20210601 Raadsbrief evaluatie project zwerfvuil 2019 2020(426548) - bijlage 1

Evaluatie Zwerfvuilbeleid 2019/2020 In dit verslag evalueren wij onze inzet in de aanpak van zwerfvuil. We evalueren de activiteiten op het gebied van zwerfvuil over het jaar 2019 en 2020. De volgende onderwerpen zullen in het verslag besproken worden: • • • • • • •

Basis: Visie integraal beheer openbare ruimte Vergoeding Nedvang Projectplan in samenwerking met NME Gemeenteprogramma Nederland Schoon Samenwerking Schone Schelde Resultaten Vervolgacties

INFORMATIE OP ONZE GEMEENTELIJKE WEBSITE:

https://www.schouwen-duiveland.nl/inwoners/afval-en-milieu/geen-zwerfafval-op-schouwen-duiveland

Visie integraal beheer openbare ruimte De basis van ons zwerfvuilbeleid is de Visie integraal beheer openbare ruimte waarin het gewenste kwaliteitsniveau van onze openbare ruimte is vastgelegd. De netheid van de openbare ruimte (zwerfafval, onkruid, hondenpoep, graffiti) scoort op Schouwen-Duiveland over het algemeen een Akwaliteit. Het is over het algemeen schoon. In het onderdeel monitoring wordt hier verder op ingegaan. In onderstaande tabel zijn de kwaliteitsniveaus aangegeven. Voor onze kernen en het strand hanteren wij het kwaliteitsniveau A. Voor het overige deel van ons eiland dienen we minimaal te voldoen aan het kwaliteitsniveau B.

Vergoeding Nedvang Het Afvalfonds Verpakkingen stelt gemeenten van 2013-2022 een zwerfafvalvergoeding ter beschikking. Grote producenten moeten bijdragen aan het afvalfonds Verpakkingen (bij meer dan 50.000 kg verpakkingsmateriaal). De gemeente Schouwen-Duiveland ontvangt jaarlijks ongeveer € 34.000 (1 euro per inwoner). De vergoeding moet besteed worden aan het verbeteren en versterken van de zwerfafvalaanpak in onze gemeente. Het budget mag niet besteed worden aan reguliere taken maar moet een plus zijn op deze reguliere taken. De jaarlijkse Nedvang vergoeding van 34.000 euro wordt door onze gemeente ingezet voor de uitvoering van het “Actieplan Schoon Zeeland” dat in samenwerking met Natuur en Milieu Educatiecentrum Schouwen-Duiveland (NME) wordt uitgevoerd. Daarnaast zetten we het budget in voor nieuwe initiatieven in de aanpak van zwerfvuil. De afgelopen twee jaar was dit voor de uitvoering van het Actieplan focusgemeente Nederland Schoon. De NME centra in Zeeland ontvangen daarnaast 0,19 cent per inwoner uit het Afvalfonds ten behoeve van voorlichting en educatie. Dit is zo afgesproken in het OLAZ.

Schouwen-Duiveland krijgt dus in totaal 1,19 per inwoner waarvan 0,19 cent rechtstreeks naar het NME gaat. Het jaar 2022 is het laatste jaar dat de gemeenten een vergoeding ontvangen vanuit het Afvalfonds Verpakkingen. Vanaf 2023 is dus geen landelijk budget meer beschikbaar en moeten de gemeenten zelf de kosten dragen voor de inzet ter voorkoming van zwerfvuil.

Projectplan i.s.m. NME Jaarlijks stellen we in samenwerking met NME het actieplan Schoon Zeeland op. Doelstelling van dit project is het bestrijden van zwerfafval door: • Gedragsbeïnvloeding • Participatie/beloning • Prikkels ter beïnvloeding De nadruk bij alle projecten ligt op preventie. Via communicatie en educatie wordt ernaar gestreefd de bewustwording over zwerfafval te vergroten. Het jaarverslag 2020 is als bijlage bij dit voorstel gevoegd.

Focusgemeente Nederland Schoon Nederland Schoon, de organisatie die zich landelijk inzet om zwerfafval tegen te gaan, heeft onze gemeente -naast 6 andere gemeenten- in 2019 de mogelijkheid geboden om focusgemeente te zijn. In april 2019 is door het college besloten om voor de jaren 2019 en 2020 focusgemeente te zijn binnen het Gemeenteprogramma Zwerfafval (zie zaaknummer 146297). We zijn aan de slag gegaan met vijf pijlers binnen het Gemeenteprogramma Zwerfafval. De vijf pijlers zijn: •effectieve inzet afvalbakken •slimmer schoonhouden •schoon belonen •handhaving •monitoring

Focusgemeente Om focusgemeente te kunnen zijn moest uit iedere pijler minimaal 1 onderdeel gekozen worden om mee aan de slag te gaan. Hieronder is schematisch aangegeven welke onderdelen wij gekozen hebben (zie de +) Hierna worden de onderdelen verder toegelicht.

Effectieve inzet afvalbakken In het kader van de pijler “Effectieve inzet afvalbakken” zijn er op kosten van Nederland Schoon nieuwe afvalbakken geplaatst bij het Transferium Renesse en langs de snoeproute bij de Pontes Pieter Zeeman Zierikzee. Rond deze vuilnisbakken zijn verwisselbare hoezen ontwikkeld met de boodschap “Ook jij draagt bij aan een schoon Schouwen-Duiveland”. Ook zijn er voetstappen naar de bakken gemaakt voor een betere zichtbaarheid. Verder is een extra blikvanger bij de Pontes geplaatst.

Slimmer schoonhouden Onder de pijler “Slimmer schoonhouden” hebben we twee acties uitgevoerd. Ten eerste is ingevoerd dat de ledigingen van de afvalbakken worden geregistreerd. Indien de bakken voor de helft gevuld zijn dan worden ze geleegd. Prop heeft een app geïntroduceerd waarin we het gebruik en de technische kwaliteit van de inzamelmiddelen registreren. Met de data die we verzamelen denken we een optimalisatieslag m.b.t. spreiding en locatie alsmede de technische kwaliteit van de inzamelmiddelen te kunnen slaan. Als tweede actie is de afvalestafette opgestart. De gemeente heeft met gemeentepersoneel hiervoor de aftrap gegeven en het stokje overgedragen aan een ander bedrijf. Inmiddels hebben 15 bedrijven deelgenomen. Helaas is de actie door de Corona crisis tijdelijk stil komen te liggen. Wel is een andere actie opgestart waarbij inwoners van Schouwen-Duiveland zich aan konden melden voor een gratis afvalknijper waarmee ze hun eigen omgeving schoonhouden. Meer dan 130 deelnemers hebben zich hiervoor aangemeld.

Schoon Belonen Onder de pijler “Schoon Belonen” is een pagina ingericht voor Schouwen-Duiveland op de supporter van schoon website. Op deze pagina kunnen opschoonacties worden gemeld, kunnen mensen zich aanmelden om mee te doen en kunnen gebieden worden geadopteerd om schoon te houden. Verder hebben er diverse opruimacties plaatsgevonden die de gemeente heeft georganiseerd of gefaciliteerd. Ook zijn er wedstrijdjes georganiseerd waarbij inwoners hun leukste opruimfoto konden insturen.

Handhaving In het kader van de pijler “Handhaving” is er aandacht gevraagd voor zwerfvuil bij ondernemersverenigingen. Er is een nieuwsbrief verstuurd naar ondernemers over het thema zwerfvuil en er zijn diverse artikelen geplaatst in de nieuwsbrieven van de ondernemersverenigingen. Ook hebben wij NME opdracht verstrekt om winkeliers en horeca te bezoeken om aandacht te vragen voor de 25 meter regel. Dit is de landelijke regel dat binnen een straal van 25 meter rondom het bedrijf moet worden opgeruimd. Tenslotte heeft tweemaal de Schoonste winkelgebied verkiezing plaatsgevonden met de gebieden Zierikzee en Renesse. Vorig jaar scoorden wij hierbij het hoogst van alle deelnemende gemeenten met het rapportcijfer 8. Zie voor meer informatie: https://nederlandschoon.databank.nl/dashboard/dashboard/

Monitoring De laatste pijler vanuit het programma van Nederland Schoon is de monitoring. Er hebben diverse metingen plaatsgevonden op meer dan 200 meetlocaties waaruit blijkt dat wij goed scoren op het gebied van schoon. Het overzicht hiernaast geeft de gemiddelde score aan van de metingen in april, juni en oktober over 2019 en 2020. De zwarte lijn geeft aan hoe we per meetronde gemiddeld scoren op de CROW kwaliteitsmeetlat. Zoals valt af te lezen scoren we over 2020 gemiddeld een A+ kwaliteit (donkergroen)

Schone Schelde Op 19 februari 2019 ondertekenden 28 partijen het ”Samenwerkingsconvenant Schone Schelde” De hoofddoelstelling van het samenwerkingsconvenant is om het zwerfafval in en rond de Schelde te verminderen. Partners in deze samenwerking zijn o.a. RWS, Zeeuwse gemeenten, NMEcentra, Provincie, Waterschap, ZRD, ZMF en diverse bedrijven.. Om het zwerfafvalprobleem bij de bron aan te pakken is samenwerking essentieel. Hoe meer organisaties en mensen actief zijn en zich verantwoordelijk voelen voor het probleem, hoe meer bewustwording wordt gecreëerd en mensen worden bereikt. Het convenant stimuleert deze samenwerking. Het samenwerkingsconvenant Schone Schelde is gefaciliteerd door Rijkswaterstaat. De actieve bijdrage van Rijkswaterstaat bestaat uit monitoren, het verbeteren van afvalbeheer op het eigen areaal, het faciliteren van opruimacties door de zwerfvuilregeling (het ophalen en afvoeren van door anderen verzameld zwerfvuil) en het ondersteunen van educatie- en communicatietrajecten.

Communicatie In de Wereldregio en op facebook vragen we geregeld aandacht voor het onderwerp zwerfvuil.

Resultaten Het is lastig om exact aan te geven wat de invloed is geweest van alle genoemde acties op de bewustwording over zwerfvuil en op het bereiken van een schone gemeente. We kunnen echter wel concluderen dat alle inspanningen zeker iets hebben opgeleverd. Veel mensen bereikt Duidelijk is dat het onderwerp zwerfvuil erg leeft binnen onze gemeente. Er zijn heel veel vrijwilligers actief die hun steentje bijdragen en incidenteel of structureel opruimen. Aan alle genoemde acties hebben veel mensen, bedrijven en instellingen deelgenomen en de verwachting is dat de bewustwording hierdoor zeker is gegroeid. Dit blijkt ook uit de vele reacties op onze social media berichten. Berichten met dit onderwerp worden veel gelezen. Samenwerking is verbeterd Heel veel partijen in onze gemeente zetten zich in voor een schone omgeving. Een aantal voorbeelden: de facebookgroep Schoon Schouwen-Duiveland, Verlos de zee, Bende van het strand, de partijen uit het Schone Schelde convenant, ondernemers, inwoners etc. Deze partijen hebben we hard nodig om samen met ons de omgeving schoon te houden. We zien dat de samenwerking tussen alle partijen aan het groeien is.

Goede scores Verder is duidelijk dat we erg goed scoren in de monitoring. We scoren een 8 in de schoonste winkelgebied verkiezing, we scoren hoog in de Strandmetingen en ook in alle overige metingen scoren we veelal een A+ of A kwaliteit. We kunnen dus wel stellen dat de aanpak werkt maar uiteraard kan het altijd beter en daar moeten we ook naar streven. We willen ons immers profileren als schone en aantrekkelijke gemeente.

Vervolgacties In 2021 en 2022 gaan we op dezelfde voet verder met de acties die de afgelopen twee jaar succesvol zijn geweest. Samen met NME voeren we ook in de komende jaren de acties uit die bijdragen aan de bewustwording over zwerfvuil. De samenwerking met Nederland Schoon wordt voortgezet.

Focus op samenwerking en kennisuitwisseling De focus voor de komende twee jaar ligt op de samenwerking met alle partijen die in en buiten onze gemeente actief zijn op het gebied van zwerfvuil.. Het is belangrijk om alle ontwikkelingen te blijven volgen, hierin te participeren en te ondersteunen. Hopelijk zal de hoeveelheid zwerfvuil afnemen door de invoering van het statiegeld op blik en plastic flesjes, maar het is afwachten hoe zich dit ontwikkelt. Onze inzet op de bestrijding van zwerfafval zal zeker nodig blijven. Zoals aangegeven stopt per 1 januari 2023 de vergoeding vanuit Nedvang. Het is daarom extra van belang dat wij nadenken over onze inzet na die periode. Hierover volgt in de loop van 2022 een voorstel.