20210517 Raadsbrief Draagvlakonderzoek kermisopenstelling op zondag bijlage 1
Tekst van het document
Rapport
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam
Rapportnummer 2021/094
Datum mei 2021
Opdrachtgever Gemeente Schouwen-Duiveland
Auteurs Ester Hilhorst Robert Nordeman
Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
2 van 24
Inhoudsopgave Managementsamenvatting ______________________________________________________________ 4 1
Onderzoeksverantwoording____________________________________________________ 6 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5
2
Draagvlak voor zondagopenstelling kermis Renesse ___________________________ 9 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5
3
Inleiding ___________________________________ 13 Kermis open op zondag? __________________________ 13 Kermis open op zondag maar dan een dag compenseren? _______ 13 Redenen voor of tegen openstelling op zondag _____________ 15 Ervaren overlast _______________________________ 16
Lijst geïnterviewde personen en interviewprotocol ____________________________ 18 A.1 A.2
B C D
Inleiding ____________________________________9 Kermis open op zondag? ___________________________9 Kermis op zondag open maar dan een dag compenseren? ________9 Redenen voor of tegen openstelling op zondag _____________ 11 Ervaren overlast _______________________________ 12
Draagvlak voor zondagopenstelling kermis Zierikzee__________________________ 13 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
A
Aanleiding ___________________________________6 Centrale onderzoeksvraag __________________________6 Onderzoeksaanpak, respons en betrouwbaarheid _____________6 Interviews met kerken, ondernemers- en bewonersverenigingen ___ 8 Leeswijzer ___________________________________ 8
Lijst geïnterviewde personen _______________________ 18 Interviewprotocol ______________________________ 18
Vragenlijst Draagvlak zondagopenstelling kermis _____________________________ 19 Tabel gemelde overlast _______________________________________________________ 21 Overzicht verduidelijkende of aanvullende opmerkingen ______________________ 22
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
3 van 24
Managementsamenvatting Aanleiding In Renesse en Zierikzee worden jaarlijks meerdaagse zomerkermissen georganiseerd. De kermissen worden onderbroken door de zondag, terwijl de omliggende winkels en horeca op zondag wel geopend zijn. De huidige Algemene Plaatselijke Verordening maakt zondagopenstelling van de kermis niet mogelijk. In de motie Zondagopeningstelling Kermis Renesse (en Zierikzee) van 21 maart 2019 vraagt de raad aan het College van de gemeente Schouwen-Duiveland om een draagvlakonderzoek uit te voeren naar zondagopenstelling van de kermis in Renesse en Zierikzee.
Onderzoeksvraag, aanpak en representativiteit De centrale onderzoeksvraag is: Hoe denken inwoners, direct omwonenden, centrumondernemers en de kerken in Renesse en Zierikzee over de zondagopenstelling van de zomerkermis? Om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden, heeft I&O Research in de periode van 3 tot 26 maart 2021 een draagvlakpeiling gehouden onder direct omwonenden (straal van 200 meter van het kermisterrein) en overige inwoners (woonachtig binnen de bebouwde kom) van Renesse en Zierikzee. Ook zijn telefonische interviews gehouden met de ondernemersvereniging en de bewonersvereniging in Renesse, de kerk in Renesse, de ondernemersvereniging in Zierikzee en de zes kerken in Zierikzee. De steekproef van inwoners bestond uit alle woningen binnen een straal van 200 meter (gericht aan één persoon per adres) rondom het kermisterrein in Renesse en Zierikzee en een aselecte steekproef van de overige woningen. Het gaat om een steekproef uit de BAG, gericht ‘aan de bewoners van…’.
De inwoners uit de steekproef ontvingen een brief met de uitnodiging om online een korte vragenlijst in te vullen. Door de unieke inlogcode in de brief kunnen mensen maximaal 1 keer meedoen aan het onderzoek. Dubbeling is daarmee uitgesloten. Van de 2.000 mensen die een brief ontvingen, deden er 685 mee aan het onderzoek. Een respons van 34 procent. Op de uitkomsten is een weging naar nabijheid (straal 200 meter en overige deelnemers), geslacht en leeftijd toegepast, waardoor de uitkomsten representatief zijn voor alle inwoners van Renesse en Zierikzee als geheel en ook voor de omwonenden.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
4 van 24
Draagvlak zondagopenstelling kermis Renesse Driekwart van de inwoners van Renesse (75% van de totale groep en 77% van de direct omwonenden) is er voorstander van om de kermis op zondag tussen 13.00 en 24.00 open te laten gaan. Ruim een derde van de inwoners van Renesse is er voorstander van dat de kermis op zondag opengaat, waarbij de kermis een dag later begint of een dag eerder stopt. De direct omwonenden vinden dit iets vaker een goed idee dan de overige inwoners, maar voor beide groepen is het draagvlak voor deze optie kleiner dan het draagvlak voor de optie dat de kermis op zondag een dag extra opengaat. De woordvoerders van de kerk, de ondernemersvereniging en de dorpsraad Renesse geven (net als in hun brief in 2019 aan de gemeenteraad) aan dat zij het een goed idee vinden als de kermis op zondag opengaat. De inwoners die tegen zondagopenstelling van de kermis zijn, geven aan dat dit is vanwege de zondagsrust. Voorstanders (zowel de inwoners als de woordvoerders van kerk, ondernemers en dorpsraad) kijken hierbij vooral naar het belang van de ondernemers (horeca en winkeliers) en de toeristen. De helft van de inwoners van Renesse ervaart enige tot veel overlast door zwerfafval of verkeer. Geluidsoverlast en parkeeroverlast worden door ruim een derde van de inwoners ervaren. Een kleine groep ervaart onveiligheid en vernielingen.
Direct omwonenden noemen verkeersoverlast, geluidsoverlast en parkeeroverlast iets vaker dan overige inwoners.
Draagvlak zondagopenstelling kermis Zierikzee Zo’n zes van de tien inwoners van Zierikzee (58% van de totale groep en 60% van de direct omwonenden) zijn er voorstander van om de kermis op zondag tussen 13.00 en 24.00 uur open te laten gaan. Bij de groep direct omwonenden van de kermis is het aandeel dat tegen openstelling op zondag is iets groter dan gemiddeld in Zierikzee (33%) en het aandeel dat neutraal is kleiner (6%). Net als in Renesse is het draagvlak voor de optie om ter compensatie van de zondag de kermis een dag later te laten beginnen of een dag eerder te laten eindigen kleiner dan het draagvlak voor de optie dat de kermis op zondag een dag extra opengaat. Vier geloofsgemeenschappen geven aan dat zij bezwaar hebben tegen openstelling van de kermis op zondag vanwege de zondagsrust. De drie andere geloofsgemeenschappen plus de ondernemersvereniging geven aan dat zij geen bezwaar hebben c.q. het een goed idee vinden. Deze drie geloofsgemeenschappen geven aan dat een kermis de geloofsbeleving of de beleving van de zondag niet verstoort. Openstelling van de kermis zou volgens hen en de ondernemersvereniging goed zijn voor horeca, detailhandel en de toeristen. De helft van de inwoners van Zierikzee ervaart enige tot veel overlast door zwerfafval. De andere vormen van overlast worden duidelijk minder vaak genoemd.
Direct omwonenden van het kermisgebied ervaren duidelijk vaker overlast van de kermis dan gemiddeld in Zierikzee. Direct omwonenden van de kermis van Zierikzee geven vaker aan dat ze (veel) overlast hebben dan direct omwonenden van de kermis in Renesse. Twee kerkgenootschappen in Zierikzee hebben een avonddienst. Om de kerkgang niet te belemmeren zou versterkt geluid van 17.30 tot 20.00 uur afwezig moeten zijn.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
5 van 24
1
Onderzoeksverantwoording
1.1
Aanleiding
In Renesse en Zierikzee worden jaarlijks meerdaagse zomerkermissen georganiseerd. De kermissen worden onderbroken door de zondag, terwijl de omliggende winkels en horeca op zondag wel geopend zijn. De huidige Algemene Plaatselijke Verordening maakt zondagopenstelling van de kermis niet mogelijk. In een brief van 20 januari 2019 hebben de Ondernemersverenging Renesse (OVR), de Dorpsraad Renesse en de Kerkenraad van de Protestantse Kerk Renesse & Noordwelle verzocht om de zondagsluiting van de kermis Renesse te verwijderen uit de APV. Partijen stellen voor om de kermis een dag later te laten beginnen of een dag eerder te sluiten zodat het aantal kermisdagen niet verandert. Vanuit Zierikzee is een dergelijk verzoek voor openstelling van de kermis op zondag niet gedaan. Een eventuele zondagopenstelling kan vanaf 13.00 uur en voor zover het de geloofsbeleving niet stoort. In Renesse staat de kermis rond de NH-kerk opgesteld midden in het dorp en dicht op de huizen. De kerk in Renesse heeft op zondag na 12.oo uur geen diensten. In Zierikzee staat de kermis op het Havenplein en is daar vooral omgeven door winkels en een kerk (direct aan het kermisterrein). De kerk in Zierikzee heeft twee diensten. Een in de ochtend die tot 12.30 uur duurt en een avonddienst die om 18.30 aanvangt. In Zierikzee zijn in en rond het centrum meerdere kerken.
In de motie Zondagopeningstelling Kermis Renesse (en Zierikzee) van 21 maart 2019 vraagt de raad aan het College van de gemeente Schouwen-Duiveland om een draagvlakonderzoek uit te voeren naar zondagopenstelling van de kermis in Renesse en Zierikzee. De locatie van de trailers en woonwagens maken geen onderdeel uit van dit onderzoek.
1.2
Centrale onderzoeksvraag Hoe denken inwoners, direct omwonenden, centrumondernemers en de kerken in Renesse en Zierikzee over de zondagopenstelling van de zomerkermis?
1.3
Onderzoeksaanpak, respons en betrouwbaarheid
Om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden, heeft I&O Research in de periode van 3 tot 26 maart 2021 een draagvlakpeiling gehouden onder direct omwonenden (straal van 200 meter van het kermisterrein) en overige inwoners (woonachtig binnen de bebouwde kom) van Renesse en Zierikzee. Ook zijn telefonische interviews gehouden met de ondernemersvereniging en de bewonersvereniging in Renesse, de kerk in Renesse, de ondernemersvereniging in Zierikzee en de zes kerken in Zierikzee (zie Bijlage A). Bij de afname van een enquête onder inwoners is het van belang dat alle inwoners evenveel kans hebben op een uitnodiging voor het onderzoek, dat er voldoende mensen een uitnodiging krijgen zodat het onderzoek goed ‘zichtbaar’ is in de gemeenschap en er voldoende direct omwonenden van de kermis betrokken zijn. De steekproef bestond uit alle woningen binnen een straal van 200 meter (gericht aan één persoon per adres) rondom het kermisterrein in Renesse en Zierikzee en een aselecte steekproef van de overige woningen. Het gaat om een steekproef uit de BAG, gericht ‘aan de bewoners van…’.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
6 van 24
De inwoners uit de steekproef ontvingen een brief met de uitnodiging om online een korte vragenlijst in te vullen. Door de unieke inlogcode in de brief kunnen mensen maximaal 1 keer meedoen aan het onderzoek. Dubbeling is daarmee uitgesloten. Van de 2.000 mensen die een brief ontvingen, deden er 685 mee aan het onderzoek. Een respons van 34 procent. Tabel 1.1 - Responskenmerken inwoners vergeleken met bevolkingskenmerken (in aantallen) Bevolking
Steekproef*
Respons steekproef
Mannen
5.400
-
371
Vrouwen
5.750
-
314
18 tot 45 jaar
3.850
-
144
45 tot 65 jaar
3.800
-
275
65 jaar en ouder
3.500
-
266
Direct omwonenden Renesse
350
261
104
Overig Renesse
1.000
674
255
Direct omwonenden Zierikzee
450
387
112
Overig Zierikzee
9.350
678
214
Totaal
11.150
2.000
685
* omdat het een steekproef uit de BAG betreft (een selectie van adressen), zijn geen persoonskenmerken als leeftijd en geslacht bekend voor de steekproef
In ieder onderzoek blijken bepaalde groepen méér dan anderen geneigd om mee te doen. Doorgaans doen ouderen wat vaker mee dan jongeren. Vandaar dat er een weging naar geslacht en leeftijd is toegepast op de uitkomsten, waardoor de uitkomsten representatief zijn voor alle inwoners van Renesse en Zierikzee. Er is rekening gehouden met de oversampling van de direct omwonenden. Hiermee ontstaan representatieve uitspraken voor de inwoners als geheel en voor de direct omwonenden in Renesse en Zierikzee.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
7 van 24
1.4
Interviews met kerken, ondernemers- en bewonersverenigingen
In de weken 9, 10, 11 en 19 zijn interviews uitgevoerd met de vertegenwoordigers van de geloofsgemeenschappen, de ondernemersverenigingen en de dorpsvereniging in Renesse en Zierikzee. Bijlage A bevat de lijst met geïnterviewde personen (naar functie) en het gehanteerde interviewprotocol. De opbrengsten van de interviews zijn in de rapportage opgenomen met de aanduiding:
1.5
Leeswijzer
Hoofdstuk 2 beschrijft de uitkomsten van het onderzoek voor Renesse, hoofdstuk 3 beschrijft de uitkomsten voor Zierikzee. Bijlage A bevat de lijst met geïnterviewde personen plus het interviewprotocol. Bijlage B bevat de vragenlijst voor de peiling onder inwoners. Bijlage C bevat een overzicht van percentages ervaren overlast per gebied. Bijlage D geeft een overzicht van verduidelijkende opmerkingen of opmerkingen die het onderwerp in een iets bredere context plaatsen.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
8 van 24
2
Draagvlak voor zondagopenstelling kermis Renesse
2.1
Inleiding
Dit hoofdstuk beschrijft de uitkomsten van de enquête voor de plaats Renesse. De figuren tonen de antwoorden van zowel alle inwoners (Renesse totaal) als van de inwoners die nabij het kermisterrein wonen (Renesse 200m).
2.2
Kermis open op zondag?
Driekwart van de inwoners van Renesse is er voorstander van om de kermis op zondag tussen 13.00 en 24.00 open te laten gaan. Een op de zeven inwoners (14%) is hier op tegen en ongeveer een tiende is niet voor en niet tegen. Voor de direct omwonenden van de kermis zijn de uitkomsten nagenoeg gelijk. Figuur 2.1 - Wat vindt u ervan als de kermis op zondag van 13.00 tot 24.00 uur open zou gaan? Renesse totaal N=359 (Renesse 200 m N=104) Renesse totaal
75%
11%
14%
Renesse 200 m
77%
8%
14%
0%
10%
Ik ben daar voor
20%
30%
40%
50%
60%
Ik ben niet voor maar ook niet tegen
70%
80%
90%
100%
Ik ben daar tegen
De woordvoerders van de kerk, de ondernemersvereniging en de dorpsraad Renesse geven (net als in hun brief in 2019 aan de gemeenteraad) aan dat zij het een goed idee vinden als de kermis op zondag opengaat.
2.3
Kermis op zondag open maar dan een dag compenseren?
Mogelijk zijn er inwoners die geen bezwaar hebben tegen opening op zondag, maar wel tegen een langere duur van de kermis. Daarom is ook gevraagd wat men ervan vindt als de kermis op zondag open zou gaan en dan een dag eerder zou eindigen of een dag later zou beginnen.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
9 van 24
Figuur 2.2 - Wat vindt u ervan als de kermis op zondag open zou gaan en dan een dag eerder zou eindigen of een dag later zou beginnen? Renesse totaal N=359 (Renesse 200 m N=104) Renesse totaal
36%
Renesse 200 m
31%
46%
0%
10%
Ik ben daar voor
20%
30%
27%
30%
40%
50%
Ik ben niet voor maar ook niet tegen
60%
3%
25%
70%
80%
Ik ben daar tegen
2%
90%
100%
Weet ik niet
Ruim een derde van de inwoners van Renesse is er voorstander van dat de kermis op zondag opengaat, waarbij de kermis een dag later begint of een dag eerder stopt (36% van de totale bevolking, 46% van de direct omwonenden). Het draagvlak voor deze optie is dus kleiner dan het draagvlak voor de optie dat de kermis op zondag een dag extra open gaat (figuur 2.2). Vervolgens is de inwoners gevraagd (mocht de kermis op zondag opengaan) of ze voorkeur hebben om de kermis een dag later te starten of een dag eerder te stoppen. Vijftien procent van de inwoners heeft voorkeur om de kermis een dag eerder te laten stoppen, 6 procent wil liever een dag later starten en een kwart heeft hierover geen mening. Het grootste deel echter geeft de voorkeur aan het handhaven van de kermisdagen, naast de zondag (46%). Een op de tien inwoners wil de kermis niet op zondagen open, ook al wordt dit gecompenseerd door een andere dag. Wat deze vraag betreft wijkt de mening van de direct omwonenden niet af van het gemiddelde in Renesse. Figuur 2.3 - Mocht de kermis op zondag open gaan, zou u dan willen dat de kermis een dag later start of een dag eerder ophoudt? Renesse totaal N=359 (Renesse 200 m N=104)
Renesse totaal
15%
Renesse 200 m
18% 0%
6%
6%
24%
22%
20%
Dag eerder stoppen Geen mening Niet op zondag open
40%
60%
46%
10%
45%
9% 80%
100%
Dag later starten Huidige kermisdagen blijven (naast de zondag)
De woordvoerders van de kerk, de ondernemersvereniging en de dorpsraad Renesse hebben geen mening over de vraag of het beter is om een dag later te beginnen of om een dag eerder te stoppen. Voor de direct omwonenden zou het volgens hen fijn zijn als ze de kermis een dag korter voor hun deur hebben. Zij hebben nu een lange tijd overlast.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
10 van 24
2.4
Redenen voor of tegen openstelling op zondag
De inwoners die tegen openstelling van de kermis op zondag zijn is gevraagd wat voor hen de belangrijkste redenen zijn. Het gaat hier om een kleine groep respondenten, dus de uitkomsten zijn indicatief. Driekwart heeft op zondag liever een rustdag voor zichzelf/het gezin in een drukke kermisweek (figuur 2.4). Twee op de vijf willen de kermis op zondag niet open vanuit principiële motieven of geloofsovertuiging. Een aantal geeft bij de categorie ‘anders’ aan dat het (in het weekend) al druk genoeg is in het centrum. Figuur 2.4 - Wat zijn voor u de belangrijkste redenen dat u niet wilt dat de kermis op zondag opengaat? Renesse N=37 (Renesse 200 m N=11) uitkomsten indicatief i.v.m. gering aantal waarnemingen Een rustdag voor mezelf/mijn gezin in een drukke kermisweek
74% 73% 42%
Principieel/ geloof: zondagsrust
Renesse totaal
28%
Renesse 200 m
28% 27%
Anders 0%
20%
40%
60%
80%
Van de inwoners die vóór opening van de kermis op zondag zijn noemt driekwart hiervoor als reden dat het goed is voor winkeliers en horeca die op zondag open zijn (77%). Ruim zes van de tien geven als reden dat het leuk is voor toeristen. Drie van de tien voorstanders noemen dat de zondag voor zichzelf/het gezin een leuke dag is om naar de kermis te gaan. De mening van direct omwonenden wijkt wat betreft deze vraag vrijwel niet af van het gemiddelde in Renesse. Figuur 2.5 - Wat zijn voor u de belangrijkste redenen dat u wilt dat de kermis op zondag opengaat? Renesse totaal N=267 (Renesse 200 m N=78); meerdere antwoorden mogelijk Het is goed voor de winkeliers en horeca die op zondag open zijn
77% 83% 63% 61%
Het is leuk voor de toeristen De zondag is voor mezelf/mijn gezin een leuke dag om naar de kermis te gaan
29% 30%
Dan staat de kermis een dag korter in het centrum
Renesse totaal Renesse 200 m
6% 6% 3% 3%
Anders 0%
20%
40%
60%
80%
100%
De woordvoerders van de kerk, de ondernemersvereniging en de dorpsraad Renesse verwachten dat openstelling op zondag goed is voor de omzet van de ondernemers (winkeliers en horeca) die op zondag open zijn. Het is een drukke dag in het centrum. Het winkelend publiek/de toeristen vinden het heel vreemd dat de kermis niet open is op zondag. Ondernemers krijgen daar veel vragen over omdat toeristen verwachten dat de kermis open is.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
11 van 24
2.5
Ervaren overlast
Aan alle respondenten is gevraagd in hoeverre zij een aantal vormen van overlast ervaren. In de grafiek zijn de aandelen van de categorieën ‘een beetje overlast’ en ‘veel overlast’ samengevoegd weergegeven. De helft van de inwoners van Renesse ervaart overlast door zwerfafval (figuur 2.6). Verkeersoverlast wordt door bijna de helft genoemd (45%). Ook geluidsoverlast en parkeeroverlast worden relatief vaak genoemd, beide door ruim een derde. Direct omwonenden noemen verkeersoverlast, geluidsoverlast en parkeeroverlast iets vaker dan overige inwoners. In bijlage C is een tabel opgenomen met de exacte aandelen per categorie. Figuur 2.6 - In welke mate ervaart u overlast van de kermis? Renesse totaal N=359 (Renesse 200 m N=104); aandelen ‘een beetje overlast’ + ‘veel overlast’ Zwerfafval
51% 46%
Verkeersoverlast
45% 51%
Geluidsoverlast
37% 44%
Parkeeroverlast
34% 45%
Renesse totaal Renesse 200 m
19% 17%
Vernielingen
14% 13%
Onveilig voelen 0%
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Een van de geïnterviewden geeft aan dat het geluid op alle dagen te hard is en dat de gemeente daarop beter moet handhaven. Een andere geïnterviewde geeft aan dat er bij de aanbesteding betere afspraken zijn gemaakt met de kermisexploitant over onder andere de communicatie naar omwonenden. De kermis staat best lang in het centrum (inclusief de dagen voor opbouwen en afbreken) en dat is voor de direct omwonenden en voor de openbare ruimte ingrijpend. Goede communicatie (duidelijkheid over wat wanneer plaatsvindt) is dan heel belangrijk. De ervaring uit 2019 is dat de kermisexploitant dit goed heeft opgepakt.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
12 van 24
3
Draagvlak voor zondagopenstelling kermis Zierikzee
3.1
Inleiding
Dit hoofdstuk beschrijft de uitkomsten van de enquête voor de plaats Zierikzee. De figuren tonen de antwoorden van zowel alle inwoners (Zierikzee totaal) als van de inwoners die nabij het kermisterrein wonen (Zierikzee 200m).
3.2
Kermis open op zondag?
Bijna zes van de tien inwoners van Zierikzee (58%) zijn er voorstander van om de kermis op zondag tussen 13.00 en 24.00 uur open te laten gaan. Bijna drie van de tien inwoners zijn hier op tegen en ongeveer een op de zeven (14%) is niet voor en niet tegen. Bij de groep direct omwonenden van de kermis is het aandeel dat tegen openstelling op zondag is iets groter dan gemiddeld in Zierikzee (33%) en het aandeel dat neutraal is kleiner (6%). Figuur 3.1 - Wat vindt u ervan als de kermis op zondag van 13.00 tot 24.00 uur open zou gaan? Zierikzee totaal N=326 (Zierikzee 200 m N=112) Zierikzee totaal
58%
14%
Zierikzee 200 m
60%
6%
0%
10%
Ik ben daar voor
20%
30%
40%
50%
60%
Ik ben niet voor maar ook niet tegen
28%
33% 70%
80%
90%
100%
Ik ben daar tegen
De woordvoerders van de ondernemersvereniging en van zeven kerken in Zierikzee hebben via een telefonisch interview hun input gegeven over de vraag of de kermis op zondag open zou moeten gaan of niet. Vier geloofsgemeenschappen geven aan dat zij bezwaar hebben tegen openstelling van de kermis op zondag. De drie andere geloofsgemeenschappen plus de ondernemersvereniging geven aan dat zij geen bezwaar hebben c.q. het een goed idee vinden.
3.3
Kermis open op zondag maar dan een dag compenseren?
Mogelijk zijn er inwoners die geen bezwaar hebben tegen opening op zondag, maar wel tegen een langere duur van de kermis. Daarom is ook aan de inwoners van Zierikzee gevraagd wat men ervan vindt als de kermis op zondag open zou gaan en dan een dag eerder zou eindigen of een dag later zou beginnen.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
13 van 24
Figuur 3.2 - Wat vindt u ervan als de kermis op zondag open zou gaan en dan een dag eerder zou eindigen of een dag later zou beginnen? Zierikzee totaal N=326 (Zierikzee 200 m N=112) Zierikzee totaal
26%
Zierikzee 200 m
26% 0%
10%
Ik ben daar voor
36%
34%
28% 20%
30%
40%
4%
45% 50%
Ik ben niet voor maar ook niet tegen
60%
70%
80%
Ik ben daar tegen
1% 90%
100%
Weet ik niet
Een kwart van de inwoners is er voorstander van dat de kermis op zondag opengaat, waarbij de kermis een dag later begint of een dag eerder stopt (26%; figuur 3.2). Het draagvlak voor deze optie is dus kleiner dan voor de optie dat de kermis op zondag een dag extra open gaat (figuur 3.1). Vervolgens is de inwoners gevraagd of ze voorkeur hebben (mocht de kermis opengaan) om de kermis een dag later te starten of een dag eerder te stoppen. De grootste groep (ruim een derde) geeft voorkeur aan het handhaven van de kermisdagen, naast de zondag (37% van alle inwoners, 41% van de direct omwonenden). Bijna een kwart van de inwoners (23%) wil de kermis niet op zondagen open, ook al wordt dit gecompenseerd door een andere dag. In grote lijnen komt de mening van de direct omwonenden overeen met het gemiddelde in Zierikzee. Het handhaven van de huidige kermisdagen naast de zondag heeft onder deze groep iets meer voorstanders terwijl ook de groep die de kermis niet op zondag open wil ook iets groter is. Figuur 3.3 - Mocht de kermis op zondag opengaan, zou u dan willen dat de kermis een dag later start of een dag eerder ophoudt? Zierikzee totaal N=326 (Zierikzee 200 m N=112)
Zierikzee totaal
8%
4%
Zierikzee 200 m
8%
6%
0%
37%
41% 20%
40%
28%
23%
19%
26%
60%
Dag eerder stoppen
Dag later starten
Huidige kermisdagen blijven (naast de zondag)
Geen mening
80%
100%
Niet op zondag open
De geïnterviewden geven aan dat zij willen dat de huidige startdag en einddag gehandhaafd blijven. Iedereen vindt het een vreemd idee om de zondag te ruilen voor een andere dag. De ondernemersvereniging vanuit economisch oogpunt: de andere dagen zijn naar verwachting belangrijker qua omzet voor de ondernemers. Het is op zondag niet druk in het centrum en er zijn weinig winkels en horecagelegenheden open. De kermis wordt op zondag waarschijnlijk daarom niet heel druk.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
14 van 24
De kerken herkennen zich niet in het idee dat het ruilen van de zondag met een andere dag iets zou (kunnen) compenseren. Een deel vindt dat er geen compensatie nodig is, een ander deel vindt dat de zondagopenstelling niet gecompenseerd kan worden met een andere dag.
3.4
Redenen voor of tegen openstelling op zondag
De inwoners die tegen openstelling van de kermis op zondag zijn is gevraagd wat voor hen de belangrijkste redenen zijn. Het gaat bij de direct omwonenden om een kleine groep respondenten, dus deze uitkomsten zijn indicatief. Acht van de tien inwoners willen de kermis op zondag niet open vanuit principiële motieven of geloofsovertuiging. Bijna vier van de vijf inwoners (38%) hebben op zondag liever een rustdag voor zichzelf/het gezin in een drukke kermisweek. Een aantal geeft bij de categorie ‘anders’ aan dat de sluiting om 24:00 uur te laat is. Enkelen zijn van mening dat er in de binnenstad van Zierikzee helemaal geen kermis plaats zou mogen vinden. Figuur 3.4 - Wat zijn voor u de belangrijkste redenen dat u niet wilt dat de kermis op zondag opengaat? Zierikzee totaal N=77 (Zierikzee 200 m N=27) Aantallen indicatief i.v.m. gering aantal waarnemingen 81%
Principieel/ geloof: zondagsrust
69%
Een rustdag voor mezelf/mijn gezin in een drukke kermisweek
38%
Zierikzee totaal
39%
Zierikzee 200 m
14%
Anders, namelijk
22%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Van de inwoners die vóór opening van de kermis op zondag zijn noemt driekwart hiervoor als reden dat het goed is voor winkeliers en horeca die op zondag open zijn. Ruim de helft noemt dat de zondag voor zichzelf/het gezin een leuke dag is om naar de kermis te gaan en bijna de helft geeft als reden dat het leuk is voor toeristen. Een kortere duur van de kermis speelt voor een kleine groep een rol. Figuur 3.5 - Wat zijn voor u de belangrijkste redenen dat u wilt dat de kermis op zondag opengaat? Zierikzee totaal N=189 (Zierikzee 200 m N=68) Het is goed voor de winkeliers en horeca die op zondag open zijn
75% 83%
De zondag is voor mezelf/mijn gezin een leuke dag om naar de kermis te gaan
53% 32% 47%
Het is leuk voor de toeristen
Zierikzee totaal
40%
Dan staat de kermis een dag korter in het centrum
Zierikzee 200 m
2% 2% 7%
Anders
12%
0%
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
20%
40%
60%
80%
100%
15 van 24
Van de direct omwonenden noemt een relatief groot deel het belang van de winkeliers en de horeca die op zondag open zijn. Dat de zondag voor henzelf/het gezin een leuke dag is om naar de kermis te gaan wordt door slechts een derde van deze groep genoemd. De vier geloofsgemeenschappen die bezwaar hebben tegen openstelling van de kermis op zondag geven aan dat de zondag voor hen een rustdag is, een dag waarop de economie niet de boventoon voert. Zij geven aan dat een kermis een grote aanwezigheid is (grote attracties, veel geluid, veel licht, het vult het plein). Dat verhoudt zich niet tot een rustdag en het verstoort daarmee de beleving van de zondag. Overigens hebben zij ook bezwaar tegen een kermis op zondag op een minder zichtbare locatie. De drie andere geloofsgemeenschappen geven aan dat een kermis de geloofsbeleving of de beleving van de zondag niet verstoort. Zij zien die beleving als een individuele aangelegenheid die niet afhankelijk is van een kermis. Een van hen geeft aan dat de zondag juist een geschikte dag is om naar de kermis te gaan omdat mensen dan vrij zijn. Ondernemersvereniging InZzee heeft veel leden. Niet alleen horeca en detailhandel maar ook andere ondernemers in het centrum, zoals makelaars en advocatenkantoren. De meeste ondernemers zijn op zondag niet open. Niet alle leden vinden een kermis vanuit hun bedrijfsvoering belangrijk.
Het bestuur van de ondernemersvereniging kan zich vinden in zondagopenstelling van de kermis. De meeste leden zijn ook positief, maar niet iedereen, aldus het bestuur.
3.5
Ervaren overlast
Aan alle respondenten is gevraagd in hoeverre zij een aantal vormen van overlast ervaren. In de grafiek zijn de aandelen van de categorieën ‘een beetje overlast’ en ‘veel overlast’ samengevoegd weergegeven. De helft van de inwoners van Zierikzee ervaart overlast door zwerfafval. De andere vormen van overlast worden duidelijk minder vaak genoemd: geluidsoverlast door bijna een kwart (24%), parkeeroverlast en vernielingen door bijna een vijfde. Direct omwonenden van het kermisgebied ervaren duidelijk vaker overlast van de kermis dan gemiddeld in Zierikzee. Dit geldt voor alle vormen van overlast. Direct omwonenden van de kermis van Zierikzee geven vaker aan dat ze (veel) overlast hebben dan direct omwonenden van de kermis in Renesse. In bijlage C is een tabel opgenomen met de exacte aandelen per categorie. Figuur 3.6 - In welke mate ervaart u overlast van de kermis? Zierikzee totaal N=359 (Zierikzee 200 m N=104) 51%
Zwerfafval
68%
Geluidsoverlast
24%
Parkeeroverlast
21%
Verkeersoverlast
19%
46%
35%
36%
Vernielingen
18% 25%
Onveilig voelen
13% 23%
0%
Zierikzee totaal Zierikzee 200 m
10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
16 van 24
Mocht de gemeenteraad ervoor kiezen om de kermis op zondag open te stellen (waar vier geloofsgemeenschappen principiële bezwaren tegen hebben), dan vinden zij het een goed idee dat de kermis op zondag na 13.00 uur opengaat en dat er tijdens de avonddienst van de Gasthuiskerk en de Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland te Zierikzee geen versterkt geluid is. De woordvoerder van beide kerken gaf aan dat de in het onderzoek voorgestelde periode niet passend is bij hun avonddienst: de Gasthuiskerk gaf aan dat de avonddienst van 18.30 tot 19.30 uur is. De Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland te Zierikzee gaf aan dat hun avonddienst van 18.00 tot ongeveer 19.30 uur is. In de vragenlijst voor inwoners stond: geen versterkt geluid tussen 18.15 en 20:45 uur. Dat is volgens die woordvoerders niet passend. Beter zou dus zijn: van 17.30 tot 20.00 uur geen versterkt geluid. Dat geeft beide kerkgenootschappen de gelegenheid om ongestoord naar de kerk te komen, de avonddienst bij te wonen en naar huis te gaan. Eén geïnterviewde wil daarnaast graag dat de kermis op zondag om 22.00 uur stopt omdat omwonenden dan fit zijn voor de werkweek die volgt. Twee geloofsgemeenschappen pleiten (zonder dat daar in het interview expliciet naar gevraagd werd) voor verplaatsing van de kermis naar een van de pleinen rondom het centrum van Zierikzee om overlast voor inwoners te beperken.
De ondernemersvereniging gaf aan (zonder dat daar in het interview expliciet om gevraagd werd) dat verplaatsing vanuit het perspectief van de ondernemers geen goed idee is omdat je daarmee in het hoogseizoen een belangrijke parkeerplaats verliest, wat leidt tot minder bezoekers en tot minder combinatiebezoek tussen kermis en centrum omdat de afstand te groot wordt. In de andere interviews is dit onderwerp niet aan de orde gekomen.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
17 van 24
A
Lijst geïnterviewde personen en interviewprotocol
A.1
Lijst geïnterviewde personen
• • • • • • • • • • •
Tweede voorzitter Christelijk Gereformeerde Kerk Zierikzee; Lid leiderschapsteam Christengemeente Zierikzee; Voorzitter kerkenraad Hervormde gemeente Zierikzee; Bestuurslid Ondernemersvereniging InZzee te Zierikzee; Voorzitter kerkraad Renesse; Vicevoorzitter Dorpsraad Renesse; Vertegenwoordiger OVR Renesse; Predikant Gereformeerde kerk Thomaskerk te Zierikzee; Scriba vrijzinnige wijk van de Hervormde gemeente te Zierikzee; Voorzitter Parochiekern St. Willibrordus te Zierikzee; Scriba Oud Gereformeerde Gemeente in Nederland te Zierikzee.
A.2
Interviewprotocol
Elke zomer zijn er in Renesse en Zierikzee kermissen. Deze kermissen zijn op zondag niet open, terwijl de omliggende winkels en horeca dat wel zijn. Mocht de kermis op zondag ook open gaan, dan zal er in verband met de kerkdienst in de Gasthuiskerk tussen 18.15 en 20.45 uur geen versterkt geluid zijn op de kermis. Dus geen muziek en geen microfoons. We vragen aan 2.000 inwoners om een korte vragenlijst in te vullen en benaderen telefonisch de ondernemersverenigingen, kerken en dorpsraden in Renesse en Zierikzee om inzicht te krijgen in hun standpunten ten aanzien van de zondagopenstelling van de zomerkermissen. Dit gesprek is één van de telefonische interviews. Heeft u hierover vragen? Dan zou ik graag overgaan tot het interview. 1 2 3 4 5 6
Wederzijds voorstellen Hoe kijkt uw organisatie aan tegen zondagopenstelling van de kermis in Zierikzee c.q. Renesse? Is uw achterban daarin volgens u eensgezind? Welke geluiden hoort u? Zou openstelling op zondag volgens uw organisatie moeten betekenen dat de kermis een dag later start of een dag eerder stopt? Waarom wel of niet? Verstoort de kermis volgens u de geloofsbeleving op zondag? Op welke manier of manieren? Hoe kijkt uw organisatie aan tegen de openingstijden van de kermis op zondag? Zijn er andere aspecten rondom de zondagopenstelling van de kermis die uw organisatie belangrijk vindt om mee te geven?
Hartelijk dank voor uw input.
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
18 van 24
B
Vragenlijst Draagvlak zondagopenstelling kermis 1.
Wat vindt u ervan als de kermis op zondag van 13.00 tot 24.00 uur open zou gaan? Toevoegen in Zierikzee: In verband met de kerkdienst in de Gasthuiskerk zal er tussen 18.15 en 20.45 uur geen versterkt geluid zijn op de kermis. Ik ben daar voor Ik ben niet voor maar ook niet tegen Ik ben daar tegen Weet ik niet
Bij de keuze om de kermis op zondag te openen wordt ook overwogen om de kermis een dag eerder te eindigen of een dag later te laten beginnen. Dat maakt dat per saldo het aantal kermisdagen gelijk blijft en de kermis fysiek een dag korter staat, omdat de zondag dan een kermisdag wordt. 2. Wat vindt u ervan als de kermis op zondag open zou gaan en dan een dag eerder zou eindigen of een dag later zou beginnen? Ik ben daar voor Ik ben niet voor maar ook niet tegen Ik ben daar tegen routing: als v1 = ‘tegen’: door naar vraag 4 Weet ik niet 3. Mocht de kermis op zondag open gaan, zou u dan willen dat de kermis een dag later start of een dag eerder ophoudt? Ik zou willen dat de kermis een dag later start Ik zou willen dat de kermis een dag eerder stopt Ik zou willen dat de huidige kermisdagen blijven (naast de zondag) Ik heb daar geen mening over Routing: - Als vraag 1 = ‘voor’: door naar vraag 5 - Als vraag 1 = ‘niet voor niet tegen’ of ‘weet ik niet’: door naar vraag 6 - Als vraag 1 = ‘tegen’ en vraag 2 = overig: door naar vraag 6 4. Wat zijn voor u de belangrijkste redenen dat u niet wilt dat de kermis op zondag open gaat? MAXIMAAL TWEE ANTWOORDEN MOGELIJK
Principieel/ geloof: zondagsrust Een rustdag voor mezelf/mijn gezin in een drukke kermisweek Anders, namelijk: ________________________________ Weet niet Routing: door naar vraag 6
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
19 van 24
5. Wat zijn voor u de belangrijkste redenen dat u wilt dat de kermis op zondag open gaat? MAXIMAAL TWEE ANTWOORDEN MOGELIJK
De zondag is voor mezelf/mijn gezin een leuke dag om naar de kermis te gaan Dan staat de kermis een dag korter in het centrum Het is goed voor de winkeliers en horeca die op zondag open zijn Het is leuk voor de toeristen Anders, namelijk: ________________________________ Weet niet
6. In welke mate ervaart u overlast van de kermis in Renesse c.q. Zierikzee (vraagstelling afhankelijk van de eigen woonplaats)? geen overlast
beetje overlast
veel overlast
weet niet / geen mening
Geluidsoverlast
Verkeersoverlast
Parkeeroverlast
Onveilig gevoel
Vernielingen
Zwerfafval
7. Zijn er andere aspecten rondom de zondagopenstelling van de kermis die u belangrijk vindt? ____________________________
8.
Bent u…?
Man Vrouw 9.
Wat is uw leeftijd? (gegevensvalidatie: 18-100) ………… jaar
Hartelijk dank voor uw medewerking
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
20 van 24
C
Tabel gemelde overlast Renesse
Geluidsoverlast
Verkeersoverlast
Parkeeroverlast
Onveilig gevoel
Vernielingen
Zwerfafval
Renesse 200 m
Zierikzee
Zierikzee 200 m
geen overlast
63%
55%
70%
48%
beetje overlast
28%
30%
15%
25%
veel overlast
9%
14%
9%
21%
weet niet / geen mening
1%
1%
6%
6%
geen overlast
55%
49%
74%
56%
beetje overlast
34%
38%
12%
22%
veel overlast
12%
14%
7%
14%
weet niet / geen mening
0%
0%
7%
8%
geen overlast
65%
53%
74%
59%
beetje overlast
24%
33%
14%
18%
veel overlast
10%
12%
8%
17%
weet niet / geen mening
1%
2%
4%
7%
geen overlast
84%
85%
80%
71%
beetje overlast
11%
8%
8%
13%
veel overlast
3%
5%
5%
10%
weet niet / geen mening
2%
3%
7%
6%
geen overlast
75%
75%
70%
63%
beetje overlast
16%
13%
13%
14%
veel overlast
3%
4%
5%
10%
weet niet / geen mening
6%
8%
13%
12%
geen overlast
45%
49%
39%
25%
beetje overlast
38%
31%
34%
45%
veel overlast
13%
15%
16%
23%
weet niet / geen mening
3%
5%
11%
7%
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
21 van 24
D
Overzicht verduidelijkende of aanvullende opmerkingen
Inwoners van Renesse die in een straal van 200 meter van de kermis vandaan wonen: Zijn er andere aspecten rondom de zondagopenstelling van de kermis die u belangrijk vindt? 1. “De kermis is uitgegroeid van 3 dagen naar 5 dagen. Door dat wij er hele dagen inzitten is dit geestelijk een grote belasting. Zondag als oase van rust is geweldig en gewenst.” 2. “We hebben geen privacy meer, want vanuit de Booster (kermisattractie) kijkt iedereen zo onze tuin in. Daarom willen we wel graag een dag minder kermis.” 3. “De direct omwonenden (Kromme, Korte en Lange Reke) zouden op één of andere wijze gecompenseerd moeten worden, bijvoorbeeld door vrijkaartjes voor de kermis te geven of korting op gemeentelijke belastingen. Alleen de direct omwonenden ervaren de significante overlast van de kermis.” 4. “Laat de kerk mee profiteren, staangeld.” 5. “Zondag blijft voor mij een rustdag. Het is alle zomerdagen toch al zo druk hier in Renesse.” 6. “We hebben meer Handhaving nodig m.b.t. mensen die overlast bezorgen (dronken mensen) . Deze mensen parkeren ’s avonds in het gras en op de Kromme Reke, terwijl dit afgezet is met hekken.” 7. “De kermis zorgt voor gezelligheid in het dorp.” Inwoners die in de rest van Renesse wonen: Zijn er andere aspecten rondom de zondagopenstelling van de kermis die u belangrijk vindt? 8. “Onderling respect voor elkaar.
De kermis gebruikt de grond van de Kerk, maar dan wel op zondag dicht. Prima toch!!” 9. “Respecteer de wensen van de omliggende bewoners in het centrum. Dát is belangrijk!” 10. “De invloed van de kerk moet verminderd worden.” 11. “We moeten de gemeentewerkers die ‘s ochtends hard werken om de troep op te ruimen niet vergeten. Compliment voor hen.” 12. “Draai kerkvriendelijke muziek.” 13. “Het verkeer moet via goede bebording beter geregeld worden naar het Transferium en de handhaving moet echt aanwezig zijn en handhaven. Het is nu elke zomer een puinhoop bij evenementen gevaarlijke situaties voor voetgangers en dat kan beter!” 14. “Alle winkels open behalve de Kermis in Renesse.” 15. “Eerst moet Corona / Covid - 19 de deur uit en dan pas zien we verder. Nu een kermis opstarten is sowieso een slecht idee. Het is een te groot risico voor verspreiding van dit virus; u heeft gezien wat er na carnaval gebeurd is. Jammer voor de uitbaters van de kermissen, maar we moeten eerst het één oplossen voordat we met iets anders verder kunnen.” Inwoners van Zierikzee die in een straal van 200 meter van de kermis vandaan wonen: Zijn er andere aspecten rondom de zondagopenstelling van de kermis die u belangrijk vindt? 16. “Als de winkels er omheen dicht zijn en de kermis open is, lijkt me dat een scheve verhouding.
De winkels zullen – terecht - ook om opening verzoeken, dan woon je op een gegeven moment niet in een historische binnenstad maar in een 24/7 opengesteld museum.” 17. “De kermis in haar huidige vorm heeft geen meerwaarde voor de binnenstad van Zierikzee, de kermis organiseren in de buitenrand of één kermis op de kop van het eiland gedurende een langere periode is aantrekkelijker voor de exploitant en de bezoeker. Als
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
22 van 24
ondernemer/bewoner aan het Havenplein waar nu de kermis wordt gehouden, staat de overlast niet in verhouding met hetgeen er nu geboden wordt.” 18. “We wonen in Zierikzee en vinden de kermis een grote overlast. De kermis moet naar onze mening naar een terrein buiten de stad. De kermis op zondag is een gruwel. NOOIT!!!!” 19. “Opening op zondag is goed, maar dan tot 22:00 uur.” 20. “Laat de economie niet een keer prevaleren maar denk aan het welzijn van de burgers door niet de kermis op zondag te openen.” Inwoners die in de rest van Zierikzee wonen: Zijn er andere aspecten rondom de zondagopenstelling van de kermis die u belangrijk vindt? 21. “Al jaren is de kermis op zondag dicht. Nu zijn wij aan de beurt, dus in de middag OPEN.” 22. “Deze vraag had niet gesteld moeten worden, nu kunnen bepaalde groeperingen hun grieven uiten.” 23. “Er is al zo weinig voor de jeugd te doen, dus een zondag openstelling juichen wij toe.” 24. “Het is 2021. Open die kermis. De tijden dat de kerken het voor het zeggen hebben moet over zijn. Ze spreken over medeleven en mededogen, maar kom niet aan de zondag.” 25. “Het is goed voor de horeca, ondernemer en kermisexploitanten. Die kunnen allemaal een steuntje in de rug gebruiken. Verder is de zondag sluiting zoooo geen 2021.” 26. “Het is nooit meer rustig, alles lijkt maar door te moeten gaan!” 27. “Het passeren van de kermis.
Mensen staan aan de verleiding bloot. Brengt scheiding tussen de bewoners van Zierikzee. Geeft geen Christelijke getuigenis van de gemeente van Zierikzee.” 28. “Kermis is van vroeger, niet meer van deze tijd.” 29. “Met de huidige kermisattracties vind ik het eigenlijk niet meer verantwoord om het in het centrum van Zierikzee te houden. Ze worden te groot, te zwaar en te luid. Het risico van schade aan de oude huizen in het mooi opgeknapte centrum is te groot.” 30. “Houd de kermis tijdens de Havendagen. Is gezellig, meer omzet voor kermis.”
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
23 van 24
I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede T (053) 200 52 00 E info@ioresearch.nl KVK-nummer 08198802
I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam T (020) 308 48 00 E info@ioresearch.nl
Draagvlak kermis op zondag Zierikzee en Renesse
www.ioresearch.nl 24 van 24