20211005 Raadsbrief Dossier huisvesting statushouders

Raadsbrief

Onderwerp Zaaknummer Datum Afdeling Portefeuillehouder Opdrachtgever

Dossier huisvesting statushouders 485179 5 oktober 2021 Staf J.G. Smit Gemeentesecretaris

Inleiding Historie In november 2015 is het bestuursakkoord ‘Verhoogde Asielinstroom’ vastgesteld door de verschillende verantwoordelijke ministeries. Eén van de afspraken voortkomend uit dit akkoord is dat per provincie in het jaar 2016, 2.500 opvangplekken voor asielzoekers worden gecreëerd onder het beheer van het COA. De Commissaris van de Koning (CdK) was belast met de regie wat betreft de realisatie van deze provinciale taakstelling. De CdK heeft ons destijds verzocht om mogelijke locaties aan te dragen die door het COA kunnen worden beoordeeld op realiseerbaarheid. Onze gemeente heeft destijds drie locaties bij het COA aangemeld en hen verzocht deze te schouwen op realiseerbaarheid. Daarbij waren de exploitatievoorwaarden van het COA leidend voor de beoordeling. De raad heeft op 20 oktober 2016 besloten dat: “Vluchtelingenopvang binnen de gemeente gerealiseerd kan worden op één locatie en waarbij in relatie tot de randvoorwaarden van de COA, Zierikzee de meest voor de hand liggende locatie is.” De volgende locaties zijn ter toetsing, in deze voorkeursvolgorde voorgelegd aan het COA: 1. Akkerbouw Zandweg. 2. Boomgaard Oudeweg. 3. Bedrijventerrein Gouwepoort. De shortlist met de locaties Akkerbouw Zandweg, Boomgaard Oudeweg en bedrijventerrein Gouwepoort zijn aan een multicriteria-analyse (MCA) onderworpen.

Geconcludeerd is dat de drie locaties groot genoeg zijn, op acceptabele afstand van voorzieningen liggen en goed bereikbaar zijn per openbaar vervoer. Tevens is gekeken naar de directe omgeving op basis van: · Sociale veiligheid; · Landschappelijke en stedenbouwkundige inpasbaarheid; · Milieu; · Verkeersveiligheid; · Planologische uitvoerbaarheid; · Techniche uitvoerbaarheid; · Maatschappelijke uitvoerbaarheid; · Economische uitvoerbaarheid. Op 8 september 2016 is door de landelijke regietafel het volgende besloten: “De verwachting is dat voor de jaren 2016 en 2017 voldoende opvangplekken beschikbaar zijn. Mocht de komende tijd de asielinstroom toch weer toenemen, dan kan die worden opvangen, zowel dit jaar als volgend jaar. Dit betekent dat op korte termijn geen extra opvangplekken nodig zijn, bovenop de bestaande opvangcapaciteit en de plekken die nu nog worden gerealiseerd.” Op basis van deze informatie, is er op (korte) termijn geen behoefte aan een AZC op Schouwen-Duiveland en heeft de gemeenteraad het dossier gesloten met inachtneming van het volgende:

Pagina 1 van 3

“Door het sluiten van het dossier neemt de raad geen besluit over het wel of niet realiseren van een AZC nabij de kern van Zierikzee. Dat betekent dat er bij een eventueel nieuw verzoek te zijner tijd, opnieuw een besluitvormingsproces moet worden doorlopen.” Omdat de maatschappelijke impact van dit dossier groot is, dient de raad de besluitvorming dan ook af te wegen op basis van de dan geldende omstandigheden in de breedste zin van het woord. Huidige stand van zaken Voor de opvang van asielzoekers en huisvesting van statushouders in Zeeland is in de eerste helft van 2021 een Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland opgesteld. Dit plan is ter besluitvorming behandeld in de gemeenteraad van 27 mei 2021. Op basis van de besluitvorming in alle Zeeuwse gemeenten heeft het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) geconcludeerd om in te zetten op de realisatie van drie locaties voor duurzame opvang (Goes, Middelburg en Terneuzen), af te zien van extra inzet op tijdelijke opvang en nader in te zetten op vormen van huisvesting van statushouders (flexibel wonen). In de brief van 24 augustus 2021 is namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een verzoek gedaan aan de Commissarissen van de Koning om de provinciale regietafels met spoed bij elkaar te brengen om (crisis)noodopvang te voorkomen.

De huidige nijpende situatie wordt naast de hoge instroom vooral veroorzaakt door een stagnatie van uitstroom uit de opvangcentra naar passende huisvesting door de momenteel uiterst krappe woningmarkt. Kernboodschap In Zeeland is dit verzoek van de minister belegd bij een werkgroep waarin naast de Provincie en de Zeeuwse gemeenten ook het Centraal orgaan opvang asielzoekers (COA), het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en de ministeries Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties participeren. In deze werkgroep staan de volgende vragen centraal: · Waar is er ruimte voor additionele locaties ten behoeve van tijdelijke opvang van asielzoekers dan wel huisvesting van statushouders; · Kunt u deze mogelijkheden inventariseren om deze aan de provinciale regietafel te bespreken. Deze inventarisatie vindt momenteel plaats. Tussentijds is al wel besloten om vooralsnog een noodopvang te realiseren voor 320 personen (Zeelandhallen in Goes) per eind september. Uitgaande van de oorspronkelijk geraamde tijdelijke opvangcapaciteit van Zeeland van in totaal 417 plaatsen zou hierop nog een nadere uitbreiding kunnen plaatsvinden. De wijzigingen ten aanzien van opvang voor asielzoekers en de huisvesting van statushouders in Zeeland worden verwerkt in een addendum op het Plan van aanpak.

Vervolg Op basis van de besluitvorming rond het Plan van aanpak draagvlak opvang asielzoekers Zeeland in onze gemeenteraad op 27 mei 2021, hanteren we met betrekking tot opvang de uitgangspunten en locaties (waarvan er inmiddels nog 2 beschikbaar zijn) vanuit het raadsbesluit in 2016. Daarnaast richt de opgave voor onze gemeente zich - in aansluiting op de brief van de minister en op het Zeeuws plan van aanpak - op het vergroten van de uitstroom uit de asielzoekerscentra door het realiseren van huisvesting. De kern van de problematiek bij deze opgave ligt op dit moment vooral bij het geringe aanbod van beschikbare woningen. Deze krapte op de woningmarkt manifesteert zich niet alleen bij de doelgroep statushouders, maar treft alle geledingen van de bevolking. Daarnaast betreft het een problematiek waarvoor niet op de korte termijn een afdoende oplossing geboden kan worden. Het bereiken van een nieuw evenwicht tussen vraag en aanbod vraagt nadere besluitvorming omrent de woningmarkt op landelijk niveau en zal naar verwachting enige jaren in beslag nemen. Pagina 2 van 3

De inzet op huisvesting biedt perspectief voor de (potentiële) statushouders. Onder de huidige omstandigheden ontstaan landelijk immers steeds meer situaties waarin statushouders niet binnen de wettelijke termijn van 14 weken gehuisvest worden. Daardoor wordt het perspectief op een adequate inburgering en eventuele gezinshereniging verder vertraagd. Het geheel overziend is inzet op huisvesting een duurzamer oplossing van de problematiek dan een inzet op (uitsluitend) tijdelijke opvang. Deze werkwijze sluit volledig aan bij de afspraken in de regio en de eerdere besluitvorming in de gemeenteraad om een haalbaarheidsonderzoek uit te voeren naar de mogelijkheden tot verbetering van het huisvestingsproces van statushouders. Daarbij biedt deze focus op huisvesting ook een mogelijkheid om in bredere zin te kijken naar locaties (buiten de criteria van het COA) en naar mogelijkheden van aanvullende financieringsregelingen van het Rijk. Ook huisvestingscombinaties met andere doelgroepen (onder andere starters, studenten, arbeidsmigranten en spoedzoekers) zijn hierbij denkbaar. Tot slot is het niet ondenkbeeldig dat de huidige huisvestingstaakstelling aan de gemeenten de komende periode nog verder gaat stijgen en dat in het kader van een regiodeal ook mogelijkheden kunnen ontstaan om tot onderlinge uitwisseling van taakstellingen tussen gemeenten binnen de subregio te komen.

De huisvestingstaakstelling voor 2021 was al bijna verdubbeld ten opzichte van het voorgaande jaar tot 48 statushouders. De verwachting is dat dit aantal verder op kan gaan lopen tot een aantal van tussen de 50 á 60 statushouders voor 2022.

Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel

J.Chr. van der Hoek MBA

Secretaris

Burgemeester

Pagina 3 van 3