20220222 Raadsbrief Raadsbrief munitiestort Oosterschelde bijlage 4

MONITORING MUNITIESTORT OOSTERSCHELDE 2020

Arjan den Otter, Martin Olde, Antoine van der Heijden, Wim de Klerk, Martijn Koolloos

INHOUD MONITORING MUNITIESTORT OOSTERSCHELDE 2020

02. DOELSTELLING EN AANPAK 03. ONDERZOEK CORROSIE 04. ONDERZOEK WATER EN WATERBODEM 05. CONCLUSIES

In opdracht van:

01. INLEIDING Ministerie van Defensie, Hoofd Directie Beleid Rijkswaterstaat Directie Zee en Delta

INLEIDING ACHTERGROND EN EERDER ONDERZOEK Munitiestortgebied in Oosterschelde ter hoogte van Zierikzee

•30.000 ton munitie gestort in periode 1945-1967 •Weglekkende componenten uit munitie zouden omgeving kunnen beïnvloeden

Eerdere onderzoeken uitgevoerd door TNO in 1999, 2001 en 2003 • Locatie munitie deels in kaart gebracht • Munitie aangetast, volledige corrosie omhulsels verwacht gedurende 500 jaar • Lokaal verhoogde concentraties munitiegerelateerde componenten • Geen risico’s voor volksgezondheid • Regelmatige monitoring geadviseerd 4 november 2021

3

4 november 2021

In beeld brengen van • staat van de gestorte munitie • concentraties munitiegerelateerde componenten in water en waterbodem

Aanpak:

Doelstellingen:

ONDERZOEK 2020 EOD • Berging munitieartikelen • Monstername water en waterbodem • Identificatie en explosievenvrij maken munitie

TNO

• Corrosieonderzoek munitieartikelen • Analyse water- en waterbodemmonsters op munitiegerelateerde componenten 4

DUIKWERKZAAMHEDEN Campagne: twee weken in aug/sep 2020 Locaties gekozen op basis van onderzoek 1999 Berging munitieartikelen en monstername door duikers

4 november 2021

5

•antitankmijnen •delen van antitankraketten •brisantgranaten •munitiekisten met kogels •slagpijpjes •rookpotten •rookgranaten •kardoezen

4 november 2021

Demontage munitieartikelen

Geborgen munitieartikelen

IDENTIFICATIE EN EXPLOSIEVENVRIJ MAKEN MUNITIE

•in tijdelijke bunker •met waterstraalsnijder •explosieven verwijderd •omhulsel naar TNO voor verder onderzoek

6

WANDDIKTEONDERZOEK MUNITIEARTIKELEN Munitieomhulsels doorgezaagd om wanden te kunnen bestuderen

Verschillende typen corrosie waargenomen Uniforme corrosie Putcorrosie Galvanische corrosive 4 november 2021

7

RESULTATEN CORROSIEONDERZOEK ANTITANKMIJN EN KOP ANTITANKBRISANTGRANAAT Laag aangroei aanwezig op munitie

Dunne wand doorgeroest

Energetische inhoud nog aanwezig 4 november 2021

8

RESULTATEN CORROSIEONDERZOEK 40 MM BRISANTGRANATEN Omhulsel grotendeels intact

Schroefdraad aangetast

Variatie in mate van aantasting 4 november 2021

9

RESULTATEN CORROSIEONDERZOEK 75 MM BRISANTGRANAAT VOOR TERUGSTOOTLOZE VUURMOND Omhulsel grotendeels intact

Explosieve lading intact

Bij geleideband aangetast door galvanische corrosie 4 november 2021

10

RESULTATEN CORROSIEONDERZOEK 3” MORTIERGRANATEN Verfmarkeringen en centreerverdikking zichtbaar

Ontstekers aangetast

Omhulsel en energetische lading grotendeels intact 4 november 2021

11

WATER- EN WATERBODEMMONSTERS Opwerking

•aan boord duikvaartuig •extractie van organische verbindingen •overige monsters ingevroren

Analyse wateren waterbodem monsters

Resultaten

4 november 2021

•organische verbindingen: Universiteit Kiel •metalen: Helmholtz Centrum Geesthacht

•verwerkt in presentatie RWS (Dr. C. Hogendoorn)

12

CONCLUSIES & AANBEVELINGEN Munitieartikelen aangetast •mate van aantasting varieert sterk •gevorderde aantasting bij dunwandige artikelen en op overgangen verschillende metalen •“lekpad” aanwezig, maar energetische lading vaak intact •aanwezige ontstekers in slechte staat Wanddikteafname • uniforme corrosie • 0,01 – 0,03 mm/jaar • in lijn met in 2001 gerapporteerde wanddikteafname van ca. 0,02 mm/jaar.

Beperkt uitspoelen lading • slib en aangroei • deels permeabele roestlaag • lage oplosbaarheid

Ontstekers • kans op initiatie is nihil bij afwezigheid van externe druk op de ontstekers

Aanbevelingen •Regelmatig monitoren van concentraties munitiegerelateerde componenten in water en waterbodem •Toegevoegde waarde opnieuw bergen munitieartikelen beperkt 4 november 2021

13

VRAGEN?