20211026 Raadsbrief Schouwen-Duiveland Vitaal en uitbreidingsinvestering begroting 2022-2025 bijlage 1

“Schouwen-Duiveland Vitaal” Uitvoeringsprogramma 2021-2024

1

Inhoudsopgave Inleiding en leeswijzer

- p. 3

1: Waarom Schouwen-Duiveland Vitaal? - Aanleiding - Uitgangspunten - Maatschappelijke resultaten

- p. 4

2: Aansluiting op landelijke en regionale akkoorden - Uitvoeringsplan Sport - Uitvoeringsplan Preventie - Uitvoeringsplan Jongeren op gezond gewicht (JOGG)

- p. 5

3: Werkwijze - Preventief en integraal - Samenwerking met partners en inwoners - Focus leefgebied(en) per leeftijdsgroep - Gedragsdoelstellingen - Inzet regisseur Schouwen-Duiveland Vitaal - Inzet buurtsportcoaches

- p. 6

4: Voorgeschiedenis

- p. 7

5: Ruwe uitwerking hoofdlijnen 2021-2024 - Kinderopvang - Primair onderwijs - Voortgezet onderwijs - Leefomgeving alle leeftijden o Sportverenigingen o Sportevenementen o Openbare ruimte / dorpsvisies

- p. 8

6: Organisatie - Projectorganisatie - Monitoring en evaluatie - Communicatie - Financiën

- p. 10

7: Schouwen-Duiveland Vitaal in ontwikkeling

- p. 12

Bijlagen 1. Gedragsdoelstellingen 0-12 jaar 2. Gedragsdoelstellingen 12-18 jaar 3. Gedetailleerde uitwerking hoofdlijnen 2021-2024 4. Schematisch tijdpad Schouwen-Duiveland Vitaal 5. Financiële toelichting aanvraag uitbreidingsinvestering SDV

- p. 13 - p. 14 - p. 15 (aparte bijlage) (aparte bijlage)

2

Inleiding Het uitvoeringsprogramma Schouwen-Duiveland Vitaal is de lokale vertaling van het regionale gezondheidsbeleid. Het is een preventief leefstijlprogramma dat werkt aan de fysieke en mentale gezondheid van alle inwoners van Schouwen-Duiveland. Mensen worden gestimuleerd gezonde keuzes te maken in hun leefomgeving en de leefomgeving wordt gestimuleerd gezonde keuzes mogelijk te maken. Met een gezonde geest in een gezond lichaam voelen inwoners zich vitaal en reageren veerkrachtig op situaties in het leven. Inwoners zijn geïnspireerd en in staat gesteld om gezonde keuzes te maken. Dit heeft niet alleen een positieve uitwerking op de mensen zelf, het werkt ook door in hun leefomgeving. Met een gezonde leefstijl wordt de kans op een versterkt immuunsysteem verhoogd en wordt de kans op fysieke gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaatziekten, gewrichtsaandoeningen, diabetes en alzheimer verlaagd. Ook wordt de kans op mentale gezondheidsproblemen, zoals eenzaamheid, verslaving en depressie, verminderd. De preventieve aanpak vermindert de kans op en noodzaak van inzet van (dure) professionele hulp- en/of zorgverlening. Een gezonde leefstijl is voor iedereen van belang, nu en in de toekomst. In 2020 is daarom met het programma Schouwen-Duiveland Vitaal gestart. Inmiddels groeit het programma en worden met succes meerdere doelgroepen en resultaten bereikt.

Met dit uitvoeringsprogramma wordt Schouwen Duiveland Vitaal voor een lange periode bestendigd.

Leeswijzer In het volgende deel nemen we u mee in waarom we dit programma de moeite waard vinden. We geven inzicht in de werkwijze, in de voorgeschiedenis, welke aanpak we hanteren voor de periode 2021 – 2024 op basis van de uitwerking van de drie hoofdlijnen: sport en bewegen, gezondheid en leefomgeving. We beschrijven ook de organisatie, hoe we het programma monitoren en welke communicatie u van ons kunt verwachten. Er wordt tevens een toekomst voor het programma geschetst.

3

1: Waarom Schouwen-Duiveland Vitaal? Aanleiding Landelijk zijn ontwikkelingen te bemerken waarbij de gezondheid en een gezonde levensstijl in het gedrang komt. Fysieke ontwikkelingen, zoals overmatig roken, drank- en drugsgebruik en obesitas, maar ook mentale ontwikkelingen zoals eenzaamheid en depressie, komen steeds vaker in het nieuws. Ook op Schouwen-Duiveland zijn deze ontwikkelingen dagelijkse realiteit. Daarom zet de gemeente zich in om de ontwikkelingen te stabiliseren en waar mogelijk te verminderen. Het programma Schouwen-Duiveland Vitaal is het lokale uitvoeringsprogramma van ons regionale gezondheidsbeleid in het sociaal domein. Binnen Schouwen-Duiveland Vitaal werken we samen met sport- en beweegaanbieders, het onderwijs en andere partners aan de gezondheid van onze inwoners van 0-100+ jaar. Er wordt ingezet op fysieke gezondheid (sport, bewegen, gezonde voeding), mentale gezondheid (psychisch, ontspanning) en vitaliteit (sociaal, financieel, zingeving). Om het uitvoeringsprogramma verder vorm te geven is vanaf 1 januari 2020 de samenwerking aangegaan met de landelijke JOGG-beweging (Jongeren Op Gezond Gewicht). Inmiddels wordt het uitvoeringsprogramma samen met partners op het gebied van preventie, sport en leefomgeving verder ontwikkeld.

Ondersteuning en stimulering om actief en gezond te leven, van jong tot oud, hangt samen met veel verschillende factoren in het leven. Hubers visie op gezondheid, vertaald in Positieve Gezondheid, geeft concrete aanknopingspunten om sport en beweging, cultuur, onderwijs, openbare ruimte, sociale veiligheid en netwerk verder met elkaar te verbinden. Werken aan fysieke en mentale gezondheid is een gedeelde maatschappelijke verantwoordelijkheid. Professionals, wijkbewoners, ouders/verzorgers, het bedrijfsleven, organisaties en instellingen nemen binnen de eigen invloedssfeer verantwoordelijkheid en leveren op hun eigen manier een bijdrage. Hierbij hanteren we het motto uit Tij van de Toekomst: ‘Iedereen doet mee en draagt een steentje bij’. Inzetten op ‘jong geleerd is oud gedaan’, betekent investeren in een mentaliteitsverandering om gezonde keuzes de norm te maken en gezond gedrag te vertonen. Hierbij is het creëren van een leefomgeving waarin gezonde keuzes gemaakt kunnen worden cruciaal. Uitgangspunten Uitgangspunten die we hanteren op weg naar een gezonde leefstijl zijn de volgende: • Sporten is voor iedereen mogelijk, in een veilige omgeving • Sportvoorzieningen worden mede geïntegreerd in openbare ruimte en dorpsvisies • De gemeente werkt samen met maatschappelijke partners, zoals zorg, onderwijs, sport- en beweegaanbieders, inwoners en bedrijfsleven.

• Bewegen stimuleert ontmoeting, het vergroten van persoonlijk netwerk en het versterken van deelname aan de samenleving. • De sociale en fysieke omgeving waarin kinderen, jongeren en volwassenen opgroeien en leven wordt structureel gezonder. • Door een preventieve aanpak wordt de levensstijl verbeterd en fysieke/mentale hinder en/of gezondheidsproblematiek (deels) voorkomen. Maatschappelijke resultaten Met het uitvoeringsprogramma worden stappen gezet om de volgende maatschappelijke resultaten te behalen: • Jeugdigen groeien gezond en veilig op en kunnen hun talenten ontwikkelen zodat zij zelfredzaam worden. • Mensen van 0-100+ jaar zitten mentaal en fysiek goed in hun vel. Ze hebben veerkracht, een eigen netwerk en voelen zicht gezond. • Mensen voelen zich thuis in hun stad of dorp en hebben een sociaal netwerk dat zich kenmerkt door wederkerigheid.

4

2: Aansluiting op landelijke en regionale akkoorden Er zijn drie akkoorden die door de Rijksoverheid worden gestimuleerd en mede gefinancierd om een lokale uitwerking te bewerkstelligen, te weten: Nationaal Sportakkoord, Nationaal Preventieakkoord en Uitvoeringsplan Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG). De krachten van de drie akkoorden zijn gebundeld en in de uitvoering komen deze integraal naar voren. In de activiteiten worden mensen gestimuleerd actief te bewegen en tegelijkertijd wordt er gewerkt aan ontmoeting om sociale betrokkenheid en zelfredzaamheid te versterken. 1. Uitvoeringsplan Sport De totstandkoming van het Nationaal Sportakkoord was de aanleiding voor Zeeuwse gemeenten en de Provincie Zeeland om elkaar op te zoeken om te komen tot een ‘Zeeuws Sportakkoord’. Binnen dit provinciaal sportakkoord heeft Schouwen-Duiveland haar lokale sportakkoord ontwikkeld, dat ook onderdeel uitmaakt van Schouwen-Duiveland Vitaal. Het lokale sportakkoord haakt aan bij elk thema van het Zeeuwse Sportakkoord. Het richt zich op het versterken van sportverenigingen en het bevorderen van een gezonde leefstijl. Lokaal wordt dit bereikt door inzet van sport en bewegen in samenwerking met lokale sport- en beweegaanbieders.

De zes thema’s van het Zeeuws Sportakkoord zijn: inclusieve sport, duurzame sportinfrastructuur, vitale sportaanbieders, positieve sportcultuur, vaardig in bewegen en sportevenementen die inspireren. 2. Uitvoeringsplan Preventie Het Nationaal Preventieakkoord omvat drie onderdelen: het terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Het Nationaal Preventieakkoord is gesloten met een groot aantal partijen, zoals patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, sportbonden, bedrijven, fondsen, onderwijs, maatschappelijke organisaties en de Rijksoverheid. Schouwen Duiveland Vitaal heeft een lokaal preventieakkoord waarvan leefbaarheid, de aanpak van eenzaamheid, armoede, inclusieve sport en de inrichting van de openbare ruimte deel uitmaken. De gemeente werkt hierin samen met sportverenigingen, scholen, huisartsen en fysiotherapeuten, inwoners en bedrijfsleven. 3. Uitvoeringsplan Jongeren op gezond gewicht (JOGG): gezonde jeugd gezonde toekomst Het JOGG -programma richt zich op het ontwikkelen van een gezonde leefomgeving waarin kinderen en jongeren gezond en veilig kunnen opgroeien.

Het programma gaat uit van een gedeeld eigenaarschap: zowel ouders, als scholen, als kinderdagverblijven maar ook bijvoorbeeld ondernemers of de sportverenigingen dragen de mede verantwoordelijkheid voor het realiseren van een gezonde leefomgeving en daarmee samenhangende gezonde leefstijl. JOGG richt zich op omgevingen waar kinderen en jongeren veel komen; thuis, school & kinderopvang, buurt, sport, vrije tijd, werk en media.

5

3: Werkwijze Preventief en integraal Schouwen-Duiveland Vitaal verbindt de preventieve aanpak met het individu in zijn/haar sociale omgeving. Het programma stimuleert afstemming en samenwerking tussen verschillende partijen om een omgeving te creëren waarin kinderen en jongeren gezond opgroeien en waar inwoners worden gezien, gehoord en ondersteund. Zowel fysieke als mentale gezondheid en de samenhang hiertussen zijn belangrijke aspecten in het zich ontwikkelende uitvoeringsprogramma. Samenwerking met partners en inwoners Het programma en de uitvoering van Schouwen-Duiveland Vitaal is een samenwerking met partners, inwoners, deskundigen en organisaties. De eerste samenwerkingsovereenkomst met partners is in 2020 gesloten met de aftrap van Schouwen-Duiveland Vitaal en het startmoment van de JOGG-aanpak. Sindsdien bouwt Schouwen-Duiveland Vitaal samen met de GGD, primair onderwijs, sportverenigingen, huisartsen en fysiotherapeuten, het netwerk van samenwerkingspartners verder uit. Het programma is dynamisch en samen met alle betrokkenen wordt gewerkt aan het behouden van de successen, en aan ontwikkeling en innovatie van het programma. Focus leefgebied(en) per leeftijdsgroep Schouwen-Duiveland Vitaal richt zich op de doelgroep 0-100+ jaar. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de jeugd 0-12 jaar, 12-18 jaar en de doelgroep alle leeftijden.

Voor de doelgroep 0-12 jaar wordt ingezet op de leefomgevingen kinderopvang en primair onderwijs. Voor de doelgroep 12-18 jaar wordt ingezet op de leefomgeving voortgezet onderwijs. Voor alle leeftijden wordt ingezet op de leefomgevingen sportverenigingen, sportevenementen, openbare ruimte en dorpsvisies. Gedragsdoelstellingen Voor de kinderen en jongeren zijn gedragsdoelstellingen geformuleerd (zie bijlagen 1 en 2). Deze worden gecombineerd met de doelstellingen binnen de verschillende leefomgevingen. Voor het behalen van de doelstellingen worden projecten uitgevoerd door buurtsportcoaches en partners. Gedragsdoelstellingen voor de doelgroepen 18-65 jaar en 65+ worden in een later stadium in samenspraak met JOGG en de GGD ontwikkeld. De gedragsdoelstellingen ondersteunen de inzet van betrokken partijen en zijn zinvol voor het monitoren van resultaten. Inzet regisseur Schouwen-Duiveland Vitaal Het programma valt of staat met het vinden en behouden van draagvlak voor activiteiten en het creëren van een gezonde leefomgeving. De regisseur coördineert, stimuleert, legt verbindingen, organiseert, bewaakt de integrale (JOGG-)aanpak, stuurt buurtsportcoaches en vakleerkrachten bewegingsonderwijs aan.

Daarnaast is de regisseur contactpersoon / sparringpartner / vraagbaak voor participanten en (potentiële) partijen en onderhoudt relaties met landelijke partijen (zoals VSG, VNG, NOC*NSF) en provinciale partijen (zoals SportZeeland, Oosterschelde sportoverleg). Tevens is de regisseur verantwoordelijk voor subsidieaanvragen. Inzet buurtsportcoaches De buurtsportcoach is verantwoordelijk voor de uitvoering en coördinatie van activiteiten. Tevens is de buurtsportcoach contactpersoon van participanten en intermediair richting provinciale partijen. De buurtsportcoach is daarnaast adviseur, doet behoeftenonderzoek, coördineert scholingen en trainingen voor deskundigheidsbevordering, zorgt voor noodzakelijke verbindingen tussen partijen, is promotor en jaagt partijen aan om zich aan te sluiten bij projecten binnen Schouwen-Duiveland Vitaal.

6

4: Voorgeschiedenis Vanaf 1 januari 2020 zijn we JOGG-gemeente geworden. De JOGG-aanpak is een lokale, integrale en duurzame aanpak gericht op jongeren van 0 tot 18 jaar en hun omgeving. Met de JOGG-aanpak zetten lokale samenwerkingen tussen private en publieke partijen zich in voor een gezonder gewicht onder jongeren. Het doel is de omgeving rond het kind te veranderen, zodat een gezonde keuze weer normaal wordt. Tijdens de aftrap van Schouwen-Duiveland Vitaal (en JOGG) op 7 februari 2020 tijdens de Sportverkiezing 2020 is met de eerste partners van Schouwen-Duiveland Vitaal – Radar scholengroep, SMWO, Fysant, SV Duiveland en Gymnastiek Vereniging Deltasport – een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Door partners is geïnvesteerd en er zijn kansen geboden om de eerste successen te boeken in naam van Schouwen-Duiveland Vitaal. Er zijn projecten met sportverenigingen, huisarts, fysio programma’s en anderen voorbereid, zoals Vitale Leefbare kernen, Zeeuwse Leefstijlroute, Beweegtuinen voor ouderen en inrichten van een gezonde sportomgeving. Vanaf de start van de coronacrisis is ingezet op de advisering over corona en sport en het onderhouden van de contacten met sport- en beweegaanbieders. De contacten en relaties met de sport- en beweegaanbieders op Schouwen-Duiveland zijn versterkt.

De buurtsportcoaches werken mee om projecten binnen Schouwen-Duiveland Vitaal verder vorm te geven. Ook is er veel aandacht geweest voor het versterken van de relatie met jongeren en sportverenigingen. Een van de buurtsportcoaches is (bijna) fulltime bezig geweest om vragen van sportverenigingen te beantwoorden omtrent de corona regels. Een andere buurtsportcoach heeft in verschillende wijken, zodra dit weer was toegestaan, in samenwerking met jongerenwerkers diverse sportactiviteiten opgezet om ervoor te zorgen dat kinderen en jeugdigen toch konden blijven bewegen ondanks dat het verenigingsleven stil lag. Voor het primair onderwijs ligt er een mooi programma op het gebied van sport en gezondheid dat in samenwerking met het onderwijs is opgesteld. Naast de vijf locaties van Radar die dit schooljaar al deelnemen aan Schouwen-Duiveland Vitaal zijn in het schooljaar 2020-2021 ook de Willibrordus (Prisma), De Meie (speciaal onderwijs) en ’t Stapelhof (Obase) aangehaakt. Met GGD Zeeland is de samenwerking verder versterkt. Vanuit de GGD wordt Schouwen-Duiveland Vitaal ondersteund op inhoud en de ontwikkeling van monitoring en evaluatie. Buurtsportcoaches nemen in het primair onderwijs de motorische fittesten af, de zogenoemde MQ-scan. De ‘buurtsportcoach wijk’ geeft een impuls aan de bekendheid van het Jeugdfonds Sport & Cultuur.

Er zijn hiervoor voorlichtingsbijeenkomsten aan intermediairs gegeven, zoals het onderwijs. Er wordt naar gestreefd met het fonds nog meer ouders en kinderen te bereiken die onvoldoende middelen hebben om deel te nemen aan sport en cultuur. De ‘buurtsportcoaches evenementen’ hebben zich samen met sportverenigingen op de invulling van de Nationale Sportweek gericht. Ook starten er een aantal sportverenigingen met ‘de gezonde sportkantine’. Er wordt ingezet op een uitbreiding en upgrading van het gecombineerde wandelprogramma Zeeland in Beweging en Elke Stap Telt (Zeeuwse Leefstijlroute) voor de doelgroep senioren.

7

5: Ruwe uitwerking hoofdlijnen 2021-2024 Voor de komende jaren is een programma ontwikkeld op basis van de drie akkoorden Sport, Preventie en JOGG. In de uitvoering is er aandacht voor alle leeftijdsgroepen 0-100+ jaar. Een deel is al gestart en een deel zal nog in gang worden gezet in de komende jaren. Hieronder volgt een thematische opsomming van doel en projecten. Zie bijlage 3 voor een gedetailleerde uitwerking van de hoofdlijnen 2021-2024 en zie bijlage 4 voor een indicatie van het tijdpad in een schematische overzicht wat (deels) al is gerealiseerd in 2021 en wat gepland staat in de komende jaren. In de uitwerking ligt vooralsnog de focus nog op sport en bewegen en een gezonde leefomgeving. In de toekomst wordt verwacht meerdere aspecten van fysieke en mentale gezondheid en vitaliteit uit te werken. Kinderopvang Binnen de kinderopvang mag de norm worden dat er elke dag groente en fruit wordt gegeten, dat er water wordt gedronken, dat er veel gespeeld en gesport wordt en dat kinderen (on)bewust leren en ervaren wat een gezonde leefstijl inhoudt.

Dit bereiken we door in te zetten op de volgende projecten: - Sportieve kinderopvang met Het Nijntje Beweegdiploma - Gezonde kinderopvang met een gezond voedingsbeleid - Rookvrije kinderopvang Primair Onderwijs Op school wordt ingezet op het leren (her)kennen van een gezonde leefstijl en het belang ervan voor het opgroeien tot een gelukkig en gezond persoon. Dit gebeurt niet alleen tijdens de les, maar ook door gezonde voeding in de pauzes, door te bewegen in de klas en tussen de lessen door. Dit bereiken we door in te zetten op de volgende projecten: - Gezonde School - Sportieve School - Rookvrije school - Zeeuws Brede Screening - Jeugdfonds Sport & Cultuur - Groene Schoolplein - Sportintro Voor primair onderwijs zijn gedragsdoelstellingen geformuleerd (zie bijlage 1). Voortgezet Onderwijs Op het voortgezet onderwijs wordt voortgebouwd op de leefstijlthema’s voeding en bewegen waar jongeren in het primair onderwijs al mee in contact zijn gekomen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan alcohol- en drugsgebruik waarmee deze doelgroep (mogelijk) geconfronteerd wordt. Ook wordt is samenwerking met de scholen, GGD, Emergis Preventie en andere partners aandacht besteed aan de mentale gezondheid van jongeren.

Dit bereiken we door in te zetten op de volgende projecten: - Sportieve School - Gezonde School - Genotmiddelen - Weerbare School - Jeugdfonds Sport & Cultuur Voor voortgezet onderwijs zijn gedragsdoelstellingen geformuleerd (zie bijlage 2). Leefomgeving alle leeftijden Voor de doelgroepen die leeftijd overschrijdend zijn zullen sportverenigingen, sportevenementen en openbare ruimte/dorpsvisies bijdragen aan een gezonde levensstijl. Door bewegen en activiteiten ontmoeten mensen elkaar, raken verbonden met anderen en nemen vaker initiatief voor contact.

8

Sportverenigingen Sportverenigingen worden ondersteund bij activiteiten op verschillende niveaus voor een optimalisering van een gezonde en (sociaal) veilige sportomgeving. Dit bereiken we door in te zetten op de volgende projecten: - Gezonde Sportomgeving, TeamFit (een gezondere sportomgeving, gezond voedingsaanbod in sportkantines, NIX18, rookvrij sportterrein, sociale veiligheid) - Veilig Sportklimaat - Clubkadercoach - Besturen met een visie richt zich op de groei en ontwikkeling van amateursportverenigingen - Vrijwilligersbeleid - Verduurzamen sportaccommodaties - Klankbordgroep lokale sport Sportevenementen Voor diverse leeftijdsgroepen worden er sportevenementen georganiseerd in samenwerking met o.a. het onderwijs en sport- en beweegaanbieders. Dit bereiken we door in te zetten op de volgende projecten: - Sportjaarkalender - Side-events: er wordt aangehaakt bij reeds bestaande evenementen en zorgen voor een verbinding met sport en gezondheid. Openbare ruimte / dorpsvisies Er is een samenwerking tussen inwoners, professionals en bedrijven voor de realisatie van gezonde buurten. Organisaties zoals supermarkten, dorpshuizen maar ook de inwoners dragen bij aan het realiseren van een beter beweegaanbod en een gezonder voedselaanbod. Tevens wordt ingezet op sociale samenhang en cohesie in de dorpen. Daarnaast is er aandacht voor de fysieke inrichting van de openbare ruimte.

Ook wordt gestreefd naar een rookvrije omgeving waar kinderen en jongeren komen. Dit bereiken we door in te zetten op de volgende projecten: - Vitale Leefbare Kernen - De Zeeuwse Leefstijlroute - Beweegtuinen - Watertappunten - Gezonde kinderlocaties zoals kinderboerderijen en speeltuinen - Rookvrije kinderlocaties - Sport- / speelruimte bij nieuw- en verbouw Samen met diverse partijen in een (dorps)kern wordt gezocht naar draagvlak en participatie onder inwoners voor projecten op het gebied van sport en gezondheid. Professionals als huisartsen, fysio’s, sportverenigingen, dorpsraden en andere partijen zorgen voor de uitvoering van de programmering met ondersteuning van de buurtsportcoach. Gedragsdoelstellingen voor de doelgroepen 18-65 jaar en 65+ worden in een later stadium in samenspraak met JOGG en de GGD ontwikkeld.

9

6: Organisatie Projectorganisatie Schouwen-Duiveland Vitaal kent een projectorganisatie. Deelnemers zijn partners uit de (gezondheids-) zorg, de sportwereld, het bedrijfsleven, welzijnswerk en betrokken inwoners. Daarnaast is er een regiegroep bestaande uit de regisseur Schouwen-Duiveland Vitaal, de GGD, een JOGG-coach en de gemeentelijke beleidsmedewerker volksgezondheid. De beleidsmedewerker stemt bestuurlijk en inhoudelijk af met de portefeuillehouder/wethouder en zorgt voor tijdige informatie en rapportage aan de raad. Monitoring en evaluatie Binnen het Programma Sociaal Domein wordt steeds meer data-gestuurd gewerkt. Vooruitlopend op het vullen van de monitor sociaal domein is samen met GGD Zeeland en ZB Planbureau voor SchouwenDuiveland Vitaal een dataset 18- jaar opgesteld voor fysieke en mentale gezondheid. Een dataset voor 18+ jaar wordt vanaf 2022 opgesteld. Om de fysieke ontwikkeling van te kinderen te meten is binnen Schouwen-Duiveland Vitaal in 2019 gestart met de uitvoering van de zogenaamde MQ-scan in het primair onderwijs. Alle basisschoolleerlingen krijgen twee keer per jaar een motorische fittest. Ook worden ze eenmaal per jaar gevraagd een zogenoemd Beweeg ABC in te vullen, een vragenlijst over voeding en bewegen. Ook vindt eenmaal per jaar een BMImeting plaats. Deze informatie geeft zicht op de potentiële gezondheidsrisico’s van kinderen.

Samen met het onderwijs is het mogelijk op deze risico’s in te spelen met een passend individueel en/of groepsaanbod, denk hierbij aan kinderfysio, motorische remedial teaching of club extra. Buurtsportcoaches geven sturing aan projecten door gebruik te maken van het OGSM-model (Objectives, Goals, Strategies, Measures). Dit model biedt eenvoudig structuur en vorm aan een planning. Ambities, concrete doelstellingen, strategische keuzes en acties worden daarin benoemd. Projecten binnen het Sportakkoord worden in samenwerking met de andere Zeeuwse gemeenten gemonitord via de Zeeuws brede tool volgjesportakkoord.nl. Via JOGG zal gebruik gaan worden gemaakt van de JOGG Monitor & Evaluatie Matrix. Doelen worden vastgesteld op het niveau van input, output en outcome. De GGD monitort het programma door gebruik te maken van cijfers uit Preventief GezondheidsOnderzoek JGZ voor 4-, 5-, 10- en 13-jarigen, Jeugdmonitor Ouders Jonge kinderen en de Jeugdmonitor VO. De monitoring wordt gebruikt in de evaluaties van activiteiten en projecten. Daarnaast kan het de regiegroep sturen op het maken van keuzes waarop wordt ingezet. De regiegroep maakt, afhankelijk van de duur van een activiteit/project, ook (tussentijdse) evaluatieafspraken met partners.

Er ligt een voorstel vanuit NOC*NSF is om vanaf november 2021 samen met de Rabobank, SportZeeland, gemeenten en sportclubs aan de slag te gaan met een groot sportdeelname onderzoek onder duizenden inwoners uit de provincie Zeeland. Het onderzoek zal recente cijfers over het sport- en beweeggedrag opleveren. Communicatie Er komt een website om inwoners door te verwijzen naar sport- en beweegaanbieders en te stimuleren om meer gebruik te maken van mogelijkheden in de openbare ruimte om te bewegen. Deze website geeft een overzicht van zowel georganiseerde als ongeorganiseerde sportaanbieders, zorgprofessionals en sport- en speellocaties op Schouwen-Duiveland. Ook worden wandel-, fiets-, vaar- en ruiterroutes vermeld. Tevens zijn daarop gezondheidsactiviteiten te vinden van sport- en beweegaanbieders, staatbosbeheer, zorgpartijen en andere professionals. Via (social) media worden behaalde resultaten gepubliceerd en wordt er geïnformeerd over activiteiten. De samenwerking met het Tijdschrift SD Sport wordt vervolgd. Daarnaast is De Wereldregio is een uitstekend medium om een breed publiek te bereiken. Via Iszo Media is een eigen look & feel ontwikkeld voor Schouwen-Duiveland Vitaal.

10

Met partners wordt gesproken hoe er gebruik van hun eigen communicatiekanalen kan worden gemaakt om informatie te delen. Via landelijke campagnes van JOGG wordt aangehaakt op de communicatiemogelijkheden die zij bieden. Elke twee jaar wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de behaalde resultaten en de plannen voor de komende jaren. De regiegroep zorgt voor eventuele tussentijdse informatievoorziening aan de raad. Financiering en uitbreidingsinvestering Met de proactieve aanpak wordt bijgedragen aan het beheersbaar houden van de hoge kosten voor persoonlijke maatwerkvoorzieningen. Door vroegtijdig en preventief te handelen, levert het ook voordelen op voor andere partners, zoals ziektekostenverzekeraars en huisartsen. Het uitvoeren van activiteiten wordt mogelijk gemaakt door Rijksbijdragen voor uitvoeringsgelden middels de akkoorden Sport, Preventie, Gezond In De Stad en JOGG. Hiervan zijn zowel activiteiten als een deel van de formatie van de buurtsportcoaches en de regisseur Schouwen-Duiveland Vitaal gefinancierd. Daarnaast investeert de gemeente Schouwen-Duiveland in het programma. Om Schouwen Duiveland Vitaal structureel te kunnen ontwikkelen is aanvullende structurele financiering nodig. Daarmee kunnen uitvoeringsgelden worden ingezet voor het ontwikkelen van projecten en wordt er over een vaste formatie buurtsportcoaches en regisseur beschikt.

De inzet van de regisseur Schouwen-Duiveland Vitaal en de buurtsportcoaches zijn essentieel voor het behouden en stimuleren van het netwerk deel te nemen aan het innovatieve, integrale programma dat vrijwel uniek is in Nederland. Ondanks geldelijke middelen uit het Rijk om het programma te bekostigen, vraagt het programma van gemeenten en derden een gedegen financiering voor het succesvol voortzetten van het programma. Voor de toelichting op de aanvraag van de uitbreidingsinvestering in november 2021, zie bijlage 5.

11

7: Schouwen-Duiveland Vitaal in ontwikkeling De start van het uitvoeringsprogramma Schouwen-Duiveland Vitaal richtte zich aanvankelijk vooral op sport en bewegen. Inmiddels breidt het programma zich uit naar andere aspecten van gezondheid en in de (nabije) toekomst wordt verwacht in te zetten op een bredere benadering. Denk hierbij aan onderwerpen die naast fysieke ook de mentale gezondheid raken, zoals bijvoorbeeld alcohol- en drugsgebruik, gameverslaving, eenzaamheid en depressie. Waar mogelijk haakt Schouwen-Duiveland Vitaal aan bij landelijke, provinciale en regionale ontwikkelingen, akkoorden en trajecten. Er wordt gewerkt aan een breder kader, waarin meer aandacht zal worden besteed aan welzijn en welbevinden, preventie en vitaliteit op zowel fysiek als mentaal vlak. De ontwikkeling hiervan zal door de regiegroep en in overleg met partners nader worden uitgewerkt. Schouwen-Duiveland Vitaal is een programma dat inspringt op belangrijke ontwikkelingen en kansen. De focus blijft daarbij dat het bijdraagt aan het vitaler maken van inwoners van Schouwen-Duiveland.

12

Bijlage 1: Gedragsdoelstellingen 0-12 jaar De gedragsdoelstellingen zijn geformuleerd vanuit JOGG. Voor jeugd 0-12 monitoren we het percentage 10-jarigen met een gezond gewicht op Schouwen Duiveland is in 2023 gestabiliseerd ten opzicht van 2018 (in 2018 is het percentage 74%). A: Bewegen Het percentage 10 jarigen op Schouwen Duiveland dat minimaal 5 x per week 1 uur per dag beweegt is in 2023 ten opzichte van 2018 toegenomen (in 2018 is het percentage 44%). Het percentage 6 t/m 12 jarigen op Schouwen Duiveland dat lid is van een sportvereniging is in 2023 ten opzichte van 2020 minimaal gelijk gebleven (in 2020 is het percentage 79%). Het percentage 4-12 jarigen op Schouwen Duiveland dat op de MQ scan gemiddeld of (ruim) bovengemiddeld scoort is in 2023 ten opzichte van 2020 toegenomen (in 2020 is dit percentage 64%). B: Voeding Het percentage 6 t/m 12 jarigen op Schouwen Duiveland dat dagelijks groente eet is in 2023 ten opzichte van 2020 toegenomen (in 2020 is het percentage 35%). Het percentage 6 t/m 12 jarigen op Schouwen Duiveland dat dagelijks fruit eet is in 2023 ten opzichte van 2020 toegenomen (in 2020 is het percentage 57%). Het percentage 10 jarigen dat meer dan 3 gezoete drankjes per dag drinkt is in 2023 afgenomen ten opzichte van 2018 (9%).

13

Bijlage 2: Gedragsdoelstellingen 12-18 jaar De gedragsdoelstellingen zijn geformuleerd vanuit JOGG. Voor jongeren 12-18 jaar monitoren we dat in 2023 het percentage jongeren uit klas 2 en 4 VO op Schouwen-Duiveland dat zich meestal (zeer) gelukkig voelt is gestegen ten opzichte van 2019 (85%). A: Bewegen Het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO dat 5 dagen per week minstens 1 uur beweegt is in 2023 toegenomen ten opzichte van 2019 (40% ). Het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO dat wekelijks sport bij een club, vereniging of sportschool is in 2023 toegenomen ten opzichte van 2019 (69%). B: Voeding Het percentage jeugdigen uit klas 3 VO op Schouwen Duiveland dat dagelijks ontbijt is in 2023 ten opzichte van 2015 toegenomen (in 2015 is het percentage 62%). Het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat dagelijks minimaal 1 glas water drinkt is in 2023 ten opzichte van 2019 toegenomen (in 2019 is het percentage 74%). Het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat dagelijks meer dan 1 blikje energy drank drinkt is in 2023 afgenomen ten opzichte van 2019 (in 2019 is het percentage 6%). C: Mentale Gezondheid In 2023 is het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat onvoldoende scoort op weerbaarheid gedaald ten opzichte van 2019 (11%).

In 2023 is het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat zich (zeer) vaak gestrest voelt gedaald ten opzichte van 2019 (44%) In 2023 is het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat in de laatste 12 maanden er wel eens serieus over gedacht heeft een einde aan het leven te maken gedaald ten opzichte van 2019 (28%). In 2023 is het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat in de laatste 3 maanden op school gepest is afgenomen ten opzichte van 2019 ( in 2019 is dit 12%) In 2023 is het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat in de laatste 3 maanden op school iemand anders gepest heeft afgenomen ten opzichte van 2019 ( in 2019 is dit 10%) D: Genotmiddelen Het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat in de afgelopen 4 weken alcohol heeft gedronken, is in 2023 afgenomen ten opzichte van 2019 (34%). Het percentage jeugdigen uit klas 2 en 4 VO op Schouwen Duiveland dat dagelijks rookt is afgenomen in de periode 2019-2023 (in 2019 is dit percentage 5%).

14

Bijlage 3: Gedetailleerde uitwerking hoofdlijnen 2021-2024 Kinderopvang Wat willen we bereiken? Binnen de kinderopvang moet het de normaalste zaak van de wereld zijn dat er elke dag groente en fruit wordt gegeten en water drinken de norm is. Dat er veel gespeeld en gesport wordt en kinderen (onbewust) leren en ervaren wat een gezonde leefstijl inhoudt. Wat gaan we doen? Sportieve kinderopvang In de periode 2020-2023 gaan meer kinderopvangorganisaties aandacht besteden aan meer bewegen. Het Nijntje Beweegdiploma willen we hierbij inzetten als beweeginterventie. Gezonde kinderopvang In de periode 2020-2023 willen we dat meer kinderopvangorganisaties een gezond voedingsbeleid gaan hanteren. Indien mogelijk sluiten zij aan bij het certificaat Gezonde Kinderopvang. Hiermee creëren we een doorlopende lijn richting de gezonde school primair onderwijs. Rookvrije kinderopvang In 2023 zijn alle kinderopvanglocaties op Schouwen-Duiveland rookvrij. Er wordt niet meer op het terrein gerookt en er vindt geen overdracht plaats van derdehands rook. Hoe willen we dat bereiken? Er is nog geen samenwerking met de kinderopvang binnen Schouwen-Duiveland Vitaal. De thema’s sportieve-, gezonde- en rookvrije kinderopvang is de wens van Schouwen-Duiveland Vitaal. Met de kinderopvang wordt dit jaar besproken of zij ook willen inzetten op deze thema’s.

We gaan eerst aan de slag met het inventariseren van de startsituatie. Dit om te bepalen wat er reeds gedaan wordt op de voorgenoemde thema’s. De gesprekken met de kinderopvang zijn uitgesteld i.v.m. de coronamaatregelen.

Primair Onderwijs Wat willen we bereiken? Op school leer je alles over een gezonde leefstijl en het belang ervan voor het opgroeien tot een gelukkig en gezond persoon. Dit doe je niet alleen tijdens de les, maar ook door gezond te eten en drinken in de pauzes en door te bewegen in de klas en tussen de lessen door. Wat gaan we doen? Gezonde School In de periode 2020-2023 hebben 3 scholen het themacertificaat voeding van de gezonde school behaald (1 in 2020). Hierbij trachten we zo veel mogelijk aan te sluiten bij de voedingseducatie en activiteiten van Natuur en Milieu Educatie Schouwen-Duiveland. Tevens schenken we aandacht aan het nationaal schoolontbijt en EU schoolfruit. Ook gaan we aan de slag met de JOGG-leefstijlthema’s: water drinken en gezond eten. Sportieve School In de periode 2020-2023 hebben 3 scholen het themacertificaat sport en bewegen van de gezonde school behaald (0 in 2020) via de interventie Het Bewegend Kind. Dit is een lesmethodiek om de jeugd ten minste vier dagen in de week, 20-30 minuten te laten bewegen. De gymlessen (binnen en buiten) zijn afgestemd op de Natuurlijk Bewegen lessen in de naaste omgeving (schoolplein, park) van de school. De buurtsportcoach/vakleerkrachten bewegingsonderwijs zorgen voor leermomenten op gebied van de motorische ontwikkeling en de uitleg van spelvormen. De groepsleerkrachten geven de Natuurlijk Bewegen lessen.

Er kan een koppeling worden gemaakt met pauzesport of naschools sport. Naast het meer en kwalitatief bewegen wordt er ook gewerkt met een module voor Bewegend Leren. Daarnaast sluiten we aan bij de JOGG-activiteit de Daily Mile. Ook verbinden we sportverenigingen aan de scholen middels sportkennismakingslessen. Tevens zullen scholen deelnemen aan diverse schoolsportactiviteiten waaronder Koningsspelen, de Nationale Sportweek en schoolsporttoernooien.

15

Rookvrije school In 2023 zijn alle locaties primair onderwijs op Schouwen-Duiveland rookvrij. Er wordt niet meer op het terrein gerookt en er vindt geen overdracht plaats van derdehands rook. Zeeuws Brede Screening Alle scholen die deelnemen aan Schouwen-Duiveland Vitaal doen mee aan de Zeeuws Brede Screening (MQ-scan en het Beweeg ABC). Daarnaast trachten we zoveel mogelijk andere scholen ook te laten aanhaken. Door de Zeeuws brede Screening worden de motorische vaardigheden en het beweeggedrag van kinderen in kaart gebracht. De inzichten van de screening worden gebruikt om samen met de scholen een specifiek aanbod te bieden voor de motorische ontwikkeling. Schouwen-Duiveland Vitaal biedt hierbij verschillende ondersteuningsmogelijkheden zoals de aanpak van overgewicht, bewegingsvaardigheden en sportparticipatie. Tevens wordt het mrt-netwerk en kinderfysio op Schouwen-Duiveland in kaart gebracht ter follow up. Ook wordt de jeugdverpleegkundige betrokken bij de resultaatbesprekingen ter follow up. Jeugdfonds Sport & Cultuur Het Jeugdfonds Sport & Cultuur Zeeland betaalt de contributie voor kinderen en jongeren uit gezinnen waar te weinig geld is voor een sportclub, muziek – of dansles, schilderen, theaterschool of een andere creatieve cursus.

Door middel van voorlichtingen op scholen, bij sportverenigingen en bij de kerkenraad, trachten we intermediairs op te leiden om zoveel mogelijk kinderen uit de doelgroep te bereiken. Daarnaast maken we samen met de intermediairs een plan van aanpak om kinderen te werven en het lidmaatschap te verlengen. Op Schouwen-Duiveland maken 156 kinderen/jongeren in 2020 gebruik van het Jeugdfonds Sport & Cultuur. In 2023 streven wij naar een deelname van 200 kinderen. Groene Schoolplein In samenwerking met Natuur en Milieu Educatie Schouwen-Duiveland willen we zoveel mogelijk groene schoolpleinen realiseren. Hierbij gaan we aan de slag met educatie en activiteiten omtrent voeding, bewegen en natuurbeleving. In 2020 hebben 5 scholen een (gedeeltelijk) groen schoolplein en in 2023 willen we 10 groene schoolpleinen realiseren. Sportintro Er wordt een sportgroep opgestart voor kinderen met een lichamelijke beperking, een verstandelijke beperking of een ontwikkelingsstoornis zoals ADHD of autisme. Deze sportgroep wordt gekoppeld aan clinics van sportverenigingen. De kinderen/jongeren maken kennis met verschillende sporten en zullen (waar mogelijk) doorstromen naar de reguliere sportvereniging. De sportvereniging krijgt ondersteuning om de doelgroep te integreren in de vereniging.

Hoe willen we dat bereiken? De ‘buurtsportcoach primair onderwijs’ coördineert het jaarlijks schoolplan Schouwen-Duiveland Vitaal met de vakleerkrachten bewegingsonderwijs binnen het po. Periodiek zijn er gezamenlijk overleggen waarbij de voortgang van projecten/activiteiten wordt besproken en doorontwikkeld. Projecten worden gezamenlijk opgepakt om van elkaar te kunnen leren. De ‘buurtsportcoach sportverenigingen’ zorgt voor verbinding van sport- en beweegaanbieders met het primair onderwijs.

Voortgezet Onderwijs Wat willen we bereiken? Op het voortgezet onderwijs willen we voortbouwen op de leefstijlthema’s voeding en bewegen waarmee jongeren op het primair onderwijs al in contact zijn gekomen. Daarnaast gaan we aandacht besteden aan de genotmiddelen alcohol en drugs waarmee deze doelgroep (mogelijk) geconfronteerd wordt. Ook richten we ons met de scholen, GGD, Emergis en andere partners op de mentale gezondheid van deze jongeren. . Wat gaan we daarvoor doen? Sportieve School Voor 2026 heeft het Pontes Pieter Zeeman het themacertificaat sport en bewegen van de gezonde school behaald. De invulling van sport en bewegen wordt in samenwerking met de school bepaald. Mogelijke kansen zijn een naschools sportaanbod of deelname aan een schoolsportkalender lokaal of regionaal/landelijk (Mission Olympic).

16

Gezonde School Voor 2026 heeft het Pontes Pieter Zeeman het themacertificaat voeding van de gezonde school behaald. Hierbij willen we aansluiten op De Gezonde Schoolkantine en inzetten op het realiseren van een watertappunt op school. Aan het thema water drinken koppelen we educatie en activiteiten. Genotmiddelen Het Pontes Pieter Zeeman heeft voor 2026 het themacertificaat roken/alcohol en drugs van de gezonde school behaald. Hierbij wordt niet alleen beleid ontwikkeld en geïmplementeerd maar ook handhavend opgetreden indien noodzakelijk. Om het alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen, wordt aangesloten bij de campagne ‘laat ze niet (ver) zuipen”! Weerbare School Voor 2026 willen we dat jongeren zich mentaal beter voelen. We zetten in op de indicatoren: weerbaarheid, stress en suïcide. We gaan voor het themacertificaat welbevinden van de gezonde school. Daarnaast maken we de aansluiting met Zeeland Zonder Zelfmoord en zetten in op seksualiteit en relaties (o.a. sexting, LHBTI) Jeugdfonds Sport & Cultuur Naast de inzet die we reeds plegen voor het Jeugdfonds sport en cultuur binnen het primair onderwijs, willen we in 2023 ook gaan inzetten op de doelgroep 12-18 jaar binnen het voortgezet onderwijs. Hoe willen we dat bereiken? Er is nog geen samenwerking met het voortgezet onderwijs binnen Schouwen-Duiveland Vitaal.

De thema’s sportieve-, gezonde- en weerbare school is de wens van Schouwen-Duiveland Vitaal. Met het voortgezet onderwijs wordt besproken of zij ook willen inzetten op deze thema’s. We sluiten reeds aan bij het thema genotmiddelen waar de Pontes Pieter Zeeman reeds in participeert.

Sportverenigingen Wat willen we bereiken? We werken aan een sportomgeving waar structureel aandacht is voor een gezonde leefstijl. Het voedingsaanbod van sportkantines, sportaccommodaties en sportevenementen willen we gezonder maken. Er is aandacht voor gezonde sportsponsoring. Het sportterrein is rookvrij en er wordt op een verantwoorde manier alcohol gebruikt. Aandacht wordt besteed aan een veilig sportklimaat om sportplezier te bevorderen en ongewenst gedrag te bestrijden. Hierbij richten we ons ook kennisoverdracht van trainers en begeleiders op didactische en sociaal pedagogische gebied. We ondersteunen sportverenigingen bij het besturen van de club en het verduurzamen van de sportaccommodatie. Wat gaan we daar voor doen? Gezonde Sportomgeving TeamFit is de werkwijze waarmee JOGG zich inzet voor een gezondere sportomgeving, onder andere door het voedingsaanbod in sportkantines en horeca van sportaccommodaties gezonder te maken. Daarnaast is er aandacht voor een rookvrij sportterrein. Ook wordt er aandacht besteed aan het thema sociale veiligheid. Het aantal sportverenigingen en sportaccommodaties dat een gezonde sportomgeving kent is in de periode 20202-2023 toegenomen tot 5 (0 in 2020).

Veilig Sportklimaat Voor sportverenigingen worden lokaal/regionaal bijeenkomsten georganiseerd voor bestuurders, trainers, coaches, scheidsrechters en ouders om een veiliger sportklimaat te kunnen stimuleren. Het landelijk programma Samen naar een veiliger Sportklimaat richt zich op het bevorderen van gewenst gedrag en het tegengaan van ongewenst gedrag (o.a. discriminatie en respectloos gedrag). Clubkadercoach Clubkadercoaches begeleiden trainers en coaches, met als doel de kwaliteit van trainingen en daarmee sportplezier te vergroten. Daarbij ligt de focus op het didactische en pedagogische aspect van trainingen. Besturen met een visie Onvoldoende vrijwilligers, terugloop in ledental, onvoldoende financiële middelen, agressie langs de lijn, gebrek aan structuur, geen opvolging, verlies van privéleven. Het zijn enkele voorbeelden van

17

vraagstukken waar verenigingsbestuurders mee worstelen Het thema ‘Besturen met een visie’ organiseren we lokaal/regionaal en richt zich op de groei en ontwikkeling van amateursportverenigingen. Vrijwilligersbeleid Beter inzicht krijgen in wie uw vrijwilligers zijn, welke taken zij allemaal vervullen en welke taken onvervuld blijven en wie daar voor geschikt is. Meer Vrijwilligers in Kortere Tijd ondersteunt hierbij al sinds 2012 verenigingen. We organiseren lokaal/regionaal dit thema om sportverenigingen te ondersteunen om een passend vrijwilligersklimaat te creëren. Verduurzamen sportaccommodaties We organiseren lokaal/regionaal bijeenkomsten om sportverenigingen te ondersteunen bij het verduurzamen van hun accommodatie. Met hulp van een procesbegeleider die gespecialiseerd is in het begeleiden van sportorganisaties op het gebied van duurzaamheid doorloopt een vereniging dan een stappenplan (o.a. energiescan). Klankbordgroep lokale sport We formeren een klankbordgroep met vertegenwoordigers van de lokale sport op Schouwen-Duiveland. Deze klankbordgroep kent een gemêleerde afvaardiging van o.a. sportverenigingen, sportaccommodaties, non-profit, commerciële sport en sportzorg. Zij fungeert als intermediair tussen het gemeentebestuur, georganiseerde en ongeorganiseerde sport in Schouwen-Duiveland.

Twee maal per jaar wordt in samenwerking met de wethouder sport een bijeenkomst georganiseerd. Hoe willen we dat bereiken? De ‘buurtsportcoach sportverenigingen’ is contactpersoon van de sport- en beweegaanbieders op Schouwen-Duiveland. Hij is intermediair richting de provinciale sportraad SportZeeland en de A.L.S. (adviseur lokale sport) van het Sportakkoord. Hij doet behoeftenonderzoek naar wensen van de lokale sport en coördineert scholingen en trainingen voor deskundigheidsbevordering. Tevens is hij aanjager om sport- en beweegaanbieders te laten aansluiten bij projecten binnen Schouwen-Duiveland Vitaal.

Sportevenementen Wat willen we bereiken? Voor diverse leeftijdsgroepen worden er sportevenementen georganiseerd in samenwerking met o.a. het onderwijs en sport- en beweegaanbieders. Ook zorgen we samen met verschillende partijen voor sideevents bij (top) sportevenementen zoals sportclinics via het onderwijs, promotie van gezonde leefstijl en aandacht voor het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Wat gaan we daar voor doen? Sportjaarkalender We ontwikkelen een sportjaarkalender in samenwerking met sport- en beweegaanbieders. Binnen deze jaarkalender organiseren/coördineren we zelf evenementen en activiteiten zoals Nationale Sportweek, Koningsspelen en de Sportkidsdagen. Daarnaast promoten we de sportactiviteiten van lokale partijen zoals schoolvoetbal, jeugdhardloopwedstrijd (koppeling aan Daily Mile) en schoolzwemkampioenschappen via (social) media en door kennismakingslessen van buurtsportcoaches of sportverenigingen. Side-events Bij grote (top) sportevenementen zoeken we een verbinding tussen sportclinics en het sportevenement. Daarnaast zetten we in op gezonde evenementen door een koppeling te maken met gezond voedingsaanbod en voorlichting over alcohol en drugs. Ook zorgen we dat het Jeugdfonds sport en cultuur gepromoot wordt. We haken aan bij bestaande lokale activiteiten en evenementen zoals de watersportdag van de Pontes, Havendagen, Wielerronde en de Avondvierdaagse.

Hoe willen we dat bereiken? Met de lokale sport- en beweegaanbieders gaan we in gesprek om te achterhalen welke doelstellingen en welke activiteiten en evenementen gewenst zijn. De buurtsportcoach is promotor en coördinator en/of intermediair van sportevenementen. We haken aan bij reeds bestaande evenementen en zorgen voor een verbinding met sport en gezondheid.

18

Openbare ruimte / dorpsvisies Wat willen we bereiken? We werken samen met inwoners, professionals en bedrijven aan de realisatie van gezonde buurten. Organisaties zoals supermarkten, dorpshuizen maar ook de inwoners dragen bij aan het realiseren van een beter beweegaanbod en een gezonder voedselaanbod. Tevens richten we ons op sociale samenhang en cohesie in de dorpen. Daarnaast is er aandacht voor de fysieke inrichting van de openbare ruimte. Ook streven we naar een rookvrije omgeving daar waar kinderen en jongeren komen. Wat gaan we daar voor doen? Vitale Leefbare Kernen In Oosterland en Scharendijke wordt het project vitale leefbare kernen geïntroduceerd. Hierbij wordt een samenwerkingsverband van sportverenigingen en andere lokale partijen in een dorpskern/wijk opgezet, om inwoners vanuit hun eigen behoefte meer en vaker te laten bewegen en sporten. Ook organiseren we niet-sport gerelateerde evenementen of activiteiten met elkaar en leveren we een bijdrage aan de leefbaarheid op het dorp. Vitale Leefbare Kernen willen we uitbreiden naar meerdere kernen op Schouwen-Duiveland. Zeeuwse Leefstijlroute Op meerdere locaties op Schouwen-Duiveland gaan we aan de slag met de Zeeuwse Leefstijlroute. De Zeeuwse Leefstijlroute is een laagdrempelig leefstijlprogramma waarbij leefstijl op basis van wandelen centraal staat.

Mensen met chronische aandoeningen zoals bijvoorbeeld diabetes mellitus, hart- en vaatziekten of astma/COPD kunnen mee wandelen en worden ondersteund door een medewerker uit de eerstelijnsgezondheidszorg (huisarts, fysiotherapeut, leefstijlcoach etc.). Daarnaast zijn ook deelnemers welkom die onvoldoende bewegen en/of niet tot nauwelijks participeren in de samenleving. Beweegtuinen Op een aantal locaties op Schouwen-Duiveland worden beweegtuinen gerealiseerd. Dorpsraden zullen samen met diverse organisaties uit de sport en zorg, activiteiten moeten organiseren om gebruik van het beweegpark te stimuleren. Deze activiteiten dragen er aan bij dat bewoners vitaler worden, nieuwe contacten aangaan en de sociale leefomgeving verbetert. De beweegtuinen koppelen we aan het project vitale kernen. Watertappunten Op diverse locaties op Schouwen-Duiveland zorgen we voor watertappunten in de openbare ruimte. Zo kun je makkelijk tijdens het fietsen, wandelen of hardlopen je waterflesje gratis met vers kraanwater vullen. Dat is handig als je onderweg bent, voorkomt plastic afval en is lekker én gezond. Gezonde kinderlocaties In 2023 bieden diverse kinderboerderijen en speeltuinen op Schouwen-Duiveland een gezond(er) voedingsaanbod. Kinderen kunnen niet alleen zorgeloos en vrij spelen, maar krijgen ook de kans om de gezonde voedselkeuze te maken.

Rookvrije kinderlocaties In 2023 zijn alle speellocaties waar speeltoestellen staan en alle speeltuinen van speeltuinverenigingen rookvrij. Dit geldt ook voor kinderboerderijen en andere openbare ruimte waar kinderen de doelgroep zijn. Met een rookvrij terrein beschermen we kinderen en dragen wij bij aan rookvrij opgroeien. Sport- / speelruimte We sluiten aan bij nieuwbouw en verbouw van projecten op Schouwen-Duiveland wat betreft speelbeleid. We gaan in gesprek met kinderen en ouders en adviseren over het aanpassen van bestaande en nieuw te ontwikkelen speelplekken. We koppelen dit naar o.a. sportverenigingen, fysio en andere partijen voor een structurele programmering. Hoe willen we dat bereiken? We doen dit niet alleen. Samen met diverse partijen in een (dorps)kern zoeken we naar draagvlak en participatie onder inwoners voor projecten op het gebied van sport en gezondheid. Professionals als huisartsen, fysio’s, sportverenigingen, dorpsraden en andere partijen zorgen voor de uitvoering van de programmering met ondersteuning van de ‘buurtsportcoach openbare ruimte/dorpsvisies’.

19