20211019 Raadsbrief Project Aquathermie en burgerparticipatie bijlage 7

NieuweWarmteNu!

Penvoerder:

Gemeente Schouwen-Duiveland

Contactpersoon: E-mail: Telefoon: LOI

Baukje Bruinsma baukje.bruinsma@schouwen-duiveland.nl 0111 452256 Ja

Consortium / partijen Instructie: kopieer indien meer partijen vermeld worden. Naam partij: Contactpersoon: LOI / LOS:

Woningcorporatie Zeeuwland Alex van den Dries, Manager Strategie en Middelen Ja, LOI

Naam partij: Contactpersoon: LOI / LOS:

Energiecoöperatie Zeeuwind Bart Kuijpers, Projectmanager Ja, LOI

Naam partij: Contactpersoon: LOI /LOS:

Provincie Zeeland Kim Reynierse, adviseur warmte en energietransitie Ja, LOS

Naam partij: Contactpersoon: LOI / LOS:

Enduris Arjen Jongepier, Innovation and sustainability Enduris Nog niet zeker

Naam partij: Contactpersoon: LOI / LOS:

Waterschap Scheldestromen Jos Goossen, Beleidsmedewerker water Ja, LOS

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

1

NieuweWarmteNu! Algemene gegevens project Provincie: Plaats: Gebied, wijk, buurt: Gevraagde kostendekkingsbijdrage van het Groeifonds incl. BTW: Gemiddelde investering per woningaansluiting: Gem. investering utiliteit per WEQ (130m2) Gem. investering glastuinbouw (per Ha) Op welke termijn is gebied, wijk, buurt aardgasvrij:

Zeeland Zierikzee Wijk Malta € 9.496.311 € 11.841 NB n.v.t. 2027

Informatie over gebied, wijk, buurt en aansluitingen op warmtenet Beschrijf kort en/of voeg tabel in met: • Type gebied, zoals dorp, stedelijk, bedrijventerrein, buurt, wijk, glastuinbouw. • Aantal woningen, onderverdeeld in corporatiebezit, overig verhuur, particulier bezit en onderverdeeld naar gestapeld en grondgebonden. • Aantal utiliteitsgebouwen en WEQ’s (1 WEQ is 130m2) onderverdeeld in publiek en commercieel en de gebruiksfunctie. • Aantal tuinders met hectares oppervlakte en MWh warmtevraag. • Geef tot 2030 per jaar aan hoeveel woningen/ utiliteit/ glastuinbouw wordt aangesloten op het warmtenet. • Geef aan of het bestaand of nieuw te ontwikkelen gebouwen zijn. Informatie over het projectgebied en warmtenet Het project is gericht op de woonwijk Malta in de stad Zierikzee. De wijk Malta bestaat uit 821 woningen met een beperkte omvang aan utiliteit. De wijk bestaat vooral uit jaren ‘60-‘70 eengezinswoningen met een vrij gemiddelde warmtevraag. Woningcorporatie Zeeuwland heeft ongeveer 60% van het vastgoed in de wijk in bezit, goed voor 505 woningen. Zeeuwland is sinds 2016 bezig met het verbeteren van het vastgoed om deze te verduurzamen naar isolatieniveau die overeenkomt met een energie label B. Deze operatie wordt in 2022 afgerond. De beoogde warmteoplossing is WKO in combinatie met Aquathermie.

Dit kan in de vorm van een middentemperatuur warmtenet, maar eventueel ook in de vorm van een lokaal bronnet in combinatie met een individuele warmtepomp per woning. Het project is qua schaal gericht op minimaal de 505 corporatiewoningen, maar indien mogelijk ook een deel van de particuliere woningen. Het aandeel particulieren kan het project op circa 750 woningen brengen. Kaaskenswater is niet onuitputtend op te schalen, de capaciteit is nog altijd maximaal 2x de wijk Malta.

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

2

NieuweWarmteNu! Een schets van de gebouwen staat hieronder.

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

3

NieuweWarmteNu! Indeling clusters De wijk is opgedeeld in acht clusters (zie onderstaande afbeelding). Voor rangschikking van de clusters is rekening gehouden met de energiedichtheid van de wijk en het percentage bezit van de woningcorporatie. Delen van de wijk met een hoge energiedichtheid en een hoog percentage bezit van de woningcorporatie zijn beter geschikt voor de realisatie van een warmtenet: er hoeft minder meter warmtenet aangelegd te worden per geleverde eenheid warmte en de woningcorporatie kan een afname van warmte garanderen. Clustering vindt verder plaats langs logische assen in de wijk, zoals de Calandweg en een deel van de Caustraat. Een overzicht van de voorgestelde clusters is gegeven in onderstaand figuur. Cluster 1 t/m 5 bestaan vooral uit rijtjeshuizen en appartementencomplexen en zijn daarmee goed geschikt voor een aansluiting op een warmtenet. Daarnaast is het aandeel van de woningcorporatie in deze clusters groot. Deze clusters zijn dan ook blauw omrand in de figuur, ze hebben een grotere potentie voor het warmtenet dan de rode clusters. Cluster 6, 7 en 8 hebben een veel gemengder bouwprofiel en daarnaast heeft de woningcorporatie hier geen bezit. Deze clusters zijn dan ook in eerste instantie minder geschikt voor een warmtenet en rood omrand.

Het gaat in dit project om bestaande gebouwen. Er bevinden zich geen tuinders in het projectgebied. De woningcorporatie Zeeuwland kan, afhankelijk van de vastgoedstrategie van de woningcorporatie, 300 woningen per jaar voorbereiden op de aansluiting op het warmtenet. Het tempo wordt wat dat betreft bepaald door Zeeuwland. De periode van uitvoering is ingeschat op 2,5 jaar. Het maken van de investeringsbeslissing is ingeschat in eind 2022 tot begin 2023, wat resulteert in onderstaande planning. Als deze datum later wordt, schuift onderstaande planning op. 2022: 0 2023: 0 2024: 100 2025: 300

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

4

NieuweWarmteNu! 2026: 300 2027: 0 2028: 0 2029: 0 De mate van succes van deze planning is afhankelijk van een aantal factoren: technische aspecten rondom bodemgesteldheid en waterkwaliteit, 70% deelname van huurders, de deelname van particuliere woningeigenaren en juridische aspecten rond de warmtewet.

Duurzaam collectief warmtenet Beschrijf kort: • De bron(nen)mix waarvan basis, midden en pieklast en opslag. • Licht de bronstrategie voor de verdere verduurzaming van het warmtenet toe. • De transport en/of hoofddistributieleiding en het warmtedistributienet. • Of het HT (>750), MT (550 - 750), (Z)LT (<550) warmtenet betreft. • De afgifte temperatuur aan woning, gebouw of kas. • Licht bij (Z)LT toe hoe naverwarming van ruimteverwarming en/of tapwater geregeld is. • Of koude levering ook voorzien is. • Geef aan of het gaat om uitbreiding van een bestaand warmtenet of om een nieuw te ontwikkelen warmtenet. Het warmtesysteem Het betreft een nieuw te realiseren duurzaam collectief warmtesysteem op basis van aquathermie (oppervlaktewater / WKO). Water wordt uit het Kaaskenswater onttrokken bij de Koning Gustaafweg (gele lijn). Het water wordt langs de TR (groene cirkel) bij cluster 8 gepompt, waar de warmte wordt overgedragen aan het WKO-net. Het afgekoelde water wordt vervolgens geloosd bij de Schouwsedijk. De warmte in het WKO-net wordt opgeslagen in zes tot twaalf doubletten, genummerd aangegeven op de kaart (donkerblauwe lijn). In de TR wordt de warmte uit WKO en TEO opgewaardeerd en overgedragen aan het warmtenet (oranje lijnen).

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

5

NieuweWarmteNu! Oppervlakte watermetingen zijn reed gedaan. Vanaf >15 graden (zie roze vlakken in onderstaande grafiek) wordt de thermische energie opgeslagen in een WKO. Vanuit de WKO wordt deze opgewerkt tot 70 graden Celsius. Het beoogde temperatuur regime is 70/40. Het gaat dus om een middentemperatuur warmtenet.

Bronstrategie In 2023 zal de warmtepomp i.c.m. een elektrische boiler in de warmte voorzien, met een tijdelijke warmtecentrale als piekvoorziening (gasgestookte boiler). Vanaf 2025 wordt de tijdelijke voorziening uitgefaseerd. De duurzame bron is oppervlakte water i.c.m. WKO. De opwerking naar een bruikbare temperatuur vindt plaats middels elektriciteit. Beperken van de CO2-uitstoot is een uitgangspunt voor de samenwerkende partners. We willen daarom niet afhankelijk zijn van de landelijke ontwikkelingen. Om die reden wordt ingezet op een propositie aan de gebouweigenaren door een combinatie van warmte en elektriciteit. De deelnemers worden eindgebruikers van het warmtenet en/of leden van de energiecoöporatie Zeeuwind en verwerven zo niet alleen een aandeel in het warmtenet maar ook in het opwekportfolio van de corporatie Zeeuwind. Het opwekportfolio van Zeeuwind omvat met name elektrische opwekinstallaties. Het energieconcept is als volgt: naast een grote warmtepomp wordt voorzien in een elektrische piekvoorvoorziening (e-boiler). Het (elektrische) verbruik van het warmtenet wordt verbonden met de elektrische opwekportfolio van Zeeuwind en kan worden gesaldeerd. In combinatie met de duurzame opwek is het mogelijk om 72% CO2-reductie te realiseren voor 2030. Tot 2025 is vooralsnog gerekend met een piekvoorziening op basis van aardgas.

Deze tijdelijke voorziening wordt in 2025 uitgefaseerd voor de elektrische voorziening. De piek- en backup-voorziening zal gedurende de realisatie bestaan uit een standaard aardgasgestookte boiler, geplaatst in een tijdelijke huisvesting (zeecontainer). Ten noorden van de wijk Malta ligt het Kaaskenswater, op de rand van de wijk zal de huisvesting van de techniek worden voorzien. Er wordt in het energieconcept niet voorzien in actieve koudelevering.

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

6

NieuweWarmteNu! Duurzaamheid project Beschrijf kort: • Is de TNO-duurzaamheid rekentool ingevuld en bijgevoegd? Ja/ nee, motivering. • Wordt minimaal 50% CO2-emissie vermeden in 2025 en minimaal 70% in 2030 ten opzichte van een gemiddelde HR-ketel op aardgas in 2018? Ja, nee motivering. TNO duurzaamheids rekentool is ingevuld en bijgevoegd bij deze aanvraag.

Gebouwgebonden maatregelen Beschrijf kort: • Welke gebouwgebonden maatregelen zijn nodig om aan te sluiten op het warmtenet? • Welke andere (verduurzaming) maatregelen, zoals isolatie worden gecombineerd uitgevoerd? Gebouwgebonden maatregelen Ondanks dat het energieconcept gebaseerd is op een temperatuur regime van 70/40 graden Celsius zijn er aanvullende isolerende maatregelen nodig. De corporatie heeft haar bezit grotendeels op orde. Zeeuwland is van plan om in 2022 de laatste 30% van haar woningen onder label B te verduurzamen, waardoor deze qua isolatie op niveau komen. De particulieren krijgen, onderbouwd met een maatwerkonderzoek conform de NTA8800 (rekening houdende met Standaard en Streefwaarden) een aanbieding vanuit Zeeuwind waarbij tevens de bouwkundige en installatietechnische maatregelen zijn opgenomen. De werkgroep techniek (vertegenwoordiging bewoners) buigt zich op dit moment over de uitwerking van het ontzorgingsconcept en selectie van partijen die de bouwkundige maatregelen kunnen uitvoeren. Als wordt gekeken naar de daadwerkelijke warmtevraag van de woningen op basis van de gegevens van de netbeheerder (slimme meter data) dan blijkt de gemiddelde warmtevraag voor ruimteverwarming van een woning in Nederland is circa 80 kWh/m2. Bij niet geïsoleerde woningen kan de gemiddelde warmtevraag oplopen tot boven de 130 kWh/m2.

Bij zeer goed geïsoleerde nieuwbouw kan het gemiddelde naar onder de 30 kWh/m2 . Een woning die geïsoleerd is naar een label B vraagt ongeveer 65-80 kWh/m2. Woningen met label B hebben een

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

7

NieuweWarmteNu! warmtevraag die kan worden geleverd door een middentemperatuur warmtenet, zoals beoogd in de wijk Malta. Echter, ook woningen met label C voldoen vaak nog aan deze eis. Een deel van de woningen in de wijk heeft een hogere warmtevraag dan het warmtenet kan leveren, voor deze woningen zijn (meer) isolerende maatregelen nodig. De corporatiewoningen worden in 2022 nageisoleerd en zodoende al geschikt om de transitie te maken naar een aardgasvrije oplossingen en vormen de ‘startmotor’ van het warmtenet. Het is belangrijk dat ook particulieren aansluiten op het warmtenet. Het is dan zaak dat zij hun woning naisoleren, indien nodig. Veel woningen in de wijk zijn gebouwd in de periode 1950-1975. Zolang er een aardgasgestookte piekvoorziening is, hoeven deze woningen nog niet direct te voldoen aan label B, waardoor deze woningen vaak al wel kunnen worden aangesloten, eventueel met enkele gerichte isolatiemaatregelen. Het minimale isolatieniveau en het basisisolatieniveau staan hieronder weergegeven.

Bij aansluiting op het warmtenet worden de gasketels vervangen door de afleversets en eventueel afgiftesystemen geschikt gemaakt voor MT. Het is belangrijk om particuliere bewoners te stimuleren om aan te sluiten op het warmtenet. Dit kan door voorlichting, subsidies en leningen.

Gebiedsgebonden maatregelen Beschrijf kort: • Welke gebiedsgebonden maatregelen zoals concessie en vergunning, zijn nodig voor het warmtenet? • Welke andere (verduurzaming) maatregelen/ opgaven worden verbonden met dit project? • Is de netbeheerder betrokken bij dit project en heeft zij de impact op aansluitingen en elektriciteitsnet onderzocht? • Wordt deze opgave gekoppeld aan andere opgaven? Denk aan scholing, klimaat, werkgelegenheid, etc.

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

8

NieuweWarmteNu! Gebiedsgebonden maatregelen Er is een juridische verkenning uitgevoerd naar de benodigde vergunningen voor de aanleg van een warmtenet, TEO, WKO. Dit is in overleg gedaan met de gemeente Schouwen-Duiveland en het waterschap Scheldestromen. Het waterschap ziet op voorhand geen grote bezwaren om warmtewinning te vergunnen. Voor de locatie die nu in beeld is, ziet de gemeente geen belemmeringen voor het ruimtelijke spoor, inclusief archeologie. In 2022 zullen de relevante vergunningen worden aangevraagd, een niet limitatief overzicht is als volgt: Omgevingswet -> omgevingsvergunningen en bestemmingswijzigingen, omgevingsvergunning Waterwet -> Watervergunning. Koppeling andere opgaven Er wordt gekeken naar verschillende koppelkansen: • Zeeuwland koppelt verduurzaming met planmatig onderhoud. • De wijk kent een beperkt risico op oververhitting / hittestress. Middels openbaar groen (herinrichting na aanleg warmtenet) worden verbeterslagen gemaakt om hittestress op een passieve wijze terug te dringen. • Daarnaast is dit project ook een kans om de waterkwaliteit van het Kaaskenswater te verbeteren. Er is eerder in samenwerking met het waterschap Scheldestromen onderzoek gedaan naar de kwaliteit van het Kaaskenswater. Uitgebreid onderzoek laten doen naar de processen die zich afspelen in de kwaliteit van het water bleek de beste oplossing.

Op basis van de uitkomsten van het onderzoek pakt de gemeente de stank en waterkwaliteit aan en wil de oplossing combineren met de aanleg van de installatie. • Bij renovatie of isolatie van woningen moet altijd bekeken worden of er geen beschermde dieren in het kader van de Wet natuurbescherming in het gebouw of de woning zitten. Beschermde soorten in of rondom woningen en gebouwen zijn onder andere vleermuizen, huismussen en gierzwaluwen. In het kader van de zorgplicht moeten isolatiebedrijven voordat de werkzaamheden beginnen onderzoeken of er vleermuizen tussen de spouwmuren zitten. Door onder andere vleermuiskasten op te hangen, zorgen we er samen voor dat de vleermuizen weer voldoende verblijfplaatsen terugkrijgen. Bij het uitvoeren van het project zal worden bekeken of er proactief met een Soort Management Plan (SMP) kan worden gewerkt om nadelige effecten voor beschermde diersoorten te voorkomen. Betrokkenheid Enduris Netbeheerder Stedin/Enduris is bij dit project betrokken via de projectgroep. Zij zitten in de projectgroep, en denken in dit stadium mee over randvoorwaarden. Stedin/Enduris was ook betrokken bij het TVW-traject en heeft meegedacht over de potentie van een warmtenet in deze wijk. Zo heeft zij op verzoek van de gemeente een toets gedaan op de gevolgen van collectieve warmteoplossingen voor het elektriciteitnet.

Indien nodig is Stedin/Enduris zich bereid om het vermogen van het elektriciteitsnetwerk aan te passen. Enduris heeft via de bijgevoegde Letter of Support vertrouwen geuit in het projectplan. Zeeuwind wil een samenwerking opstarten met een partij die ervaring heeft met ontwerp, aanleg en exploitatie van warmtenetten, om zo de risico’s in alle fasen van het project en de exploitatie te kunnen beheersen. Zeeuwind wil in de exploitatiefase de rol van leverancier en producent op zich nemen.

Relatie met RES / RSW en TVW

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

9

NieuweWarmteNu! Beschrijf kort: • Is voor dit gebied een Regionale Structuur Warmte en Transitievisie Warmte beschikbaar en wat is de status concept, goedgekeurd, goedkeuring wordt verwacht in jaar/maand? • Wordt dit warmteproject onderbouwd in de RSW/ TVW? Ja/ nee en motivering. Regionale Structuur Warmte De gemeente Schouwen-Duiveland is onderdeel van de RES-regio Zeeland en heeft in dit verband samengewerkt aan de Regionale Structuur Warmte als onderdeel van de RES 1.0. De Regionale Structuur Warmte laat zien dat de thermische eigenschappen van de ondiepe bodem gunstig zijn en dat er kansen liggen voor aquathermie. In de RES zijn vervolgstappen gedefinieerd om een of meerdere pilots in Zeeland op te zetten op plaatsen waar aquathermie een kansrijke businesscase heeft. IF technology heeft deze longlist uitgewerkt. De wijk Matha maakte daar ook onderdeel van uit.

Transitievisie Warmte De wijk Malta is in de concept Transitievisie Warmte opgenomen als startwijk waarvoor een Wijk Uitvoerings Plan (WUP) wordt opgesteld. De concept TVW is 12 oktober 2021 door het college vrijgegeven voor inspraak. Na de inspraak volgt op 23 november 2021 behandeling in het college voor vaststelling door de gemeenteraad op 23 december 2021. De stuurgroep project aquathermie en Transitievisie Warmte heeft op 26 augustus 2021 al wel ingestemd met de NWN aanvraag en het opnemen van de wijk Malta als eerste startwijk incl. uitvoeringsplan conform de Transitievisie Warmte. Het college is op de hoogte van deze NWN-aanvraag en zal hierover in de week van 18 oktober 2021 besluiten. De gemeenteraad is door middel van een raadsbrief geinformeerd

Regie en organisatie Beschrijf kort: • Zijn gemeenteraad en college van B&W op de hoogte van het project? • Hebben zij met het project ingestemd? Zo ja, wanneer? • Hoe is regie en organisatie van belangrijke stakeholders geregeld? • Worden eigenaren, VVE’s en andere doelgroepen ontzorgd? Zo ja, hoe. • Hoe is participatie en communicatie geregeld? • Hoe concreet is het commitment van (potentiele) klanten voor de afname van warmte?

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

10

NieuweWarmteNu! Samenwerking gemeente Schouwen-Duiveland, Zeeuwland en Zeeuwind De samenwerkende partijen in het project bestaan uit de gemeente Schouwen-Duiveland, de woningcorporatie Zeeuwland en de Energiecooperatie Zeeuwind. De provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen en Enduris zijn betrokken in de projectgroep. Daarnaast is er een klankbordgroep van de wijk Malta waarmee wordt samengewerkt. Het college van B&W heeft ingestemd met het project en de voortgang. De gemeenteraad is middels raadsbrieven geïnformeerd. Zoals eerder aangegeven is de wijk Malta ook opgenomen in de concept Transitievisie Warmte, de behandeling in het college en gemeenteraad volgt respectievelijk in november en december 2021. Voor het project aquathermie en burgerparticipatie is in 2020 een samenwerkingsovereenkomst ondertekend door de drie partijen: gemeente Schouwen-Duiveland, woningcorporatie Zeeuwland en de energiecooperatie Zeeuwind. In de samenwerkingsovereenkomst verklaren partijen zich in te spannen om een vooronderzoek uit te voeren naar de haalbaarheid van aquathermie in een wijk in Zierikzee en naar de mogelijkheden voor organisaties, ook een eventueel collectief van burgers, om daar een rol in te spelen.

Daarnaast willen de partijen met dit vooronderzoek de C02uitstoot in de gebouwde omgeving in Zeeland helpen verminderen door inzicht te verwerven in technisch-economische, sociaal-organisatorische en bestuurlijk-juridische aspecten van het ontwikkelen van duurzame warmtesystemen op basis van aquathermie, als alternatief voor aardgas, en participatieve samenwerkingsvormen bij deze vorm van warmtelevering willen onderzoeken. Project aquathermie en burgerparticipatie Malta In het project aquathermie en burgerparticipatie Malta is een traject doorlopen om inwoners (inclusief VVE’s) bij de start van het project te betrekken bij de haalbaarheidsstudie. Er is een klankbordgroep opgericht. Inmiddels is de wijk geïnformeerd door middel van drie nieuwsbrieven en twee digitale inloopavonden. Deze communicatie blijft gedurende het traject doorlopen. De stichting Buurtwarmte heeft dit traject ondersteunt. Er zijn contacten met VVE’s. Er zal in samenspraak met alle partijen het governance model verder worden uitgewerkt om uiteindelijk te komen tot een intentieovereenkomst. Bij het komen tot de intentieovereenkomst worden nadrukkelijk in eerste instantie de bewoners van de wijk betrokken om als volwaardige partij mee te kunnen praten, over de ontwikkeling van het warmtenet waarbij de uiteindelijke betrokkenheid van de bewoners in het warmtenet onderwerp van gesprek is.

Zeeuwind is als grootste energiecoöperatie van Nederland bekend met het betrekken van burgers in de ontwikkeling van energieprojecten. Specifiek voor het warmte-initiatief in de wijk Malta laat Zeeuwind zich adviseren door Buurtwarmte (https://buurtwarmte.energiesamen.nu/) Voor de particuliere woningen (ca. 300) zijn via een Woningscan bij de mensen thuis de randvoorwaarden voor aansluiting op het warmtenet én de potentie voor verder verlagen van de warmtevraag in beeld gebracht in combinatie met het afnemen van een enquête. Hieruit komt naar voren dat het merendeel van de geënquêteerden bereid zijn over te stappen op een warmtenet én dat er bij veel mensen investeringsbereidheid is. Energiecoöporatie Zeeuwwind heeft als doel de warmteketen te organiseren en het warmtebedrijf te exploiteren. Haar doel is het gebruik van zon, wind en andere duurzame energieinnovaties in Zeeland te bevorderen. Dankzij de ruim 2.800 leden kunnen zij daarin investeren. Lidmaatschap = mede-eigenaarschap, wat aansluit bij de doelstellingen van Zeeuwind. Bij dit project wil Zeeuwind de benodigde elektriciteit duurzaam op wekken en het concept duurzame Zeeuwse elektriciteit gebruiken. Hierbij wordt ook gestreefd naar mede-eigenaarschap.

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

11

NieuweWarmteNu! Bij aansluiting op het warmtenet hoort ook het plaatsen van zonnepanelen op dak . Huurders hebben de mogelijkheid om bij woningcorporatie Zeeuwland zonnepanelen te huren. Ontzorging Zeeuwland ontzorgt haar bewoners zo veel mogelijk wat betreft aanpassingen aan de woningen. Zeeuwind wil zich inspannen om zowel huurders als particuliere woningeigenaren zo veel mogelijk te onzorgen op het gebied van aansluiten. Door de woningscans zijn de randvoorwaarden voor aansluiting verder onderzocht. De werkgroep techniek (vertegenwoordiging bewoners) buigt zich op dit moment over de uitwerking van het ontzorgingsconcept en selectie van partijen die de bouwkundige maatregelen kunnen uitvoeren. In het Wijk Uitvoerings Plan wordt o.a. dit aspect verder uitgewerkt. Hierin zal ook uitgewerkt worden hoe er verder invulling gegeven wordt aan communicatie en participatie.

Financiële onderbouwing en Business Case Beschrijf kort: • Is de bijlage business case model van TNO ingevuld en toegevoegd? Ja/ nee en toelichten. • In welk stadium bevindt de business case zich (van concept tot definitief)? • Wanneer is/ wordt het Finale Investerings Besluit (FID) genomen? • Is de financiering geregeld? Ja/ nee en toelichting. • Zijn voor dit project andere subsidies verleend, aangevraagd, voorzien, zoals SDE, EIA, PAW, Rijk, Gemeente, Europees? • Met welke financieringsinstrumenten voor (woning) eigenaren wordt rekening gehouden? • Hoe borgt dit project de betaalbaarheid van eigenaren en huurders? • Wanneer worden (toe)leveranciers voor ontwikkeling/ uitvoering/ bouw project gecontracteerd? • Wat zijn de financiële risico’s van dit project? Financiële onderbouwing en businesscase Voor het bepalen van de businesscase is niet gebruik gemaakt van het TNO-model. Er is een opmaat businesscase gemaakt (Verdiepende businesscase TEO Malta IF Tech. - 27 juli 2021) voor dit project. Deze is zo ver mogelijk uitgewerkt, passend bij de fase waarin het project nu staat. De businesscase zal verder verfijnd worden binnen de volgende projectstappen / fases. De aannames die zijn gemaakt op basis van bureauonderzoek en huisbezoeken worden dan gevalideerd met concrete onderzoeken, zoals een bodemonderzoek, marktuitvraag, et cetera. Verschillende zaken zijn al in voorbereiding.

In de stuurgroep van 26 augustus 2021 is het besluit genomen om een proefboring uit te voeren in het eerste en tweede kwartaal 2022. Bij de Stichting Zeeuwse Publieke Belangen is hiervoor een aanvullende subsidie aangevraagd van € 80.000. Zeeuwland heeft reeds een uitvoeringsproggramma lopen met het voorbereiden van haar vastgoed door het uitvoeren van isolerende maatregelen in 2022, voor een geraamd investeringsbedrag van circa € 1.700.000. Het uitvoeringsprogramma is afgestemd op het benodigd isolatieniveau dat nodig is voor collectieve warmte (temperatuur regime 70/40). Daarnaast zijn in het verleden al verschillende onderzoeken uitgevoerd: - Kansen Aquathermie Schouwen-Duiveland (10 locaties) (18 april 2019) - Haalbaarheidsanalyse drie voorkeurslocaties in Zierikzee (24 februari 2020) - Verkennende businesscase TEO Malta IF Tech. (26 januari 2021) - Verdiepende businesscase TEO Malta IF Tech. (27 juli 2021) - Onderzoek alternatieven Malta door Over Morgen BV (augustus 2021) - Verkenning juridisch kaderTEO, Malta Zierikzee door If Technology (juli 2021)

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

12

NieuweWarmteNu! Financiering is nog niet geregeld. Wel lopen er verschillende acties om financiering te regelen. Woningcorporatie Zeeuwland stuurt aan op om in 2022 een aanvraag Stimuleringsregeling Aardgasvrij Huurwoningen (SAH) te kunnen doen. Daarvoor is een warmteleveringsovereenkomst voorwaardelijk. Daarnaast zetten we met dit project in op SDE++ regeing. We verwachten de SDE++ ronde van Q3 2022 te kunnen halen. De stuurgroep heeft op 26 augustus 2021 op advies van het Projecteam besloten om geen PAW (3e ronde) aanvraag te doen, gezien de selectie-criteria (MT-warmtenetten geen kans). Businesscase De businesscase is hieronder samengevat. Uitgangspunt hierbij is dat cluster 1 tot en met 8 worden aangesloten, in totaal 802 woningen. Dit is scenario 3 in het volgende overzicht:

Dit scenario is gekozen, omdat wij alle gebouweigenaren de kans willen geven om aan te sluiten. In de praktijk zal wellicht niet iedereen aansluiten, maar wij willen dit aantal zoveel mogelijk beperken. De onrendabele top die bij scenario 3 hoort is € 20.400 per woning. Dit vormt de basis voor de businesscase, die hieronder is samengevat. Van dit bedrag worden posten afgetrokken (b tm f) die subsidies of eigen bijdragen betreffen. Post

# won

Per woning Per woning ex BTW incl BTW

Totale ORT per woning (a)

802

€ 20.400

€ 24.684

SAH subsidie (b)

505

€ 3.200

€ 3.872

SAK (ISDE) (c)

297

€ 3.325

€ 3.325

SDE (d)

802

€ 4.800

€ 5.808

Kosten transitiegereed maken corporatiewoningen (e )

202

€ 8.200

€ 8.200

Eigen bijdrage aansluitkosten (f)

802

€ 1.500

€ 1.500

ORT per woning na SAH en SDE (g) = (a(b+c+d+e+f)

802

Budget voor kennisdeling, gezamenlijk leren en innoveren (h) Onrendabele top na aftrek van subsidies en eigen bijdragen (i) = (g+h)

€ 11.641

Totaal

Onderbouwing

€ 19.796.568 Gebaseerd op Verdiepende businesscase Malta van IF Technology; betreft alle woningen in cluster 1 tm 5 € 1.955.360 Subsidieregeling aardgasvrije huurwoningen; betreft de huurwoningen in cluster 1 tm 5 € 987.525 Subsidieregeling aardgasvrije koopwoningen; Betreft de koopwoningen in cluster 1 tm 5 € 4.658.016 Stimulering Duurzame Energieproductie; betreft alle woningen in cluster 1 tm 5 € 1.656.400 Kosteninschatting van naisoleren van alleen corporatiewoningen met een D-label of slechter; betreft alleen deze labels. Uitgangspunt is dat NWN ook de ORT van transitiegereed maken van de D-labelwoningen van particulieren compenseert. € 1.203.000 Redelijke bijdrage van alle woningeigenaren in de aansluitkosten; betreft alle woningen in cluster 1 tm 5 € 9.336.267 Totale onrendabele top per woning; betreft alle woningen in cluster 1 tm 5 € 160.044 Opgehoogd met 1,5% + € 20.000, ten behoeve van kennisdeling, gezamenlijk leren en innoveren

802

€ 11.841

€ 9.496.311 Hoogte van aanvraag programma NWN! en het Nationaal Groeifonds

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

13

NieuweWarmteNu! De aanvraag voor het programma NWN! bedraagt € 9.496.311, ofwel € 11.841 per woning (i). Dit is de onrendabele top, minus subsidies (b, c, d), transitiegereed maken van de corporatiewoningen (e) en een eigen bijdrage van € 1.500 per woningeigenaar (f). Dit laatste kan worden gezien als de inleg in de coöperatie Zeeuwind. De resterende onrendabele top (g) is opgehoogd met het benodigde budget voor kennisdeling, gezamenlijk leren en innoveren (h), waar de gemeente garant voor staat. Er is bewust gekozen om met deze aanvraag particuliere woningeigenaren met label D of slechter te compenseren voor de kosten van transitiegereed maken van hun woning. De reden is dat het ons streven is om de gehele wijk Malta aardgasvrij te krijgen. De praktijk leert dat particuliere woningeigenaren in veel gevallen onvoldoende middelen te besteden hebben voor het transitiegereed maken van hun woning. Door hierin te voorzien, is het risico dat niet de gehele wijk aardagsvrij wordt, aanzienlijk verkleind. In de praktijk kan blijken dat in sommige gevallen individuele warmte-oplossingen kostenefficienter zijn dan aansluiten op het warmtenet, bijvoorbeeld bij vrijstaande woningen. In dat geval kiezen wij in overleg met bewoners voor de meest logische en kostenefficiente aardagasvrije oplossing. De businesscase is gebaseerd op alleen de woningen in de wijk Malta.

De utiliteitsgebouwen zijn niet meegenomen, omdat het gaat om ‘slechts’ 12 WEQ’s en er sprake is van uiteenlopende functies. Wij sluiten echter niet uit dat deze WEQ’s onderdeel zullen gaan uitmaken van het beoogde warmtenet. Investeringsbesluit Het finale investeringsbesluit voor dit project zal worden genomen in 2022/2023. door gemeente Schouwen-Duiveland, energiecoöperatie Zeeuwind en de woningcorporatie Zeeuwland Financiële risico’s • Het grootste risico is de capaciteit van de bodem (Kwaliteit watervoerende pakketten). Er wordt eind dit jaar een proefboring uitgevoerd om dit risico weg te nemen. (verkennend onderzoek) • Markt: Vier aannemers zijn reeds benaderd voor de proefboring qua planning en capaciteit. Zeer druk. Belangrijk om op tijd en zorgvuldig te plannen. • Het water in Kaaskenswater is brak, dit heeft invloed op de materialen die gebruikt kunnen worden en de levensduur. Om de technische haalbaarheid te bepalen wordt reeds ingezet op het uitvoeren van een proefboring. • Het niet halen van 70% deelname vanuit de huurders van woningcorporatie Zeeuwland. • Ontwikkelingen van de nieuwe Warmtewet en de mogelijkheden voor Zeeuwind om een burgerwarmtenet te exploiteren.

Vliegwieleffect Beschrijf kort: • Wat betekent dit project voor het vliegwieleffect van het warmtenet in de gemeente en/of het gebied? • Hoeveel woningen/ utiliteit/ glastuinbouw worden aangesloten na 2030 in perioden van 5 jaar op het warmtenet van dit project? • Hoe draagt dit project bij aan opschaling (bijvoorbeeld door overdimensionering) en/of repliceerbaarheid (van andere projecten en bedrijven? • Welke kostenreductie wordt voorzien bij uitbreiding van het project of bij volgende projecten? Vliegwieleffect

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

14

NieuweWarmteNu! De woonwijk Malta bestaat uit 820 woningen incl. een beperkte omvang aan utiliteit. De wijk bestaat vooral uit jaren ‘60-‘70 woningen en woningcorporatie Zeeuwland heeft ongeveer 600 van de woningen de wijk in bezit. De beoogde warmteoplossing is WKO in combinatie met Aquathermie. Het project is qua schaal gericht op minimaal corporatiewoningen, plus een deel particulieren. Het aandeel particulieren kan het project +/- 750 woningen brengen. Kaaskenswater is op te schalen tot maximaal 2x de wijk Malta. Dit levert voor de toekomst mogelijkheden om de kosten aan installaties te verdelen over meer woningen. De variabele kosten blijven gelijk, maar de totale kosten per aansluiting kunnen zo worden verlaagd. Energiecorporatie Zeeuwwind heeft als doel de warmteketen te organiseren en het warmtebedrijf te exploiteren. Haar doel is het gebruik van zon, wind en andere duurzame energie-innovaties in Zeeland te bevorderen. Dankzij de ruim 2.800 leden kunnen zij daarin investeren. Lidmaatschap = mede-eigenaarschap, wat aansluit bij de doelstellingen van Zeeuwind. Bij dit project wil Zeeuwind de benodigde elektriciteit duurzaam op wekken en het concept duurzame Zeeuwse elektriciteit gebruiken. Hierbij wordt ook gestreefd naar mede-eigenaarschap. Repliceerbaarheid Het concept is repliceerbaar binnen de provincie Zeeland.

De gemeente werkt met de provincie en andere Zeeuwse gemeenten samen in de RES. Daarin zit een Kopgroep aquathermie die ervaringen deelt over aquathermie. De aanpak is daarnaast ook repliceerbaar voor particuliere woningen.

Innovatie Beschrijf kort: • In hoeverre innovaties worden toegepast in dit project (met TRL-niveau)? • Hoe draagt de innovatie bij aan de kostenreductie en/of CO2-emissie reductie van de warmteketen? • Welke bijdrage kan de innovatie leveren aan het versnellen en opschalen van de transitie naar een duurzaam collectief warmtenet? • Wat zijn de investeringskosten van de innovatie? De toepassing van Aquathermie gaat al enige tijd terug in de tijd. Ook zijn er legio projecten in Nederland in werking met een schaal van 1-300 woningen aan warmtevraag. Echter in bijna in alle gevallen nieuwbouw en/of beperkte schaal. De techniek an zich wordt dus uitgerold ergo TRL 10, een project op deze schaal in de bestaande bouw valt ons inzien in de TRL 8-9 categorie ‘demonstratie’. De aanwezigheid van brak water maakt het mogelijk een succesvolle demonstratie te leveren op schaal en repliceerbaar voor zeeland en overige kustgebieden. Het project kan als voorbeeld dienen voor de vele bloemkoolwijken (500-2000 woningen) met voldoende dichtheid die Nederland rijk is. → https://expertisecentrumwarmte.nl/themas/technische+oplossingen/techniekfactsheets+energie bronnen/aquathermie+nieuw/default.aspx Er wordt gevraagd om technologische innovatie maar willen teven benadrukken dat een wijkaanpak gebaseerd op een cooperatief model waar Zeeuwwind voor staat op deze schaal nog niet is gedemonstreerd.

WOB

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

15

NieuweWarmteNu! Indien uw aanvraag geselecteerd wordt door NWN! en het Nationaal Groeifonds van EZK, dan wordt uw aanvraag actief openbaar gemaakt conform de Wet openbaarheid van bestuur (WOB). Het kan voorkomen dat bepaalde informatie niet openbaar kan worden gemaakt. Dit kan uitsluitend op grond van de uitzonderingsgronden vermeld in de WOB. Bijvoorbeeld daar waar het gaat om bedrijfsgevoelige informatie en persoonsgegevens. Hier kunt u aangeven welke passages uit uw aanvraag niet voor openbaarmaking in aanmerking komen. Het ministerie van EZK zal een eigen toets uitvoeren op de uitzonderingsgronden zoals vermeld in de Wob. De deelnemers hebben geen bezwaar tegen openbaarmaking van de aanvraag conform WOB

15 oktober 2021, Aquathermie wijk Malta in Zierikzee, Schouwen-Duiveland}

16