20220301 Raadsbrief Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland bijlage 1
Tekst van het document
Plan van aanpak: Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
Auteurs / Kopgroep: Jos Rijk (De Zuidhoek) Robert Carol (De Zuidhoek) Eric Caspers (Gemeente Schouwen-Duiveland) Nathalie Goedhart (SD Op Weg) Martin de Klerk (Stichting Duurzame Mobiliteit Zeeland)
Voorwoord Voor u ligt het Plan van Aanpak voor Duurzame Sociale Mobiliteit op Schouwen-Duiveland. Een plan, dat is ontstaan vanuit een idee van De Zuidhoek en met veel enthousiasme is uitgewerkt tot een businesscase door de kopgroep. Een plan, dat een belangrijke bijdrage levert aan leefbaarheid en mobiliteit op Schouwen-Duiveland. Binnen Schouwen Duiveland zijn de thema’s leefbaarheid en mobiliteit al langer een belangrijke uitdaging: het dunbevolkte, uitgestrekte gebied vraagt om impulsen in de leefbaarheid van kleine kernen en mobiliteitsinitiatieven die inwoners van Schouwen-Duiveland mobiel en actief houden. Binnen dit speelveld zijn er door verschillende initiatiefnemers al diverse projecten en initiatieven opgestart. Door de link te leggen met de Zuidhoek en daarbij specifiek te kijken naar het thema ‘creëren van (deels door deze partners betaalde) basisbanen’, geeft het de projecten de kans om juist net over de eerste lastige drempels heen te komen of in bepaalde gevallen om een bepaalde massa te kunnen creëren. Door samenwerking en o.a. met in de startfase hulp van een subsidie of een prijsvraag zoals deze van Start Foundation kunnen deze projecten na een aantal jaar uitgroeien tot robuuste initiatieven die een structurele bijdrage leveren aan deze maatschappelijke uitdagingen in een dunbevolkt en vergrijzend gebied.
Door initiatieven te bundelen en de verschillende organisaties in hun kracht te zetten kan er een krachtige langdurige samenwerking ontstaan. Dit plan is met veel enthousiasme en commitment van zowel de kopgroep leden als de betrokken partijen tot stand gekomen. We voelen ons gesteund door het commitment van vele én diverse partners en zijn dan ook vastberaden om dit plan tot uitvoer te brengen.
Kopgroep: Jos Rijk (De Zuidhoek) Robert Carol (De Zuidhoek) Eric Caspers (Gemeente Schouwen-Duiveland) Nathalie Goedhart (SD Op Weg) Martin de Klerk (Stichting Duurzame Mobiliteit Zeeland)
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
1
Inhoud Voorwoord .............................................................................................................................................. 1 H1 Management samenvatting ............................................................................................................... 3 H2 Inleiding.............................................................................................................................................. 6 H3 Basisbanen & een parallelle arbeidsmarkt ........................................................................................ 8 H4 Omgevingsanalyse Schouwen-Duiveland .......................................................................................... 9 H5 Uitwerking concept en programmalijnen ........................................................................................ 12 5.1 Programmalijn ‘Mobiliteitshubs’ ................................................................................................. 12 5.2 Programmalijn Leefbaarheid ‘Diensten tegen betaling’ ............................................................. 13 5.3 Programmalijn Leefbaarheid ‘Diensten met maatschappelijke waarde’ .................................... 14 5.4 Programmalijn ‘Parkmanagement’ .............................................................................................
14 H6 Partners ............................................................................................................................................ 15 H7 Organisatie en governance .............................................................................................................. 18 H8 Operatie & Planning ......................................................................................................................... 19 H9 Producten, diensten en basisbanen................................................................................................. 20 H10 Opbrengsten na 2 jaar ................................................................................................................... 22 H11 Uitwerken methode ....................................................................................................................... 23 H12 Communicatie ................................................................................................................................ 23 H13 SWOT analyse ................................................................................................................................ 23 H14 Begroting jaar 1 en 2 ......................................................................................................................
25 H15 Financiering jaar 3 en langere termijn ........................................................................................... 27 H16 Liquiditeitsbegroting ...................................................................................................................... 28 Tot slot ................................................................................................................................................... 28 Bijlagen .................................................................................................................................................. 29 Bijlage 1: Letters of Commitment partners ....................................................................................... 29 Bijlage 2: Details begroting................................................................................................................ 29 Bronvermelding ..................................................................................................................................... 29
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
2
H1 Management samenvatting Inleiding Een slim, elektrisch en fijnmazig vervoersnetwerk dat kwetsbare ouderen op Schouwen-Duiveland uit hun isolement verlost. Goed voor het klimaat, de leefbaarheid in de kleine dorpen én de werkgelegenheid op het eiland. Met dit initiatief dingt sociaal werkbedrijf De Zuidhoek uit Zierikzee mee naar de Werkinnovatieprijs van de landelijke Start Foundation. Zij eindigden met dit idee bij de landelijke top-10 van sociaal werkbedrijven die werken aan een parallelle arbeidsmarkt door de creatie van basisbanen. Met de ontwikkelde businesscase ‘Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland’ heeft De Zuidhoek het initiatief verder uitgewerkt. De beste drie businessplannen ontvangen een startkapitaal van (max) 1 miljoen euro om aan de slag te gaan.
Omgevingsanalyse Binnen Schouwen-Duiveland zijn de thema’s leefbaarheid en mobiliteit al langer een belangrijke uitdaging: het dunbevolkte, uitgestrekte gebied vraagt om impulsen in de leefbaarheid van kleine kernen en mobiliteitsinitiatieven die inwoners van Schouwen-Duiveland mobiel en actief houden. Binnen dit speelveld zijn er door verschillende initiatiefnemers al diverse projecten en initiatieven opgestart. Door de link te leggen met De Zuidhoek en daarbij specifiek te kijken naar het thema ‘creëren van (deels door deze partners betaalde) basisbanen’, geeft het de projecten de kans om juist net over de eerste lastige drempels heen te komen of in bepaalde gevallen om een bepaalde massa te kunnen creëren.
Programmalijnen De genoemde maatschappelijke uitdagingen, de reeds opgestarte initiatieven én de mentaliteit om ‘samen de schouders eronder te zetten’, bieden de urgentie, kansen én momentum om te werken aan een robuuste omgeving voor mobiliteit en leefbaarheid op Schouwen-Duiveland, waarin de parallelle arbeidsmarkt een prominente rol vervult. Dit is uitgewerkt in vier programmalijnen: 1. Programmalijn ‘Mobiliteitshubs’ (Zierikzee & Renesse) De basis mobiliteitshubs zijn in Zierikzee en Renesse. Deze hubs vormen de uitvalsbasis voor de teams van De Zuidhoek (basisbanen en begeleiding): • Deelauto’s (wagenpark beheer, laden, laadpalen, auto’s) • Deelfietsen (beheer fietsen, klein onderhoud, uitgifte overdag) • Pendeldienst (o.a. E-tuk naar centrum of strand) • Haal- en brengservice (halen en brengen auto’s en fietsen) • Gastheerschap en faciliteiten en voorzieningen (koffie en thee) bieden Met mobiliteit en leefbaarheid als uitgangspunt worden vanuit de mobiliteitshubs (Zierikzee en Renesse) verdere aanvullende diensten aangeboden op het eiland. Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
3
2. Programmalijn Leefbaarheid ‘Diensten tegen betaling’ (heel Schouwen-Duiveland) In de diverse wijken en kernen op Schouwen-Duiveland worden diensten tegen betaling aangeboden: • Personenvervoer. Deelauto’s inzetten voor vervoer van verschillende doelgroepen van deur tot deur • Maaltijdbezorging en distributie naar mensen thuis • Klusdienst: klusjes aan huis bij particulieren, maar diensten zijn ook door bedrijven en stichtingen en verengingen in te kopen • Groenvoorziening: Kan door inwoners in eigen tuin zijn, maar ook door bedrijven worden ingekocht • Wassen auto’s: wassen op locatie van bedrijven 3. Programmalijn Leefbaarheid ‘Diensten met maatschappelijke waarde’ (heel
Schouwen-Duiveland) Diensten met maatschappelijke waarde worden aangeboden om de leefbaarheid in stads- en dorpskernen te vergroten: • Maatschappelijk personenvervoer. Mensen ophalen met een elektrisch busje voor activiteiten in de kern of met een groepje naar een georganiseerde sociale activiteit buiten de kern. • Stranddiensten: onderhoud van strand(overgang)en, beheer van strandvoorzieningen en beheer van ‘strandhubs’ (geparkeerde mobiliteit bij strand- en duinovergangen) • Maatschappelijke groenvoorziening. Om en rond het dorpshuis het groen bijhouden en in de wijk regelmatig zwerfafval verwijderen en de buurt ‘schoon houden’. • Maatschappelijke klusdienst: zaken in de wijk of het dorp repareren of aanpassen (bijvoorbeeld speeltuin), om de leefbaarheid van de wijk of kern te verbeteren. • Activiteiten bij Dorpshuizen in samenwerking met Zeeuwland en gemeente SchouwenDuiveland 4. Programmalijn ‘Parkmanagement’ (Bedrijvenparken Schouwen-Duiveland) Diensten voor ondernemers binnen bedrijvenparken op Schouwen-Duiveland (bv. Zierikzee). Deels gewoon betaalde diensten en eventuele extra’s als collectief / woon-/ werkverkeer, auto’s wassen, ramenwassen, onderhoud parkeerterrein, beveiliging.
Invulling basisbanen Vanuit de Mobiliteitshubs Zierikzee en Renesse worden teams (basisbanen en begeleiding) opgestart, die de genoemde diensten op Schouwen-Duiveland gaan uitvoeren. In een opstartperiode van twee jaar worden uiteindelijk 40-50 basisbanen gecreëerd, die een belangrijke bijdrage gaan leveren aan de mobiliteit en vitaliteit van ouderen op Schouwen-Duiveland en de leefbaarheid in de kernen.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
4
Partners
Organisatie projectperiode Het opgestelde plan en de uitgewerkte businesscase zijn gebaseerd op een projectperiode van twee jaar (2021-2023). In deze twee jaar wordt het concept als project aangepakt met een stuurgroep en een kerngroep. Vanuit de kerngroep vindt de aansturing van het project plaats en worden de activiteiten gecoördineerd. Na twee jaar zal het project doorgaan als onderdeel binnen Startbloq of worden georganiseerd binnen een stichting met de samenwerkende partners.
Leeswijzer Het voorliggende plan kent een uitgebreide omgevingsanalyse en onderbouwing van de huidige situatie. Wilt u direct naar de uitwerking van het concept? Ga dan naar H5.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
5
H2 Inleiding Inleiding Schouwen-Duiveland is een eiland en gemeente in de provincie Zeeland. De gemeente telt 34.012 inwoners (1 augustus 2020) en heeft een oppervlakte van 488,94 km² (waarvan 257,87 km² water). Het eiland heeft een tweetal vaste verbindingen naar Goeree-Overflakkee: de Brouwersdam en de Grevelingendam. De Oosterscheldekering gaat net als de Zeelandbrug naar Noord-Beveland. Het eiland is grotendeels vlak en delen liggen onder het zeeniveau. Op de westpunt is een duingebied (de 'Kop van Schouwen') waarvan het hoogste punt ongeveer 42 meter boven de zeespiegel ligt. Het eiland is in trek bij toeristen. Binnen Schouwen Duiveland zijn de thema’s leefbaarheid en mobiliteit al langer een belangrijke uitdaging: het dunbevolkte, uitgestrekte gebied vraagt om impulsen in de leefbaarheid van kleine kernen en mobiliteitsinitiatieven die inwoners van Schouwen-Duiveland mobiel en actief houden. Binnen dit speelveld zijn er door verschillende initiatiefnemers al diverse projecten en initiatieven opgestart.
De maatschappelijke uitdagingen De leefbaarheid van plattelandsregio’s staat al jaren onder druk. Een belangrijke oorzaak is de demografische ontwikkeling van ontgroening en vergrijzing van de bevolking. Deze ontwikkeling heeft een enorme weerslag op het behoud van voorzieningen zoals onderwijs, verenigingen, voldoende bereikbare zorg, behoud van ontmoetingsplaatsen en bijbehorende activiteiten. Om deze in stand te houden met een zekere massa zijn fusies en samenvoegen van scholen, verenigingen, zorginstellingen en accommodaties onvermijdelijk. Tegelijkertijd wordt het vervoersaanbod verschraald en ervaren inwoners vervoersarmoede (During, et al., 2018). De bevolking van het platteland en daarin gelegen kernen ontwikkelen zelf initiatieven om de leefbaarheid in stand te houden en nemen daar de verantwoordelijkheid van eigenaarschap op zich (van Selm, 2019). Het Kabinet heeft dit onderkend en voert daarom het Programma Bevolkingsdaling uit waarbij krimpen anticipeerregio’s zijn aangewezen. Schouwen-Duiveland is één van de anticipeerregio’s (Koninkrijksrelaties, 2018). Dit voorstel gaat in op de kansen die wij zien om de benoemde uitdagingen in te vullen met de mogelijkheden die de parallelle arbeidsmarkt biedt.
Daarbij snijdt het mes aan twee kanten: belangrijke randvoorwaarden voor het behoud van leefbaarheid op het platteland worden ingevuld en tegelijkertijd worden nieuwe kansen en mogelijkheden gecreëerd voor mensen die nu aan de kant staan en niet (volledig) participeren in de maatschappij en de lokale samenleving in het bijzonder.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
6
De impact van Corona Corona maakt de maatschappelijke uitdaging nog duidelijker. Zoals uit de inleiding al blijkt worden maatschappelijke behoeftes op dit niet moment niet ingevuld. De kloof tussen realiteit en praktijk in het (lokale en regionale) sociaal domein en de toegang tot voorzieningen als verenigingen, onderwijs en sociale ontmoeting en de beleidsdoelstellingen uit het sociaal domein, zoals bestrijding van eenzaamheid, omzien naar elkaar, inclusieve samenleving en “iedereen doet mee” wordt steeds groter. Dit zagen we al gebeuren, maar de Coronacrisis heeft dit nu eens te meer pijnlijk expliciet gemaakt. Uit de eerste evaluaties van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) blijkt dat vooral ouderen, jongeren en andere kwetsbare groepen in de samenleving het meeste lijden onder de gevolgen van de Coronacrisis. Het PBL roept op om duurzame maatschappelijke initiatieven te ondersteunen en te faciliteren (Verwest, Notenboom, & van Gerwen, 2020). Er ligt dus een duidelijke opgave, urgentie en appèl om een ‘gat’ op te vullen in onze samenleving.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
7
H3 Basisbanen & een parallelle arbeidsmarkt Basisbanen zijn nieuwe (extra) ondersteunende banen (eventueel voor een deel gecreëerd door taakafsplitsingen) in bijvoorbeeld zorg, welzijn, natuur, cultuur, onderwijs of openbaar vervoer. Door de inrichting van nieuwe taken en de inzet van meer personeel bij bestaande taken kan de kwaliteit van de dienstverlening toenemen zoals die ervaren wordt door patiënten, leerlingen, reizigers en anderen. Met de basisbaan bieden we werk aan mensen voor wie een betaalde baan niet haalbaar is. Deze taken zijn door bewoners, organisaties en bedrijven aangedragen en worden anders niet uitgevoerd. De taken van een basisbaan voldoen aan de volgende voorwaarden •
Ze moeten een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid van een wijk of dorp
•
Ze mogen geen regulier werk vervangen
•
Ze moeten geschikt zijn voor mensen die meestal langdurig werkloos zijn
De heer Wilthagen heeft dit probleem al voor corona gesignaleerd: “Schaf de uitkeringen af, op naar een parallelle arbeidsmarkt”, aldus Wilthagen. “Tegelijkertijd zijn er grote maatschappelijke behoeften die niet worden vervuld, zoals het verhelpen van eenzaamheid, het verlenen van zorg, het creëren een veilige, sociale en schone buurt. ‘Veel ouderen zijn eenzaam. Ze zitten thuis en zijn depressief. Als ze vallen, helpt niemand hen overeind. Als ze zich verbranden bij het koken, verbindt niemand hun arm. Kunnen we dat niet op elkaar betrekken?” (Wilthagen, 2019). Een bijdrage wordt al geleverd door opgestarte initiatieven vanuit de samenleving zelf. “Er bestaat een humuslaag in de lokale samenleving die wordt aangesproken” (During, et al., 2018). We zien inmiddels dat de vrijwilligers die deze initiatieven ontplooien en uitvoeren ondersteuning nodig hebben. Door te voorzien in sociaal-maatschappelijke behoeftes door activiteiten ontstaat een parallelle economie met initiatieven die de kenmerken hebben van social enterprises. Hierdoor ontstaat toegang en deelname aan de maatschappij, waarbij het wegnemen van het gebrek aan mobiliteit en toegang een belangrijke randvoorwaarde is. Hier ontstaat frictie: enerzijds groeien deze initiatieven naar een vorm van volwassenheid, anderzijds zijn er niet de middelen om dit goed te ondersteunen en te professionaliseren.
Overigens zonder het eigenaarschap van het initiatief weg te nemen want dat is één van de sterke kanten om het te behouden en door te ontwikkelen naar de vraag uit de samenleving. Een uitgelezen kans om de mogelijkheid die de heer Wilthagen ziet in praktijk te brengen. Het mes van de ‘parallelle arbeidsmarkt’ snijdt dus aan twee kanten. Er ontstaat niet alleen meer perspectief op het behoud van de sterk onder druk staande leefbaarheid maar ook perspectief op het meedoen van mensen die nu qua arbeidsmarkt en overige deelname aan de samenleving aan de kant staan.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
8
H4 Omgevingsanalyse Schouwen-Duiveland Zoals in de inleiding beschreven, staat Schouwen-Duiveland als typische plattelandsregio voor een aantal uitdagingen om kernen leefbaar te houden, voorzieningen bereikbaar te houden en mobiliteit voor iedereen beschikbaar te maken.
Opgaven voor Schouwen-Duiveland: •
Het reguliere openbaar vervoer piept en kraakt in Zeeland, en zeker ook op SchouwenDuiveland. Traditionele buslijnen voldoen nog maar ten dele. De tijd is rijp om dit vervoer anders te organiseren.
•
De inwoners van Schouwen-Duiveland willen zo lang mogelijk prettig en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Dit is ook één van de belangrijkste doelstellingen in het sociaal domein. Door de afnemende bevolking (vergrijzing en ontgroening) en beperkte financiële middelen is het ondoenlijk om in alle kernen (maatschappelijke) voorzieningen in stand te houden. Maar als deze mensen mobiel zijn, blijven voorzieningen bereikbaar en kernen leefbaar. Zo wordt iedereen gestimuleerd in vitaliteit en zelfredzaamheid.
•
Jaarlijks zijn er veel gasten op Schouwen-Duiveland. Zowel dagtoeristen als overnachtende gasten weten het eiland steeds beter te vinden. Men wil ervoor zorgen dat deze gasten kunnen komen waar ze willen zijn én de kernen leefbaar blijven voor de inwoners.
•
Schouwen-Duiveland wil een duurzame bestemming zijn voor inwoners én toeristen. Zij staat voor de uitdaging om in 2040 zelfvoorzienend te zijn en geen CO2 uitstoot te hebben. Schouwen-Duiveland wil haar mobiliteit duurzaam gaan inrichten en daarmee uitvoering geven aan de Regionale Energiestrategie (RES) Mobiliteit (Rabelin, 2011).
•
Er zijn veel vacatures op het eiland. Om bedrijven op het eiland aantrekkelijk te maken en te houden voor medewerkers, is goed vraaggericht vervoer en een goed woningaanbod essentieel. Kernen op Schouwen-Duiveland moeten leefbaar en aantrekkelijk worden voor jongeren om zich te vestigen op het eiland. Dit is overigens een Zeeuws breed probleem, waar ook Zeeuwse aanjaaggelden voor een beter vestigingsklimaat van toekomstige medewerkers voor worden ingezet.
•
Het aantal personen dat bij of via de Zuidhoek werkt bedraagt 297 personen (zie onderstaande onderbouwing)
Aantallen Werkzaam bij De Zuidhoek Sociale werkvoorziening
Personen 192
Zuidhoek Flex bv Staf en leiding Stagiaires Vrijwilligers Uitzendbureau Trajecten intern
22 24 10 3 6 40
Totaal
297
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
9
•
De potentiële groep voor de basisbaan zijn de mensen in de bijstand die a. Langer dan 5 jaar in de bijstand zitten en/of b. Ouder zijn dan 50 jaar en korter dan 5 jaar in de uitkering. Dit zijn in totaal 259 personen.
Uitkeringen Totaal Van wie: Doelgroep basisbaan
Personen 431 259
Analyse uitkeringsbestand Doelgroep die is benoemd om in aanmerking te komen voor een basisbaan 1. Personen langer dan 5 jaar in de uitkering Totaal waarvan alleenstaand samenwonend 2. Personen ouder dan 50 jaar korter dan 5 jaar in de uitkering Totaal waarvan alleenstaand samenwonend Totaal beide groepen Totaal waarvan alleenstaand samenwonend
139 69 44
49,64% 31,65%
120 97 23
80,83% 19,17%
259 192 67
74,13% 25,87%
De uitdagingen waar Schouwen-Duiveland hard aan werkt op de gebieden van openbaar vervoer, duurzaamheid, economie, toerisme, leefbaarheid/zorg en onderwijs stellen allemaal hun eisen aan vervoer. Maar mobiliteit is geen onderwerp dat men vanuit één invalshoek kan bekijken. De kansen voor het eiland liggen in de gezamenlijkheid van deze onderwerpen. Dit vraagt om een ‘totaalblik’ op het systeem, vraag en aanbod verbinden in een slim mobiliteitssysteem dat toekomstbestendig is en streven naar zoveel mogelijk synergie. Verschillende partijen op Schouwen-Duiveland (verenigd in het Mobiliteitsplatform SD Op Weg) zijn deze uitdaging aangegaan. Op deze wijze is Schouwen-Duiveland hard op weg om klaar te zijn voor een nieuwe OV-concessie in 2024, om deze gezamenlijk, slimmer, efficiënter en duurzamer in te vullen. Maar een dergelijk robuust systeem kan alleen slagen als de kracht van vrijwilligers wordt gecombineerd met een parallelle arbeidsmarkt. Gemeente Schouwen-Duiveland, De Zuidhoek, Startbloq, Mobiliteitsplatform SD Op Weg, Stichting Duurzame Mobiliteit Zeeland, Woningcorporatie Zeeuwland en lokale ondernemers zoeken daarom naar een gezamenlijke oplossing. Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
10
Alleen in gezamenlijkheid kan invulling worden gegeven aan de genoemde uitdagingen. Gezamenlijk kunnen de basisbanen rondom Mobiliteit & Leefbaarheid op Schouwen-Duiveland worden gecreëerd in een parallelle arbeidsmarkt.
Ontmoet de inwoners van Schouwen-Duiveland anno 2020 Patrick de Jonge, 37 jaar, vrijgezel, woonachtig in Zierikzee. Door omstandigheden in de bijstand terecht gekomen. Heeft moeite om een nieuwe baan te vinden, hij heeft niet veel diploma’s. En ritme vinden in z’n leven vindt hij erg lastig. Zo af en toe helpt hij als vrijwilliger om maaltijden rond te brengen en heeft daar eigenlijk best plezier in. Hij zou er best z’n ‘werk’ van willen maken. Maar blijkbaar zijn er niet genoeg vrijwilligers en niet genoeg voertuigen om dit te organiseren. Patrick baalt daar flink van, het was zijn wekelijkse uitje, zo sprak hij nog eens wat mensen, nu zit hij vooral thuis.
Mevrouw Berrevoets is 78 jaar en woont zelfstandig in Noordwelle. Vier jaar geleden is haar man overleden, sindsdien vindt mevrouw Berrevoets het lastig om op pad te gaan. Ze rijdt zelf geen auto meer, dus mobiel is ze niet. Haar dochter in Goes komt twee keer in de week langs en neemt maaltijden voor haar mee. Verder ziet ze weinig mensen. Ze geeft het niet graag toe, maar eigenlijk voelt mevrouw Berrevoets zich best een beetje eenzaam.
Pieter van Galen, conrector op de middelbare scholengemeenschap in Zierikzee, is 49 jaar en woonachtig in Brouwershaven. Naast zijn werk is hij voorzitter van de dorpsraad in Brouwershaven. Hij is erg betrokken bij het wel en wee op Schouwen-Duiveland, zowel voor zijn scholieren als voor de inwoners van zijn dorp. Een leefbare, vitale gemeenschap is waar hij zich hard voor maakt. Hij weet dat mobiliteit daarin een noodzakelijke voorwaarde is: een schoolhub met deelfietsen, deel e-bikes en een deelbusje bij zijn school in Zierikzee. En een hub met deelauto’s bij het dorpshuis in Brouwershaven. Dat is zijn wens. Maar hoe te realiseren? Al jarenlang denkt hij hierover na, maar financieel en organisatorisch blijkt dit een lastige opgave.
De geportretteerde personen zijn fictief, maar gebaseerd op de werkelijke situaties en verhalen van inwoners op Schouwen-Duiveland.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
11
H5 Uitwerking concept en programmalijnen Goede mobiliteit die aansluit op de vraag van ouderen en jongeren blijkt een belangrijke rode draad voor het behoud van leefbaarheid in de (kleine) kern en de gemeente als geheel. Invullen van vraaggerichte mobiliteit en omzien naar elkaar geeft rust en zelfs opluchting voor de ouderen in kleinere kernen omdat ze beter toegang krijgen tot medische- en zorgvoorzieningen en niet meer de druk voelen om op hun oude dag nog te verhuizen naar een grotere kern waar dit wel voorhanden is. Jong en oud kan blijven sporten, scholen en verenigingen blijven toegankelijk en de sociale ontmoeting vindt al plaats bij de aanvang van de activiteit, namelijk de reis er naar toe. Voor de kleine kernen ontstaat perspectief zonder de bijna onmogelijke opgave om voorzieningen in stand te houden. De leefbaarheid verbetert door de inclusiviteit die in de lokale samenleving ontstaat. De genoemde maatschappelijke uitdagingen voor de plattelandsregio Schouwen-Duiveland, de reeds opgestarte initiatieven én de mentaliteit om ‘samen de schouders eronder te zetten’, bieden de urgentie, kansen én momentum om te werken aan een robuuste omgeving voor mobiliteit en leefbaarheid op Schouwen-Duiveland, waarin de parallelle arbeidsmarkt een prominente rol vervult. Dit is uitgewerkt in vier programmalijnen:
5.1 Programmalijn ‘Mobiliteitshubs’
De programmalijn ‘Mobiliteitshubs’ voorziet in de behoefte om mobiliteitsvormen te verbinden, efficiënt te organiseren en laagdrempelig te kunnen aanbieden.
De basis mobiliteitshubs zijn in Zierikzee en Renesse. Daarbij vormen deze hubs de uitvalsbasis voor de teams van De Zuidhoek (basisbanen en begeleiding). Een deel van de activiteiten vindt plaats op één vaste plek, een groot deel is “mobiel”. De teams gaan meerdere keren per week naar de verschillende kernen voor een divers aanbod aan ‘mobiliteits- en leefbaarheidsdiensten’; zowel diensten tegen betaling als diensten met een maatschappelijke waarde. Team Zierikzee bedient de oostkant van het eiland Schouwen-Duiveland, Team Renesse bedient de westkant van het eiland. Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
12
Mobiliteitshub Zierikzee In Zierikzee starten we met een team van 5 tot 10 personen, dat in de eerste twee jaar zal uitgroeien naar een team van 15 tot 20 personen. Vanuit Zierikzee wordt de oostkant van het eiland bediend: de kernen Bruinisse, Brouwershaven, Dreischor, Kerkwerve, Nieuwerkerk, Noordgouwe, Ouwerkerk, Oosterland, Schuddebeurs, Serooskerke, Sirjansland en Zonnemaire. • • • • •
Deelauto’s (wagenpark beheer, laden, laadpalen, auto’s) Deelfietsen (beheer fietsen, klein onderhoud, uitgifte overdag) Pendeldienst (o.a. E-tuk naar centrum) Haal- en brengservice (halen en brengen auto’s en fietsen) Gastheerschap en faciliteiten en voorzieningen (koffie en thee) bieden
Mobiliteitshub Renesse In Renesse starten we met een team van ongeveer 5 mensen en breiden dit uit naar een basis van 10, maar in de zomer zullen hier 15 tot 20 mensen (deels vanuit team Zierikzee) werkzaam zijn. Team Renesse is ook actief in de kernen Burgh, Burgh Haamstede, Ellemeet, Nieuw Haamstede, Noordwelle, Scharendijke en Westenschouwen. • • • • •
Deelauto’s (wagenpark beheer, laden, laadpalen, auto’s) Deelfietsen (beheer fietsen, klein onderhoud, uitgifte overdag) Pendeldienst (o.a. E-tuk naar vakantie adres en strand vanuit Transferium) Haal- en brengservice (halen en brengen auto’s en fietsen) Gastheerschap en faciliteiten en voorzieningen (koffie en thee) bieden
Met mobiliteit en leefbaarheid als uitgangspunt worden vanuit de mobiliteitshubs (Zierikzee en Renesse) verdere aanvullende diensten aangeboden op het eiland. Dit komt tot uiting in de programmalijnen 2, 3 en 4.
5.2 Programmalijn Leefbaarheid ‘Diensten tegen betaling’
De programmalijn Leefbaarheid ‘Diensten tegen betaling’ voorziet in de behoefte om in wijken en kernen het aanbod aan diensten (tegen betaling) te verhogen en daarmee de leefbaarheid te vergroten. •
• • • •
Personenvervoer: ‘van deur tot deur’ vervoer voor verschillende doelgroepen, te realiseren met de inzet van deelauto’s en het vervoer van mensen naar voorzieningen elders Maaltijdbezorging: bezorging en distributie naar mensen thuis Klusdienst: ‘klusjes aan huis’ bij particulieren, bedrijven, stichtingen en verenigingen Groenvoorziening: tuinonderhoud voor inwoners en bedrijven Auto’s wassen: wassen van het wagenpark voor bedrijven op locatie
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
13
5.3 Programmalijn Leefbaarheid ‘Diensten met maatschappelijke waarde’
De programmalijn Leefbaarheid ‘Diensten met maatschappelijke waarde’ voorziet in de behoefte om in wijk en kernen het dorps- of wijkbrede voorzieningenniveau te verhogen en daarmee de mobiliteit en leefbaarheid te vergroten. • • •
• •
Maatschappelijk personenvervoer: ophalen van inwoners (in groepsverband) met een elektrisch busje voor activiteiten en sociale ontmoetingen op het eiland Stranddiensten: onderhoud van strand(overgang)en, beheer van strandvoorzieningen en beheer van ‘strandhubs’ (geparkeerde mobiliteit bij strand- en duinovergangen) Maatschappelijke groenvoorziening: o Groenvoorziening en -onderhoud om en rond het dorpshuis en in de wijk o Verwijderen van zwerfafval en ‘schoon houden’ van buurt en wijk. Als project oppakken en de buurtbewoners actief betrekken bij deze ‘schoonmaak dagen’ Maatschappelijke klusdienst: repareren of aanpassen van zaken in de wijk of het dorp (bijvoorbeeld speeltuin) om de leefbaarheid van de wijk of kern te verbeteren Activiteiten bij Dorpshuizen in samenwerking met Zeeuwland en gemeente SchouwenDuiveland
5.4 Programmalijn ‘Parkmanagement’
De programmalijn ‘Parkmanagement’ voorziet in de behoefte om bedrijvenparken op SchouwenDuiveland te onderhouden, bijvoorbeeld in Zierikzee. Het betreft deels gewoon betaalde diensten en eventuele extra’s als collectief / woon-/ werkverkeer, auto’s wassen, ramen wassen, onderhoud parkeerterrein en beveiliging. Op termijn kan aan dit parkmanagement ook goederendistributie en pakketdiensten worden toegevoegd. Activiteiten bij een dergelijke ‘goederenhub’ zijn: • •
Overladen van goederen van vrachtwagens naar kleiner (binnenstad vervoer), bijvoorbeeld elektrische bakfiets Beheer en schoonmaak van pakketkluizen
Deze diensten zijn, op basis van de vraag uit de markt, verder uit te breiden. Er kan uitrol plaatsvinden over geheel Schouwen-Duiveland en het kan een voorbeeld vormen voor de gehele Provincie Zeeland.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
14
H6 Partners
www.dezuidhoek.eu Het sociaal werkbedrijf De Zuidhoek in Zierikzee is initiatiefnemer van het plan voor Duurzame Sociale Mobiliteit op Schouwen-Duiveland. Als sociale werkvoorziening in de gemeente SchouwenDuiveland werkt zij aan de ontwikkeling van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar zo regulier mogelijk werk. In dit proces biedt zij voor ondernemers een breed en professioneel scala aan producten en diensten aan. Daarnaast ontwikkelt De Zuidhoek samen met ondernemers vernieuwende sociale projecten.
www.startbloq.nl Startbloq is het leerwerkbedrijf van De Zuidhoek en vormt het startpunt voor werkzoekenden op Schouwen-Duiveland. Startbloq is opgericht in samenwerking met onderwijs, bedrijfsleven en gemeente Schouwen-Duiveland. Als leerwerkbedrijf van en voor Schouwen-Duiveland begeleidt Startbloq werkzoekenden via een leerwerktraject naar passend en regulier werk.
www.schouwen-duiveland.nl Gemeente Schouwen-Duiveland is mede initiatiefnemer van Duurzame Sociale Mobiliteit op het eiland. Door haar ambitie en betrokkenheid op de thema’s mobiliteit, duurzaamheid en leefbaarheid ondersteunt en faciliteert de gemeente maatschappelijke initiatieven. Dit varieert van het ondersteunen van hulpkringen en particuliere initiatieven voor verbetering van de leefbaarheid in kernen tot experimenten in het preventieve veld van het sociaal domein (vroeg signalering, eenzaamheids- en armoedebestrijding, langer zelfstandig thuis wonen). (Sociale) Mobiliteit ten behoeve van toegang tot voorzieningen is daarin essentieel omdat het reguliere openbaar vervoer daar niet op afgestemd is en bovendien erg verschraald in rurale gebieden.
www.sdopweg.nl Het Mobiliteitsplatform SD Op Weg (waar binnenkort een stichting aan wordt toegevoegd) helpt projecten rondom mobiliteit op Schouwen-Duiveland (verder) op weg en zoekt daarbij naar verbindingen, gemeenschappelijke oplossingen en nieuwe kansen, om al werkend te komen tot een ‘eilandelijk mobiliteitsnetwerk’. Dat gaat over sociale mobiliteit, toeristische mobiliteit én zakelijke mobiliteit. Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
15
www.duurzame-mobiliteit-zeeland.nl Stichting Duurzame mobiliteit Zeeland realiseert elektrische deelauto's door heel Zeeland, voor zakelijke en particuliere klanten. Iedereen kan gebruik maken van de deelauto's. SDMZ heeft als doelstelling om mee te werken aan de realisatie van 2.000 emissievrije deelvoertuigen in Zeeland. SDMZ zoekt naar kansrijke locaties en samenwerkingsverbanden om dit te (helpen) realiseren.
www.zeeuwland.nl Woningcorporatie Zeeuwland, gevestigd in Zierikzee, staat voor ‘plezierig wonen met elkaar in een leefbare omgeving’. Daarom voorziet Zeeuwland in voldoende betaalbare en duurzame woningen. In een omgeving waar mensen elkaar weten te vinden. Zeeuwland is actief betrokken bij leefbaarheidsinitiatieven in wijken en dorpen en is de eerste organisatie op Schouwen-Duiveland die haar elektrische wagenpark inzet voor deelgebruik (met inwoners).
www.zeeland.nl Provincie Zeeland werkt aan een strategische opgave voor Slimme Mobiliteit in Zeeland en ziet in het initiatief voor Duurzame Sociale Mobiliteit op Schouwen-Duiveland een belangrijk aanknopingspunt om mee te helpen aan de realisatie van mobiliteitshubs en de uitrol naar andere regio’s in Zeeland (Mobiliteit & Zeeland, 2020). Daarnaast wil de Provincie zich inzetten om de realisatie van de mobiliteitshubs te realiseren.
Gecommitteerde partijen Naast de initiatiefnemers en direct betrokken partners heeft een groot aantal partijen op SchouwenDuiveland haar commitment aan het concept toegezegd (zie bijlage voor de ondertekende Letters of Commitment): 1. Ondernemerskring Schouwen-Duiveland De gemeenschappelijke belangenbehartiger voor ondernemers op Schouwen-Duiveland. 2. Stichting Dorps- en Gemeenschapshuizen Schouwen-Duiveland Beheerder en exploitant van 11 dorpshuizen en multifunctionele centra in de gemeente Schouwen-Duiveland. Ondertekend Letter of Commitment volgt 17/12/2020. 3. CZAV Agrisnellaad Agrisnellaad.nl is onderdeel van CZAV (agrarische aan- en verkooporganisatie van ZuidNederland) en leverancier van openbare laadstations.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
16
4. Allévo Allévo is een Zeeuwse zorgorganisatie die zorg en diensten levert op het gebied van thuiszorg, wonen met zorg, revalidatie en specialistische hulp. 5. Dorpsraad Renesse Orgaan dat het algemene belang van Renesse en zijn bewoners behartigt. 6. New Mobility Foundation Landelijk fonds dat zich richt op projecten en initiatieven die de fysieke mobiliteit van kwetsbare groepen in de samenleving zoals ouderen, gehandicapten, vluchtelingen en mensen met lagere inkomens helpt te verbeteren. 7. Pieter Zeeman - Scholengemeenschap Pontes Scholengemeenschap te Zierikzee (onderdeel van Scholengroep Pontes) met opleidingen voor het voortgezet onderwijs: praktijkonderwijs, vmbo basis/kader, mavo, havo en vwo. 8. Ondernemersvereniging InZzee Ondernemersvereniging voor de binnenstad van Zierikzee. 9. Ondernemersvereniging Renesse ‘Ondernemend Renesse aan Zee’ Ondernemersvereniging voor het dorp Renesse. 10. Renesse Durft te Vragen Community opgezet door en voor Renessenaren om met elkaar in contact en in beweging te komen. 11. Stichting Eilandzorg Schouwen-Duiveland Zorgorganisatie op Schouwen-Duiveland die een pakket producten en diensten op het gebied van wonen, zorg en welzijn levert. 12. Stichting Renesse Organisatie die met de opbrengsten uit haar commerciële exploitaties en haar beleggingen ‘goede doelen’ op Schouwen-Duiveland ondersteunt. 13.
Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) Zogenoemd openbaar lichaam op basis van een gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland en Tholen. Het SWVO voert taken uit binnen het sociaal domein. 14. Vereniging Bedrijven Zierikzee-Zuid Ondernemersvereniging voor de bedrijven op Bedrijvenpark Zierikzee-Zuid. 15. Wereldregio Lokale nieuwsaanbieder (zowel offline als online) op Schouwen-Duiveland en tevens mediapartner voor ons plan. 16. Zeelandia Zelfstandige internationale producent van ingrediënten voor brood- en banketbakkerijen. De hoofdvestiging is in Zierikzee, waar ongeveer 430 medewerkers werkzaam zijn.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
17
H7 Organisatie en governance Projectperiode In de eerste twee jaar wordt het concept als project aangepakt met een stuurgroep en een kerngroep. Vanuit de kerngroep vindt de aansturing van het project plaats en worden de activiteiten gecoördineerd. Qua opzet en aansturing verandert er na de overgang van 2 jaar niets wezenlijk, eventueel de formele status als project of organisatievorm.
Governance: Stuurgroep (2 maal per jaar): • • • • • •
Provincie Zeeland: gedeputeerde Harry van der Maas (mobiliteit en leefbaarheid) Gemeente Schouwen-Duiveland: nader te bepalen (collegelid) De Zuidhoek: directeur Jos Rijk Woningbouwcorporatie Zeeuwland: directeur / bestuurder Marco van der Wel Ondernemersvereniging SD: voorzitter OSD David van der Plasse Stichting Dorps- en Gemeenschapshuizen Schouwen-Duiveland: nader te bepalen (dagelijks bestuurslid)
Kerngroep (4 tot 6 maal per jaar): • • • •
De Zuidhoek: Jos Rijk en Robert Carol (ook Startbloq) Gemeente Schouwen-Duiveland: Eric Caspers Stichting Duurzame Mobiliteit Zeeland: Martin de Klerk en Joyce de Smit (org/communicatie) Stichting SD Op Weg: Nathalie Goedhart (verbindingen netwerk, initiatieven)
Project- en uitvoeringsorganisatie (maandelijks) • • • • •
Projectmanager (intern) Robert Carol (12 uur per week) Projectondersteuning (intern) Robert Carol of collega’s Zuidhoek (4 uur per week) Projectmanager (extern) Nienke Dekkers (AddVision Projectontwikkeling & -management) 8 uur per week Projectcommunicatie (extern) b.v. Joyce de Smit gem 4 uur per week Projectadministratie en verantwoording (extern) nog in te vullen (gem 4 uur per week).
Na 2 jaar Na twee jaar zal het project als zelfstandig project kunnen doorgroeien binnen een reeds bestaande organisatie (Startbloq, De Zuidhoek of bijvoorbeeld de stichting SD Op Weg i.o.), maar er kan ook voor worden gekozen om specifiek voor dit doel een eigen organisatie op te richten.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
18
H8 Operatie & Planning Het project start begin 2021 met de eerste voorbereidingen en vanaf het 2e kwartaal van 2021 wordt een start gemaakt met het formeren van het eerste team in Zierikzee. Team Zierikzee en de bijbehorende diensten kunnen dan begin van het 3e kwartaal 2021 operationeel zijn. 2021 q2
q3
q4
Team Zierikzee Renesse
10
q1
2022 q3
q2
15
20 10
2023 q4
20 15
q1
20 20
20 20
20 20
De teams worden fasegewijs opgestart. Reden voor het fasegewijs opstarten zijn: -
Kandidaten moeten uitgenodigd en gesproken worden Kandidaten moeten getraind en opgeleid worden Leren van ervaringen die toegepast kunnen worden in het volgende team
Een werkleider van de Zuidhoek wordt ingezet om verder uit te breiden en de volgende groep op te starten. Zo kunnen de verbeterpunten vanuit de vorige groep steeds worden meegenomen en geïmplementeerd. De komende twee jaar worden tevens benut om nieuwe verdienmodellen te creëren, zodat ook na twee jaar door kan worden gegaan met de realisatie van basisbanen en het versterken van de leefbaarheid. Per onderdeel wordt een programmalijn uitgewerkt en op basis van vraag vanuit de markt vindt de verdere opschaling plaats. Per programmaonderdeel wordt een interne go-no-go afweging gemaakt. Activiteit
kw1
kw2
2021 kw3
kw4
2022 kw3
kw1
kw2
Organiseren laadinfra
Inrichten faciliteiten Organiseren auto's, fietsen
2023 kw4
kw1
Programmalijn Mobiliteitshubs Opstart project Inrichten faciliteiten Organiseren laadinfra
Inrichten faciliteiten Organiseren auto's, fietsen Uitbreiden team
Opstart team Mobiliteitshub Zierikzee Mobiliteitshub Renesse
10
Programmalijn Leefbaarheid
Parkmanagement
Communicatie
Uitbreiden 20 10
Uitvoering 20 15
Uitvoering 20 20
Uitvoering 20 20
20 20
Opstart project Inrichten Uitvoeren klusdienst en klusdienst en groendienst groendienst
Uitbreiden met maaltijd Uitbreiden voorziening diensten
Uitvoering
Uitvoering
Uitvoering
Uitvoering
Uitvoeren Opstart project eerste pilots
Opschalen uitvoering
Realiseren pakketdienst
Uitvoering
Realiseren goederenhub
Uitvoering
Opzetten Opstart kanalen en communicatie activatie
Uitwerken methode en delen resultaten
Opstart team 15
Verbreden diensten
Periodieke Periodieke Periodieke Periodieke Periodieke Periodieke Periodieke communicatie communicatie communicatie communicatie communicatie communicatie communicatie Beschrijving 1e halfjaar
Opzetten toekomstige organisatie en borging
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
Evaluatie jaar 1
Uitwerken methode
Delen resultaten
Evaluatie jaar 1
Uitwerken toekomst
Realiseren organisatie
19
H9 Producten, diensten en basisbanen Met de uitvoering en realisatie van dit concept worden de volgende producten en diensten aan Schouwen-Duiveland toegevoegd:
Het aanbod voor inwoners van Schouwen-Duiveland: • • • • • • • • •
Gebruik van deelauto’s en deelfietsen Laadmogelijkheden voor uw eigen auto of fiets op één van de laadplekken bij mobiliteitshub of dorpshuis Pendeldiensten van mobiliteitshub naar centrum of strand Een warm welkom in het lokale dorpshuis Van deur tot deur vervoer met een elektrische deeltaxi/deelauto Maaltijdbezorging aan huis Een klussendienst voor lastige klusjes in huis Onderhoud van uw tuin Sociale ontmoetingen en een gezellig uitje met de elektrische deelbus
Het aanbod voor gasten op Schouwen-Duiveland: • • •
Een gastvrij welkom op de vakantiebestemming Gebruik van deelauto’s en deelfietsen Laadmogelijkheden voor uw eigen auto of fiets op één van de laadplekken bij mobiliteitshub of dorpshuis Onderhoud van uw recreatiewoning of tuin
•
Het aanbod voor bedrijven op Schouwen-Duiveland: • • • • • •
Wassen van uw wagenpark Pendeldienst voor de ‘first & last miles’ van uw medewerkers Onderhoud aan uw parkeerterrein en buitenterrein Beveiliging van uw terrein Een klussendienst voor lastige klusjes binnen uw bedrijf Overlaaddienst voor uw goederen van vrachtwagens naar kleiner (binnenstad vervoer)
Vanuit de Mobiliteitshubs Zierikzee en Renesse worden teams (basisbanen en begeleiding) opgestart, die de genoemde diensten op Schouwen-Duiveland gaan uitvoeren. In een opstartperiode van twee jaar worden uiteindelijk 40-50 basisbanen gecreëerd, die een belangrijke bijdrage gaan leveren aan de leefbaarheid in de kernen en de vitaliteit en mobiliteit van ouderen op Schouwen-Duiveland.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
20
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
21
H10 Opbrengsten na 2 jaar Ontmoet de inwoners van Schouwen-Duiveland anno 2022 Patrick de Jonge uit Zierikzee is helemaal in zijn element. Vorig jaar heeft hij de kans gekregen om in te stappen in een ‘basisbaan’. Dat heeft ervoor gezorgd dat hij tóch kon doorgaan met de maaltijdbezorging, en er ook nog voor betaald krijgt! Drie dagen in de week brengt hij vanuit Zierikzee maaltijden rond naar ouderen in Zierikzee en de kernen eromheen. Dat doet hem goed: hij wordt altijd met open armen ontvangen bij de oudjes, maakt een praatje en een grapje, en tovert daarmee een glimlach op het gezicht bij velen. Zo nu en dan helpt hij ook nog op locatie, bij de mobiliteitshub in Zierikzee. Daar is sinds kort ook een goederenhub en moeten pakketjes worden overgeladen.
Daar zit ze in het dorpshuis van Noordwelle: mevrouw Berrevoets. Sinds het dorpshuis is omgetoverd tot ontmoetingsplek, is het er reuze gezellig. Er is altijd wat te doen en mevrouw Berrevoets wordt zelfs thuis opgehaald om ernaar toe te gaan. Ook maakt ze graag gebruik van de maaltijdbezorging, die haar een dagelijks praatje met de chauffeur oplevert. Bovendien ontlast het ook haar dochter een beetje. Zo af en toe maakt mevrouw Berrevoets zelfs een ritje met de deelauto. Dan brengt de chauffeur haar naar haar zus in verzorgingshuis ‘In ’t Opper’ in Bruinisse, waar ze koffie drinkt en bijkletst, om vervolgens weer te worden opgehaald en thuisgebracht. Met deze uitjes en ontmoetingen is mevrouw Berrevoets zichtbaar opgeknapt. Ze voelt zich vitaal en opgewekt.
Pieter van Galen is apetrots. Mede door zijn inspanningen als schooldirecteur én als voorzitter van de dorpsraad, is het gelukt om mobiliteitshubs op het eiland te realiseren. De schoolhub wordt sinds vorig schooljaar goed gebruikt door leerlingen en leraren. En, de subhub op Brouwershaven ook. Het dorpshuis is door deze toevoeging nieuw leven ingeblazen, en de dorpshuis beheerder heeft een nieuwe rol als begeleider van het team ’gastheren’. De opstart was pittig, maar is gelukt doordat De Zuidhoek één van de drie winnaars was in de landelijke Werkinnovatieprijs wedstrijd van de Start Foundation. Dankzij die prachtige prijs en de inzet van velen op het eiland is het gelukt om bereikbare en bruisende ontmoetingsplekken te creëren. De geportretteerde personen zijn fictief, maar gebaseerd op de werkelijke situaties en verhalen van inwoners op Schouwen-Duiveland.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
22
H11 Uitwerken methode Dit concept wordt benoemd als een zelfstandig project. Daarmee wordt aangegeven dat er serieus is nagedacht over de stappen die worden gezet en dat er tussentijds wordt geëvalueerd en bijgestuurd. Deze leercurve wordt vastgelegd, zodat processtappen, uitkomsten, succes- en faalfactoren kunnen worden gedeeld met andere soortgelijke organisaties en soortgelijke regio’s. Deze ervaringen worden tevens gedeeld met de landelijke vereniging Cedris en de Start Foundation. Tijdens het gehele project zullen we nauwkeurig vastleggen waar we tegenaan lopen en welke zaken goed, lastig of slecht gingen en vooral ook waarom. We plannen vier maal een evaluatie van de voortang en zullen dit uitwerken en borgen in een deelbare methode.
H12 Communicatie Voor het slagen van dit concept is communicatie van groot belang. Voorgesteld wordt om een community te bouwen, waarbinnen alle betrokkenen (initiatiefnemers, medewerkers met een basisbaan, begeleiders, stakeholders) worden meegenomen in de ontwikkelingen. Deze community kent een online deel (website, nieuwsbrief, social media kanalen) en een offline deel (fysieke bijeenkomsten waarin kennis & ervaringen worden gedeeld). Daarnaast worden de communicatiekanalen van de betrokken organisaties ingezet. De betrokken partijen hebben commitment afgegeven voor het uitdragen van het traject naar hun medewerkers, klanten en netwerk in hun in- en externe communicatie. Daarbij wordt specifiek gebruik gemaakt van de mediakanalen van mediapartner Wereldregio. Voor het delen van de ervaringen en het vervullen van een voorbeeldrol maken we graag gebruik van de landelijke kanalen van Cedris, Start Foundation en New Mobility Foundation.
H13 SWOT analyse Kansen • • •
•
Bedreigingen Baankansen voor mensen die nu niet meedoen in de maatschappij Versnelling politieke en bestuurlijke aandacht voor parallelle arbeidsmarkt en basisbanen Meerdere voorbeelden in het land actief waardoor inspireren, leren en uitwisselen van kennis bredere basis krijgt. Goede aansluiting bij Strategische opgave Slimme Mobiliteit Provincie Zeeland
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
• • • •
Lastige ontschotting: wettelijke of feitelijke belemmeringen voor anders in te zetten gemeentelijke budget Voldoende budgettaire middelen voor preventieve taken in het sociaal domein (landelijke discussie) Verdringingseffecten Veranderingen van wet- en regelgeving over verdringing
23
•
•
Onvermoede kwaliteiten en vaardigheden aanspreken bij activering door veelzijdigheid aan aan te bieden basisbanen, maximale mogelijkheden tot activering Toename van ervaren leefbaarheid in kernen omdat er weer toegankelijke aanspreekpunten in de kern ontstaan
Sterktes
Zwaktes
•
•
•
•
Commitment van zowel publieke als private partijen waardoor breed gedragen op Schouwen-Duiveland Karakter van Schouwen-Duivelanders: trots op het eiland en vastberaden om met elkaar de leefbaarheid in stand te houden: ‘Samen aan de slag’ Bestaande initiatieven waar op ingehaakt kan worden en versnelde doorontwikkeling mogelijk is
•
Onduidelijkheid over de werking van ‘basisbanen’: onvoldoende begrip in de samenleving voor de term basisbaan en de exacte betekenis daarvan Dunbevolkt en uitgestrekt gebied waardoor bereik van en zichtbaarheid in alle kernen op het eiland niet altijd mogelijk is
Conclusies uit de SWOT analyse Door deze pilot: •
komt het begrip parallelle arbeidsmarkt en basisbanen stevig op de lokaal maatschappelijke agenda te staan (dus niet alleen politiek en bestuurlijk)
•
kunnen inwoners concreet de invulling van weggevallen en moeilijk in te vullen taken in het openbare domein ervaren
•
ontstaan er ‘meekoppel kansen’ in het belangrijke preventieve veld van het sociaal domein
•
ontstaat er een omgeving van ‘learning by doing’ waardoor in twee jaar te bouwen is naar een robuust systeem met
•
o
elementen uit de parallelle arbeidsmarkt
o
voldoende sociaal-maatschappelijk effect (voor cliënt en inwoners/ondernemers)
o
voldoende kostendragers voor duurzame borging
o
en daarmee uitzicht op een robuust systeem
kan er landelijk worden geleerd van onze ervaringen en opgedane kennis en vice versa
Kortom: we creëren een atmosfeer met de ingrediënten rondom dit project die het mogelijk maken om vanuit een positieve en onbeladen benadering te werken aan ‘het weer mee laten doen van mensen die nu aan de kant staan’.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
24
H14 Begroting jaar 1 en 2 Dit betreft een samenvatting van de begroting in jaar 1 en 2. De details zijn te vinden in het Excel overzicht in de bijlage.
Kosten: Wat gaan we doen en wat zijn de kosten: jaar 1
jaar 2
Totaal
Banen en begeleiding Nieuwe basisbanen
304.022
856.788
1.160.810
Inzet personeel begeleiding (Zuidhoek)
90.700
131.700
222.400
Begeleiding en ondersteunende activiteiten (Zuidhoek) 40.000
40.000
80.000
Personeelskosten (Zuidhoek)
6.875
13.750
20.625
Inzet personeel Zeeuwland (woningbouwcorporatie)
57.750
64.250
122.000
Overige kosten specifiek
15.000
10.000
25.000
Overige kosten algemeen
11.250
11.250
22.500
Subtotaal banen en begeleiding
525.597
1.127.738
1.653.335
Faciliteiten Vervoer i.v.m. basisbanen en diensten
43.110
57.480
100.590
Vervoer eenmalig
47.940
15.980
63.920
Eenmalige investeringen
103.000
67.250
170.250
Subtotaal Faciliteiten
194.050
140.710
334.760
Begeleiding en uitwerking Begeleiding project Basisbanen Zuidhoek
65.400
65.400
130.800
Begeleiding project Basisbanen extern
66.440
71.440
137.880
Begeleiding door partners
98.500
114.500
213.000
Uitwerken methode
16.625
16.625
33.250
Delen methode
13.000
16.250
29.250
Subtotaal Begeleiding en uitwerking
259.965
284.215
544.180
Totaal kosten
979.612
1.552.663
2.532.275
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
25
Bijdrage jaar 1
jaar 2
Totaal
Bijdragen Zuidhoek
65.400
65.400
130.800
Zeeuwland (woningbouwcorporatie)
92.750
99.250
192.000
Gemeente Schouwen-Duiveland
315.001
652.276
967.277
SD Op Weg
16.625
16.625
33.250
Stichting Duurzame Mobiliteit Zeeland
8.313
8.313
16.625
Partners en bedrijfsleven
32.000
48.000
80.000
Partner CZAV laad infra en palen
42.000
14.000
56.000
New Mobility Foundation
5.000
Subtotaal partners / bedrijven
5.000 577.089
903.863
1.480.952
Opbrengsten projecten en diensten Programmalijn Mobiliteitshubs
17.230
29.740
46.970
Programmalijn Leefbaarheid Diensten
5.229
10.458
15.687
4.500
12.000
16.500
Programmalijn Leefbaarheid Maatschappelijk Programmalijn Parkmanagement Subtotaal Programmalijnen
26.959
52.198
79.157
Startfoundation (bijdrage)
378.428
601.338
979.765
Totaal bijdragen
982.475
1.557.399
2.539.874
2.863
4.736
7.599
Resultaat / Verschil / Marge
Zoals te lezen in de bijlage met alle details is voor de financiering van de basisbanen rekening gehouden met de inzet van de huidige uitkeringen en een deel van de besparing op de uitkeringen en de besparing op werkzaamheden van de Gemeente. Daarnaast is de financiële bijdrage van de partners (en dan met name de Zuidhoek, Zeeuwland en de stichtingen SD op Weg en Duurzame Mobiliteit Zeeland) hard nodig in deze opstartperiode. De bijdrage uit de diverse diensten zal met de opschaling van de operatie (en de bekendheid) toenemen. Vanaf jaar 3 vormt dit een groter deel van de financiering van de basisbanen. De gevraagde opstartbijdrage voor de eerste twee jaar aan StartFoundation bedraag € 979.765. Deze bijdrage is met name nodig voor eenmalige kosten, opstartkosten en tijdelijke additionele begeleidingskosten. Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
26
H15 Financiering jaar 3 en langere termijn In jaar 3 (en verder) vallen een aantal eenmalige kosten weg, o.a. de fysieke investeringen in de opstart van de hubs. Na de projectperiode zal de organisatie opgaan in de reguliere bedrijfsvoering van de Zuidhoek (of Startbloq) of een nader op te richten entiteit. Hierdoor kan de externe begeleiding wegvallen. Ook de additionele begeleiding in de eerste twee jaar door de Stichtingen SD Op Weg (i.o.) en Duurzame Mobiliteit Zeeland kunnen worden afgebouwd. Tevens dienen de kosten voor het additionele vervoer te worden opgenomen in de reguliere begroting van de Zuidhoek (en of deels de Gemeente). Aan de opbrengstenkant worden de diensten verder opgeschaald, waardoor een groter deel van de financiering komt uit de eigen opbrengsten. Daarnaast liggen er nu tal van kansen om dit concept nog verder uit te breiden en met de kennis van nu verwachten we minimaal 40 basisbanen per jaar (gemiddeld 50 mensen) in stand te kunnen houden met een redelijke opschaling van activiteiten in jaar 3. Er worden tevens grote kansen gezien in de mogelijkheid om een rol te spelen in de Openbaar Vervoer Concessie van de Provincie Zeeland in 2024. Door dit systeem de komende twee jaar uit te rollen en te ‘bewijzen’ kan dit een serieuze additionele funding in 2024 en verder opleveren. Dit biedt perspectief voor heel Zeeland.
In de bijlage staat een specificering van jaar 3 met de dekking in dat jaar. De samenvatting hiervan is: jaar 3
Wat gaan we doen en wat zijn de kosten: Bijdragen
jaar 3
Zuidhoek
122.880
Zeeuwland (woningbouwcorporatie)
110.000
131.700
Gemeente Schouwen-Duiveland
693.640
Begeleiding en ondersteunende activiteiten (Zuidhoek)
40.000
Partners en bedrijfsleven
80.000
Personeelskosten (Zuidhoek)
13.750
New mobility Foundation
50.000
Inzet personeel Zeeuwland (woningbouwcorporatie)
60.000
Subtotaal partners / bedrijven
Overige kosten specifiek
10.000
Opbrengsten projecten en diensten
Overige kosten algemeen Subtotaal Banen en begeleiding
11.250
Banen en begeleiding Nieuwe basisbanen
884.427
Inzet personeel begeleiding (Zuidhoek)
Faciliteiten Vervoer i.v.m. basisbanen en diensten
1.151.127
Programmalijn Mobiliteitshubs
50.240
Programmalijn Leefbaarheid Diensten
31.450
Programmalijn Diensten Maatschappelijk
57.480
Programmalijn Parkmanagement
Subtotaal Faciliteiten
1.056.520
68.000
57.480 Subtotaal Programmalijnen
Begeleiding en uitwerking Begeleiding project Basisbanen Zuidhoek
65.400
Begeleiding door partners
80.000
Communicatie en delen methode
26.000
Subtotaal Begeleiding en uitwerking Totaal kosten
149.690
Nieuwe diensten
54.000
Nieuwe partners / financiering
135.000
Subtotaal Programmalijnen
171.400 1.380.007
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
189.000
Totaal bijdragen
1.395.210
Resultaat / Verschil / Marge
15.203
27
H16 Liquiditeitsbegroting In onderstaande schema is de liquiditeitsbegroting opgenomen. Hierbij is rekening gehouden met de Out-of-Pocketkosten die het project zelf dient (voor) te financieren en te betalen. Dit leidt tot de benodigde financiële bijdrage per kwartaal vanuit de bijdrage vanuit Startfoundation. Liquiditeit Kosten Nieuwe basisbanen Personeel en algemene kosten Zuidhoek Faciliteiten Begeleiding en uitwerking Kosten totaal Opbrengsten Gemeente (Wijkwel) Gemeente (besparing en bezuiniging) Zeeuwland SD Op Weg SDMZ Overige partners Opbrengsten diensten Totaal opbrengsten (exc Start) Verschil Bijdrage Start Foundation Liquiditeitsaldo
kw1
kw2
2021 kw3
41.250 85.000 60.000 186.250
kw4
kw1
kw2
29.524 41.250 85.000 60.000 215.774
44.286 41.250 10.000 60.000 155.536
88.571 41.250 10.000 10.000 149.821
40.000
40.000
4.000 2.000
4.000 2.000
40.000 27.000 35.000 4.000 2.000
6.000 -180.250 190.000 9.750
46.000 -169.774 170.000 9.976
10.000 118.000 -37.536 40.000 12.440
4.000 2.000 20.000 11.000 77.000 -72.821 75.000 14.619
2022 kw3
103.333 51.750 55.000 40.000 250.083
4.000 2.000 20.000 12.000 38.000 -212.083 215.000 17.536
2023 kw4
kw1
118.095 51.750 55.000 40.000 264.845
118.095 51.750 15.000 40.000 224.845
118.095 51.750 20.000 40.000 229.845
620.000 372.000 335.000 350.000 1.677.000
40.000
40.000 35.000
4.000 2.000 25.000 13.000 84.000 -180.845 185.000 21.690
4.000 2.000 25.000 14.000 120.000 -104.845 104.000 20.845
40.000 100.000 35.000 4.000 2.000 10.000 18.000 209.000 -20.845 0 0
240.000 162.000 70.000 32.000 16.000 100.000 78.000 698.000 -979.000 979.000
Tot slot De opgestelde businesscase voor Duurzame Sociale Mobiliteit op Schouwen-Duiveland heeft in de opstartfase al veel positieve reacties opgeleverd bij betrokken partijen op het eiland. De ontwikkeling van zowel de mobiliteitshubs als de basisbanen vragen om eiland brede samenwerking en draagvlak. En dat draagvlak blijkt er te zijn. Men heeft commitment afgegeven en wil graag samen aan de slag, om dit idee werkelijkheid te laten worden. De prachtige prijs van de Start Foundation zou daarbij de perfecte stimulans zijn om het project een vliegende start te geven.
Duurzame Sociale Mobiliteit Schouwen-Duiveland
28
Bijlagen Bijlage 1: Letters of Commitment partners In de aparte bijlage zijn de ondertekende Letters of Commitment van alle betrokken partners opgenomen.
Bijlage 2: Details begroting In de aparte bijlage zijn de details van de begroting opgenomen in een Excel overzicht.
Bronvermelding During, R., Bock, B., Dam, R. v., Donders, J., Kruit, J., Pleijte, M., & Witte, D. d. (2018). Leefbaarheids initiatieven op het platteland - Analyse van eigenheid en eigenaarschap. Wageningen: Wageningen University and Research. Koninkrijksrelaties, M. v. (2018). Actieplan Bevolkingsdaling. Den Haag: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Mobiliteit, T. S., & Zeeland, P. (2020, November 10). Richtingennotitie Slimme Mobiliteit Zeeland Richtinggevende keuzes voor de regionale mobiliteitsstrategie. Opgehaald van www.zeeland.nl: https://www.zeeland.nl/digitaalarchief/zee2000266 Rabelin, G. (2011). Visie Schouwen-Duiveland 2011-2040 - Tij van de toekomst. Zierikzee: Gemeente Schouwen-Duiveland. van Selm, E. (2019). Zonder platteland geen leefbaarheid - P10-vijfpuntenplan leefbaarheid. Beesterzwaag: P10. Verwest, F., Notenboom, J., & van Gerwen, O.-J. (2020). PBL-Policy Brief - Van coronacrisis naar duurzaam herstel. Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving. Wilthagen, T. (2019, Februari 27). Socialevraagstukken - Ton Wilthagen: ‘Schaf de uitkeringen af, op naar een parallelle arbeidsmarkt’. (M. v. Engelen, Interviewer) Opgehaald van Interview - Ton Wilthagen: ‘Schaf de uitkeringen af, op naar een parallelle arbeidsmarkt’: https://www.socialevraagstukken.nl/interview/ton-wilthagen-schaf-de-uitkeringen-af-opnaar-een-parallelle-arbeidsmarkt/