zetels. Zijn fractie streeft naar coalitiedeelname. Het is een goede gewoonte dat de grootste partij bij de formatie de kar trekt. Dat kan ook deze keer. Mocht de meerderheid kiezen voor een externe informateur, dan schikt GroenLinks zich daarnaar, maar het heeft niet de voorkeur. • SGP De heer Van der Paauw is dankbaar voor de uitslag. De campagne betekende veel werk. Een woord van dank aan zijn campagneleider De Bruine is dan ook op zijn plaats. De kiezer heeft gesproken en het is opvallend dat het lijkt dat de kiezers tevreden zijn met hoe het in de achterliggende periode was. Zijn fractie wil nog wel de uitslagen per kern analyseren.

3

Nr.

Onderwerp

Besluit In de campagne is goed samengewerkt. Hij is blij dat dit weer achter de rug is en overgegaan kan worden tot het inhoudelijke werk. Het is zaak zo snel mogelijk een college te formeren. Traditioneel levert de grootste partij de informateur en dat is ook nu een goede keus. • VVD Mevrouw Lemsom zegt dat LSD met afstand de grootste partij is geworden. Vervolgens hebben CDA, SGP en VVD wat stemmen gewonnen. De VVD is grootste winnaar als gekeken wordt naar de toename van het aantal stemmen. Zij is daar trotst op en is blij dat de derde zetel weer beschikbaar is. Zij had op meer zetels gehoopt. De VVD is van oudsher een bestuurderspartij en is ook nu bereid die verantwoordelijkheid te dragen. De achterliggende periode heeft laten zien dat de VVD met iedere partij kan samenwerken. Dat wil zij ook blijven doen. Zij weet dat het gebruikelijk is dat de grootste partij de informateur levert. Dat is prima. Als de meerderheid een andere keus maakt kan zij zich daarin ook vinden. • CDA De heer Punt dankt de kiezers voor hun stem. De kiezer heeft gesproken en daaruit maakt hij op dat de kiezers zich prima kunnen vinden in de lijn die de politiek in de achterliggende periode gekozen heeft, inclusief de politieke verhoudingen die hieraan ten grondslag lagen. Hoewel het CDA wat meer stemmen heeft gekregen als de vorige keer heeft dat helaas niet geresulteerd in een vierde zetel.

Het initiatief voor de informatie ligt bij de grootste partij, zoals dat tot op heden te doen gebruikelijk was. Overwogen kan worden te kiezen voor een externe informateur, zoals dit ook bij veel andere gemeenten gebeurt. Dat kan leiden tot een zuivere en zorgvuldige start van het proces tot collevorming. Dit komt overigens niet voort uit een gebrek aan vertrouwen. Hij geeft dit graag ter overweging mee. Het initiatief ligt niet bij het CDA. • LSD De heer Lievense zegt dat de fracties allemaal aan tafel zitten en dat zij met elkaar moeten besturen. Vanmorgen zijn de fracties van de huidige coalitie met de wethouders kort bijeengeweest om de uitslag te duiden. Daarbij werd de vraag gesteld of hij al iets in zijn hoofd had, waarop hij geantwoord heeft dat dit niet het geval is. Vier jaar terug had hij na de verkiezingen het ook niet voor mogelijk gehouden dat GL zou toetreden tot het college. In het duidingsdebat is toen aangegeven dat als eerste met die partij gesproken moest worden wat ook is gebeurd. In de informatieronde is toen de deelname van die partij aan het college ontstaan. Dat was niet vooraf bedacht. Op het moment dat kiezer gesproken heeft moeten de fracties samen kijken hoe tot het beste dagelijks bestuur kan worden gekomen. De heer Lievense meldt dat hij zelf in raad blijft zitten.

Het stelt hem teleur dat vandaag al achter de schermen door een externe is voorgesteld buiten de grootste partij om te gaan formeren. Eén persoon heeft daarvoor inmiddels excuses aangeboden en die zijn aanvaard. Uit de verkiezingsuitslag blijkt dat de zittende coalitie het goed gedaan heeft en die is daarvoor beloond. Het ligt dus voor de hand daar in elk geval mee ingesprek te gaan. Een externe informateur is niet nodig. Dat zou alleen nodig zijn indien sprake is van onenigheid. Over de voorgaande door hem geleide formatieprocessen zijn nooit klachten ontvangen. Het initiatief voor de informatie wordt graag door de LSD-fractie opgepakt en de heer Lievense proeft uit dit debat daar ook draagvlak voor bestaat. De voorzitter vat de strekking van de bijdragen van de fracties nog kort samen.

4

Nr.

Onderwerp

Besluit Tweede ronde • PvdA Mevrouw Van der Vliet merkt op dat het initiatief voor een raadsakkoord nu een gezamenlijk initiatief is en de PvdA is daaraan nu deelnemer. De fractie LSD heeft voor de verkiezingen al gemeld dat zij bij een bepaalde verkiezingsuitslag gaat voor een tweede wethouder. Zij vraagt zich af hoe dit zich verhoudt tot de inbreng van vanavond dat met neigt naar voortzetting van de coalitie met vier wethouders. De heer Lievense antwoordt dat die wens voor twee wethouders vorig jaar al is uitgesproken. Hij heeft die wens gisteravond herhaald. Het is een wens - en geen eis die in de eerste informatieronde besproken moet worden. De uitkomst kan ook zijn dat zijn fractie uiteindelijk maar een wethouder levert. Voor de informatieronde worden alle partijen uitgenodigd. • SP De heer Laan zegt dat ook gedacht zou kunnen worden aan een informateur van GroenLinks. De heer Van de Laar zegt dat hij mensen in gedachten heeft die dat zouden kunnen als het verzoek daartoe aan zijn fractie gedaan zou worden. • D66 Mevrouw Fontein hoort vanavond tevreden en positieve geluiden. Zij hoopt dat de nieuwe raad de verbinding zoekt met de inwoners. Zij kan zich zowel vinden in het proces voor de raadsovereenkomst als voor de coalitievorming. Haar fractie zal daaraan een bijdrage leveren. • CU De heer Legemate vindt dat iedereen positief gereageerd heeft.

Hij heeft zin om aan de slag te gaan en hoopt dat met elkaar Schouwen-Duiveland een stukje mooier gemaakt kan worden. • GL De heer Van de Laar vraagt hoe de PvdA de gedoogsteun ziet. Mevrouw Van der Vliet antwoordt dat coalitiefracties soms gedoogsteun vragen van nietcoalitiefracties. Dat gaat de PvdA niet doen. • SGP De heer Van der Paauw merkt op dat hij nog even overwogen heeft voor te stellen de lijsttrekker met de meeste voorkeurstemmen (SGP) aan te wijzen als informateur, maar daar heeft hij van afgezien. • VVD Mevrouw Lemsom begrijpt dat de fractie van LSD eerst kijkt naar de huidige colalitiepartners. Een andere optie is dat eerst gekeken wordt naar de vier grootste partijen. De heer Lievense zegt dat er nog niets beklonken is. Iedereen wordt in de informatiefase uitgenodigd. Het kan nog alle kanten op gaan. De fracties die voorkeur uitspraken voor een externe informateur gaven tegelijk te kennen dat de huidige coalitie door zou kunnen gaan. Hij ziet geen aanleiding het proces te starten met een externe informateur. Zoals gezegd wordt met alle partijen gesproken. Mevrouw Van der Vliet wijst erop dat het voordeel van een externe informateur is dat deze ook kan kijken naar pijnunten binnen de huidige coalitiepartijen, die besproken moeten worden. Vandaar haar voorstel. • CDA De heer Punt herkent het ongenoegen van de heer Lievense over het ‘proces in de wandelgangen’.

Dat zou juist ook een argument kunnen zijn voor de keuze voor een externe informateur. Hij onderschrijft echter ook woorden van de heer Lievense dat de wijze

5

Nr.

Onderwerp

Besluit waarop voorgaande formaties gegaan zijn geen aanleiding geven tot de keuze voor een externe informateur. • LSD De heer Lievense geeft aan dat geen sprake is van pijnpunten binnen de huidige coalitie. Bij eventuele verschillen wordt met elkaar altijd gezocht naar oplossingen. De informatieronde kan hij prima zelf doen.

4.

Afspraken over formatieproces a. Keuze van informateur

De voorzitter stelt vast dat vier partijen voorkeur uitspreken voor een externe informateur en vijf partijen voor de keuze dat LSD als de grootste partij in de persoon van de heer Lievense het proces trekt. De voorzitter stelt voor in te stemmen met de aanwijzing van de heer Lievense als informateur. De heer Punt wenst de heer Lievense succes. Mevrouw Fontein vindt het jammer dat niet voor een externe informateur is gekozen. De heer Laan zegt dat de keuze voor hem een pijnpunt is, maar hij legt zich bij de keuze van de meerderheid neer.

b. Opdracht voor informateur

De voorzitter stelt vast dat de heer Lievense hiermee is aangewezen als informateur. De heer Lievense stelt voor dat hij in afstemming met de griffie de precieze opdracht voor de informateur formuleert. Desgewenst kunnen fracties hiervoor nu nog wat meegeven.

c. Afspraken over gespreksdelegaties

Ondanks het feit dat de algemene opinie is dat de zittende coalitie een goede vertrekbasis is wordt met alle partijen gesproken. De heer Lievense meldt dat het gebruikelijk is dat de gespreksdelegaties bestaan uit twee personen, zodat de lijsttrekkers zich kunnen laten vergezellen door een ander lid van de fractie / partij. In informatieronde krijgen de fracties een aantal vragen ter beantwoording voorgelegd. Het proces gaat beginnen zodra het proces voor de raadsovereenkomst is afgerond. De uitnodiging wordt zo spoedig mogelijk verzonden.

d. Fasering formatieproces

e. Globale planning f. Communicatieafspraken g. Ondersteuning formatieproces h. Eventueel overige punten 5. Verder voorkomende zaken 6. Sluiting

Het zittende college kan in afwachting van de keuze van een nieuw college in demissionare status haar werkzaamheden voortzetten. De heer Lievense licht toe dat in de informatieronde wordt gestart met gesprekken met alle fracties. In de loop van het proces wordt het overleg voortgezet met de collegevormende partijen. Het is nog niet bekend hoeveel gesprekrondes nodig zijn. De planning wordt door de informateur in afstemming met de griffie uitgewerkt. De voorzitter zegt dat het gebruikelijk is dat de informateur als woordvoerder optreedt. De fracties gaan over hun eigen inbreng en de communicatie daarover. Aan het Presidium is eerder gemeld dat de Griffie, Gemeentesecretaris en Stafmedewerker(s) hiervoor beschikbaar zijn. Er zijn geen overige punten. Er zijn geen verder voorkomende zaken. De voorzitter dankt de deelnemers voor hun inbreng en wenst de informateur succes bij zijn werkzaamheden. Hierna sluit hij omstreeks 20.47 uur het debat.

6

Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Schouwen-Duiveland in zijn openbare vergadering van 28 april 2022. De griffier,

De voorzitter,

E. Goossens

J.Chr. van der Hoek

7