20211221 Raadsbrief Uitkomsten inwonersonderzoek bijlage 3

92% 92% 90% 83% 81% 71% 68%

93% 95% 84% 88% 77% 68% 53%

95% 97% 84% 84% 82% 78% 86%

91% 95% 91% 83% 85% 68% 76%

97% 93% 86% 85% 75% 77% 65%

94% 96% 88% 86% 88% 75% 88%

86% 95% 77% 82% 81% 58% 81%

95% 98% 86% 81% 83% 69% 70%

93% 93% 85% 86% 84% 85% 72%

96% 100% 98% 94% 94% 93% 91% 93% 89% 91% 81% 91% 90% 88% 92% 83% 84% 85% 80% 86% 89% 86% 83% 90% 74% 82% 84% 63% 71% 59% 75% 66% 71% 80% 72%

94% 94% 87% 85% 84% 74% 74%

Zierikzee

Dreischor

87% 90% 76% 78% 85% 70% 78%

Sirjansland

BurghHaamstede

93% 94% 87% 88% 78% 66% 69%

Serooskerke

Bruinisse

De natuurlijke omgeving behouden* De leefbaarheid van de inwoners verbeteren* De cultuur en historie behouden* Toerisme ontwikkelen op een schaal die past bij onze gemeenschap* Ervoor zorgen dat de woningmarkt niet oververhit raakt* Actie ondernemen tegen wildkamperen* Samenwerking tussen de inwoners stimuleren* Iedereen de mogelijkheid bieden om deel te nemen aan besluitvorming rondom toerisme* Toeristen een kwalitatief goede gastbeleving bieden*

Brouwershaven

Tabel 18: Individuele belangen inwoners 17 woonkernen gemeente Schouwen-Duiveland bij ontwikkeling (gemeentelijk) toeristisch-recreatief beleid*.

68% 66% 76% 71% 72% 69% 62% 71% 78% 65% 72% 77% 81%

77%

61% 66% 72%

73%

69% 69% 56% 58% 56% 65% 61% 59% 69% 61% 56% 74% 61%

59%

61% 69% 53%

63%

* De in deze tabel gepresenteerde getallen dienen gebruikt te worden met een foutmarge van ±10%.

23

Ten slotte is respondenten gevraagd hoe toeristen zich in hun beleving over het algemeen hebben gehouden aan de geldende coronamaatregelen. 22% van de respondenten in de gemeente Schouwen-Duiveland vindt dat toeristen zich over het algemeen aan de geldende coronamaatregelen houden. Dit gevoel heerst het sterkst in de woonkern Noordwelle (35%) en het minst in de woonkernen Nieuwerkerk (9%) en Zierikzee (11%).

Uit tabel 19 is af te lezen dat drie op de vier inwoners in de gemeente Schouwen-Duiveland vindt dat door deeltijd wonen en toeristische verhuur er onvoldoende woningen beschikbaar zijn voor de reguliere bewoning in de woonkernen. In de woonkernen Bruinisse (64%) wordt dit gevoel het minst ervaren. In diezelfde tabel is af te lezen dat ditzelfde percentage inwoners (76%) in de gemeente Schouwen-Duiveland vindt dat door de toename van toeristische verhuur van reguliere woningen de leefbaarheid in de woonkernen verslechterd. In de woonkern Noordwelle (86%) is deze beleving het grootst. In Sirjansland (56%) en Bruinisse (63%) is deze beleving het kleinst. Volgens 58% van de respondenten was het tijdens het toeristisch hoogseizoen van 2020 te druk op Schouwen-Duiveland. In de woonkern Burg-Haamstede (72%) heerst dit gevoel het meest. In de woonkernen Sirjansland (39%), Bruinisse (42%) en Brouwershaven (46%) heerste dit gevoel het minst. 30% van de inwoners in de gemeente Schouwen-Duiveland vindt dat toerisme bijdraagt aan het behoud van zorg- en welzijnsvoorzieningen in de gemeente. In de woonkernen Renesse (49%) en Bruinisse (40%) heerst dit gevoel het meest. In de woonkern Kerkwerve (17%) het minst.

* De in deze tabel gepresenteerde getallen dienen gebruikt te worden met een foutmarge van ±10%.

24 Inwonersonderzoek Schouwen-Duiveland

Zierikzee

22%

9%

Sirjansland

22% 25% 23% 18% 23% 22%

Renesse

30%

Ouwerkerk

34% 40% 26% 25% 25% 26% 17% 37% 39% 23% 31% 49% 29% 32% 27% 27% 22%

Oosterland

58%

Noordwelle

SchouwenDuiveland

Serooskerke

Scharendijke

Noordgouwe

46% 42% 72% 57% 58% 54% 67% 57% 65% 58% 61% 53% 64% 64% 39% 63% 57%

Kerkwerve

76%

Ellemeet

80% 63% 83% 77% 81% 70% 73% 82% 86% 74% 72% 81% 75% 77% 56% 69% 77%

Dreischor

76%

BurghHaamstede

84% 64% 78% 69% 75% 69% 79% 74% 76% 72% 73% 81% 74% 68% 66% 75% 74%

Bruinisse

Zonnemaire

Door deeltijd wonen en toeristische verhuur zijn er onvoldoende woningen beschikbaar voor reguliere bewoning in de woonkernen* Door de toename van de toeristische verhuur van reguliere woningen verslechterd de leefbaarheid in de woonkern* Tijdens het toeristisch hoogseizoen van 2020 (juli en augustus) was het te druk op Schouwen-Duiveland * Toerisme draagt bij aan het behoud van de zorg- en welzijnsvoorzieningen in mijn gemeente * Toeristen op Schouwen-Duiveland houden zich over het algemeen goed aan de geldende corona-maatregelen*

Nieuwerkerk

Brouwershaven

Tabel 19: De beleving van de inwoners in de 17 woonkernen van de gemeente Schouwen-Duiveland ten aanzien van drukte*

20% 35% 18% 30% 30% 19% 23% 15% 11% 16%

Wat is het handelingsperspectief op woonkernniveau voor de gemeente Schouwen-Duiveland als bewuste toeristische bestemming vanuit het inwonersperspectief? De belangrijkste conclusie van dit onderzoek in de gemeente SchouwenDuiveland is dat er op dit moment wel beperkte steun is voor toerisme onder de inwoners van de gemeente Schouwen-Duiveland als toeristische bestemming, maar met significante verschillen per woonkern. Die steun - in de woonkern Renesse het grootst - is met name verklaarbaar vanuit de (in ruime mate) ervaren positieve (economische) effecten van toerisme en ook de gevoelde trots dankzij toerisme en in mindere mate het genoten persoonlijk economische voordeel en de sociale verbondenheid. Vanuit de wens van de gemeente Schouwen-Duiveland om zich te ontwikkelen tot een (nog meer) bewuste toeristische bestemming, wordt het succes van toerisme nu nog te vaak alleen afgewogen (en uitgedragen) aan de hand van economische indicatoren, maar dit is een eenzijdige afbakening van succes, waarbij de positieve niet-economische effecten worden vergeten en negatieve effecten niet worden opgelost terwijl de door inwoners (van met name Nieuwerkerk, Burgh-Haamstede en Scharendijke) ervaren negatieve effecten van toerisme – en in beperkte mate het gevoel geen betrokkenheid te hebben bij toeristische ontwikkelingen – nadrukkelijk afbreuk doen aan de steun voor toerisme.

De gemeente Schouwen-Duiveland zou er daarom verstandig aan doen om meer actief en transparant te communiceren met haar inwoners over de positieve niet-economische effecten van toerisme. Daarnaast is voor het gemeente Schouwen-Duiveland van het grootste belang om nadrukkelijk oog te hebben voor de negatieve effecten van toerisme (o.a. dankzij toerisme ervaren verkeersoverlast, zwerfafval, drukte en wrijving tussen inwoner en bezoeker), om daar vervolgens actief naar te handelen, door te bepalen wat verder onderzocht moet worden en wat direct aangepakt kan worden en op welke schaal.

van toerisme zwaarder dan de nadelen, maar als de draagkracht zou worden overschreden daalt de leefbaarheid voor de inwoners. Die draagkracht lijkt al onder druk te staan in de woonkernen Burg-Haamstede, Oosterland, Ellemeet en Serooskerke. Het is daarom van groot belang voor de gemeente Schouwen-Duiveland om, gezamenlijk met alle relevante stakeholders (o.a. inwoners, ondernemers en andere lokale belanghebbenden), te (her)definiëren wat wordt verstaan onder ‘waardevol toerisme’ met specifieke aandacht voor het belang van de inwoners van de gemeente. Het feit dat de inwoners nu de kans hebben gekregen om hun mening te geven door deelname aan dit onderzoek is al een goede stap. Samenwerking is in deze de sleutel tot ‘waardevol toerisme’ in een juiste balans tussen inwoner, bezoeker, ondernemer en omgeving. Na de ervaren positieve effecten van toerisme is ‘trots zijn’ de meest belang­ rijke verklaring voor de mate van steun in de gemeente Schouwen-Duiveland en vanuit dat gegeven is het als gemeente verstandig om ‘het gevoel van trots’ te (blijven) stimuleren. Trotse inwoners geven namelijk, zoals eerder gesteld, significant meer steun voor toerisme en dragen zo bij aan een goede gastbeleving en uiteindelijk een (meer) bewuste toeristische bestemming.

De sociale positieve effecten van toerisme tenslotte zijn minder ‘sterk’ dan ‘trots zijn’, maar de inwoners die deze sociale voordelen zien, ervaren wel meer positieve en minder negatieve impact van toerisme. Een deel van de inwoners vindt dat het stimuleren van (meer) samenwerking tussen de inwoners relevant is bij de ontwikkeling van toekomstig (gemeentelijk) toeristisch-recreatief beleid. Mogelijk kan vanuit die wens een verbinding worden gelegd met ondernemers en bezoekers, om gezamenlijk tot nieuwe toeristisch-recreatieve producten en diensten te komen. In tabel 20 (volgende pagina) is op woonkernniveau een handelingsperspectief uitgewerkt voor de gemeente Schouwen-Duiveland als opmaat naar een (nog meer) bewuste toeristische bestemming met waardevol toerisme.

De draagkracht voor een toeristische bestemming als de gemeente SchouwenDuiveland bevindt zich namelijk op de balans tussen de gepercipieerde positieve (lusten) en gepercipieerde negatieve impact (lasten). Voor nu wegen voor een kleine meerderheid van de inwoners in de gemeente de voordelen 25

Tabel 20: Handelingsperspectief voor de gemeente Schouwen-Duiveland op woonkernniveau Concept (RETS-model, figuur 2) 1. Gepercipieerde positieve impact

Generiek

Specifiek (aanknopingspunten)

Communiceer actief en transparant over de positieve effecten van toerisme

Communiceer actief en transparant over de positieve niet-economische effecten van toerisme en maak inzichtelijk: • voor de inwoners van alle woonkernen hoe toerisme (voor zover van toepas­sing) de bescherming en het behoud van de natuurlijke omgeving en de ont­ wikkeling van meer groen stimu­leert; • voor de inwoners van alle woonkernen in de gemeente en specifiek voor de woonkernen BurghHaamstede en Seroos­kerke hoe toerisme (voor zover van toepassing) de leefbaarheid verbetert (publieke faciliteiten, recreatieve mogelijkheden); • voor de inwoners van alle woonkernen hoe toerisme (voor zover van toepas­sing) de culturele identiteit en historie helpt te behouden. Stimuleer (en faciliteer) de inwoners van alle woonkernen in de gemeente om bezoekers te vertellen wat de (toeristische) bestemming heeft te bieden (als bijdrage aan het behoud van de culturele identiteit en het bieden van een goede gastbeleving). Luister actief naar de inwoners van alle woonkernen in de gemeente en specifiek (in eerste instantie) naar de inwoners van Burgh-Haamstede, Scharendijke en Nieuwerkerk (met oog voor de leefbaarheid) om te achterhalen wat de belangrijkste ervaren negatieve effecten van toerisme zijn (o.a.

verkeersoverlast, wrijving tussen inwoner en toerist, drukte, zwerfafval en duurder om te leven in de gemeente), bepaal wat verder onderzocht moet worden en wat direct aangepakt kan worden (op welke schaal).

2. Trots zijn

Maak inwoners trots dankzij toerisme

3. Gepercipieerde negatieve impact

Werk actief negatieve impact (daar waar mogelijk) weg

26 Inwonersonderzoek Schouwen-Duiveland

Concept (RETS-model, figuur 2) 4. Sociale verbondenheid

5. (Politieke) betrokkenheid

Generiek

Specifiek (aanknopingspunten)

Vergroot de Stimuleer (en faciliteer) samenwerking tussen de sociale effecten inwoners van alle woonkernen en specifiek (in eerste instantie) in Dreischor en Nieuwerkerk bij toekomstig toeristische ontwikkelingen en leg (daar waar mogelijk en voor zover al niet van toepassing) een verbinding met (lokale) ondernemers en bezoekers, met oog voor de leefbaarheid in de gemeenschap die onder druk staat, het belang van een goede gastbeleving, de oververhitte woningmarkt en de ontwikkeling van toerisme op een schaal die past bij de gemeenschap. Betrek Bied inwoners in alle woonkernen de mogelijkheid om inwoners in deel te nemen aan besluitvorming rondom toerisme beleid door hen een stem te geven in de beslissingen rondom toekomstige toeristische ontwikkelingen (voor zover van toepassing).

Overzicht van gehanteerde figuren en tabellen Figuur 1: Beoordeling effecten toerisme op de leefomgeving en samenleving (bron: RLI (2019) Waardevol toerisme, de leefomgeving verdient het’). Figuur 2: Welke factoren beïnvloeden de houding van inwoners ten opzichte van toerisme? Tabel 1:

6 8

Respons onderzoek toeristische draagvlak vanuit inwonersperspectief per deelnemende gemeente onderzoek 2019 en huidig onderzoek gemeente Schouwen-Duiveland 9 Tabel 2: Metadata (%) respondenten onderzoek toeristische draagvlak vanuit inwonersperspectief gemeente Schouwen-Duiveland  9 Tabel 3: Score concepten RETS-model (figuur 2) op een vijfpunts Likertschaal.12 Tabel 4: Steun voor toerisme (meest significante schalen per factor voor de 10 deelnemende Zeeuwse gemeenten onderzoek 2019). 13 Tabel 5: Factoren (in rangorde) die de steun voor toerisme positief of negatief (significant) beïnvloeden (op basis van lineaire regressie). 13 Tabel 6: Gepercipieerde positieve economische impact van toerisme. 14 Tabel 7: Gepercipieerde positieve niet economische impact van toerisme in de gemeente Schouwen-Duiveland 14 Tabel 8: Gepercipieerde negatieve impact van toerisme. 15 Tabel 9: Factoren die de steun voor toerisme beïnvloeden (meest significante schalen per factor voor de 10 deelnemende Zeeuwse gemeenten onderzoek 2019). 16 Tabel 10: Individuele belangen inwoners bij ontwikkeling (gemeentelijk) toeristisch-recreatief beleid. 16 Tabel 11: De beleving van de inwoners van de gemeente Schouwen-Duiveland ten aanzien van drukte 17 Tabel 12: Pmvang steekproef en respons per woonkern 20 Tabel 13: Steun voor toerisme in de gemeente Schouwen-Duiveland per woonkern (meest significante

schalen)* 21 Tabel 14: Gepercipieerde positieve economische impact van toerisme in de 17 woonkernen in de gemeente Schouwen-Duiveland* 22 Tabel 15: Gepercipieerde positieve niet economische impact van toerisme in de 17 woonkernen in de gemeente Schouwen-Duiveland* 23

Tabel 16: Gepercipieerde negatieve impact van toerisme in de 17 woonkernen in de gemeente Schouwen-Duiveland* Tabel 17: Factoren die de steun voor toerisme beïnvloeden in de 17 woonkernen in de gemeente Schouwen-Duiveland (meest significante schalen per factor)* Tabel 18: Individuele belangen inwoners 17 woonkernen gemeente Schouwen-Duiveland bij ontwikkeling (gemeentelijk) toeristisch-recreatief beleid* Tabel 19: De beleving van de inwoners in de 17 woonkernen van de gemeente Schouwen-Duiveland ten aanzien van drukte* Tabel 20: Handelingsperspectief voor de gemeente Schouwen-Duiveland op woonkernniveau

24

24

25 26 28

27

28 Inwonersonderzoek Schouwen-Duiveland