20210706 Raadsbrief Projectplan Zelfregiecentrum Schouwen-Duiveland - bijlage

Zelfregiecentrum Schouwen-Duiveland Projectplan 1 juni 2021

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ....................................................................................................................................2 1.1 Samenvatting ............................................................................................................................2 1.2 Aanleiding .................................................................................................................................4 1.3 Achtergrond ..............................................................................................................................5 Doelgroep ...................................................................................................................................5 Stichting HerstelTalent ................................................................................................................5 Zelfregiecentra ...........................................................................................................................7

2.

Omgevingsanalyse ...................................................................................................................9 2.1 Deelnemerspotentieel en maatschappelijke waarde ..................................................................9 2.2 Locatie .................................................................................................................................... 10 2.3 Aanbod activiteiten en cursussen ............................................................................................ 11 2.4 Samenwerking en netwerkvorming .......................................................................................... 11

3.

Plan van Aanpak ..................................................................................................................... 13 3.1 Probleemstelling ..................................................................................................................... 13 3.2 Doelstellingen ......................................................................................................................... 13 3.3 Methoden................................................................................................................................ 13

4.

Activiteiten .............................................................................................................................. 16 4.1 Werkpakket 1: Uitvoering ........................................................................................................ 16 4.2 Werkpakket 2: Evaluatie.......................................................................................................... 19 4.3 Werkpakket 3: Projectmanagement ......................................................................................... 21

5.

Financiering en begroting ...................................................................................................... 22 5.1 Begroting project ..................................................................................................................... 22 5.2 Circulaire financiering .............................................................................................................. 24

Bijlage 1: tijdsplanning ................................................................................................................... 25

1

1. Inleiding 1.1 Samenvatting De gemeente Schouwen-Duiveland heeft HerstelTalent verzocht een meerjarig projectplan te schrijven voor het realiseren van een zelfregiecentrum in de gemeente Schouwen-Duiveland. Aanleiding is de behoefte aan een fysieke voorziening waar inwoners op gelijkwaardig niveau in contact kunnen komen met lotgenoten. Daarnaast moet het zelfregiecentrum voorzien in preventieve ondersteuning, zorg en veiligheid van inwoners die ontwrichtende omstandigheden doormaken als gevolg van maatschappelijke risicofactoren, sociale kwetsbaarheden of (in de aanloop naar) psychische problematiek. Het zelfregiecentrum wordt binnen dit 3-jarige project op 2 manieren in de gemeente Schouwen-Duiveland gerealiseerd: 1. Een vaste locatie in Zierikzee 2. Een ambulant zelfregiecentrum dat iedere week verschillende kernen bezoekt, opgesplitst naar 3 regio’s Binnen het zelfregiecentrum zet HerstelTalent ervaringsdeskundigen in. Zij ondersteunen de bezoekers en deelnemers aan het activiteitenaanbod in het normaliseren van de dagelijkse activiteiten. Activiteiten zijn onder andere: samenzijn, 1-op-1 ondersteuning, creatieve activiteiten, cursussen en werk- en stageplekken. Per kern worden de specifieke activiteiten aangepast op de behoeften, daar er binnen de gemeente sprake is van regionale verschillen.

Daarnaast wordt veel tijd geïnvesteerd in het ontwikkelen en versterken van samenwerkingen met regionale en lokale partijen en inwoners. Met dit project wordt beoogd het zelfregiecentrum een neutrale en verbindende fysieke locatie te laten zijn, waar onder andere casusbespreking, kennisdeling en verbeterde samenwerking tot stand komt. Gedurende het project worden er metingen verricht omtrent de maatschappelijke meerwaarde van het zelfregiecentrum. Hiervoor wordt de Kostenbaten-analyse tool, ontwikkeld door het Instituut van Publieke Waarden en in opdracht van MIND, ingezet. De Kostenbaten-analyse wordt van context voorzien door resultaten uit dag verslagen en ervaringsverhalen. Op basis van deze analyse wordt een Return-on-Investment berekening gemaakt. Het doel van deze meet- en evaluatiemethode is het inzichtelijk maken van maatschappelijke kosten en baten, waaronder: • • • • •

Daling in WMO-kosten Daling in kosten Participatiewet Effectiever maatschappelijk vastgoedbeheer Daling kosten overlast Daling GGZ-kosten

2

Het doel van het aantonen van de maatschappelijke kosten en baten is het vaststellen van de mogelijkheden voor ‘circulaire financiering’. Bij positieve evaluatie moeten de zelfregiecentra na het eindigen van het project in stand blijven en moeten de resultaten overdraagbaar zijn. In samenwerking met de gemeente wordt onderzocht of bezoekers van de zelfregiecentra minder aanspraak maken op hulp en ondersteuning uit bijvoorbeeld de Wmo. Het doel is om deze posten duurzaam ten goede te laten komen aan de zelfregiecentra. Door middel van inhoudelijke- en financiële rapportages wordt de voortgang binnen dit halfjaarlijks met de gemeente Schouwen-Duiveland besproken. Door deze werkwijze kan het project tijdig worden aangescherpt en/of bijgestuurd. De gemeente heeft op verzoek van HerstelTalent Kritieke Prestatie Indicatoren gesteld. Deze zijn onderdeel van de Kostenbaten-analyse. Het totale projectbudget bedraagt € 573.833,- incl. BTW. De gemeente Schouwen-Duiveland draagt hier € 50.000,- incl. BTW aan bij in de vorm van cofinanciering. Het resterende bedrag van € 523.833,- incl. BTW wordt (na toekenning) gedekt door het Transformatiefonds Ambulantisering GGZ Zeeland.

3

1.2 Aanleiding Sinds januari 2018 werkt de gemeente Schouwen-Duiveland (hierna: de gemeente) samen met Stichting HerstelTalent (hierna: HerstelTalent). Met onafhankelijke cliëntondersteuning ondersteunt HerstelTalent inwoners in de zoektocht naar de juiste hulp of voorzieningen. Uit de ondersteuningstrajecten met inwoners, gesprekken met mensen van de gemeente (o.a. Wmo-consulten) en collega hulpverleners blijkt dat er behoefte is aan: 1. Een fysieke voorziening die preventieve ondersteuning, zorg en veiligheid biedt 2. Een plek waar lotgenoten elkaar kunnen treffen en op gelijkwaardig niveau kunnen praten (peer support, maatjescontact) Hoewel hier geen onderzoek naar is verricht, worden met betrekking tot het tweede punt dezelfde behoeften geuit door andere partijen, zoals: Allevo, Buurtzorg, Gors, Emergis en de POH-GGz-ers. Ook zij willen hun cliënten kunnen doorverwijzen. Bij het ontbreken van preventieve voorzieningen kunnen in het ergste geval overlast gevende situaties ontstaan. Veel gemeenten hebben bijvoorbeeld inwoners met GGZproblematiek en/of een licht verstandelijke beperking, die ook andere problemen hebben (zoals een verslaving) en daardoor gevaarlijk gedrag vertonen of een risico hebben op gevaarlijk gedrag1. Mede namens de gemeente Schouwen-Duiveland heeft het CZW bureau een notitie met preventiemaatregelen opgesteld. Hierin stellen zij o.a.

dat adequate voorliggende voorzieningen, op lokaal niveau, helpen om zwaardere zorg af te schalen naar lichtere vormen van hulp en ondersteuning. Preventie voorzieningen voorkomen escalatie, verergering, terugval en dragen bij aan vroegtijdige signalering van problematiek2. Daarbij heeft de gemeente aangegeven dat begeleiding en ondersteuning voor kwetsbare inwoners zoveel mogelijk in de eigen sociale omgeving van mensen dient plaats te vinden, gericht op herstel en zelfredzaamheid. Vanuit deze visie ziet de gemeente veel mogelijkheden in het ontwikkelen van een zelfregiecentrum. HerstelTalent heeft reeds ruime ervaring met het opzetten en vormgeven van een zelfregiecentrum, onder andere in de gemeente Middelburg. De gemeente heeft HerstelTalent verzocht om een meerjarig project vorm te geven. De gemeente heeft hierbij verzocht een aantal Kritieke Prestatie Indicatoren te meten. Dit projectplan bevat het plan van aanpak voor het realiseren van een zelfregiecentrum in de gemeente Schouwen-Duiveland.

1

Vereniging van Nederlandse Gemeenten (2020). Gemeenten en GGZ Inspirerende voorbeelden en tips. 2 CZW bureau (2020). Notitie preventie.

4

1.3 Achtergrond HerstelTalent is een organisatie die kennis en expertise inzet vanuit ervaringsdeskundigheid. Om de meerwaarde van de inzet van HerstelTalent door de gemeente aan te tonen, is het belangrijk om dit project te voorzien van een achtergrond. Doelgroep Het risico op het ontwikkelen van psychosociale problematiek wordt beïnvloed door maatschappelijke risicofactoren. Uit een onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat knelpunten zoals toegang tot zorg, huisvesting, onderwijs en inkomen het risico verhogen. Daarbij zijn ook handelingsverlegenheid van professionals (binnen en buiten de zorg) in psychosociale crisissituaties en discontinuïteit en fragmentatie in de ondersteuning van mensen met meervoudige problematiek risico verhogend3. Binnen dit project bestaat de doelgroep uit inwoners van de gemeente Schouwen-Duiveland die extra ondersteuningsbehoeften hebben omdat zij ontwrichtende situaties doormaken, bijvoorbeeld als gevolg van: • • •

Maatschappelijke risicofactoren Sociale kwetsbaarheden (De aanloop naar) een psychische aandoening

Maatschappelijke risicofactoren 3 zijn onder andere armoede, schuldenproblematiek, werkloosheid, een tekort aan betaalbare woningen, een complexer wordende samenleving, zorgverschraling, beperkte participatiemogelijkheden voor kwetsbare groepen, een afnemende tolerantie en stigmatisering. Stichting HerstelTalent HerstelTalent is een organisatie die zicht richt op normalisatie van het dagelijks leven. HerstelTalent ondersteunt mensen die een ontwrichtende situatie in het leven (hebben) ervaren en als gevolg daarvan vaak psychisch, lichamelijk of sociaal-emotioneel lijden. Voorbeelden van ontwrichtende situaties zijn: • • • • • • •

Psychische problemen Armoede Verslavingsproblematiek Eenzaamheid Leeftijdsfaseproblematiek Complex (vroegkinderlijk) trauma Andere psychosociale problemen

Toch is de doelgroep van het zelfregiecentrum veel breder te trekken. Meer voorbeelden van mensen die een zelfregiecentrum bezoek zijn mensen die: • 3

Nauwelijks een sociaal netwerk hebben

Trimbos Instituut (2016). ‘Verwarde personen’ of ‘mensen met een acute zorgnood’?

5

•

•

• • • • • • •

Na meerdere behandelingen (klinisch en/of ambulant) bemerken dat het weer slechter met de psychische gezondheid gaat en geen zin en/of vertrouwen meer hebben in de ‘zoveelste’ behandeling Zich niet thuis voelen in de huidige begeleidde werkomgeving en werk dat gekozen is vanwege de beperking; op zoek zijn naar (vrijwilligers-)werk dat meer aansluit bij de eigen kwaliteiten Acute behoefte hebben aan een luisterend oor Behoefte hebben aan een maatje die ook buiten kantoortijden bereikbaar is Het gevoel niet tot zijn of haar recht te komen Behoefte hebben aan ondersteuning bij het uitvoeren van een idee. Hopen aansluiting te vinden, peers, en niet bevestigd te worden in het gevoel van ‘anders’ zijn Behoefte hebben om opgedane ervaringen op het gebied van kwetsbaarheid en herstel in te zetten voor anderen Een plek vinden waar je gewoon mag ‘zijn’

Normalisatie dagelijks leven en maatschappelijk functioneren Ervaringsdeskundig ondersteuners begeleiden de hulpvrager in het maatschappelijk, functioneel en persoonlijk herstel. Dit in tegenstelling tot professionele zorg- en hulporganisaties, die zich van oudsher richten op klinisch/medisch herstel. In alle stappen van het herstelproces biedt HerstelTalent ondersteuning, afhankelijk van de behoeften van de hulpvrager. Aandachtsgebieden zijn het (her)ontwikkelen van sociale contacten, werk of dagbesteding, passende woonruimte, hulp bij financiële zekerheid, structuur en zo weinig mogelijk stress. Overkoepeld, is de ondersteuning gericht op het bevorderen van zelfregie. Een greep uit het aanbod voor hulpvragers dat op basis van ervaringen in de afgelopen jaren tot stand is gekomen: • • • • • •

Onafhankelijke cliëntondersteuning Het opstellen van een crisiskaart Scholing voor ontwikkeling van kwaliteiten en vaardigheden en/of diploma Coaching in het opstellen van een herstelplan en het vinden van eigen oplossingen Begeleiding bij de overgang van beschermd naar zelfstandig wonen Werkplek- en stagebegeleiding binnen en buiten HerstelTalent

Daarnaast werkt HerstelTalent regelmatig samen met het sociaal domein en GGZaanbieders. Ook is de afgelopen jaren de bekendheid onder huisartsen, zorginstanties, politie en hulpdiensten gegroeid. HerstelTalent wordt naast als onafhankelijk cliëntondersteuners ook ingezet binnen expertteams en als adviseurs binnen sociaalmaatschappelijke projecten. Ervaringsdeskundigheid Steeds meer wordt ervaringskennis als waardevolle bron van kennis gezien, die naast reguliere (medische, wetenschappelijke en professionele) kennis dient te worden toegepast

6

om het herstelproces van mensen te bevorderen. Niet voor niets is de verhoogde inzet van ervaringsdeskundigen onderdeel van het hoofdlijnenakkoord binnen de GGZ 4. In een verkennend onderzoek van Movisie5 werd onderzocht wat de meerwaarde van ervaringsdeskundigen in wijkteams is. Meestal worden ervaringsdeskundigen ingezet bij cliënten met complexe, zwaardere problematiek. Het onderzoek omschrijft de meerwaarde van ervaringsdeskundigen als volgt: • • • • • •

Zij kunnen de burg tussen de cliënt en de behandelaar (generalist) slaan Zij kunnen vroeg in het traject worden ingezet Er kan een match worden gemaakt tussen de ervaringskennis en de specifieke diagnose van de cliënt Er kan een match worden gemaakt op generieke ervarings- en herstelkennis (verliesverwerking, eenzaamheid, zelfhulp) Cliënten kunnen intensiever worden begeleid omdat er meer tijd beschikbaar is Zij kunnen ook ondersteunen bij levensvragen, naast concrete hulpvragen, op overstijgende thema’s als rouw en verlies, eenzaamheid, machteloosheid, (zelf)stigma, zingeving en activering.

Een onderzoek, uitgevoerd binnen het sociaal domein, geeft aan dat ervaringsdeskundigen het gat kunnen dichten dat wordt ervaren tussen de cliënt en de professionals (zowel zorgverleners als beleidsmakers), tussen leefwereld en systeemwereld. Zij kunnen onder andere uitstekend helpen met het overwinnen van schaamte en taboe. Binnen het sociaal domein dragen ze ook bij aan meer inclusie, persoonlijke ontwikkeling, ontplooiing, eigen regie, weerbaarheid en veerkracht. Daarom worden zij ook steeds vaker ingezet binnen het sociaal domein6. Zelfregiecentra Het zelfregiecentrum dat HerstelTalent gaat ontwikkelen is een praktijkoplossing die valt onder de noemer ‘zelfregieorganisatie’. Zelfregieorganisaties hebben tot doel het bevorderen van zelfregie en het doorbreken van de afhankelijke positie van mensen ten opzichte van hulpverlening. Zelfregieorganisaties pakken met name 3 maatschappelijke vraagstukken aan7: 1. Mensen worden bereikt. Eenzaamheid wordt doorbroken, sociale contacten worden hersteld en het is een veilige omgeving voor herstel. 2. De stap van zorg naar eigen kracht. Mensen ontdekken de eigen kwaliteiten en mogelijkheden, stapsgewijs en in het eigen tempo. 4

Rijksoverheid (2019). Gemeenten ondertekenen Hoofdlijnenakkoord GGZ. Bron: https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2019/06/20/gemeenten-ondertekenen-hoofdlijnenakkoordggz 5 Movisie (2021). De rol en meerwaarde van ervaringsdeskundigen in sociale wijkteams, Een onderzoek in Utrechtse buurtteams. 6 Movisie (2018). Startnotitie - Ervaringsdeskundigen in het sociaal domein: wie zijn dat en wat doen ze? 7 Geesink, L. van. Handboek Zelfregie werkt. Inspiratie voor bestaande en startende zelfregieorganisaties en beleidsmakers.

7

3. Passend aanbod. Een zelfregieorganisatie is geen zorginstelling, maar biedt wel een veilige omgeving waar ‘anders zijn’ eerder norm is dan uitzondering. Het aanbod is laagdrempelig (geen indicatie nodig) en maatwerk. Zelfregieorganisaties passen hiervoor drie bouwstenen toe 7: •

• •

Sociale participatie. Activiteiten die hiermee samenhangen zijn bijvoorbeeld inloop, (maatjes)contact en ontspannende activiteiten zoals sport, creatieve workshops of samen koken. Maatschappelijke participatie. Bijvoorbeeld door het bieden van vrijwilligersplekken, werkprojecten en ondersteuning bij de stap naar werk. Ontplooiing en methodische zelfhulp. Activiteiten zijn bijvoorbeeld zelfhulp- en empowermentcursussen, herstelgroepen, lotgenotencontact en methoden tot zelfhulp zoals ‘wellness recovery action plan’ (WRAP), ‘herstellen doe je zelf’ en ‘werken met eigen ervaring’.

Zelfregieorganisaties hebben een grote individuele waarde door verbetering van het individueel welzijn, het ervaren van meer sociale steun en het uitvoeren van betaald werk (bijvoorbeeld binnen het centrum). De maatschappelijke waarde uit zich in minder crisisopnames, minder gebruik van ondersteuning en dagbesteding uit de WMO, minder beroep op uitkeringen, minder klachten en meldingen van overlast en meer leefbaarheid in de wijk8. Naast de individuele en maatschappelijke waarde blijkt er ook een financiële meerwaarde te zijn voor de inzet van een zelfregieorganisatie door de gemeente. De financiële meerwaarde wordt uitgedrukt in ‘Return on Investment’ (ROI). Die is 1,35 8. Met andere woorden, de investering in een zelfregiecentrum levert een daling op in maatschappelijke kosten waaronder: • • • • •

Daling in WMO-kosten Daling in kosten Participatiewet Effectiever maatschappelijk vastgoedbeheer Daling kosten overlast Daling GGZ-kosten

Maar ook kosten geassocieerd met het individueel welzijn, leefbaarheid in de wijk, inclusie en participatief dalen. Dit onderzoek betreft een inschatting, meer onderzoek moet verricht worden.

8

Instituut voor Publieke Waarden (2018). De waarde van zelfregie- en herstelinitiatieven. Om te vertellen, uit te drukken en te ervaren.

8

2. Omgevingsanalyse 2.1 Deelnemerspotentieel en maatschappelijke waarde De waarde van het zelfregiecentrum is mede afhankelijk van het aantal bezoekers en deelnemers aan de activiteiten en cursussen. Op basis van de ervaringen met het zelfregiecentrum in Middelburg9 kunnen wij een indicatie geven van het deelnemerspotentieel:

Op de volgende onderdelen kan het zelfregiecentrum bijdragen aan een maatschappelijke besparing: • • • • • • • • •

Meer individueel welzijn Daling GGz kosten Meer leefbaarheid in de wijk Daling kosten overlast Meer inclusie Daling Wmo kosten Meer participatie Daling kosten Participatiewet Effectiever maatschappelijk vastgoedbeheer

Op basis van onderzoek door het Instituut voor Publieke Waarden, in opdracht van MIND, kan op basis van aantallen bezoekers een indicatie worden gegeven van de maatschappelijke besparing. Hiervoor nemen wij ‘Daling GGz kosten’ en ‘Daling Wmo kosten’ als voorbeeld:

9

Stichting HerstelTalent (2020. Jaarverslag.

9

…bij aantal bezoekers 5 20 10

aantal keer minder per bezoeker 2 8 1

aantal interventie s minder 7 5 1

gemiddelde kosten per interventie € 275,00 € 30,00 € 8.000,00 Totaal

Totaal

Daling Wmo kosten

…bij aantal bezoekers

aantal keer minder per bezoeker

gemiddelde kosten per uur/dagdeel

Totaal

Minder Wmo ondersteuning Minder Wmo dagbesteding

5 5

50 25

aantal uren/dagd elen per week 2 2

€ 22,50 € 20,00 Totaal

€ 11.250,00 € 5.000,00 € 16.250,00

Daling GGz kosten

Minder crisisopnames Minder GGz dagbesteding Minder behandeltrajecten

€ 19.250,00 € 24.000,00 € 80.000,00 € 123.250,00

2.2 Locatie De gemeente heeft op dit moment 17 kernen. Kenmerkend aan de regio is dat het een uitgestrekt gebied is. Inwoners moeten doorgaans grote afstanden afleggen en beschikken niet altijd over eigen vervoer en/of aansluitend openbaar vervoer. Hier wordt op 2 manieren zoveel mogelijk aan tegemoet gekomen: • •

Vaste locatie van het zelfregiecentrum in Zierikzee Ambulant zelfregieteam dat per periode de verschillende kernen bezoekt

Het ambulant zelfregieteam zal per periode een kern in 1 van de 3 onderstaande regio’s bezoeken:

De praktijk moet uitwijzen of deze indeling effectief is en zal indien nodig worden aangepast.

10

Er zijn al enkele ‘landingsplaatsen’ in beeld: het Tonnenmagazijn in Brouwershaven, De Schutse in Burg Haamstede en Stichting Dorpshuizen in Oosterland en Kinderboerderij de Punt van Gors of huurruimte van (podium) Brogum in Zierikzee. 2.3 Aanbod activiteiten en cursussen HerstelTalent biedt reeds onafhankelijke cliënt ondersteuning aan in de gemeente en signaleert op basis daarvan dat de behoeften van inwoners per kern kunnen verschillen. Hoewel hier geen objectieve metingen op zijn gedaan, moeten zij hier in de praktijk waakzaam op zijn, zodat het aanbod aansluit bij de behoeften. In Renesse en Haamstede, waar veel toerisme en ondernemerschap is, lijkt er bijvoorbeeld een groter taboe te rusten op het uiten van fysieke en psychische problemen. Inwoners denken vaak de enige te zijn met deze problematiek. In Zierikzee bijvoorbeeld, één van de grootste kernen van de gemeente, speelt relatief veel schuldenproblematiek. 2.4 Samenwerking en netwerkvorming Binnen het zelfregiecentrum zal worden gestreefd naar samenwerking met lokale- en regionale partijen. Dit biedt zowel kansen als uitdagingen. Er moet rekening worden gehouden met bestaande initiatieven en/of aanbieders van zorg- en hulp die raakvlak hebben met de activiteiten binnen het zelfregiecentrum. Er kan sprake zijn van concurrentie.

Ook kunnen nieuwe samenwerkingsvormen ontstaan: een lokale woning coöperatie (Zeeuwland) heeft bijvoorbeeld uitgesproken behoefte te hebben aan casusbespreking. Samenwerking en/of netwerking vorming is onder andere interessant voor het volgende: • • • • • •

Doorverwijzing Casusbespreking (zie voor een toelichting activiteit 1.4 Netwerk- en samenwerkingsbijeenkomsten) Capaciteitsproblemen Ontwikkeling van cliënten (variatie in locaties voor dagbesteding of cursusaanbod bijvoorbeeld) Stage- en werkplaats creatie Gezamenlijk aanbod van cursussen en activiteiten

Zie verder ook activiteit 2.3 Netwerk- en samenwerkingsbijeenkomsten van dit projectplan. De volgende potentiële samenwerkingspartners zijn in beeld: • • • • • • • • •

Klantadviseurs WMO, participatie, werk en inkomen, procesregisseurs SMWO voor advies en doorverwijzing in voorliggend veld Huisartsen en POH’s in verband met casusoverleg cliënten Emergis, diverse teams o.a. Ithaka, FACT, MJD, Bemoeizorg Allevo voor doorverwijzing vica versa Zuidhoek Diverse aanbieders via CKZ WeerWerk/Weerwonen Zeeuwland

11

• • • • • • • • • •

Zuidwester Humanitas Leger des Heils BuurtzorgT Nireas Mariposa CZK Bibliotheek Zierikzee Eva Regelt René Roose – lotgenotencontact mensen met autisme

Deze lijst staat niet vast en staat gedurende het project open voor toevoeging van andere partijen.

12

3. Plan van Aanpak 3.1 Probleemstelling De gemeente Schouwen-Duiveland wil meer voorzieningen voor inwoners met ondersteuningsbehoeften. Het betreft inwoners die ontwrichtende omstandigheden doormaken als gevolg van maatschappelijke risicofactoren, sociale kwetsbaarheden of (in de aanloop naar) psychische problematiek. Op dit moment ontbreekt een fysieke voorziening die laagdrempelig en preventief ondersteuning, zorg en veiligheid biedt. De gemeente ziet een oplossing in een zelfregiecentrum. 3.2 Doelstellingen Voor dit project zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: 1. Het zelfregiecentrum draagt aantoonbaar bij aan het tijdig onderkennen van, behandelen van en voorkomen van verergering van psychiatrische problematiek bij burgers. 2. Het zelfregiecentrum daagt aantoonbaar en meetbaar bij aan stabilisatie en herstel van de cliënt door normalisatie van het dagelijks leven en maatschappelijk functioneren. 3. Het zelfregiecentrum draagt aantoonbaar en meetbaar bij aan herstel, revalidatie en re-integratie van burgers met psychiatrische kwetsbaarheid door adequate en snelle (toeleiding tot) zorg en integrale, intensieve ondersteuning op het gebied van zinvolle daginvulling, toeleiding naar betaald (aangepast) werk, stabiel inkomen en schuldsanering. 3.3 Methoden Om de gestelde doelstellingen te behalen worden binnen dit project een aantal methoden toegepast.

Metingen Voor de looptijd van het project worden metingen verricht. De te meten gegevens zijn vastgesteld op basis van ervaringen met het zelfregiecentrum in de gemeente Middelburg en op basis van door de gemeente gestelde Kritieke Prestatie Indicatoren (KPIs). Tijdens bezoekuren en activiteiten worden de volgende gegevens geregistreerd: • • •

Aantal unieke bezoekers (algemeen en per activiteit) Hulpvragen en ondersteuningsbehoeften Zorg- en uitkeringsconsumptie o Gebruik maatwerkvoorzieningen Wmo en/of Participatiewet o Lopende Ggz-behandelingen o Actuele uitkeringssituatie (arbeidsongeschiktheid, bijstand, WW, anders)

13

• • •

Doorverwijzingen van- en naar andere aanbieders Tevredenheid bezoekers zelfregiecentrum Signalering problematische gevolgen voortkomend uit maatschappelijke wet- en regelgeving en (het ontbreken of onvoldoende functioneren van) voorzieningen

Dag verslagen en ervaringsverhalen Op de verzamelde gegevens wordt meer context en verdieping verzameld door middel van dag verslagen en ervaringsverhalen. Ervaringsverhalen geven bovendien inzicht in het ‘cliëntperspectief’ op het zelfregiecentrum en de individuele ontwikkeling. Dit betreft een (inter)subjectieve methode om de waarde van het zelfregiecentrum uit te drukken. De resultaten van deze methoden kunnen worden uitgedrukt in individuele resultaten (welzijn, sociale steun, betaald werk) en in maatschappelijk resultaten (minder crisisopnames, minder beroep op uitkeringen, meer leefbaarheid in wijken, etc.) Kosten-batenanalyse en Return-On-Investment Op basis van een specifieke tool voor kosten-batenanalyse, ontwikkeld door het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) in opdracht van MIND, kan de waarde van het zelfregiecentrum worden gemeten.10 Preventie in de praktijk is lastig te meten, maar deze KBA-tool benaderd op dit moment het beste de waarde van zelfregiecentra. Het IPW heeft de KBA-tool vormgegeven in een uitgebreid Excel-document waar verschillende kosten- en batenposten gedurende het project moeten worden ingevuld. De batenpost is gebaseerd gemiddelden uit jaarrekeningen, interviews, literatuur en beleidsdocumenten. Het IPW heeft dit ook gedaan voor de kostenpost, maar deze wordt gedurende het project door het zelfregiecentrum in Schouwen-Duiveland ingevuld.

De posten binnen de kosten-batenanalyse kunnen worden gekoppeld aan een Return-OnInvestment (ROI) berekening. In de praktijk laat deze berekening zich vertalen naar het volgende voorbeeld:

10

Instituut voor Publieke Waarden (2018). De Waarde van zelfregie- en herstelinitiatieven.

14

De KBA-tool is als Excel-bestand beschikbaar via deze link: https://mindplatform.nl/media/2671/download/Monitoringstool%20zelfregie%20en%20herstelinitiatieven_IPW.xlsx?v=1 Wij adviseren om dit bestand te bekijken om inzicht te verkrijgen in de veelheid aan gegevens die worden betrokken voor het uitvoeren van de KBA en ROI-berekening.

15

4. Activiteiten Voor het realiseren van de doelstellingen is bepaald welke activiteiten ondernomen moeten worden. De activiteiten binnen dit project zijn onderverdeeld in 3 werkpakketten. In dit hoofdstuk volgt een toelichting op de activiteiten. In bijlage 1 is een tijdsplanning voor de activiteiten opgenomen. 4.1 Werkpakket 1: Uitvoering Binnen dit werkpakket worden de activiteiten beschreven die gedurende het project binnen het zelfregiecentrum worden uitgevoerd. 1.1 Inrichting vaste locatie Op basis van de ervaringen met de ontwikkeling van het zelfregiecentrum in Middelburg is er op de vaste locatie o.a. behoefte een keuken om koffie en thee te bereiden, maar bij voorkeur ook om te koken. Daarnaast zijn mogelijkheden om ontspannen te zitten en een privéruimte faciliteiten die de uitvoering en effectiviteit van de activiteiten bevorderen. HerstelTalent borgt dat de vaste locatie aan deze voorwaarden voldoet. 1.2 Locaties ambulant zelfregieteam Een ambulant zelfregieteam zal zich per week in één van de andere kernen van de gemeente Schouwen-Duiveland beschikbaar maken. Hiervoor zijn 3 regio’s gedefinieerd (zie ook het hoofdstuk ‘Omgevingsanalyse’). Deze locaties dienen aan dezelfde eisen te voldoen, HerstelTalent zal met de betreffende locaties afspraken maken.

Er wordt een rooster opgesteld met activiteiten die zijn afgestemd op de verwachte behoeften van de inwoners van die kernen. Dit gebeurt op basis van de ervaringen als onafhankelijk cliënt ondersteuners. 1.3 Inloopvoorziening locaties Drie dagen per week van 09.30u tot 14:30u op 3 nader te bepalen dagen (bijvoorbeeld maandag, woensdag en vrijdag) zijn de zelfregiecentra geopend voor inloop. Tijdens de inloop is er ruimte voor de volgende activiteiten: •

•

•

Samenzijn met koffie en thee: inwoners kunnen gaan zitten en met andere aanwezigen praten of meeluisteren. Er zit geen minimum of maximum eis aan de aanwezigheid van inwoners. Het samenzijn heeft de functie van een (vervangend) familie en/of netwerk waarbinnen de individuele omstandigheden genormaliseerd worden. 1-op-1 ondersteuning: inwoners kunnen voor kleinere hulpvragen in het centrum terecht voor praktisch-inhoudelijke ondersteuning. Bijvoorbeeld: een inwoner wil in de wijk een lotgenotengroep voor alleenstaande moeders met psychische problemen opzetten. Dit kan kort- en langdurende ondersteuning zijn. Creatieve activiteiten: bedoeld om inwoners op een laagdrempelige manier met elkaar in contact te brengen. Daarnaast werkt het actief bezig zijn, soms met opdrachten gericht op het ontwikkelen van vaardigheden, herstel bevorderend. Het is een activiteit die ruimte en/of nieuw inzicht schept op de persoonlijke omstandigheden waarna verdere ontwikkeling mogelijk is.

16

•

•

Cursussen: op basis van thema worden gedurende het jaar cursussen georganiseerd voor geïnteresseerden die gericht zijn op het informeren en voorlichten. Voorbeelden van thema’s zijn o.a. schuldenproblematiek, stigma, levensfaseproblematiek. Daarbij worden cursussen aangeboden die zich richten op het ontwikkelen van vaardigheden, zoals een herstelwerkgroep. Werk- en stageplek: in de uitvoering van het zelfregiecentrum is het mogelijk dat inwoners aan het werk gaan of een stage volgen. Veelal vindt een ontwikkeling plaats van het meepraten tijdens de inloop naar het oppakken van de functie als gastvrouwof heer. Het zelfregiecentrum ondersteunt de hulpvrager in deze ontwikkeling en in het eigen tempo en zonder prestatieverplichting.

1.4 Netwerk- en samenwerkingsbijeenkomsten De ervaringsdeskundigen van HerstelTalent hebben veel kennis over waar een hulpvrager met bepaalde problematiek binnen het reguliere zorgaanbod (waaronder binnen het zorg- en sociaal domein) terecht kan. Zij ondersteunen in het zetten van de juiste stappen. Het zelfregiecentrum kan daarom ook een belangrijke rol spelen in het bevorderen van de samenhang tussen het lokale en regionale zorg- en hulpaanbod. Om meer samenhang te creëren is het belangrijk dat aanbieders elkaar weten te vinden en in gesprek blijven. Daarom stelt HerstelTalent het vaste zelfregiecentrum beschikbaar als neutrale fysieke locatie voor netwerk- en/of samenwerkingsbijeenkomsten. Beoogd wordt om met bijvoorbeeld maatschappelijk werk, gemeente, Zeeuwland, Allevo, Gors en Emergis rond de tafel te gaan. De volgende onderwerpen kunnen aan bod komen: • • • • • • •

Doorverwijzing: op het juiste moment naar het juiste aanbod Ketenveldnorm levensloopfunctie Zelfregiecentrum als alternatief voor behandeling Afbouw GGZ, drukverlichting GGZ Normaliseren van preventie Informatie-deling en privacy Gezamenlijke projecten

Concreet wordt het zelfregiecentrum in Zierikzee (vaste locatie) opengesteld voor de volgende activiteiten: •

•

Na opening worden potentiële samenwerkingspartners in het eerste jaar ieder kwartaal uitgenodigd. Daarna waarschijnlijk halfjaarlijks, afhankelijk van de behoeften. De ontmoetingen zijn ook bedoeld voor casusbespreking in een opzet, die afwijkt van het bestaande OGGZ-overleg en de Sociaal Medische Overleggen. Denk bijvoorbeeld aan het uitnodigen van een cliënt en/of ervaringsdeskundige die de aangesloten partijen ‘het hemd van het lijf’ kunnen vragen, om tot verbeteringen in (zorg)processen en samenwerking te komen. Training professionals: de doelgroep wordt veelal gekenmerkt door meervoudige complexe problematiek. Onder zorgprofessionals en medewerkers van de gemeente (consulenten, POH’ers, huisartsen, wijkteams, etc.) is vaak sprake van handelingsverlegenheid en gebrek aan kennis. HerstelTalent is het gewend om met

17

•

de complexe problematiek om te gaan en gaat trainingen verzorgen, o.a. omtrent tijdig signaleren en doorverwijzen. Gezamenlijk cursusaanbod: op dit moment wordt in samenwerking met SMWO de opleiding tot vrijwillig cliëntondersteuner aangeboden. Het zelfregiecentrum kan als fysieke locatie worden gebruikt om dit voort te zetten. Daarnaast is samenwerking mogelijk met bijvoorbeeld Ypsilon en MIND.

Indien mogelijk wordt aangesloten bij een kennisdelingsstructuur via het Ambtelijk Afstemmingsoverleg. Dit wordt in afstemming met de gemeente besproken.

18

4.2 Werkpakket 2: Evaluatie HerstelTalent wil de gestelde doelstellingen behalen door de waarde van het zelfregiecentrum te meten (zie ook het hoofdstuk ‘Methoden’). Hier valt ook de meting van de door de gemeente gestelde Kritieke Prestatie Indicatoren onder. 2.1 Metingen Voor de looptijd van het project worden metingen verricht. Voor de metingen wordt een checklist opgesteld die door alle medewerkers van het zelfregiecentrum kan worden toegepast. De checklist wordt tijdens het project verder uitgebreid om aan te sluiten op de benodigde gegevens voor de Kosten-batenanalyse. Het is niet mogelijk om bezoekers de checklist zelf te laten invullen. Dit is in strijd met de kenmerken van het zelfregiecentrum. De effectiviteit van het zelfregiecentrum zit namelijk in de vrijblijvend- en laagdrempeligheid. 2.2 Dag verslagen en ervaringsverhalen Per dag worden verslagen geschreven. Er wordt onder andere bijgehouden welke activiteiten zijn verricht, welke behoeften er onder bezoekers speelde en welke thema’s aan bod zijn gekomen. De dag verslagen hebben een extra functie, namelijk het signaleren van problematisch gevolgen die voortkomen uit maatschappelijke wet- en regelgeving en (het ontbreken of onvoldoende functioneren van) voorzieningen. Ook worden jaarlijks ervaringsverhalen opgehaald bij de bezoekers aan het zelfregiecentrum.

Het zelfregiecentrum ondersteunt inwoners naar behoefte en in wisselende duur en intensiteit. Intensievere 1-op-1 begeleiding is geen onderdeel van de activiteiten binnen het zelfregiecentrum. Dit is een dienst die reeds met de gemeente, middels financiering vanuit de Wmo, wordt uitgevoerd. Het ophalen van ervaringsverhalen is daarom afhankelijk van bezoekersaantallen en de bereidheid van deze inwoners om openheid te geven. 2.3 Kosten-batenanalyse en Return-On-Investment Gedurende het project worden de kosten- en batenposten bijgehouden in het Exceldocument, opgesteld door het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) in opdracht van MIND. Op basis van deze gegevens wordt een Return-On-Investment berekening gemaakt. Het doel van deze activiteit is het aantonen van de (financiële) waarde van het zelfregiecentrum. In het hoofdstuk ‘Financiering en begroting’ wordt hier verder op ingegaan. Er wordt naar gestreefd om de zogenaamde ‘circulaire financiering’ aan te tonen, zodat het project na 3 jaar duurzame financieringsbronnen heeft voor de voortzetting. 2.4 Rapportage en overleg Op basis van activiteiten 2.1, 2.2 en 2.3 worden halfjaarlijkse rapportages opgeleverd aan de gemeente. Deze zullen steeds inhoudelijke met de gemeente worden besproken. Mogelijk moeten doelstelling of KPIs tussentijds worden bijgesteld.

Onder andere maatschappelijke en/of regionale ontwikkelingen kunnen het project beïnvloeden. Daarbij zal duidelijk worden

19

welke thema’s in welke kernen spelen. Hier kunnen de activiteiten en cursussen voor de bezoekers van het zelfregiecentrum op worden aangepast. Jaarlijks wordt een financiële rapportage opgeleverd van de gemaakte kosten binnen het project. Indien de kosten sterk afwijken van de begroting wordt het project in samenspraak bijgestuurd. Tijdens de overleggen is specifieke aandacht vereist voor de Kosten-batenanalyse en de Return-On-Investment-berekening. HerstelTalent gaat met de gemeente in overleg hoe de opbrengsten in de praktijk kunnen worden omgezet naar een duurzame financiering van het zelfregiecentrum, zodat het centrum na het eindigen van dit project is stand kan worden gehouden. Zie ook hoofdstuk 5 ‘Financiering en begroting – Circulaire financiering’.

20

4.3 Werkpakket 3: Projectmanagement Binnen dit werkpakket zijn activiteiten opgenomen die borgen dat alles tijdig wordt uitgevoerd. Hierbij is het belangrijk dat inwoners, de gemeente en partijen die gedurende het project betrokken raken doorlopend goed geïnformeerd blijven. 3.1 Management Klazine Tuinier is ervaringsdeskundige en projectleider. Zij is verantwoordelijk voor de planning en tijdige oplevering van de beschreven activiteiten en de benodigde communicatie. Structurele controle op de juiste registratie van gegevens binnen werkpakket 2 is een aandachtspunt teneinde de evaluatie activiteiten goed uit te kunnen voeren. Klazine wordt inhoudelijk en uitvoerend ondersteund door Irene van de Giessen, directeur HerstelTalent. Beide werken volgens het Beroepscompetentieprofiel Ervaringsdeskundigheid. 3.2 Communicatie Op gebied van communicatie worden minimaal de volgende activiteiten verricht: •

• • • •

Bekendmaking opening zelfregiecentra (vast en ambulant): binnen de kernen Zierikzee, Oosterland, Nieuwerker, Bruinisse, Brouwershaven en Haamstede worden presentjes uitgedeeld aan bewoners om bekendheid en draagvlak voor de zelfregiecentra te creëren. Samenwerkingsbijeenkomsten voor (potentiële) samenwerkingspartners: dit sluit aan bij activiteit 1.4 Netwerk- en samenwerkingsbijeenkomsten. Verspreiding kalender met activiteiten van de zelfregiecentra per kern (doorlopend) Netwerkbinding: uitnodiging en relatiebehoud lokale- en regionale partijen voor samenwerking en/of de training van professionals Publicatie en/of presentatie (tussentijdse) projectresultaten

HerstelTalent is al ingebed in bestaande zorgstructuren omtrent Werk & inkomen, Participatie en Wmo. Binnen deze structuren zullen de activiteiten worden verspreid. Denk bijvoorbeeld aan het verspreiden van materiaal in de huisartsenpraktijken van de kernen. 3.3 Kennisdeling De (tussentijdse) projectresultaten worden gedeeld met de gemeente, samenwerkingspartners, via congressen en/of (netwerk)bijeenkomsten en deling via (kennis)netwerken en social media.

21

5. Financiering en begroting De financiering voor dit project komt als volgt tot stand: Financier Cofinanciering gemeente Schouwen-Duiveland Transformatiefonds Ambulantisering GGZ Zeeland Totaal projectbudget

Aantal € 50.000,- incl. BTW € 523.833,- incl. BTW € 573.833,- incl. BTW

Cofinanciering van de gemeente Schouwen-Duiveland wordt besteed aan alle in de begroting genoemde activiteiten en kosten. Tijdens het project kunnen extra co financiers aansluiten. Op dit moment worden de mogelijkheden verkent met woningcorporatie Zeeuwland. Zij kunnen huurruimte beschikbaar stellen. Ten tijde van het schrijven van dit projectplan moeten hier nog stappen in worden gezet. 5.1 Begroting project Op de volgende pagina volgt een specificatie van de kosten per 12 maanden voor de vaste locatie van het zelfregiecentrum en voor het ambulante zelfregieteam, hierna respectievelijk benoemd als ZRC (vast) en ZRC (ambulant). Een beknopte toelichting op enkele posten: Loonkosten Per locatie (vast en ambulant) worden 2 medewerkers ingezet voor 3 dagen per week en 5 uur per dag. In de afgelopen 5 jaar hebben stagiaires praktijkervaring opgedaan en de opleiding tot ervaringsdeskundige afgerond op MBO of HBO niveau. Met dit diploma voldoen zij aan het Beroepscompetentieprofiel Ervaringsdeskundigheid (BCP-E) binnen de GGZ. Zij zijn klaar om als medewerker aan de slag te gaan, aangestuurd door de projectleiders van dit project. Reiskosten Dit zijn de reiskosten per medewerker op basis van 100 kilometer per dag.

Huur ruimte Wij schatten in de dat kosten voor de huur van een ruimte voor het ambulant zelfregiecentrum iets lager zijn dan voor de vaste locatie, namelijk circa € 30,- per dagdeel. Het ambulant zelfregiecentrum wordt ook op 3 dagen per week georganiseerd. Totaal projectbudget De kosten voor het realiseren en uitvoeren van een vast en ambulant zelfregiecentrum zijn per 12 maanden: € 191.277,45 incl. BTW. Het totaal projectbudget voor de looptijd van 3 jaar is daarom: € 573.832,35 incl. BTW.

22

ZRC (vast)

Loonkosten (per uur) Werkpakket 1 Werkpakket 2 Werkpakket 3 Reiskosten (per km) Eten & drinken (per week) Materialen Inhuur sprekers Huur ruimte (per maand)

ZRC (ambulant)

Prijs/eenheid (excl. BTW)

Aantal

Prijs/eenheid (excl. BTW)

Aantal

€ € € € € € € €

1560 360 104 31200 52 n.v.t. n.v.t. 12

€ € € € € € € €

1560 360 104 31200 52 n.v.t. n.v.t. 12

Tabel: begroting per 12 maanden

28,93 28,93 28,93 0,19 80,00 5.000,00 4.000,00 550,00

28,93 28,93 28,93 0,19 80,00 5.000,00 4.000,00 400,00

BTW (%) 21 21 21 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. Subtotaal excl. BTW Totaal incl. BTW

Subtotaal (excl. BTW) € € € € € € € € € €

90.261,60 20.829,60 6.017,44 11.856,00 8.320,00 10.000,00 8.000,00 11.400,00 166.684,64 191.277,45

5.2 Circulaire financiering Dit project heeft een looptijd van 3 jaar. Het project wordt gefinancieerd met middelen uit het Transformatiefonds Ambulantisering GGZ Zeeland aangevuld met cofinanciering van de Gemeente Schouwen-Duiveland. Uiteraard wordt beoogd het zelfregiecentrum na 3 jaar, duurzaam in stand te houden. Binnen dit project wordt daarom onderzocht op basis van welke financieringsbronnen dit mogelijk is. In het hoofdstuk ‘Methoden’ en het hoofdstuk ‘2.3 Kosten-batenanalyse en Return-OnInvestment’ is beschreven dat binnen dit project de Kosten-batenanalyse van het Instituut voor Publieke Waarden wordt toegepast. Op basis van de kosten- en baten wordt een ROIberekening gemaakt. De analyse geeft inzicht in de maatschappelijke opbrengsten. HerstelTalent gaat met de gemeente in gesprek over de opbrengsten. Door een daling in Wmo kosten kunnen bijvoorbeeld financiële middelen worden verschoven naar het zelfregiecentrum. De projectresultaten geven hopelijk inzicht in het voorkomen of afschalen van Wmo-indicaties/maatwerkvoorzieningen. In overleg met de gemeente worden de mogelijkheden verkend. HerstelTalent zal ook de mogelijkheden verkennen om een nieuwe financieringsstructuur tot stand te brengen met bijvoorbeeld GGz-aanbieders, politie, woningbouwcorporaties en zorgverzekeraars.

Bijlage 1: tijdsplanning

2021 Q4

2022 Q1

Q2

2023 Q3

Q4

Q1

Q2

Q3

Q4

Q1

2024 Q2

Q3

Werkpakket 1: uitvoering 1.1 Inrichting vaste locatie 1.2 Locaties ambulant zelfregieteam 1.3 Inloopvoorziening locaties 1.4 Netwerk- en samenwerkingsbijeenkomsten Werkpakket 2: evaluatie 2.1 Metingen 2.2 Dag verslagen en ervaringsverhalen 2.3 Kosten-batenanalyse en ROI 2.4 Rapportage Werkpakket 3: projectmanagement 3.1 Management 3.2 Communicatie 3.3 Kennisdeling

25