20220208 Raadsbrief Toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2030 + bijlage 1

Toekomstbeeld Bestemming Zeeland 2030

Inleiding

Zeeland en toerisme zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Inmiddels geven gasten jaarlijks bijna 2 miljard euro uit in Zeeland. Daarmee is het een belangrijke sector voor de Zeeuwse economie én voor de Zeeuwse samenleving. Toch staat de vrijetijdssector in Zeeland voor grote uitdagingen. Samen met belangenorganisaties, ondernemers, gemeenten en inwoners is er een gezamenlijk toekomstbeeld op toerisme in 2030 ontwikkeld waarin de belangen van toerisme, de omgeving en het Zeeuwse landschap samen komen. Dit geeft Zeeuws-breed de richting aan die vervolgens door alle betrokken partijen kan worden vertaald in acties en/of beleid.

02

Aanleiding en uitdagingen In de visie ‘Perspectief 2030 bestemming Nederland’ voorspelt

zijn de veranderde arbeidsmarkt en de te verwachten

het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC)

personeelstekorten, het verbeteren van de bereikbaarheid

dat het aantal nationale en internationale verblijfstoeristen aan

en mobiliteit en het behouden van Zeeuwse jongeren in de

de Nederlandse kust tot 2030 met 56% toeneemt. Op sommige

provincie. Ten slotte liggen er uitdagingen op het gebied

plaatsen in Zeeland wordt het steeds langer wordende

van technologisering, het verbeteren van de leefbaarheid

hoogseizoen al als erg druk ervaren. Een belangrijke vraag is

en het beschermen, behouden en versterken van natuur en

dan ook hoe Zeeland slim kan omgaan met deze groei.

landschap en cultuur en erfgoed voor ons. Een toelichting op deze maatschappelijke uitdagingen is opgenomen in de

Deze groei komt samen met vele andere uitdagingen

startnotitie ‘Analyse Zeeuwse Vrijetijdssector’.

en transities op de vrijetijdssector af. Deze bieden aanknopingspunten

voor

het

ontwikkelen

van

een

De complexiteit van de uitdagingen zorgt ervoor dat Zeeuwse

waardevolle vrijetijdssector. We hebben te maken met

overheden, ondernemers en overige betrokken partijen dit

schaarse ruimte en klimaatverandering. Ook staat het

gezamenlijk moeten aanpakken. Iedere betrokken partij heeft

investerend vermogen van veel (horeca) ondernemers

hierin een eigen rol en verantwoordelijkheid. Dit alles zorgt

de komende jaren flink onder druk, als gevolg van de

ervoor dat er behoefte is aan een gezamenlijk toekomstbeeld op

maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus en

de Bestemming Zeeland in 2030.

de daaruit voortkomende omzetverliezen. Tegelijkertijd is er een roep om verduurzaming. Andere relevante opgaven

Ambitie Onze ambitie is: zorgen voor een vrijetijdssector die in balans

In verschillende bijeenkomsten met ondernemers en

met de samenleving en de omgeving bloeit.

overheden is voor deze drie pijlers uitgewerkt wat we in 2030 bereikt willen hebben. De uitkomsten hiervan hebben

Voor het bereiken van deze balans zijn drie pijlers essentieel:

geleid tot de Zeeland-brede thematische ambities die

1). Toerisme draagt positief bij aan de omgeving en de

hieronder beschreven staan. Middels een online raadpleging

samenleving;

is breed uitvraag gedaan naar de mening van ondernemers,

2). De vrijetijdssector is toekomstbestendig;

overheden, maatschappelijke organisaties en inwoners.

3). Inwoner en gast hebben een optimale beleving.

Om recht te doen aan de verschillen binnen Zeeland is in diverse regiosessies opgehaald wat het gewenste lokale toekomstbeeld is. Dit alles heeft geleid tot het document dat nu voor u ligt.

03

Toekomstbeeld Zeeland

Zeeuwse steden 2030

Zeeuwse kust 2030

Bevelanden - Tholen 2030

Zeeuws Vlaanderen 2030

In 2030 ervaart de Zeeuw de vrijetijdssector als een

In 2030 beleven inwoners en bezoekers de Delta op de

belangrijke drijvende kracht voor de leefbaarheid, de

Zeeuwse manier: de ruige zee, de rustige natuur, bruisende

economie en het voorzieningenniveau. Er wordt verantwoord

binnensteden, een rijke historie, hoogstaand culinair

gebruik gemaakt van het landschap, ons natuurlijk kapitaal.

aanbod, en een actieve waterbeleving. Een afwisseling die in

Overal in Zeeland sta je binnen een kwartier aan open water.

elk jaargetijde charme biedt.

Die ligging in zee, dat samenspel tussen water en land, zilt en zoet, eb en vloed, onderscheidt Zeeland van alle andere

Ondernemen in de vrijetijdssector is aantrekkelijk en

regio’s in dit deel van Europa. Onze inwoners en bezoekers

staat hoog in aanzien. De Zeeuwse ondernemers zijn

ervaren Zeeland op een unieke manier die bij hen past.

intrinsiek gemotiveerd en in staat om de exploitatie op een

Zeeland is zeeën van tijd en ruimte voor jezelf.

duurzame, circulaire wijze te laten plaatsvinden. Er is een bruisend netwerk actief dat samenwerkt aan een gezonde

De verschillende regio’s en steden in Zeeland vormen

vrijetijdssector. De Zeeuw draagt de vrijetijdssector een

gezamenlijk een gevarieerd palet aan bestemmingen. Samen

warm hart toe en erkent dat de sector bijdraagt aan een

vormen ze de bestemming Zeeland. Het onderscheidend

leefbaar Zeeland voor iedereen. Op deze manier is in 2030

vermogen van de verschillende Zeeuwse regio’s is in sommige

bestemming Zeeland in balans.

regio’s vastgelegd in regionale visies van de samenwerkende gemeenten. Per Zeeuwse regio is een visualisatie uitgewerkt en een toekomstbeeld voor 2030 beschreven en (indien beschikbaar) afgestemd op de bestaande regionale visies. De visualisaties en toekomstbeelden zijn benut in de toeristische marketingstrategie. Dit draagt bij aan spreiding van bezoekers.

04

Thematische ambities Hieronder zijn dertien thematische ambities gedefinieerd.

In de actieagenda definiëren we de acties om de ambitie te

Voor elk van deze ambities is de urgentie beschreven en

bereiken. Met deze acties geven we o.a. antwoord op de vraag

geformuleerd wat we willen bereiken. Dit is vervolgens per

hoe we omgaan met de groei van toerisme in de komende

thematische ambitie toegelicht, zodat duidelijk is wat nodig

jaren en hoe we aanbod realiseren dat past bij de locatie.

is om de algehele ambitie voor 2030 te behalen.

Draagvlak voor toerisme onder inwoners

Wat is de urgentie? Het draagvlak voor toerisme onder inwoners staat onder druk. Wat willen we bereiken? De inwoners van Zeeland kennen en ervaren de meerwaarde van de vrijetijdssector voor de Zeeuwse samenleving en omgeving. Dankzij structureel en meetbaar inzicht in de impact van toerisme op de Zeeuwse economie, de leefbaarheid en het voorzieningenniveau kennen en ervaren inwoners de waarde van het toerisme voor Zeeland. Eventuele knelpunten die uit dit onderzoek naar voren komen worden aangepakt. Hierbij worden inwoners zo goed als mogelijk betrokken. Dit bevordert het imago van de Zeeuwse toeristische sector en het draagvlak voor toerisme onder inwoners.

Gastheerschap

Wat is de urgentie? Toerisme groeit hard maar niet alle gasten komen voor de specifieke kwaliteiten van Zeeland. Gasten zijn onvoldoende bekend met wat Zeeland te bieden heeft. Wat willen we bereiken? Zeeland ontvangt gasten die de kwaliteiten van Zeeland waarderen. Deze gasten worden vooraf aan en tijdens hun bezoek optimaal geïnformeerd en gefaciliteerd. Zeeland laat zich vol trots zien aan gasten die net zo van Zeeland genieten als inwoners dat doen. Deze gasten kunnen Zeeland, ongeacht hun achtergrond of eventuele beperking, optimaal beleven. Het vrijetijdsaanbod inclusief de stranden is voor iedereen toegankelijk. Informatie over de vrijetijdsmogelijkheden is online en offline eenvoudig te vinden. Op deze manier heet Zeeland gasten een warm welkom.

Een divers aanbod voor een aantrekkelijke en vitale sector

Wat is de urgentie? Het productaanbod verschraalt. Wat willen we bereiken? De vrijetijdssector heeft groot onderscheidend vermogen en is lokaal verbonden. Het Zeeuwse vrijetijdsaanbod, zowel voor activiteiten als voor verblijfsmogelijkheden, is heel divers. Door samen te werken wordt een totaalpakket aangeboden van accommodaties en activiteiten op land en op water dat past bij de gewenste gast en de wensen van deze gast. Het aanbod is innovatief en past bovendien bij de locatie, waardoor ook inwoners de meerwaarde van de vrijetijdssector omarmen en het vrijetijdsaanbod een bijdrage levert aan (één van) de drie pijlers.

05

Toerisme en natuur versterken elkaar

Toerisme en cultuur versterken elkaar

Zeeland vormt een blauw-groen hart in het verstedelijkt gebied in Noordwest Europa. Bescherming en beleving van de natuur boven en onder water is voor inwoners en gasten het belangrijkste thema. De natuur kan door iedereen op allerlei manieren en op een verantwoorde wijze worden beleefd. Het Geopark Schelde Delta heeft de Zeeuwse natuur en geologie internationaal op de kaart gezet. Bedrijven in de vrijetijdssector leveren een betekenisvolle bijdrage aan de Zeeuwse biodiversiteit.

Erfgoed vergroot de gastbeleving en voegt unieke waarde toe aan een bezoek. Dit draagt bij aan de diversiteit van bestemmingen binnen Zeeland. De Zeeuwse verhaallijnen verleiden de gast en de inwoner om de hele provincie te ontdekken. Het Zeeuwse kunst- en cultuuraanbod wordt breed uitgedragen en verder uitgebouwd. Cultuurliefhebbers vinden juist buiten de hoogseizoenen een uniek aanbod in Zeeland.

Duurzaamheid in toerisme is vanzelfsprekend

Toerisme creëert ruimte voor iedereen

Er is maximaal ingezet op verduurzaming. Vrijwel alle bedrijven in de vrijetijdssector opereren CO2 neutraal en maken slim gebruik van water. Door samen te werken met andere sectoren, produceert de vrijetijdssector meer groene energie dan ze verbruikt. Circulair bouwen is de norm. Ook in de bedrijfsvoering zijn circulaire principes de basis. De afvalstroom is daardoor minimaal en het gebruik van lokale duurzame producten staat voorop.

Er wordt geïnvesteerd in een goede inrichting van en voorzieningen in de openbare ruimte, zoals recreatieve routes, strandovergangen en dorpspleinen. Dit zorgt voor een aantrekkelijk woonklimaat voor de inwoner en vergroot de gastbeleving. Waar mogelijk zijn verschillende functies gecombineerd zodat inwoner en gast optimaal gebruik kunnen maken van de beschikbare ruimte. Ook ondernemers stellen hun bedrijven zoveel mogelijk open voor de lokale bevolking. Deze openbaarheid zorgt voor een groot draagvlak. Dit alles heeft een positieve impact op de

Wat is de urgentie? De natuur staat onder druk en is tegelijkertijd een grote trekker van toerisme. Wat willen we bereiken? De natuur is beleefbaar, beschermd en versterkt.

Wat is de urgentie? De vrijetijdssector drukt op onze natuurlijke bronnen en zorgt voor grote afvalstromen. Wat willen we bereiken? De vrijetijdssector draagt positief bij aan het verduurzamen van de regio.

Wat is de urgentie? Het Zeeuwse cultuuraanbod is nog onvoldoende verbonden met toerisme. Wat willen we bereiken? Cultuur is jaarrond beleefbaar voor inwoner en gast.

Wat is de urgentie? De openbare ruimte is nog niet goed ingericht op het gecombineerde gebruik door inwoners en gasten. Wat willen we bereiken? Toerisme draagt bij aan optimale voorzieningen in de openbare ruimte voor gasten én inwoners.

lokale leefbaarheid en het Zeeuwse landschap.

06

Toeristische mobiliteit is duurzaam

Wat is de urgentie? Er zijn te veel vervoersbewegingen met eigen, niet duurzaam vervoer van en naar toeristische en recreatieve bestemmingen in Zeeland. Wat willen we bereiken? Er zijn voldoende duurzame vervoersmogelijkheden om Zeeland te ontdekken, zodat iedereen zijn auto zo veel mogelijk laat staan. Overheden en ondernemers ontmoedigen het autogebruik van hun gasten tijdens hun verblijf in Zeeland. Er is een netwerk van aantrekkelijke duurzame alternatieven beschikbaar die zorgen voor een unieke beleving van Zeeland over water en land. De verschillende verbindingen over het water tussen de eilanden zijn hierin een belangrijke schakel. Overheden en ondernemers zorgen samen voor voldoende parkeergelegenheden en oplaadpunten voor de elektrische auto’s en fietsen van de gasten, zodat inwoners geen extra parkeerdruk ondervinden.

Er is plek voor toerisme én de woningmarkt

Wat is de urgentie? Woningen worden onttrokken aan de woningvoorraad ten behoeve van toeristisch gebruik. Wat willen we bereiken? Het toerisme drukt niet meer op de woningmarkt voor de Zeeuwse inwoner. Er worden geen huizen onttrokken aan de woningvoorraad voor toeristische verhuur. Toeristen overnachten op plekken die hiervoor bedoeld zijn. Daardoor zijn voldoende woningen beschikbaar in de Zeeuwse kernen en wordt de leefbaarheid vergroot. Starters op de woningmarkt vinden hierdoor een plek, wat een aantrekkende werking heeft op de arbeidsmarkt in de vrijetijdssector.

De vrijetijdssector werkt aan maatschappelijke waardecreatie

Wat is de urgentie? Momenteel ligt de focus op de economische waarde van de vrijetijdssector. Wat willen we bereiken? De brede maatschappelijke waarde van de vrijetijdssector wordt vergroot en erkend. In bedrijfsmodellen is er niet alleen aandacht voor de economische waarde van de vrijetijdssector maar ook voor de waarde van de sector voor de leefomgeving en voor sociale processen. Hierdoor kunnen ondernemers kwaliteitsverbeteringen en hun bijdrage aan maatschappelijke doelstellingen financieren. Alle aspecten van de maatschappelijke waarde van de vrijetijdssector worden dus benut voor de duurzame ontwikkeling van Zeeland en dit wordt erkend door overheden en inwoners. Hierdoor is de sector robuust, innovatief en toekomstbestendig en draagt deze bij aan de verbinding tussen bedrijven, de regio en de lokale gemeenschap.

07

Er zijn voldoende ontwikkelkansen voor bestaand aanbod

Jaarrond aanbod voegt waarde toe voor inwoners en gasten

De regelgeving is duidelijk in wat er op welke plek wel en niet kan. Op plekken waar mogelijkheden zijn, worden ontwikkelingen voor het verbeteren van de kwaliteit van het aanbod van bestaande ondernemingen breed gedragen. Hier werken overheden en ondernemers, met steun van de lokale bevolking, samen aan een snelle realisatie. Waar het regionaal passend is, is voor gebieden buiten de kustzone de mogelijkheid voor experimenteerruimte onderzocht voor kleinschalige, unieke concepten in verblijfsrecreatie, horeca of dagrecreatie, bijvoorbeeld in cross-overs met agro of food. De sector als geheel is robuust, innovatief en toekomstbestendig. Bedrijven kunnen overgedragen worden

In het voorjaar en de zomer is het activiteitenaanbod het meest uitgebreid. De andere seizoenen bieden gast en inwoner meer kleinschalige activiteiten. Zo worden drukkere periodes afgewisseld met rustige, waarin inwoners en gasten op passende schaal vermaak vinden. Dit maakt Zeeland een aantrekkelijke woon- en werkprovincie.

Wat is de urgentie? Er is onvoldoende draagvlak voor het ontwikkelen van bestaand aanbod. Wat willen we bereiken? De sector speelt met behulp van lokale verbinding en duidelijke regelgeving op verantwoorde manier in op nieuwe kansen en ontwikkelingen.

Wat is de urgentie? Het activiteitenaanbod is sterk gebundeld in het hoogseizoen. Wat willen we bereiken? Zeeland is ook buiten het hoogseizoen aantrekkelijk en de unieke kwaliteiten van het laagseizoen worden beleefd met bijpassende, kleinschalige activiteiten.

aan de volgende generatie.

Een toekomstbestendige arbeidsmarkt

Wat is de urgentie? Er is onvoldoende gekwalificeerd personeel dat wil werken in de vrijetijdssector. Wat willen we bereiken? Werkgevers en werknemers ervaren dat de arbeidsmarkt in balans is. In de Zeeuwse vrijetijdssector is sprake van uitmuntend werkgeverschap. Werken in de sector biedt jaarrond een goed perspectief en de waardering die het verdient. Door een optimale aansluiting van de opleidingen op de wensen van werknemers en ondernemers zijn er voldoende, goed geschoolde medewerkers die in deze sector aan de slag willen. Ook zijn er voldoende nieuwe ondernemers die een sprong willen wagen in de Zeeuwse vrijetijdssector.

08

Colofon Dit document is ontwikkeld via een samenwerking tussen

Opmaak:

Provincie Zeeland, de Zeeuwse gemeenten, Impuls Zeeland,

Studio nulelfzeven.

HZ Kenniscentrum Kusttoerisme en TOZ. Voor het opstellen van dit document zijn gesprekken gehouden met

Beeldmateriaal:

belanghebbende partijen, ondernemers en inwoners.

Percy’s, Reno Maenhout, Ben Biondina, Photographics, Felice Buonadonna, Roel van der Mast, Eddy Westveer,

Januari 2022

Paul van Bueren, Mark Neelemans, Xander Koppelmans. Illustraties: Steven Bouwens.

9