20220113 SV PvdA kansenongelijkheid Onderwijs

Vragen van een lid van de gemeenteraad ingevolge artikel 32 van het reglement van orde

Datum: 10 januari 2022 Onderwerp: toenemend aanbod privaat onderwijs vergroot kansenongelijkheid

Inleiding De Onderwijsraad maakt zich zorgen vanwege de talloze leerlingen die huiswerkbegeleiding, bijles en examentraining krijgen. 'Een schooldiploma wordt zo voor de ene leerling gemakkelijker te behalen dan voor de andere', waarschuwen de experts het kabinet in een belangrijk adviesrapport. En dat is niet de enige waarschuwing. Extra ondersteuning die geld kost 'is alleen weggelegd voor kinderen met financieel draagkrachtige ouders', stelt de raad. De experts maken zich zorgen dat het 'publieke karakter van het onderwijs dreigt te verwateren'. Ook de PvdA op Schouwen-Duiveland maakt zich zorgen over de toenemende kansenongelijkheid. Uit rapport Onderwijsraad: Publiek karakter voorop (dec. 2021): https://www.onderwijsraad.nl/publicaties/adviezen/2021/12/07/publiek-karakter-voorop “De Onderwijsraad ziet positieve en negatieve kanten aan de groei en verstrengeling van privaat aanbod in het onderwijs. Het kan een stevige impuls van versterking, verbetering en vernieuwing geven aan het publiek bekostigd onderwijs. Kosteloos privaat onderwijsaanbod voor leerlingen uit kansarmere milieus kan leiden tot meer gelijke onderwijskansen. Maar privaat aanbod dat alleen toegankelijk is voor kinderen en jongeren van wie de ouders dat kunnen betalen, zet andere leerlingen op achterstand.

Groei en verstrengeling van het private aanbod kunnen ook leiden tot minder grip en zicht op onderwijskwaliteit. En ze kunnen de zeggenschap van leraren en schoolleiders bedreigen. Overheid en schoolbesturen lijken zich nu onvoldoende bewust van de risico’s van het toenemende private aanbod en de verstrengeling ervan met het publiek bekostigde aanbod. Schoolbesturen zijn als eerste verantwoordelijk voor het behoud van het publieke karakter van het onderwijs op hun scholen. Onder hun verantwoordelijkheid worden afwegingen gemaakt en zij hebben leiding te geven aan hoe alle betrokkenen in de onderwijsorganisatie, zoals schoolleiders, leraren, raad van toezicht, leerlingen en hun ouders, het publieke karakter van onderwijs kunnen bewaren. De overheid moet daartoe duidelijkheid geven over het publieke karakter van onderwijs en over zaken die wel en niet tot publiek bekostigd onderwijs horen. Aanbeveling: onderwijsinstellingen, houd rekening met het publieke karakter Iedereen binnen de schoolorganisatie moet doordrongen zijn van het publieke karakter van het onderwijs en keuzes daaraan toetsen. Toegankelijkheid, kwaliteit en zeggenschap moeten bij alle dagelijkse beslissingen over publiek en privaat centraal komen te staan. Schoolbestuurders spelen hierbij een belangrijke rol.

Zij geven leiding aan het gesprek met schoolleiders, leraren, ouders en leerlingen over de maatschappelijke functie en het publieke karakter van het onderwijs. Bij overwegingen en beslissingen over privaat aanbod binnen een schoolorganisatie is het nuttig onderscheid te maken tussen ‘wat nodig is’ en ‘wat aardig is’, als extra. ‘Wat nodig is’ dient binnen het onderwijs te worden vormgegeven en voor iedereen kosteloos toegankelijk te zijn. Voor deze activiteiten draagt de school volledige verantwoordelijkheid. Bij ‘wat aardig is’ speelt de vraag of het echt bijdraagt aan goed onderwijs. Zo’n activiteit hoort alleen thuis op school als deze voor iedereen toegankelijk is en de school eindverantwoordelijk is en professionele zeggenschap heeft over de kwaliteit. 1/2

Aanbeveling: overheid, wees duidelijk over het publieke karakter van het onderwijs. Op dit moment ontbreekt een duidelijke en samenhangende opvatting van de overheid over het publieke karakter van het onderwijs en wat private invloed daarop betekent. De overheid moet scholen in staat stellen het publieke karakter waar te maken. Dat wil in ieder geval zeggen: toereikende bekostiging om algemeen toegankelijk en kwalitatief goed onderwijs te kunnen realiseren voor elke leerling, dus zonder afhankelijk te zijn van door ouders zelf te betalen private bijlessen, huiswerkbegeleiding of examentrainingen. De raad adviseert om de huidige afspraken over sponsoring en donaties wettelijk te verankeren en de bescherming van het publieke karakter een plek te geven in ‘governance’-codes. De raad bepleit een verbod op reclame voor commerciële diensten of producten via de school. Leerlingen zouden via school geen folders mogen meekrijgen waarin bijvoorbeeld geadverteerd wordt voor een betaalde typcursus of materiaal om thuis te oefenen. Zulke reclame wekt onterecht de indruk dat privaat aanbod bij de school hoort en noodzakelijk is. Ouders die weinig financiële armslag hebben, kunnen hierdoor drempels ervaren in de toegankelijkheid van de school.

Daarnaast adviseert de raad de overheid om de vrijwillige ouderbijdrage los te koppelen van het individuele kind en in plaats daarvan ouders een gemaximeerde bijdrage te vragen. Deze bijdrage komt terecht in een schoolfonds waaruit de school kan putten voor alle leerlingen. Aansluitend hierop adviseert de raad om de mogelijkheden voor een lokaal of regionaal onderwijsfonds te onderzoeken. Een deel van de ouderlijke bijdrage zou dan naar een bovenschoolse financiële voorziening kunnen gaan. Minder bedeelde scholen kunnen daarop een beroep doen om activiteiten voor hun leerlingen te bekostigen.”

Vragen ingevolge artikel 32 Reglement van orde 1

2 3

Heeft het college zicht op het aanbod van huiswerkbegeleiding, bijles en examentraining op Schouwen-Duiveland (zowel in het primair als in het voorgezet onderwijs) en hoeveel daarvan gebruik wordt gemaakt? Zo nee, is het college bereid om deze vraag uit te zetten binnen het onderwijs? Is het college zich bewust van de risico’s van het toenemende private aanbod en de verstrengeling ervan met het publiek bekostigde aanbod op scholen? Welke acties gaat het college ondernemen om deze risico’s onder de aandacht te brengen, te voorkomen of te beperken? (zie de tekst uit het rapport van de Onderwijsraad hierboven)

Ingediend namens de fractie van PvdA door Petri d’Anjou

2/2