202109014 Raadsbrief Opdrachtformulering werkgroep 'Beter Beleven en Benutten' Agenda Toerisme bijlage 1

Opdrachtformulering werkgroep “Beter Beleven en Benutten” AGENDA TOERISME MAART 2021

Inleiding In 2016 heeft de gemeente Schouwen-Duiveland opdracht gegeven aan VVV Zeeland om een Plan van Aanpak ‘Veelzijdig Landschap’ op te stellen. In dit plan is een inventarisatie gemaakt van de mogelijkheden om het landschap te versterken, te benutten en te vermarkten. Dit heeft helaas niet geleid tot vaststelling in de gemeenteraad vanwege de hoge kosten die in het plan benoemd stonden. In oktober 2018 is de Agenda Toerisme vastgesteld en zijn er zes werkgroepen opgericht. Een van de werkgroepen is ‘Beter Beleven en Benutten’ (bij oplevering van de Agenda Toerisme bekend als de werkgroep ‘Meer Beleving’). Deze werkgroep heeft 2019/2020 gebruikt om te bepalen welke koers zij wil varen. Als input is hiervoor het Plan van Aanpak ‘Veelzijdig Landschap’ gebruikt. Er zijn meerdere sessies gewijd aan het bepalen van welke opdrachten in dit plan nog relevant zijn, welke reeds zijn uitgevoerd of geen uitvoering meer behoeven, en belangrijker nog welke initiatieven er worden gemist door de leden. De algemene conclusie uit deze sessies is dat er al zoveel initiatieven op het gebied van water, natuur en cultuur zijn. Deze zijn alleen bij de onderlinge partijen en dus ook inwoners en toeristen onvoldoende bekend. Hier ontstond de noodzaak voor het schrijven van een nieuwe opdrachtformulering.

Voor deze opdrachtformulering is als basis het Plan van Aanpak ‘Veelzijdig Landschap’ gebruikt met de vier deelopdrachten die de werkgroep leden nog steeds relevant vinden: • BeSchouwen: een virtuele reconstructie van het landschap Het landschap virtueel vertalen in filmpjes. Hierdoor wordt het landschap leesbaar en beleefbaar. • Kwetsbaar draagvlak Kwetsbare natuur ontzien om zo flora en fauna de ruimte te geven om zich te ontwikkelen is belangrijk. Het fysiek afsluiten van gebieden voor recreanten is in veel gevallen nodig om dit te kunnen realiseren. Draag bij de afsluitingen zorg voor goede informatievoorziening, waardoor bezoekers op de hoogte zijn van het waarom van een afsluiting. Zo krijgen zij meer begrip voor het ontzien van kwetsbare gebieden. • Zichtbaarheid vogelboulevard De vogelboulevard is een bijzonder gebied waar veel soorten vogels zijn gehuisvest. Middels borden langs de weg (ter vervanging van het huidige bouwbord waarop Plan Tureluur benoemd wordt) kunnen verschillende bijzondere vogels hun band met het gebied laten zien en worden bezoekers gewezen op de bijzondere bewoners van het gebied. • Schouwen-Duiveland op z’n kop De wateren rondom Schouwen-Duiveland zijn een walhalla voor duikers. Creëer langs buitendijkse routes zicht op het bijzondere leven onder het wateroppervlak door het onderwaterleven naar boven te halen.

Note: Voor aanvullende informatie kan het bovengenoemde plan opgevraagd worden bij de gemeente. Deze opdrachtformulering is bedoeld voor organisaties/bureaus die van mening zijn dat zij deze opdracht kunnen uitvoeren. Aanvulling 8/9/2021 t.o.v. 1e advies: Er is voor gekozen om fase 1 uit te laten voeren door studenten van de HZ. Fase 2 en 3 zal worden uitbesteed aan een bureau.

1

Leeswijzer Dit document geeft in hoofdstuk 1 inzicht in de context waarbinnen deze opdrachtformulering is geschreven. Hierin komen de Agenda Toerisme, de werkgroep ‘Beter Beleven en Benutten’, de gemeentelijke visie ‘Tij van de Toekomst’ en de ontwikkelingen in het toerisme aan bod. Hoofdstuk 2 bevat de daadwerkelijke opdrachtformulering met daarin het doel van de opdracht, de fasering van het project en tot slot de praktische toelichting, zoals de projectorganisatie, planning en begroting.

2

Hoofdstuk 1: Achtergrond 1.1 AGENDA TOERISME De Agenda Toerisme is het resultaat van een bijzonder proces. Het is een gezamenlijk initiatief van de Recron Schouwen-Duiveland en de gemeente, waarbij vanaf het begin de wens voorop stond om samen op te trekken, van visievorming tot en met uitvoering. De Agenda Toerisme kan rekenen op een stevig draagvlak van stakeholders, samengebracht in het zogenaamde ‘Platform Toerisme’, bestaande uit: - Gemeente Schouwen-Duiveland - Vereniging Strandpaviljoenhouders Schouwse Kust (VSSK) - HISWA RECRON Schouwen-Duiveland - Vekabo - Vereniging Hotels en Pensions (VHP) - Koninklijke Horeca Nederland (KHN) - Toeristische Uitvoerings Alliantie (TUA) (VVV Zeeland, Economische Impuls Zeeland, Kenniscentrum Kusttoerisme) Note: Op dit moment heeft de VVV Zeeland haar activiteiten beëindigd. Momenteel wordt vanuit de Provincie een nieuwe Zeeuwse Marketing Organisatie opgericht die Zeeland breed de marketing rondom Wonen, Werken en Verblijven gaat oppakken. Lokaal is de Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland opgericht met als taak de lokale marketing en promotie en de informatievoorziening richting inwoners en gasten op te pakken. Voor de periode 2018-2026 is bewust gekozen voor het hanteren van een zogenaamde ‘Agenda Toerisme’.

Een agenda geeft concreet aan waar men de komende jaren aan zal moeten werken, maar biedt de mogelijkheid om bij te sturen als trends in de markt zich voordoen of zal wijzigen op grond van andere signalen. Het strategisch bijsturen van deze agenda borgt de noodzaak om het toeristisch product op topniveau te houden gedurende de ontwikkeling in de tijd. De agenda laat zien welke doelen we willen bereiken, welke keuzes we daarvoor maken en waarom we onze energie, tijd en middelen hierin willen of moeten steken. Het vertrekpunt van de Agenda Toerisme is trots en, vertrouwen in de toekomst, maar er valt nog genoeg te doen. We kijken vol zelfvertrouwen naar de toekomst van het toerisme op Schouwen-Duiveland. Maar we kunnen ons als eiland onvoldoende onderscheiden van andere kustgebieden, zowel binnen als buiten Zeeland. We moeten beter bekend maken wat het eiland allemaal te bieden heeft. Dit vraagt om samenwerking. De toekomst van het toerisme is Schouwen-Duiveland! De Groen Blauwe Oase Schouwen-Duiveland blijft ook in de toekomst een bijzondere en aantrekkelijke toeristische bestemming in de Zeeuwse- en Zuid-Hollandse Delta, met een jaarrond gastvrije ontvangst, een intense natuurbeleving, gekoppeld aan een hoge kwaliteit en duurzaamheid van het toeristisch recreatieve product afgestemd op de gast.

Hierdoor blijft de recreatiesector de belangrijkste economische factor van het eiland, kan het de concurrentie met andere toeristische bestemmingen met vertrouwen aan en zijn we een voorbeeld voor andere kustgemeenten. Dat is onze ambitie voor de komende jaren. De agenda is opgezet middels een zestal uitvoeringsthema’s: 1. Marketing en Promotie 2. Beter Beleven en Benutten (voorheen Meer Beleving) 3. Gastvrijheid en seizoenverlenging jaarrond 4. Focus op toekomstbestendigheid (voorheen Voortdurend Vernieuwen) 5. Strand als blijvende trekker 6. Duurzame mobiliteit

3

1.2 AGENDA TOERISME THEMA 2: BETER BELEVEN EN BENUTTEN Note: De tekst op deze bladzijde is overgenomen uit de vastgestelde Agenda Toerisme 2018 – 2026. In thema 2: ‘Beter Beleven en Benutten’ worden verschillende aspecten van het eiland gevat, namelijk: Natuur, Cultuur en Water. Dit heeft geresulteerd in een klankbordgroep die vertegenwoordigd wordt door: Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, HISWA RECRON, Verenigde Musea Schouwen-Duiveland, Vekabo, Vereniging Strandpaviljoenhouders Schouwse Kust, Nederlands Onderwatersport Bond, VVV Zeeland, IVN Zeeland Natuureducatie. Gezamenlijk is besloten om de naam van dit thema te veranderen in Beter Beleven en Benutten’ (in plaats van Meer Beleving). Het gaat immers niet om het creëren van meer initiatieven of activiteiten, maar juist om het bundelen van wat er al is en dat beter bekend maken. De beleving van onze Groen Blauwe Oase in de toekomst: De Groen Blauwe Oase staat garant voor een intense natuurbeleving in alle seizoenen. Het veelzijdige landschap is toegankelijk en beleefbaar voor onze gasten. Op sommige plekken is de natuur beschermd en niet toegankelijk. We leggen uit waarom dit belangrijk is en wat die natuur zo bijzonder maakt. Zo maken we natuurbescherming en -educatie een beleving voor jong en oud. Water is een belangrijk onderdeel van onze natuur. Onze gasten beleven het water op verschillende manieren.

In en op het water kunnen onze gasten zelf ervaren wat onze band met het water betekent. Ook onze geschiedenis met het water maken we beleefbaar met verhalen en doe-activiteiten. Als gastheer in de recreatiesector op ons eiland ben je automatisch ook ambassadeur voor de natuur van onze Groen Blauwe Oase. Wat is de opgave binnen dit thema: We willen een sterke natuurbeleving neerzetten en meer met de natuur….. de natuur beschermen en landschap produceren, maar ook beter beleven en benutten. Vooral de verbinding tussen land en water en onze unieke cultuurhistorische band met het water lenen zich voor beleving door jong en oud. Wat zijn onze keuzes? 1. We zorgen voor toegankelijke natuur, ook onder water. 2. We produceren nieuwe natuur en behouden en versterken onze bestaande natuur, ook onder water (onderwaterreservaten). 3. De natuurbeleving is optimaal en natuurbescherming is een beleving op zich. 4. We versterken de land/waterbeleving en stimuleren gedifferentieerde en kwalitatieve ontwikkeling van jachthavens en overige waterplekken. 5. We stimuleren chartervaart en cruisevaarttoerisme en de ontwikkeling van aanlegplaatsen (o.a. Neeltje Jans, Watersnoodmuseum) met oog voor duurzaamheid. 6. In de ervaring van onze cultuurhistorie staan beleving en storytelling centraal. Hieraan koppelen we pakkende jaarrond doe-activiteiten, vooral gericht op kinderen.

Wat bereiken we daarmee? - Gerichte marketing versterkt de bekendheid en het imago van de Groen Blauwe Oase. De gast waardeert het volledige toeristische aanbod en weet wat er jaarrond te beleven valt. Dit leidt tot meer herhaalbezoek en hogere bestedingen. - Meer gasten in de schouderseizoenen, meer jaarrondopenstelling, meer toeristisch kamperen (in de natuur). - Sterk imago van de badplaats Renesse en Monumentenstad Zierikzee omgeven door natuur. - Sterke natuurbeleving in de Delta, ook onder water. - Rijke cultuurhistorie geeft extra dimensie aan de Groen Blauwe Oase. - Betere kruisbestuiving en samenwerking recreatiesector met culturele organisaties.

4

- Kwaliteiten van monumenten en erfgoed worden beter benut. We zoeken daar waar mogelijk ook de aansluiting bij bestaande initiatieven zoals de merkgids van ‘De Zeeuwse Natuur’, het UNESCO Global Geopark Schelde Delta i.o. et cetera. 1.3 TIJ VAN DE TOEKOMST In de visie Schouwen-Duiveland 2011-2040 ‘Tij van de Toekomst’ is het belang van het water, de natuur en de cultuur voor de gemeente vastgelegd. Het water, de natuur en de cultuur zijn belangrijke pijlers voor het bestaansrecht van Schouwen-Duiveland. In ‘Tij van de Toekomst’ is de visie als volgt verwoord: Schouwen-Duiveland is een eigenzinnig, gastvrij, Zeeuws eiland waar de dynamiek van water, land, natuur en cultuur mensen inspireert en verbindt. Eilanders en gasten komen hier tot zichzelf door de buitengewone combinatie van schoonheid, rust, bruisende mogelijkheden en monumentale schatten. In deze visie stelt de gemeente zich het doel om Schouwen-Duiveland richting 2040 verder te ontwikkelen als de ideale plaats om te genieten van natuur, recreatie en cultuur. Dat maakt SchouwenDuiveland tot een geliefd vakantie-eiland. Water heeft het eiland en de samenleving gevormd. Het water is de bron van en de drijfveer achter economische ontwikkelingen en kansen. Hiermee zou Schouwen-Duiveland in 2040 toonaangevend willen zijn en een voorbeeldfunctie willen hebben voor andere waterrijke gebieden in Nederland.

Schouwen-Duiveland is niet alleen omringd door water, maar het water is verweven met de cultuur, de natuur en de smaak van het eiland. In een ver verleden bestond het huidige eiland uit vier eilanden, te weten Schouwen, Dreischor, Bommenede en Duiveland. Het landschap zoals we dat nu kennen is gevormd door inpolderingen, dijkdoorbraken en overstromingen. Hoewel het eiland nu veilig verscholen ligt achter een brede duinenrij aan de Noordzeekust, veilige opgehoogde dijken langs de Oosterschelde en historische dijken waarop de oude muralt muren nog zichtbaar zijn langs de Grevelingen is overal op het eiland de invloed van het water nog zichtbaar. Door de komst van de Deltawerken zijn langs de zuidkust van Schouwen-Duiveland veel zandplaten en foerageergebieden voor de talloze watervogels verdwenen. De afgelopen jaren is er, als onderdeel van de Natuurnetwerk Nederland, fors geïnvesteerd in nieuwe natuur waarin vogels kunnen foerageren en broeden. Hierdoor is een bijzonder natuurgebied ontstaan waar de recreant op sommige plaatsen doorheen kan fietsen of wandelen en zo verschillende bijzondere vogelsoorten kan spotten. De watersnoodramp van 1953 heeft op het eiland duidelijk haar sporen achtergelaten. Op verschillende plaatsen vind je kreken die zijn ontstaan als gevolg van de dijkdoorbraken in de rampnacht.

Deze krekengebieden kennen niet alleen hun eigen flora en fauna, maar vormen ook aantrekkelijke gebieden voor bijvoorbeeld een wandelroute. Ook het binnengebied van Schouwen-Duiveland is te voet of op de fiets uitstekend te verkennen. De slingerende dijken en boerenlandpaden langs akkers geven de recreant volop mogelijkheden om het landschap te beleven. De fiets of de benenwagen zijn sowieso uitstekende middelen om het landschap te verkennen. Zeker aan de westkust zijn veel plekken niet per auto bereikbaar. Inwoners, toeristen en dagrecreanten kunnen zich in dit gebied uitleven op de mountainbike, een rit maken te paard of eindeloos wandelen of fietsen over de vele paden die het gebied doorkruisen. De brede kuststrook langs de Noordzee vormt ook de belangrijkste verblijfsconcentratie. In dit gebied is een groot aantal recreatieparken (campings, huisjesparken) en hotels gevestigd en staan ook veel particuliere huizen die verhuurd worden aan toeristen. Ook langs de noordkant van het eiland zijn verschillende parken gevestigd. Langs Grevelingen en Oosterschelde zijn verschillende jachthavens gesitueerd, die veel passanten trekken. Daarnaast zijn verspreid over het eiland tal van minicampings te vinden waar de gast het plattelandsleven kan ervaren.

5

Voor duikers en snorkelaars is Schouwen-Duiveland, na de afsluiting van de Noordzee, een gebied waar op een laagdrempelige en toegankelijke manier kan worden gedoken. De faciliteiten langs de kustlijn zijn van hoog niveau en toonaangevend in Europa.

1.4 GROEI EN ONTWIKKELING VAN HET TOERISME Volgens verschillende prognoses, zoals die van het NBTC in Perspectief 2030, zal het toerisme aan de Nederlandse kust de komende jaren behoorlijk groeien. Het is volkomen duidelijk dat ook SchouwenDuiveland hiermee te maken krijgt. Groei op zich is geen probleem, maar het is van belang de bezoekersstromen te sturen en hierbij keuzes te maken; dit wordt wel ‘bestemmingsmanagement’ genoemd. Hoe willen we Schouwen-Duiveland in de markt zetten en voor welke doelgroepen toeristen (bij voorkeur op momenten buiten de zomerperiode, gedurende het hele jaar)? Tegelijkertijd ontwikkelt de behoefte van de bezoeker zich in toenemende mate. Naast de aantrekkingskracht van bestaande iconen als de Deltawerken, heeft de gast behoefte aan eigen en unieke of aantrekkelijke ervaringen bij het invullen van zijn vrijetijdsbesteding. Er moet door de recreatieve sector nog verder uitgewerkt worden welke definitieve keuzes bij het thema kwaliteitstoerisme worden gemaakt. Vanuit de visie ‘Tij van de Toekomst’ gaan we uit van onze eigen kracht.

Als toeristische bestemming beschikt Schouwen-Duiveland over een krachtige formule: • Er is een breed en gevarieerd aanbod voor de toeristische bezoeker; • Er is een grote variatie aan unieke, lokale identiteiten; • Het aanbod van combinatiemogelijkheden ligt vaak dicht bij elkaar; • Op grond van haar ontwikkeling tot nu toe beheerst Schouwen-Duiveland het begrip gastheerschap.

6

Hoofdstuk 2: Opdrachtformulering 2.1 DOEL Om Schouwen-Duiveland toekomstbestendig te ontwikkelen is het van belang niet alleen de bekende plekken - waarvoor gasten ons eiland al graag bezoeken - te promoten, maar ook die aspecten van het eiland, de niches, te benadrukken die minder bekend zijn bij het publiek. Hiermee kunnen we ons als eiland onderscheiden van andere regio’s, de bezoeker in positieve zin verrassen en inspelen op de veranderende behoefte van de bezoeker. Ons doel is de bekendheid van relatief onbekende kernkwaliteiten te vergroten. Die kernkwaliteiten zijn: het water, het landschap, de biodiversiteit, de natuur en de erfgoed- en cultuur-historische waarden. We richten ons daarbij niet alleen op de bezoekers, maar ook op de eigen inwoners. Zij zijn een belangrijk onderdeel van ons toeristisch product en het is van belang dat zij zich kunnen identificeren met de kernkwaliteiten. Betrokkenheid en herkenning zorgen ervoor dat inwoners in hun contacten met bezoekers belangrijke ambassadeurs van het eiland zijn. Tot voor kort werd de betekenis van toerisme vooral uitgedrukt in economische waarden als geld en werkgelegenheid. De laatste jaren is er meer aandacht voor de impact op inwoners, op de openbare ruimte en op voorzieningen als onderdeel van een breder debat over de maatschappelijke waarde van toerisme.

Dat toerisme ook waardevol moet zijn voor inwoners is vastgelegd in de visie ‘Perspectief 2030’ van het NBTC Holland Marketing. De gemeente Schouwen-Duiveland vindt het van groot belang om te werken aan waardevol toerisme, waarbij de balans tussen economische spin-off, landschap, gasten en inwoners gewaarborgd wordt. Met ons project, zoals uitgelegd in de volgende paragraaf, sluiten we graag aan bij deze visie. 2.2 PROJECTFASERING Om het doel van onze opdracht te verwezenlijken stellen we voor een adviesbureau in te huren om de werkgroep te assisteren bij het opstellen van een portfolio. Deze portfolio biedt inzicht in het aanbod op Schouwen-Duiveland vanuit bovengenoemde kernwaarden. Het project is opgesteld op basis van de volgende drie fasen. Aanvulling 8/9/2021 t.o.v. 1e advies: Fase 1 wordt uitgevoerd door studenten van de HZ. Fase 2 en 3 wordt Fase 1: Portfoliosamenstelling (verzamelen) uitgevoerd door een bureau. Doel Het doel van fase 1 is het verzamelen van al bestaande communicatie-uitingen om een goed totaalbeeld te krijgen van de kernkwaliteiten van het eiland en daarbij al ontwikkelde activiteiten. Op die manier wordt ook inzichtelijk welke kernkwaliteiten nog onvoldoende vertegenwoordigd worden in activiteiten. Werkwijze In de eerste fase van het project worden al bestaande communicatiemiddelen en activiteiten verzameld.

Gedacht kan worden aan uitingen als videomateriaal, inspiratiekaarten en informatieve folders. Deze producten zijn op grote schaal aanwezig, ontwikkeld door verschillende partijen, instanties en ondernemers. Samen vertellen zij wat Schouwen-Duiveland te bieden heeft. De communicatiemiddelen worden in deze fase in relatie gebracht tot de kernkwaliteiten.

7

Om een goed beeld te krijgen van het totale aanbod is het van belang thema’s en doelgroepen te benoemen en deze aan elkaar te koppelen. Op basis hiervan wordt duidelijk welke kernkwaliteiten goed vertegenwoordigd zijn in het aanbod en welke aanvulling nodig hebben. Het benoemen van de thema’s en doelgroepen is onderdeel van de opdracht aan het bureau op basis van de bekende gegevens en de aanwezige expertise in de werkgroep. Eindproduct Het eindproduct wordt gevormd door een portfolio. Hierin staat een lijst van communicatiemiddelen en activiteiten in relatie tot de kernkwaliteiten. Hier wordt aanvullende informatie ook in benoemd, zoals soort beleving, tijdsduur, seizoen, locatie, et cetera. Aanpassing 8/9/2021 t.o.v. 1e advies: Er is voor gekozen om fase 1 uit te laten voeren door studenten. Alleen fase 2 en 3 wordt nog uitgevoerd door Fase 2: Bruikbaarheid en toepasbaarheid een bureau. Doel Het doel van fase 2 is allereerst inzichtelijk maken hoe het aanbod van Schouwen-Duiveland zich verhoudt tot de kernkwaliteiten die we willen uitdragen en hoe de verschillende doelgroepen vertegenwoordigd zijn. Door dit vervolgens te koppelen aan fase 1 ontstaat inzicht in enerzijds de behoeften (vanuit doelgroepen en ambities) en anderzijds in het aanbod van bestaande activiteiten.

Het uiteindelijke doel hiervan is dat een goed beeld ontstaat van het totale aanbod op ons eiland, of in dit aanbod alle kernwaarden vertegenwoordigd zijn en of ze voldoen aan de wensen en behoeften van de consument. Werkwijze Het toetsen van de bruikbaarheid vindt plaats door het materiaal te koppelen aan de kernwaarden. Vervolgens moet worden bekeken hoe dit zich verhoudt tot de doelgroepen die we nu hebben en de doelgroepen die we zouden willen aanspreken. Ook wordt de koppeling gelegd met de ambities op het eiland (bijvoorbeeld een jaarrond bestemming). Bij toepasbaarheid wordt bekeken of het bestaande materiaal voldoet aan actuele eisen en of dit aanpassing of aanvulling behoeft. Het is belangrijk om inzichtelijk te maken welke kernwaarden niet of te weinig zijn vertegenwoordigd en of er voor alle doelgroepen voldoende geschikt aanbod is. Om bovengenoemd totaaloverzicht inzichtelijk te maken wordt gewerkt met een matrix. Hierin worden de kernwaarden benoemd en gekoppeld aan doelgroepen en thema’s. We vragen het adviesbureau op basis van de matrix een zogenaamde sterkte-zwakte (SWOT-)analyse te maken. Eindproduct Het eindproduct wordt gevormd door de portfolio uit fase 1 met daaraan toegevoegd de bruikbaarheid en toepasbaarheid van het aanbod per kernkwaliteit en doelgroepen. Dit levert een matrix op.

Deze laat zien waar kansen liggen voor ontwikkeling en welke terreinen al goed vertegenwoordigd zijn. Hierin wordt zichtbaar welke kernkwaliteiten niet of te weinig zijn vertegenwoordigd. Bij dit eindproduct wordt ook een advies uitgebracht op welke manier dit aanbod eventueel aangepast/aangevuld kan worden. Fase 3: Implementatie Doel In de vorige fase is een bruikbare matrix opgeleverd. Deze biedt inzicht in het totale aanbod. Het is nu ook duidelijk waar nog aanbod ontbreekt. Het doel van de 3e fase is het bestaande aanbod in de markt te implementeren. Met implementeren wordt bedoeld, dat zowel ondernemers als inwoners/toeristen beter bekend raken met het bestaande aanbod.

8

Het is nadrukkelijk niet de opdracht van het bureau om nieuw materiaal te ontwikkelen, maar zij kunnen wel suggesties doen, adviseren aan welk materiaal behoefte kan zijn. Het daadwerkelijk uitgeven van nieuw materiaal is aan de nieuwe lokale marketingorganisatie, die de taak heeft Schouwen-Duiveland als toeristische bestemming te promoten. De werkgroep realiseert zich dat bestaande materialen die nu onder de loep worden genomen, eigendom zijn van de verschillende instanties, organisaties en bedrijven op en buiten het eiland. Het is niet aan de werkgroep, dan wel het bureau om derden te vertellen hoe zij met hun materiaal om moeten gaan. Echter, de tips en adviezen van het bureau kunnen wel bruikbaar zijn voor deze partijen. We zullen het adviesbureau vragen een advies uit te brengen hoe we onafhankelijke ondernemers, organisaties en instanties hierover het beste kunnen informeren en adviseren. Hierbij willen we ook de al bestaande Erfgoedlijnen Schouwen-Duiveland betrekken. Een mogelijke manier om het aanbod toch beter bruikbaar te maken voor ondernemers en inwoners/toeristen is het gebruik van toolkits. In een toolkit bevindt zich specifiek aanbod per kernkwaliteit. Op deze manier wordt het voor ondernemers makkelijker om het bestaande aanbod te gebruiken in de bedrijfsvoering. Voor inwoners/toeristen kan deze toolkit ook van toegevoegde waarde zijn.

We beschrijven nadrukkelijk bij deze fase geen werkwijze en eindproduct, maar we doen hiervoor alleen een suggestie. Het is aan de creativiteit van het bureau om hiervoor met een voorstel te komen. 2.3 PROJECTORGANISATIE Gemeente Schouwen-Duiveland is opdrachtgever en daarmee ook verantwoordelijk. Vanuit deze verantwoordelijkheid wordt een projectgroep samengesteld die de werkzaamheden van de opdrachtnemer (het bureau) begeleidt. De klankbordgroep (de leden van de werkgroep Beter Benutten) als geheel blijft betrokken en zal periodiek worden geïnformeerd over de voortgang van het project. Bij de afronding van elke projectfase wordt een overleg met de klankbordgroep ingepland en om feedback gevraagd. Bij het opleveren van het definitieve rapport zal een presentatie plaatsvinden voor een bredere groep van belanghebbenden. De opdrachtnemer benoemt een projectleider die gedurende de uitvoering van het project de verantwoording heeft en de werkzaamheden coördineert. Het kan nodig zijn om andere externe expertise aan te wenden. Dit wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de projectgroep. De opdrachtnemer is ook verantwoordelijk voor administratieve handelingen als het initiëren van vergaderingen, opstellen van agenda’s/verslagen et cetera. 2.3 PROJECTPLANNING Bij het aanbieden van de offerte wordt een gedetailleerde projectplanning overlegd.

Per fase wordt de inzet in tijd en uren gespecificeerd. We gaan ervan uit dat het gehele project uiterlijk eind 2021 wordt afgerond. Aanpassing advies 8/9/2021 t.o.v. 1e advies: Fase 1 zal worden uitgevoerd door studenten in 2021. Fase 2 en 3 2.4 PROJECTBEGROTING worden uitgevoerd in 2022. We verwachten een gedetailleerd financieel plan met begroting ingedeeld naar fasen van het project.

9