20220222 Raadsbrief Raadsbrief Besluit Bijstandsverlening zelfstandigen en uitvoering (527131)

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Raadsbrief Besluit Bijstandsverlening zelfstandigen en uitvoering 527131 22 februari 2022 Werken, Wonen en Leven (WWL) P. Schot Afdelingshoofd WWL

Inleiding Met het voortdurend wijzigen van de coronamaatregelen door het kabinet, wijzigt veelal ook de wijze waarop ondernemers worden ondersteund en de duur van deze ondersteuning. Dit wordt gecommuniceerd in snel opeenvolgende brieven van het ministerie. Van gemeenten wordt verwacht dit snel te implementeren. In de raadsvergadering van 27 januari 2022 heeft u gevraagd de gemeenteraad met een raadsbrief te informeren over de uitvoering van het vereenvoudigde Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). Dit aan de hand van drie vragen: Hoe gaat het nu? Waar denken wij over na? En welke verbeteringen en aanpassingen voeren wij door? In deze raadsbrief informeren wij u hierover. De landelijke ondersteuningsmaatregelen ‘Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers’ (Tozo) en de ‘Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten’ (TONK) zijn per 1 oktober beëindigd. Vanaf deze datum kunnen zelfstandigen, indien zij aan de voorwaarden voldoen, een beroep doen op het reguliere vangnet van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz). Het kabinet heeft het Bbz tijdelijk vereenvoudigd tot 1 april 2022. Het voorziet in inkomensondersteuning en/ of een verstrekking van een bedrijfskrediet, waarbij de zelfstandige de inkomensondersteuning niet hoeft terug te betalen. Er wordt hierbij niet gekeken naar het vermogen.

Kern en uitgangspunt van het Bbz blijft dat het te starten of gevestigde bedrijf of zelfstandig beroep levensvatbaar is, zodat na enige tijd bijstandsverlening niet meer nodig is. Dit is uitdrukkelijk in de regelgeving opgenomen en wordt meerdere keren in de brieven van het ministerie herhaald. Voor een Bbz-bedrijfskrediet zijn er geen tijdelijk versoepelde regels. Dit met uitzondering van de terugbetaling van de Tozo-leningen. Zo heeft het kabinet besloten de verplichting om de Tozo-lening terug te betalen, aanvangt op 1 juli 2022 in plaats van 1 januari 2022 en dat gedurende de periode van dit uitstel geen rente wordt opgebouwd. De tweede wijziging betreft een verlenging van de looptijd van de Tozo-lening. Voor alle Tozo-leningen wordt de looptijd (de periode vanaf het moment van verstrekking tot het moment waarop deze moet zijn terugbetaald) met 1 jaar verlengd van 5 jaar tot 6 jaar. Kernboodschap Het college vindt het van groot belang om onze inwoners en ondernemers snel accurate ondersteuning te bieden wanneer zij in de situatie (dreigen te) komen niet over de middelen beschikken om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien. Dit in het bijzonder voor inwoners en ondernemers die ten gevolge van de coronamaatregelen in financiële nood zijn gekomen.

Van de uitvoering wordt daarom gevraagd de ondersteuningsmaatregelen snel in te voeren, uit te voeren en al werkende te verbeteren. Dit is een organisch proces met risico’s, omdat het kabinet veelal achteraf diverse controlemaatregelen oplegt aan gemeenten. Dit in plaats van uit te gaan van het aanvankelijke verkondigde vertrouwen in onze ondernemers bij hun aanvraag om ondersteuning. Het college vindt hierbij de gemeenteraad proactief aan haar zijde. Dit bijvoorbeeld met betrekking tot de tijdelijke tegemoetkoming noodzakelijke kosten bijzondere bijstand en de vragen over de aanvraagprocedure van het vereenvoudigde Bbz. Consequenties Ten eerste hoe wij dienen te handelen. Het college onderzoekt of de aanvrager tot de doelgroep van het Bbz behoort en doet vervolgens onderzoek naar de levensvatbaarheid van het bedrijf op basis van de informatie en gegevens die door de zelfstandige zijn geleverd.

Pagina 1 van 3

Bij de keuze van het kabinet voor de tijdelijke maatregelen vanaf 1 oktober 2021 geeft zij aan dat zij er nadrukkelijk niet voor heeft gekozen de verplichting in het Bbz 2004 om de levensvatbaarheid van het bedrijf te onderzoeken tijdelijk buiten werking te stellen. De regering wil niet langer het risico lopen om nietlevensvatbare bedrijven overeind te houden. Financiële ondersteuning van niet-levensvatbare bedrijven staat de noodzakelijke aanpassing of beëindiging van deze bedrijven in de weg. Bovendien verstoort het in stand houden van niet-levensvatbare bedrijven de marktverhoudingen en kan het leiden tot concurrentievervalsing. De positie van de zelfstandigen die nog wel een voldoende inkomen kunnen behalen, kan hierdoor nadelig worden beïnvloed. In het kader van zowel het Bbz als de heroriëntatie op ondernemerschap ondersteunen wij onze ondernemers door de levensvatbaarheid van de onderneming te onderzoeken. Dit wordt in alle gevallen mondeling afgestemd met de ondernemer. Hierop wordt veelal positief gereageerd. Ook kan de dienstverlening van het Zeeuwse regionale mobiliteitsteam (RMT) ingezet worden voor (onder andere) de doelgroep zelfstandig ondernemers. Dit wanneer zij ander werk zoeken en of scholing willen ontvangen. Een klantmanager werk van ons Loket Samenleving en zorg neemt deel aan dit team.

Financiële acute nood Wij realiseren ons ook dat het voor sommige ondernemers een bittere financiële noodzaak is dat zij snel ondersteuning ontvangen en niet kunnen wachten op de uitkomst van het levensvatbaarheidsonderzoek. Dit betreft veelal Bbz inkomensondersteuning, omdat het inkomen lager is dan het bijstandsniveau. De ondernemers ontvangen deze financiële ondersteuning in het kader van het vereenvoudigde Bbz als een gift. Wij hebben deze procedure kunnen versnellen door met enige creativiteit een beroep te doen op artikel 52 van de Participatiewet. Op grond van dit artikel kan een voorschot worden verstrekt voor inkomensondersteuning bijstand, dus ook voor inkomensondersteuning Bbz is hierbij de gedachte. Dit voor ondernemers in acute financiële nood. Wij hebben dit direct opgenomen in onze beleidsregels om dit achteraf ook formeel te regelen. Deze beleidsregels zijn inmiddels gepubliceerd, zodat zij ook rechtsgeldig zijn. Aanvraagprocedure Naar aanleiding van een e-mail van een ondernemer met betrekking tot de hoeveelheid formulieren bij de uitvraag van gegevens, hebben wij onze aanvraagprocedure opnieuw bekeken. Ook hebben we onderzocht of het mogelijk is deze te versnellen. Een aantal formulieren vragen wij nu niet meer op. Wij gaan ‘als ondernemer’de aanvraagprocedure doorlopen om nader te onderzoeken of de aanvraagprocedure nog verder kan worden verbeterd.

Inmiddels merken wij ook dat er door het voortdurend aanpassen van het zaaksysteem (vanwege nieuwe regelingen) nu te veel formulieren worden aangevraagd. Dit gaan wij aanpassen. Verder maken wij dankbaar gebruik van het feit dat wij de uitvoering van het Bbz, Tozo en TONK bij het Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (IMK) hebben ondergebracht. De huidige Bbz functionarissen van het IMK voeren voor de gemeente - naast het vereenvoudigde Bbz - ook de hercontroles Tozo uit, de TONKregeling en de heroriëntatie ondernemers. Omdat veel ondernemers eerder Tozo hebben aangevraagd, kennen zij veel ondernemers en hebben zij al de benodigde informatie. Deze informatie hoeft niet opnieuw te worden uitgevraagd, wat leidt tot een verkorte aanvraagprocedure. Daarnaast bellen zij de ondernemer op bij een aanvraag Bbz. Met behulp van deze informatie en kennis kan een beoordeling worden gemaakt voor een voorschot en voorkomen wij onterechte uitbetalingen. Bijkomend voordeel is dat wij de ondernemers direct wijzen op de regeling Tijdelijke tegemoetkoming voor noodzakelijke kosten (bijzondere bijstand). Website Wij hebben het aantal op te vragen formulieren teruggebracht, de informatie op de website opnieuw beoordeeld en deze in samenwerking met onze communicatieadviseur verbeterd.

Bbz bedrijfskrediet Er is eveneens nader overleg geweest over de mogelijkheid van de inzet van het Bbz bedrijfskrediet als een gift. De nadruk van het kabinet ligt op inkomensondersteuning als gift en minder op de verstrekking van bedrijfskapitaal. In het bijzonder de voorwaarde dat het inkomen langdurig onder bijstandsniveau moet liggen bij een verstrekking van krediet als gift, beperkt deze mogelijkheid sterk. De coronamaatregelen waren er juist op gericht om dit te voorkomen (Tozo) en de lockdown maatregelen waren niet langdurig, waardoor buiten de lockdown ook omzet is gegenereerd. Ook dienen wij op te passen voor rechtsongelijkheid: ondernemers met bedrijfskapitaal in het kader van de Tozo dienen de lening en de rente wel terug te betalen. Naar aanleiding van deze vraag letten wij er wel meer op of wij deze mogelijkheid - handelend vanuit de huidige reguliere regelgeving - kunnen benutten en wanneer. Dit vooral voor kleine ondernemers die tussen wal en schip zijn gevallen. Pagina 2 van 3

Samengevat, gelijk aan de Tozo en TONK, vraagt het vereenvoudigde Bbz om een snelle invoering. In een projectgroep wordt wekelijks gemonitord hoe de uitvoering verloopt en/of wat aanpassing behoeft. Zoals al aangegeven, het is een organisch proces met als inzet onze inwoners en ondernemers bij financiële nood snel en accuraat te bedienen. Communicatie Vanaf 2020 tot heden hebben wij regelmatig over de wijzigingen vanuit de Tozo en het vereenvoudigde Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) extern gecommuniceerd. Dit middels diverse mediakanalen, zoals de website van onze gemeente, (nieuws)brieven naar ondernemers(-verenigingen), social media en de Wereldregio.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3